Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

Devanagari script

संपूज्य परया भक्त्या न नरो गर्भमाविशेत् । सौम्यस्थानादिहायातो भगवान्कुक्कुटेश्वरः

Transliteration

saṃpūjya parayā bhaktyā na naro garbhamāviśet | saumyasthānādihāyāto bhagavānkukkuṭeśvaraḥ

Translation

Kapag sinamba nang may sukdulang debosyon, ang tao’y hindi na muling papasok sa sinapupunan (hindi na isisilang muli). Mula sa Saumyasthāna, dumating dito ang Mapalad na Panginoong Kukkuṭeśvara.

Word by Word

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘सम्यक् पूजयित्वा/after worshipping’

• परया: with supreme
• परया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; ‘भक्त्या’ इत्यस्य विशेषणम्

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• गर्भम्: womb (rebirth)
• गर्भम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• आविशेत्: should enter
• आविशेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-विश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• सौम्यस्थानात्: from Saumya-sthāna
• सौम्यस्थानात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सौम्यस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; समासः—सौम्यं तत् स्थानम् इति कर्मधारयः

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• आयातः: has come
• आयातः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘आगतः/come’

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• कुक्कुटेश्वरः: Kukkuṭeśvara
• कुक्कुटेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुक्कुट + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—कुक्कुटस्य ईश्वरः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kukkuṭeśvara (in Kāśī)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Devotees offer intense, focused worship to Kukkuṭeśvara; the atmosphere is inward and liberative, with the verse’s promise ‘not entering the womb again’ hovering like a benediction.

Characters & Entities

• Kukkuṭeśvara
• Saumyasthāna
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wholehearted devotion and complete worship at Kāśī’s Śaiva shrines is praised as a direct cause of liberation from rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kukkuṭeśvara in Kāśī, said to have come from Saumyasthāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

Saṃpūjā—complete, devoted worship (parā-bhakti) of Kukkuṭeśvara.