Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

नाद्रीणां न समुद्राणां न द्रुमाणां महीयसाम् । भूतधात्र्यास्तथा भारो यथा स्वामिद्रुहां महान्

Transliteration

nādrīṇāṃ na samudrāṇāṃ na drumāṇāṃ mahīyasām | bhūtadhātryāstathā bhāro yathā svāmidruhāṃ mahān

Translation

Hindi ang mga bundok, ni ang mga karagatan, ni ang malalaking punò ang nagpapabigat sa Daigdig, ang tagapagtaguyod ng mga nilalang, gaya ng mabigat na pasaning dulot ng mga nagtaksil sa sariling Panginoon.

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• अद्रीणाम्: of mountains
• अद्रीणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• न: nor
• न: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• समुद्राणाम्: of oceans
• समुद्राणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• न: nor
• न: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• द्रुमाणाम्: of trees
• द्रुमाणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्रुम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• महीयसाम्: of the great/very large
• महीयसाम्: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: महीयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; विशेषण (qualifying द्रुमाणाम्)

• भूतधात्र्याः: of the sustainer of beings (Earth)
• भूतधात्र्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूत + धात्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानां धात्री)

• तथा: thus/so
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner: 'thus/so')

• भारः: burden
• भारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/तुलनावाचक (comparative: 'as/like')

• स्वामिद्रुहाम्: of those who betray their master
• स्वामिद्रुहाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् + द्रुह् (धातु) → द्रुह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वामिनः द्रुहः = lord-betrayers)

• महान्: great
• महान्: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying भारः)

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Visual Art Cues

Scene: Bhūdevī (Earth) personified, steady yet strained, while mountains, oceans, and great trees appear light; a dark, oppressive shadow labeled ‘svāmi-droha’ presses upon her, contrasted with a small lamp of dharma.

Characters & Entities

• Bhūmi (Earth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Betraying one’s rightful lord or benefactor is a severe adharma, portrayed as an unbearable moral weight upon the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is an ethical maxim within the Kāśīkhaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse teaches moral restraint and fidelity as dharma.