Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

Devanagari script

भवानीभक्तिबीजोत्थं भूरुहं पुरुषाकृतिम् । मनोरथफलैः पूर्णमासीद्धृष्टतनूरुहा

Transliteration

bhavānībhaktibījotthaṃ bhūruhaṃ puruṣākṛtim | manorathaphalaiḥ pūrṇamāsīddhṛṣṭatanūruhā

Translation

“Wari siya’y punong sumibol mula sa binhi ng debosyon kay Bhavānī, na nag-anyong lalaki, hitik sa bunga ng natupad na mga hangarin; at ang balahibo sa kanyang katawan ay nagsitindig sa pagkalugod.”

Word by Word

• भवानी-भक्ति-बीज-उत्थम्: sprung from the seed of devotion to Bhavānī
• भवानी-भक्ति-बीज-उत्थम्: Karma (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भवानी (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक) + उत्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (भवानीभक्तेः बीजम्; तस्मात् उत्थम् = sprung from)

• भूरुहम्: a tree
• भूरुहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूरुह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरुष-आकृतिम्: having a human form
• पुरुष-आकृतिम्: Karma (Object complement/कर्मविशेषण)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषस्य आकृतिः)

• मनोरथ-फलैः: with the fruits of (her) desires
• मनोरथ-फलैः: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: मनोरथ (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनोरथानां फलानि)

• पूर्णम्: fulfilled
• पूर्णम्: Karma (Predicate complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेयविशेषण (fulfilled)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/इम्पर्फेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• हृष्ट-तनू-रुहा: she whose body-hairs bristled with joy
• हृष्ट-तनू-रुहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक) + तनू (प्रातिपदिक) + रुह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (हृष्टाः तनूरुहाः यस्याः सा)

Speaker

Skanda (deduced; integrates Śākta/Śaiva devotion to Bhavānī within Kāśī frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The figure is perceived as a wish-fulfilling tree born from the seed of devotion to Bhavānī, taking human form; the maiden experiences romāñca—hair standing on end—signaling devotional ecstasy.

Characters & Entities

• Bhavānī (Pārvatī)
• Bhakti (devotion)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to the Divine Mother is depicted as a fertile seed that matures into visible fruits—inner joy and the fulfillment of righteous aspirations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it contributes to the broader Kāśī Khaṇḍa devotional atmosphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse praises Bhavānī-bhakti as spiritually fruitful.