Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

अयं स येन शक्राद्याः कृता मर्काः समार्बुदम् । अयं स सर्वशस्त्रैगैर्योऽस्माभिर्न जितो रणे

Transliteration

ayaṃ sa yena śakrādyāḥ kṛtā markāḥ samārbudam | ayaṃ sa sarvaśastraigairyo'smābhirna jito raṇe

Translation

Ito ang siyang dahilan kung bakit si Indra at ang iba pang mga diyos ay nagdusa nang hindi mabilang na taon. Ito rin ang siyang hindi natalo sa labanan, kahit na inatake natin siya gamit ang lahat ng uri ng sandata.

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: that very one
• सः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• येन: by whom
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• शक्राद्याः: Indra and others
• शक्राद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (शक्रः आदिः येषाम्); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• कृताः: were made
• कृताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• मर्काः: fools, wretches
• मर्काः: Karma/Result (Object complement/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सम्: together/fully (prefix)
• सम्: Sambandha (Prefix/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: उपसर्गः; 'समार्बुदम्' इत्यत्र पूर्वपदम्

• आर्बुदम्: utterly; in vast measure
• आर्बुदम्: Kriya-visheshana (Degree/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आर्बुद (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; परिमाणवाचक-निपातः (idiomatically: 'in a crore/ten-million-fold', 'utterly')

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: that very one
• सः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सर्वशस्त्रैः: with all weapons
• सर्वशस्त्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः ('सर्वाणि शस्त्राणि'); नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• गैः: by means of (various) kinds (reading uncertain)
• गैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; 'सर्वशस्त्रैः' इत्यस्य सह विशेषणम्; पाठभेद/दुर्लभ-रूपम् (possibly 'गुणैः/गणैः' sense)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धवाचक (relative)

• अस्माभिः: by us
• अस्माभिः: Kartr-karana (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निषेधार्थक-निपातः (negation)

• जितः: was conquered
• जितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु) → जित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Hari (Viṣṇu) continuing to address Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (Kumāra)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu recounts the foe’s history: devas shown in a faint ‘memory’ tableau—Indra and others humbled—while the daitya stands unshaken amid a rain of diverse weapons that fail to subdue him.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Skanda
• Śakra (Indra)
• Devas
• Tāraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When adharma gains boons and resilience, it may persist long—yet it remains destined to fall when the right means arises.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.