Adhyaya 42
Inilalahad sa kabanatang ito ang teolohikong pangangaral ni Skanda tungkol sa māhātmya (banal na kadakilaan) ng Ilog Narmadā (Revā), na nagsasabing ang pag-alaala sa Narmadā ay nakapagpapahupa ng mabibigat na kasalanan. Sa pagtitipon ng mga rishi, tinanong kung aling ilog ang pinakadakila; sumagot si Mārkaṇḍeya sa pag-uuri ng mga ilog bilang tagapaglinis at tagapagkaloob ng punya, at itinampok ang apat na pangunahing ilog—Gaṅgā, Yamunā, Narmadā, Sarasvatī—na iniuugnay sa apat na Veda (Ṛg, Yajus, Sāman, Atharvan). Bagaman pinupuri ang Gaṅgā bilang walang kapantay, ipinakikilala ang pag-aayuno at tapas ni Narmadā at ang kanyang hiling na maging kaantay. Ipinahayag ni Brahmā ang isang kundisyunal na lohika: kung may maihahambing lamang kay Śiva (Tryakṣa), kay Viṣṇu (Puruṣottama), kay Gaurī, at sa mismong Kāśī, saka pa lamang may ilog na makapapantay sa Gaṅgā—na nagpapahiwatig ng pambihirang hirap ng gayong pagkakapantay. Lumipat si Narmadā sa Vārāṇasī, at ang liṅga-pratiṣṭhā (pagtatatag ng Liṅga) ay inilarawan bilang walang kapantay na gawaing may dakilang bisa; nagtayo siya ng liṅga sa Pilipilā-tīrtha malapit sa Triviṣiṣṭapa. Nalugod si Śiva at nagkaloob ng mga biyaya: ang mga bato sa pampang ng Narmadā ay nagiging anyong liṅga; ang darśana (pagkakita/pagsamba) sa Narmadā ay agad na nagpapahupa ng kasalanan (di tulad ng ibang ilog na may bungang dumarating sa paglipas ng panahon); at ang liṅgang pinangalanang Narmadeśvara ay nagbibigay ng pangmatagalang mokṣa, at ang mga deboto ay iginagalang pa ng anak ni Sūrya. Nagtatapos ang kabanata sa phalaśruti: ang pakikinig sa māhātmya ni Narmadā ay nag-aalis ng “balabal ng kasalanan” at nagdudulot ng mas mataas na kaalaman.
Shlokas
Verse 1
स्कंद उवाच । नर्मदेशस्य माहात्म्यं कथयामि मुने तव । यस्य स्मरणमात्रेण महापातकसंक्षयः
Sinabi ni Skanda: O pantas, isasalaysay ko sa iyo ang kadakilaan ng lupain ng Narmadā; sa pag-alaala lamang dito, ang malalaking kasalanan ay nababawasan.
Verse 2
अस्य वाराहकल्पस्य प्रवेशे मुनिपुंगवैः । आपृच्छि का सरिच्छ्रेष्ठा वद तां त्वं मृकंडज
Sa pagsisimula ng Varāha-kalpa na ito, ang mga pinakadakilang muni ay nagtanong: “Sa lahat ng ilog, alin ang pinakamainam? Ipagpahayag mo sa amin, O anak ni Mṛkaṇḍu.”
Verse 3
मार्कंडेय उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे संति नद्यः परःशतम् । सर्वा अप्यघहारिण्यः सर्वा अपि वृषप्रदाः
Wika ni Mārkaṇḍeya: “Makinig kayo, lahat ng muni—may mahigit sandaang ilog; lahat ay nag-aalis ng kasalanan, at lahat ay nagkakaloob ng dharma (banal na gantimpala).”
Verse 4
सर्वाभ्योपि नदीभ्यश्च श्रेष्ठाः सर्वाः समुद्रगाः । ततोपि हि महाश्रेष्ठाः सरित्सु सरिदुत्तमाः
Sa lahat ng ilog, ang mga dumadaloy patungong dagat ang pinakamarangal; at higit pa roon, may mga ilog na lalong kataas-taasan—na pinupuri bilang pinakamainam sa mga batis at agos.
Verse 5
गंगा च यमुनाचाथ नर्मदा च सरस्वती । चतुष्टयमिदं पुण्यं धुनीषु मुनिपुंगवाः
Ang Gaṅgā at Yamunā, ang Narmadā at Sarasvatī—ang banal na apat na ito ang sagradong pangkat sa mga ilog, O pinakadakilang muni.
Verse 6
ऋग्वेदमूर्तिर्गंगा स्याद्यमुना च यजुर्ध्रुवम् । नर्मदा साममूर्तिस्तु स्यादथर्वा सरस्वती
Sinasabing ang Gaṅgā ang sagisag ng Ṛgveda; ang Yamunā, tunay nga, ng Yajurveda; ang Narmadā ang anyo ng Sāmaveda; at ang Sarasvatī ang Atharvaveda.
Verse 7
गंगा सर्वसरिद्योनिः समुद्रस्यापि पूरणी । गंगाया न लभेत्साम्यं काचिदत्र सरिद्वरा
Ang Gaṅgā ang sinapupunan at pinagmulan ng lahat ng ilog, at siya rin ang pumupuno maging sa karagatan; sa daigdig na ito, walang ilog na marangal na makapapantay sa Gaṅgā.
Verse 8
किंतु पूर्वं तपस्तप्त्वा रेवया बह्वनेहसम् । वरदानोन्मुखो धाता प्रार्थितश्चेति सत्तम
Ngunit una, O pinakamainam sa mga mabubuti, ang Revā (Narmadā) ay nagsagawa ng matinding tapasya sa napakahabang panahon; at saka nilapitan at pinakiusapan ang Dhātā, ang Lumikha (Brahmā), na nakahandang magbigay ng biyaya.
Verse 9
गंगा साम्यं विधे देहि प्रसन्नोसि यदि प्रभो । ब्रह्मणाथ ततः प्रोक्ता नर्मदा स्मितपूर्वकम्
“Ipagkaloob mo sa akin ang pagkakapantay sa Gaṅgā, O Vidhe, Tagapag-ayos! Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon.” Gayon nagsalita si Narmadā; at si Brahmā ay sumagot sa kanya na may banayad na ngiti.
Verse 10
यदि त्र्यक्षसमत्वं तु लभ्यतेऽन्येन केनचित् । तदा गंगासमत्वं च लभ्यते सरितान्यया
Kung ang pagkakapantay sa Panginoong Tatlong-Mata (Śiva) ay makakamtan ng sinumang iba pa, saka pa lamang makakamtan ng ibang ilog ang pagkakapantay sa Gaṅgā.
Verse 11
पुरुषोत्तम तुल्यः स्यात्पुरुषोन्यो यदि क्वचित । स्रोतस्विनी तदा साम्यं लभते गंगया परा
Kung sakali mang may ibang tao na kapantay ni Puruṣottama (ang Kataas-taasang Panginoon), saka pa lamang makakamtan ng ibang ilog ang pagkakapantay sa Gaṅgā.
Verse 12
यदि गौरी समा नारी क्वचिदन्या भवेदिह । अन्या धुनीह स्वर्धुन्यास्तदा साम्यमुपैष्यति
Kung sa mundong ito ay may ibang babae na kapantay ni Gaurī, kung gayon ay may ibang ilog din na makaaabot sa pagkakapantay sa makalangit na Gaṅgā, ang Svardhunī.
Verse 13
यदि काशीपुरी तुल्या भवेदस्या क्वचित्पुरी । तदा स्वर्गतरंगिण्याः साम्यमन्या नदी लभेत्
Kung saanman ay may isang lungsod na kapantay ng Kāśī na ito, kung gayon ay may ibang ilog na maaaring magtamo ng pagkakapantay sa Gaṅgā, ang tagapagdala ng mga alon ng langit.
Verse 14
निशम्येति विधेर्वाक्यं नर्मदा सरिदुत्तमा । धातुर्वरं परित्यज्य प्राप्ता वाराणसीं पुरीम्
Nang marinig ang mga salita ni Vidhi (Brahmā), ang Narmadā—pinakamainam sa mga ilog—ay isinantabi ang biyaya ng Maylikha at dumating sa lungsod ng Vārāṇasī.
Verse 15
सर्वेभ्योपि हि पुण्येभ्यः काश्यां लिंगप्रतिष्ठितेः । अपरा न समुद्दिष्टा कैश्चिच्छ्रेयस्करी क्रिया
Tunay nga, sa lahat ng gawaing may bisa ng kabanalan, walang ibang gawain na ipinahayag ng mga pantas na higit na mapagpala kaysa sa pagtatatag ng Śiva-liṅga sa Kāśī.
Verse 16
अथ सा नर्मदा पुण्या विधिपूर्वां प्रतिष्ठितिम् । व्यधात्पिलिपिलातीर्थे त्रिविषिष्टपसमीपतः
Pagkaraan, ang banal na Narmadā ay nagsagawa ng ritwal ng pagtatatag ayon sa wastong kaugalian, sa Pilipilā Tīrtha, malapit sa tahanan ng Tatlumpu’t Tatlong mga deva.
Verse 17
ततः शंभुः प्रसन्नोभूऽत्तस्यै नद्यै शुभात्मने । वरं वृणीष्व सुभगे यत्तुभ्यं रोचतेऽनघे
Pagkaraan, nalugod si Śambhu (Śiva) sa ilog na may mapalad na likas at nagsabi: “O mapalad at walang dungis, pumili ka ng biyaya—anumang ninanais mo.”
Verse 18
सरिद्वरा निशम्येति रेवा प्राह महेश्वरम् । किं वरेणेह देवेश भृशं तुच्छेन धूर्जटे
Nang marinig ito, ang pinakamainam sa mga ilog—si Revā (Narmadā)—ay nagsabi kay Maheśvara: “O Panginoon ng mga diyos, O Dhūrjaṭi, ano ang silbi ng biyaya rito—napakaliit at hamak?”
Verse 19
निर्द्वंद्वा त्वत्पदद्वंद्वे भक्तिरस्तु महेश्वर । श्रुत्वेति नितरां तुष्टो रेवागिरमनुत्तमाम्
“Nawa’y sumibol sa akin ang di-natitinag na debosyon sa dalawang paa Mo, O Maheśvara.” Nang marinig ang walang kapantay na pananalita ni Revā, labis na nalugod ang Panginoon.
Verse 20
प्रोवाच च सरिच्छेष्ठे त्वयोक्तं यत्तथास्तु तत् । गृहाण पुण्यनिलये वितरामि वरांतरम्
At sinabi Niya sa pinakamainam na ilog: “Maganap nawa ang sinabi mo. Tanggapin mo ito, O tahanan ng kabutihan; ipagkakaloob Ko pa sa iyo ang isa pang biyaya.”
Verse 21
यावंत्यो दृषदः संति तव रोधसि नर्मदे । तावंत्यो लिंगरूपिण्यो भविष्यंति वरान्मम
“O Narmadā, kung gaano karaming bato ang nasa iyong mga pampang, gayon din karami ang magiging anyong liṅga—sa kapangyarihan ng Aking biyaya.”
Verse 22
अन्यं च ते वरं दद्या तमप्याकर्णयोत्तमम् । दुष्प्रापं यज्ञतपसां राशिभिः परमार्थतः
At bibigyan pa kita ng isa pang biyaya—pakinggan mo, O dakila—isang biyayang tunay na mahirap makamtan kahit sa bunton ng mga paghahandog na yajña at mga pag-aayuno at pagninilay (tapas).
Verse 23
सद्यः पापहरा गंगा सप्ताहेन कलिंदजा । त्र्यहात्सरस्वती रेवे त्वं तु दर्शनमात्रतः
Ang Gaṅgā ay nag-aalis ng kasalanan agad-agad; ang Kalindajā (Yamunā) sa loob ng pitong araw; ang Sarasvatī sa loob ng tatlong araw. Ngunit ikaw, O Revā, ay naglilinis sa kasalanan sa pagtanaw pa lamang.
Verse 24
अपरं च वरं दद्यां नर्मदे दर्शनाघहे । भवत्या स्थापितं लिंगं नर्मदेश्वरसंजकम्
At ipagkakaloob Ko pa ang isa pang biyaya, O Narmadā na ang pagtanaw sa iyo’y pumupuksa ng kasalanan: ang liṅga na iyong itinatag ay makikilala sa pangalang “Narmadeśvara.”
Verse 25
यत्तल्लिंगं महापुण्यं मुक्तिं दास्यति शाश्वतीम । अस्य लिंगस्य ये भक्तास्तान्दृष्ट्वा सूर्यनंदनः
Ang liṅga na yaon ay dakilang mapagpala at magbibigay ng walang hanggang kalayaan (mokṣa). At ang mga deboto ng liṅgang ito—pagkakita sa kanila ng Anak ng Araw (Yama)…
Verse 26
प्रणमिष्यंति यत्नेन महाश्रेयोभिवृद्धये । संति लिंगान्यनेकानि काश्यां देवि पदेपदे
…ay yuyuko nang buong pagsisikap upang lumago ang dakilang kagalingan. Tunay nga, O Diyosa, sa Kāśī ay maraming liṅga—sa bawat hakbang.
Verse 27
परं हि नर्मदेशस्य महिमा कोपि चाद्भुतः । इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ
“Tunay ngang kamangha-mangha at kataas-taasan ang kadakilaan ng Narmadeśa.” Pagkasabi nito, ang Panginoon ng mga diyos ay pumasok sa pagkalugmok ng samādhi at naglaho sa loob ng liṅga na iyon.
Verse 28
नर्मदापि प्रहृष्टासीत्पावित्र्यं प्राप्य चाद्भुतम् । स्वदेशं च परिप्राप्ता दृष्टमात्राघहारिणी
Maging ang ilog na Narmadā ay napuspos ng galak, sapagkat nakamtan niya ang kamangha-manghang kapangyarihang nagpapabanal. Pagbalik niya sa sariling lupain, siya’y naging tagapag-alis ng kasalanan sa pagtanaw pa lamang.
Verse 29
वाक्यं मृकंडजमुनेस्तेपि श्रुत्वा मुनीश्वराः । प्रहृष्टचेतसो जाताश्चक्रुः स्वं स्वं ततो हितम्
Nang marinig ng mga dakilang muni ang mga salita ng anak ni Mṛkaṇḍu, sila man ay nagalak sa puso; at pagkaraan, bawat isa’y nagsagawa ng yaong kapaki-pakinabang sa sarili.
Verse 30
स्कंद उवाच । नर्मदेशस्य माहात्म्यं श्रुत्वा भक्तियुतो नरः । पापकंचुकमुत्सृज्य प्राप्स्यति ज्ञानमुत्तमम्
Wika ni Skanda: Ang taong may debosyon na nakikinig sa kadakilaan ng Narmadeśa, itatakwil ang balabal ng kasalanan at makakamtan ang kataas-taasang kaalaman.
Verse 92
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे नर्मदेश्वराख्यानं नाम द्विनवतितमोऽध्यायः
Sa ganito, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa, sa kalipunang may walumpu’t isang libong taludtod, sa ikaapat na Saṃhitā, sa Kāśī Khaṇḍa (Uttarārdha), nagtatapos ang ika-siyamnapu’t dalawang kabanata na tinatawag na “Ang Salaysay ni Narmadeśvara.”