Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68

Devanagari script

अद्ययावन्मम गतं वृथाजन्माल्पमेधस । धर्मस्थानानीदृशानि यद्दृष्टानि न कुत्रचित्

Transliteration

adyayāvanmama gataṃ vṛthājanmālpamedhasa | dharmasthānānīdṛśāni yaddṛṣṭāni na kutracit

Translation

“Hanggang sa araw na ito, nasayang ang aking buhay—napakaliit ng aking unawa. Sapagkat saanman ay hindi ko nakita ang mga banal na pook ng Dharma na tulad nito.”

Word by Word

• अद्य: today
• अद्य: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (today)

• यावत्: as much as, up to
• यावत्: None
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/संबन्ध)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक-अव्यय (as much as / up to)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• गतम्: gone, elapsed
• गतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (मम आयुः/कालः इत्यादि अव्यक्तं)

• वृथा: in vain
• वृथा: None
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (in vain)

• जन्म: birth, life
• जन्म: None
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)

• अल्पमेधस: O dull-witted one
• अल्पमेधस: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अल्प + मेधस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; बहुव्रीहि (अल्पा मेधा यस्य सः)

• धर्मस्थानानि: places of dharma
• धर्मस्थानानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य स्थानानि)

• ईदृशानि: such (as these)
• ईदृशानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (धर्मस्थानानि इति)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• दृष्टानि: seen
• दृष्टानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (मया) दृष्टानि

• न: not
• न: None
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• कुत्रचित्: anywhere
• कुत्रचित्: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कुत्रचित् (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (indefinite locative adverb: anywhere)

Speaker

Skanda (narration context: Kāśīkhaṇḍa, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic vision of Kāśī’s many dharma-sthānas—temples, ghāṭs, sacred trees—while the king realizes his past ignorance; the city appears as a mandala of dharma.

Characters & Entities

• Dharma-sthāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True discernment arises when one encounters powerful dharma-sthānas; pilgrimage can convert regret into spiritual resolve.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharma-sthānas of Kāśī as incomparable sacred sites.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied practice is tīrtha-yātrā (pilgrimage) and darśana of dharma-sthānas.