Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तीर्थं पिलिपिलाख्यं तद्द्युनद्यंभसि विश्रुतम् । सर्वतीर्थमयं तीर्थं तत्काश्यां परिगीयते

Transliteration

tīrthaṃ pilipilākhyaṃ taddyunadyaṃbhasi viśrutam | sarvatīrthamayaṃ tīrthaṃ tatkāśyāṃ parigīyate

Translation

Ang tawirang tinatawag na Pilipilā ay bantog sa mga tubig ng makalangit na ilog. Sa Kāśī ito’y inaawit bilang isang tīrtha na taglay ang diwa ng lahat ng tīrtha.

Word by Word

• तीर्थम्: a sacred ford/place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (विश्रुतम्/परिगीयते)

• पिलिपिलाख्यम्: named Pilipila
• पिलिपिलाख्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पिलिपिल-आख्य (प्रातिपदिक; पिलिपिल + आख्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (तीर्थम्)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश (that)

• द्युनदि: of the Dyunadī river
• द्युनदि: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्युनदि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (of the river Dyunadī)

• अम्भसि: in the water
• अम्भसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अम्भस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (in water)

• विश्रुतम्: renowned
• विश्रुतम्: Kriya (Predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: वि-√श्रु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (renowned)

• सर्वतीर्थमयम्: consisting of all tīrthas
• सर्वतीर्थमयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-तीर्थ-मय (प्रातिपदिक; सर्व + तीर्थ + मय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (तीर्थम्)

• तीर्थम्: the tīrtha
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (परिगीयते)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Deictic/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (that)

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• परिगीयते: is sung/praised
• परिगीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-√गै (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pilipilā-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: On the Gaṅgā in Kāśī, a marked ford named Pilipilā; pilgrims step into shimmering water; above the river, faint icons of many famous tīrthas appear as a visionary overlay, indicating ‘all-tīrtha essence’.

Characters & Entities

• Pilipilā Tīrtha
• Kāśī (Vārāṇasī)
• Dyunadī (celestial river; often identified with Gaṅgā in purāṇic idiom)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain Kāśī tīrthas are praised as concentrative—holding the merit of many sacred places within one.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pilipilā Tīrtha in Kāśī, associated with the waters of the celestial river (Gaṅgā idiom).

What ritualistic prescription is mentioned?

Not stated explicitly, but the genre implies tīrtha-sevā such as snāna (holy bathing) and pilgrimage visitation.