Adhyaya 1

Verse 1

अथ श्रीकाशीखंडोत्तरार्धं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । अगस्तिरुवाच । पार्वती हृदयानंद सर्वज्ञांगभव प्रभो । किंचित्प्रष्टुमनाः स्वामिंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति

Ngayon ay sinisimulan ang kagalang-galang na huling bahagi ng Kāśī Khaṇḍa. Pagpupugay kay Śrī Gaṇeśa. Wika ni Agastya: O Panginoon, ligaya ng puso ni Pārvatī, O ganap na nakaaalam, O Aṅgabhava (Skanda), may ibig akong itanong; nawa’y ipaliwanag mo ito.

Verse 2

दक्ष प्रजापतेः पुत्री कश्यपस्य परिग्रहः । गरुत्मतः प्रसूः साध्वी कुतो दास्यमवाप सा

Siya’y anak ni Dakṣa Prajāpati, kabiyak ni Kaśyapa, at banal na ina ni Garuḍa—paano nga ba siya napasailalim sa pagkaalipin?

Verse 3

स्कंद उवाच । हंजिकात्वं यथा प्राप्ता विनता सा तपस्विनी । तदप्यहं समाख्यामि निशामय महामते

Wika ni Skanda: Kung paanong ang mapag-asetang si Vinatā ay umabot sa kalagayang Haṃjikā—iyan ay isasalaysay ko rin. Makinig kang mabuti, O dakilang may isip.

Verse 4

कद्रूरजीजनत्पुत्राञ्शतं कश्यपतः पुरा । उलूकमरुणं तार्क्ष्यमसूत विनता त्रयम्

Noong una, si Kadrū ay nagsilang ng sandaang anak kay Kaśyapa; at si Vinatā naman ay nagsilang ng tatlo—Ulūka, Aruṇa, at Tārkṣya (Garuḍa).

Verse 5

कौशिको राज्यमाप्यापि श्रेष्ठत्वात्पक्षिणां मुने । निर्गुणत्वाच्च तैः सर्वैः स राज्यादवरोपितः

O muni, bagaman si Kauśika ay nagkamit ng paghahari dahil sa kanyang pagiging pinakadakila sa mga ibon, gayunman, dahil sa kawalan ng mga katangian, siya’y pinatalsik nilang lahat sa trono.

Verse 6

क्रूराक्षोयं दिवांधोयं सदा वक्रनखस्त्वसौ । अतीवोद्वेगजनकं सर्वेषामस्य भाषणम्

Malupit ang kaniyang mga mata; bulag siya sa liwanag ng araw; at laging baluktot ang kaniyang mga kuko. Ang kaniyang pananalita’y nagdudulot ng matinding pagkabagabag sa lahat.

Verse 7

इत्थं तस्य गुणग्रामान्विकथ्य बहुशः खगाः । नाद्यापि वृण्वते राज्ये कमपि स्वैरचारिणः

Sa gayon, paulit-ulit na isinasalaysay ng mga ibon ang kalipunan ng kaniyang mga katangian; at ipinahayag nilang hanggang ngayon ay hindi sila pumipili ng sinuman bilang hari na kikilos lamang ayon sa sariling kapritso.

Verse 8

कौशिकेथ तथावृत्ते पुत्रवीक्षणलालसा । अंडं प्रस्फोटयामास मध्यमं विनता तदा

O Kauśika, nang magkagayon ang nangyari, si Vinatā—sabik na masilayan ang kaniyang anak—ay saka binasag ang gitnang itlog.

Verse 9

पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रस्फोट्य घटसंभव । तदभेदितयौत्सुक्यादंडमष्टमके शते

Nang lumipas ang ganap na isang libong taon, O ipinanganak sa banga, dahil sa pananabik na hindi pa nabubuksan, binuksan niya ang itlog sa ikawalong daan (na taon) pagkaraan.

Verse 10

तावत्सर्वाणि गात्राणि तस्यातिमहसः शिशोः । ऊर्वोरुपरिसिद्धानि दंडांतर्निवासिनः

Hanggang noon, ang lahat ng mga sangkap ng katawan ng lubhang maningning na sanggol na iyon ay nabuo lamang sa ibabaw ng mga hita—na wari’y para sa isang nakatakdang manahan sa loob ng isang tungkod.

Verse 11

अंडान्निर्गतमात्रेण क्रोधारुणमुखश्रिया । अर्धनिष्पन्नदेहेन शिशुना शापिता प्रसूः

Sa mismong sandaling siya’y lumabas sa itlog, ang mukha’y nagningning at namula sa poot; ang sanggol—kalahati pa lamang ang anyo ng katawan—ay isinumpa ang kanyang ina.

Verse 12

जनयित्रि त्वया दृष्ट्वा काद्रवेयान्स्वलीलया । खेलतो मातुरुत्संगे यदंडं व्याधित द्विधा

‘Ina, nang makita mo ang mga anak ni Kadrū, sa iyong paglalaro lamang—habang ako’y naglalaro sa iyong kandungan—hinati mo sa dalawa ang itlog.’

Verse 13

तदनिष्पन्न सर्वांगः शपामि त्वा विहंगमे । तेषामेवैधि दासी त्वं सपत्न्यंग भुवामिह

‘Kaya’t dahil hindi pa ganap ang aking mga sangkap, sinusumpa kita, O inang ibon: dito sa lupa, maging alipin ka nila—O bahagi ng isang kapwa-asawa.’

Verse 14

वेपमानाथ तच्छापादिदं प्रोवाच पक्षिणी । अनूरो ब्रूहि मे शापावसानं मातुरंगज

Nanginig sa sumpang iyon, sinabi ng inang ibon: ‘O Anūru, anak ng aking sariling katawan, sabihin mo sa akin kung kailan magwawakas ang sumpang ito.’

Verse 15

अनूरुरुवाच । अंडं तृतीयं मा भिंधि ह्यनिष्पन्नं ममेव हि । अस्मिन्नंडे भविष्यो यः स ते दास्यं हरिष्यति

Sinabi ni Anūru: ‘Huwag mong basagin ang ikatlong itlog; ito’y tunay na akin, hindi pa nahuhubog. Ang isisilang mula sa itlog na ito—siya ang mag-aalis ng iyong pagkaalipin.’

Verse 16

इत्युक्त्वा सोरुणोगच्छदुड्डीयानंदकाननम् । यत्र विश्वेश्वरो दद्यादपि पंगोः शुभां गतिम्

Pagkasabi nito, si Aruṇa ay lumisan patungo sa kaaya-ayang gubat ng Uḍḍīyāna, kung saan si Viśveśvara ay nagkakaloob kahit sa pilay ng mapalad na landas.

Verse 17

एतत्ते पृच्छतः ख्यातं विनता दास्यकारणम् । मुने प्रसंगतो वच्मि अरुणादित्यसंभवम्

O muni, yamang nagtatanong ka, naipahayag ko ang tanyag na sanhi ng pagkaalipin ni Vinatā. Ngayon, ayon sa pagkakasunod, isasalaysay ko ang kasaysayan ni Aruṇa at ang paglitaw ni Aruṇāditya.

Verse 18

अनूरुत्वादनूरुर्योरुणः क्रोधारुणो यतः । वाराणस्यां तपस्तप्त्वा तेनाराधि दिवाकरः

Dahil siya’y ‘walang hita’ (anūru), nakilala siya bilang Aruṇa—namumula sa poot. Nang magsagawa siya ng matinding tapas sa Vārāṇasī, sa gayon ay napalugod niya si Divākara, ang Araw.

Verse 19

सोपि प्रसन्नो दत्त्वाथ वरांस्तस्मा अनूरवे । आदित्यस्तस्य नाम्नाभूदरुणादित्य इत्यपि

Nalugod ang Araw at pagkaraan ay nagkaloob ng mga biyaya sa Anūru na iyon. At si Āditya man ay nakilala rin sa kanyang pangalan—bilang ‘Aruṇāditya’.

Verse 20

अर्क उवाच । तिष्ठानूरो मम रथे सदैव विनतात्मज । जगतां च हितार्थाय ध्वांतं विध्वंसयन्पुरः

Sinabi ni Arka (ang Araw): “Manatili ka magpakailanman sa aking karwahe, O Aruṇa, anak ni Vinatā; winawasak ang dilim sa aking unahan, alang-alang sa kapakanan ng mga daigdig.”

Verse 21

अत्र त्वत्स्थापितां मूर्तिं ये भजिष्यंति मानवाः । वाराणस्यां महादेवोत्तरे तेषां कुतो भयम्

Yaong mga taong sasamba rito sa imaheng itinatag mo—sa hilagang panig ni Mahādeva sa Vārāṇasī—paanong magkakaroon pa sila ng takot?

Verse 22

येर्चयिष्यंति सततमरुणादित्यसंज्ञकम् । मामत्र तेषां नो दुःखं न दारिद्र्यं न पातकम्

Yaong laging sumasamba sa akin dito, na tinatawag na Aruṇāditya—sa kanila’y wala ni dalamhati, ni karalitaan, ni kasalanan.

Verse 23

व्याधिभिर्नाभिभूयंते नो पसर्गैश्च कैश्चन । शोकाग्निना न दह्यंते ह्यरुणादित्यसेवनात्

Sa paglilingkod kay Aruṇāditya, hindi sila dinadaig ng mga karamdaman, ni ng anumang kapinsalaan; ni sinusunog ng apoy ng dalamhati.

Verse 24

अथ स्यंदनमारोप्य नीतवानरुणं रविः । अद्यापि स रथे सौरे प्रातरेव समुद्यति

Pagkaraan, isinakay ni Ravi (ang Araw) si Aruṇa sa karwahe at dinala siya. Hanggang ngayon, sa karwaheng solar, siya’y sumisikat tuwing umaga.

Verse 25

यः कुर्यात्प्रातरुत्थाय नमस्कारं दिनेदिने । अरुणाय ससूर्याय तस्य दुःखभयं कुतः

Sinumang bumangon sa umaga at araw-araw na maghandog ng pagpupugay kay Aruṇa kasama ng Araw—paanong mapapasakanya ang dalamhati o takot?

Verse 26

अरुणादित्यमाहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन

Ang pinakadakila sa mga tao na nakikinig sa kaluwalhatian ni Aruṇāditya—hindi kailanman sisibol sa kanya ang anumang masamang gawa.

Verse 27

स्कंद उवाच । वृद्धादित्यस्य माहात्म्यं शृणु ते कथयाम्यहम् । यस्य श्रवणमात्रेण नरो नो दुष्कृतं भजेत्

Sinabi ni Skanda: Pakinggan mo ang kadakilaan ni Vṛddhāditya; isasalaysay ko ito sa iyo. Sa pagdinig lamang nito, ang tao’y hindi nahuhulog sa kasalanang gawa.

Verse 28

पुरात्र वृद्धहारीतो वाराणस्यां महातपाः । महातपः समृद्ध्यर्थं समाराधितवान्रविम्

Noong unang panahon, sa Vārāṇasī, ang dakilang asceta na si Vṛddhahārīta ay sumamba kay Ravi, ang Araw, upang umunlad ang bunga ng kanyang matitinding tapasya.

Verse 29

मूर्तिं संस्थाप्य शुभदां भास्वतः शुभलक्षणाम् । दक्षिणेन विशालाक्ष्या दृढभक्तिसमन्वितः

Itinatag niya ang mapalad at biyayang larawan ni Bhāsvat, ang maningning na Araw, na may banal na mga tanda; at sa dakong timog ni Viśālākṣī siya tumindig, puspos ng matatag na debosyon.

Verse 30

तुष्टस्तस्मै वरं प्रादाद्ब्रध्नो वृद्धतपस्विने । अलं विलंब्य याचस्व कस्ते देयो वरो मया

Nalugod si Bradhna, ang Araw, at nagkaloob ng biyaya sa matandang asceta: “Sapat na ang pag-aatubili—humiling ka! Anong biyaya ang ipagkakaloob ko sa iyo?”

Verse 31

सोथ प्रसन्नाद्द्युमणेरवृणीत वरं मुनिः । यदि प्रसन्नो भगवान्युवत्वं देहि मे पुनः

Pagkaraan, ang pantas ay pumili ng isang biyaya mula sa masayang-loob na Dyumaṇi (Araw): “Kung nalulugod ang Panginoon, ipagkaloob Mo sa akin muli ang kabataan.”

Verse 32

तपःकरण सामर्थ्यं स्थविरस्य न मे यतः । पुनस्तारुण्यमाप्तोहं चरिष्याम्युत्तमं तपः

Sapagkat wala sa akin, bilang matanda, ang lakas upang magsagawa ng tapas. Kapag nabawi ko ang kabataan, isasagawa kong muli ang pinakadakilang pag-aayuno at pagninilay.

Verse 33

तप एव परो धर्मस्तप एव परं वसु । तप एव परः कामो निर्वाणं तप एव हि

Ang tapas lamang ang pinakamataas na dharma; ang tapas lamang ang sukdulang kayamanan. Ang tapas lamang ang pinakadakilang hangarin; tunay, ang moksha ay nakakamtan sa tapas lamang.

Verse 34

ऋतेन तपसः क्वापि लभ्या ऐश्वर्यसंपदः । पदं ध्रुवादिभिः प्रापि केवलं तपसो बलात्

Kung walang tapas, saanman ay di nakakamtan ang kasaganaan at kapangyarihang panginoon. Maging ang dakilang kalagayang natamo ni Dhruva at ng iba pa ay naabot lamang sa lakas ng tapas.

Verse 36

धिग्जरांप्राणिनामत्र यया सर्वो विरज्यति । जरातुरेंद्रियग्रामे स्त्रियोपि नयतः स्वसात्

Sumpain ang katandaan sa mga nilalang—sapagkat dahil dito ang lahat ay nawawalan ng gana at pagnanasa. Kapag ang pangkat ng mga pandama’y pinahihirapan ng edad, maging ang mga babae’y nadadala (mula sa sariling pagpipigil) ng kanilang likas na ugali.

Verse 37

वरं मरणमेवास्तु मा जरास्त्वतिशोच्यकृत् । क्षणं दुःखं च मरणं जरा दुःखं क्षणेक्षणे

Mas mabuti pang kamatayan na lamang; huwag nawa ang katandaan ang maghatid ng labis na pagdurusa. Ang kamatayan ay pighati sa isang saglit, ngunit ang katandaan ay pighati sa bawat sandali.

Verse 38

कांक्षंति दीर्घतपसे चिरमायुर्जितेंद्रियाः । धनं दानाय पुत्राय कलत्रं मुक्तये धियम्

Ang mga nagtagumpay sa kanilang mga pandama ay nagnanais ng mahabang tapas at mahabang buhay; hinahangad nila ang yaman para sa dāna, ang anak para sa angkan, ang kabiyak para sa dharma—at ang matalinong pag-unawa para sa mokṣa.

Verse 39

वृद्धस्यवार्धकं ब्रध्नस्तत्क्षणादपहृत्य वै । ददौ च चारुता हेतुं तारुण्यं पुण्यसाधनम्

Agad na inalis ni Bradhna ang kahinaan ng katandaan ng matanda, at ipinagkaloob ang siglang kabataan—kasama ang kagandahan, na siyang sanhi upang magsagawa ng mga gawaing may punya.

Verse 40

एवं स वृद्धहारीतो वाराणस्यां महामुनिः । संप्राप्य यौवनं ब्रध्नात्तप उग्रं चचार ह

Sa gayon, ang dakilang muni na si Hārīta—na dating pasan ang katandaan—nang muling magbalik-kabataan mula kay Bradhna, ay nagsagawa ng matitinding tapas sa Vārāṇasī.

Verse 41

वृद्धेनाराधितो यस्माद्धारीतेन तपस्विना । आदित्यो वार्धकहरो वृद्धादित्यस्ततः स्मृतः

Sapagkat sinamba ng tapasing si Hārīta ang Āditya habang siya’y matanda, ang Āditya na nag-aalis ng pighati ng pagtanda ay inaalala kaya bilang Vṛddhāditya.

Verse 42

वृद्धादित्यं समाराध्य वाराणस्यां घटोद्भव । जरा दुर्गति रोगघ्नं बहवः सिद्धिमागताः

O Ghaṭodbhava, matapos sambahin nang wasto si Vṛddhāditya sa Vārāṇasī, marami ang nagkamit ng ganap na tagumpay—siya na pumupuksa sa katandaan, masamang kapalaran, at karamdaman.

Verse 43

वृद्धादित्यं नमस्कृत्य वाराणस्या रवौ नरः । लभेदभीप्सितां सिद्धिं न क्वचिद्दुर्गतिं लभेत्

Ang taong yumuyukod at nagbibigay-pugay kay Vṛddhāditya—ang Araw sa Vārāṇasī—ay nakakamit ang minimithing siddhi at kailanma’y hindi mapapahamak saanman.

Verse 44

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने केशवादित्यमुत्तमम् । यथा तु केशवं प्राप्य सविता ज्ञानमाप्तवान्

Sinabi ni Skanda: Ngayon, makinig ka, O muni, tungkol sa kataas-taasang Keśavāditya—kung paanong si Savitṛ ay nagkamit ng tunay na kaalaman matapos marating si Keśava.

Verse 45

व्योम्नि संचरमाणेन सप्ताश्वेनादिकेशवः । एकदा दर्शिभावेन पूजयंल्लिंगमैश्वरम्

Si Ādikeśava, na dinadala sa kalangitan ng may pitong kabayo, minsan—sa pananabik na makakita—ay sumamba sa makapangyarihang Liṅga ni Īśvara, ang Panginoon.

Verse 46

कौतुकादिव उत्तीर्य हरे रविरुपाविशत् । निःशब्दो निश्चलः स्वस्थो महाश्चर्यसमन्वितः

Na para bang sa matinding pagkamangha, lumapit si Ravi at umupo sa tabi ni Hari—tahimik, di gumagalaw, payapa ang loob, at puspos ng dakilang pagtataka.

Verse 47

प्रतीक्षमाणोवसरं किंचित्प्रष्टुमना हरिम् । हरिं विसर्जितार्चं च प्रणनाम कृतांजलिः

Naghihintay ng angkop na sandali at may nais itanong, yumukod siya kay Hari na magkasalikop ang mga palad, matapos ganap na maisagawa ang pagsamba.

Verse 48

स्वागतं ते हरिः प्राह बहुमानपुरःसरम् । स्वाभ्याशं आसयामास भास्वंतं नतकंधरम्

Tinanggap siya ni Hari at nagsalita ng marangal na pagbati; inilapit Niya at pinaupo sa Kaniyang tabi ang maningning na si Sūrya, na nakayukong may paggalang.

Verse 49

अथावसरमालोक्य लोकचक्षुरधोक्षजम् । नत्वा विज्ञापयामास कृतानुज्ञोऽसुरारिणा

Pagkakita sa tamang sandali, ang Mata ng daigdig (Sūrya) ay yumukod kay Adhokṣaja; at nang mapahintulutan ng Kaaway ng mga asura, inihayag niya ang kaniyang pakiusap.

Verse 50

रविरुवाच । अंतरात्मासि जगतां विश्वंभर जगत्पते । तवापि पूज्यः कोप्यस्ति जगत्पूज्यात्र माधव

Sinabi ni Ravi (Sūrya): “Ikaw ang panloob na Sarili ng lahat ng nilalang, O Tagapagtangan ng sansinukob, O Panginoon ng daigdig. Ngunit may sinasamba pa ba maging Ikaw dito, O Mādhava—Ikaw na sinasamba ng buong mundo?”

Verse 51

त्वत्तश्चाविर्भवेदेतत्त्वयि सर्वं प्रलीयते । त्वमेव पाता सर्वस्य जगतो जगतांनिधे

“Mula sa Iyo lumilitaw ang sansinukob na ito, at sa Iyo rin naglalaho ang lahat. Ikaw lamang ang tagapangalaga ng lahat, O kayamanang sisidlan ng mga daigdig.”

Verse 52

इत्याश्चर्यं समालोक्य प्राप्तोस्म्यत्र तवांतिकम् । किमिदं पूज्यते नाथ भवता भवतापहृत्

Nang makita ko ang kababalaghang ito, naparito ako sa Iyong harapan. Ano yaong sinasamba Mo, O Panginoon—Ikaw na nag-aalis ng pagdurusa ng mga lumalapit sa Iyo?

Verse 53

इति श्रुत्वा हृषीकेशः सहस्रांशोरुदीरितम् । उच्चैर्माशंस सप्ताश्वं वारयन्करसंज्ञया

Nang marinig ni Hṛṣīkeśa ang mga salitang binigkas ng Araw na may sanlibong sinag, pinuri Niya ito nang malakas at, sa kumpas ng Kanyang kamay, marahang pinigil ang may pitong kabayo.

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । देवदेवो महादेवो नीलकंठ उमापतिः । एक एव हि पूज्योत्र सर्वकारणकारणम्

Sinabi ni Śrī Viṣṇu: “Ang Diyos ng mga diyos—si Mahādeva, si Nīlakaṇṭha, ang Panginoon ni Umā—Siya lamang ang dapat sambahin dito, ang Sanhi sa likod ng lahat ng sanhi.”

Verse 55

अत्र त्रिलोचनादन्यं समर्चयतियोल्पधीः । सलोचनोपि विज्ञेयो लोचनाभ्यां विवर्जितः

Dito, sinumang may munting pagkaunawa ang sumasamba sa iba pa kaysa sa Panginoong Tatlong-mata; kahit may mga mata siya, dapat siyang kilalaning walang tunay na paningin.

Verse 56

एको मृत्युंजयः पूज्यो जन्ममृत्युजराहरः । मृत्युंजयं किलाभ्यर्च्य श्वेतो मृत्युंजयोभवत्

Si Mṛtyuñjaya lamang ang dapat sambahin—ang nag-aalis ng kapanganakan, kamatayan, at pagkabulok. Tunay, sa pagsamba kay Mṛtyuñjaya, si Śveta ay naging mananagumpay sa kamatayan.

Verse 57

कालकालं समाराध्य भृंगी कालं जिगायवै । शैलादिमपि तत्याज मृत्युर्मृत्युंजयार्चकम्

Sa pagsamba kay Kāla-kāla, ang Mamamatay sa Panahon, tunay na dinaig ni Bhṛṅgī ang Panahon. Maging si Kamatayan ay lumayo kay Śailādi, deboto ni Mṛtyuñjaya.

Verse 58

विजिग्ये त्रिपुरं यस्तु हेलयैकेषु मोक्षणात् । तं समभ्यर्च्य भूतेशं को न पूज्यतमो भवेत्

Sino ang hindi magiging pinakamasigasig sa pagsamba matapos parangalan si Bhūteśa (Śiva)—yaong lumupig sa Tripura at na kahit sa bahagyang kilos ay nagkakaloob ng kalayaan sa ilan?

Verse 59

त्रिजगज्जयिनो हेतोस्त्र्यक्षस्याराधनं परम् । को नाराधयति ब्रध्नसारस्य स्मरविद्विषः

Upang magtagumpay sa tatlong daigdig, pinakamataas ang pagsamba sa Tatlong-Mata. Sino ang hindi sasamba sa kaaway ni Kāma, sa may maningning na diwa?

Verse 60

यस्याक्षिपक्ष्मसंकोचाज्जगत्संकोचमेत्यदः । विकस्वरं विकासाच्च कस्य पूज्यतमो न सः

Sa pagdikit ng Kanyang talukap, ang sanlibutan ay sumisikip; sa pagbukas, ito’y lumalawak at namumulaklak. Sino ang hindi Siya ituturing na pinakakarapat-dapat sambahin?

Verse 61

शंभोर्लिंगं समभ्यर्च्य पुरुषार्थचतुष्टयम् । प्राप्नोत्यत्र पुमान्सद्यो नात्र कार्या विचारणा

Sa wastong pagsamba sa liṅga ni Śambhu dito, agad na nakakamit ng tao ang apat na layunin ng buhay—dharma, artha, kāma, at mokṣa; dito’y walang dapat pag-alinlanganan.

Verse 62

समर्च्य शांभवं लिंगमपिजन्मशतार्जितम् । पापपुंजं जहात्येव पुमानत्र क्षणाद्ध्रुवम्

Sa pagsamba rito sa Śāmbhava liṅga, ang tao’y tiyak na nagwawaksi sa isang kisapmata ng bunton ng kasalanang naipon kahit sa sandaang kapanganakan.

Verse 63

किंकिं न संभवेदत्र शिवलिंगसमर्चनात् । पुत्राः कलत्र क्षेत्राणि स्वर्गो मोक्षोप्यसंशयम्

Ano pa ang hindi mangyayari rito sa pagsamba sa Śiva-liṅga? Mga anak, kabiyak, mga lupain, langit—at maging mokṣa—walang alinlangan.

Verse 64

त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तिर्मया प्राप्ता सहस्रगो । शिवलिंगार्चनादेकात्सत्यंसत्यं पुनःपुनः

Sa iisang pagsamba sa Śiva-liṅga, natamo ko nang makasanlibo ang paghahari at kasaganaan ng tatlong daigdig—tunay, tunay, inuulit ko.

Verse 65

अयमेव परोयोगस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं ज्ञानं स्थाणुलिंगं यदर्च्यते

Ito lamang ang pinakamataas na yoga; ito lamang ang sukdulang tapas; ito lamang ang dakilang kaalaman—ang pagsamba sa liṅga ni Sthāṇu.

Verse 66

यैर्लिंगं सकृदप्यत्र पूजितं पार्वतीपतेः । कुतो दुःखभयं तेषां संसारे दुःखभाजने

Yaong mga sumamba rito kahit minsan sa liṅga ng Panginoon ni Pārvatī—paano pa sila matatakot sa dalamhati sa mundong ito na sisidlan ng pagdurusa?

Verse 67

सर्वं परित्यज्य रवे यो लिंगं शरणं गतः । न तं पापानि बाधंते महांत्यपि दिवाकर

O Araw, ang sinumang tumalikod sa lahat at sumilong sa Liṅga—hindi siya maaabot ng mga kasalanan, kahit mabibigat, O Tagapaglikha ng Araw.

Verse 68

लिंगार्चने भवेद्वृद्धिस्तेषामेवात्र भास्कर । येषां पुनर्भवच्छेदं चिकीर्षति महेश्वरः

O Bhāskara, sa banal na pook na ito, ang pagsamba sa Liṅga ay nagdudulot ng tunay na pag-unlad sa mga yaong nais ni Maheśvara na putulin ang pag-ikot ng muling pagsilang.

Verse 69

न लिंगाराधनात्पुण्यं त्रिषुलोकेषु चापरम् । सर्वतीर्थाभिषेकः स्याल्लिंगस्नानांबु सेवनात्

Sa tatlong daigdig, walang kabutihang higit sa pagsamba sa Liṅga; sa pag-inom ng tubig na ginamit sa pagpapaligo sa Liṅga, natatamo ang bunga ng pagligo sa lahat ng banal na tīrtha.

Verse 70

तस्माल्लिंगं त्वमप्यर्क समर्चय महेशितुः । संप्राप्तं परमां लक्ष्मीं महातेजोभि जृंभणीम्

Kaya nga, O Arka, sambahin mo rin ang Liṅga ng Dakilang Panginoon; sa gayon ay matatamo mo ang sukdulang kasaganaan—isang dakilang ningning na lumalawak sa matinding liwanag.

Verse 71

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं तदारभ्य सहस्रगुः । विधाय स्फाटिकं लिंगं मुनेद्यापि समर्चयेत्

Nang marinig ang mga salita ni Hari, si Sahasragu mula noon ay gumawa ng isang kristal na Liṅga; at hanggang ngayon, O pantas, sinasamba pa rin niya iyon.

Verse 72

गुरुत्वेन तदाकल्य विवस्वानादिकेशवम् । तत्रोपतिष्ठतेद्यापि उत्तरेणादिकेशवात्

Kinilala niya si Ādikeśava bilang nakatataas na guru; kaya si Vivasvān, ang Araw, ay naglilingkod pa rin doon hanggang ngayon, nakatayo sa hilaga ni Ādikeśava.

Verse 73

अतः स केशवादित्यः काश्यां भक्ततमोनुदः । समर्चितः सदा देयान्मनसो वांछितं फलम्

Kaya ang Keśavāditya sa Kāśī, tagapag-alis ng dilim na bumabalot sa mga deboto, kapag sinamba, ay laging nagkakaloob ng bungang minimithi ng puso.

Verse 74

केशवादित्यमाराध्य वाराणस्यां नरोत्तमः । परमं ज्ञानमाप्नोति येन निर्वाणभाग्भवेत्

Sa pagsamba kay Keśavāditya sa Vārāṇasī, ang pinakadakila sa mga tao ay nakakamit ang sukdulang kaalaman, na siyang nagiging daan upang makabahagi sa nirvāṇa, ang ganap na paglaya.

Verse 75

तत्र पादोदके तीर्थेकृतसर्वोदकक्रियः । विलोक्य केशवादित्यं मुच्यते जन्मपातकैः

Doon, sa Pādodaka Tīrtha, ang nagsagawa ng ganap na mga ritwal ng banal na tubig ay napapalaya sa mga kasalanang naipon sa maraming kapanganakan sa pagtanaw lamang kay Keśavāditya.

Verse 76

अगस्ते रथसप्तम्यां रविवारो यदाप्यते । तदा पादोदके तीर्थे आदिकेशव सन्निधौ

Kapag sa buwan ng Agasta (Bhādrapada) ang Ratha-saptamī ay tumapat sa Linggo, noon sa Pādodaka Tīrtha, sa piling ni Ādikeśava, sumisilang ang natatanging banal na sandali.

Verse 77

स्नात्वोषसि नरो मौनी केशवादित्यपूजनात् । सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

Sa pagligo sa bukang-liwayway at sa panata ng katahimikan, ang tao—sa pagsamba kay Keśavāditya—ay agad napapalaya sa mga kasalanang naipon sa pitong kapanganakan.

Verse 78

यद्यज्जन्मकृतं पापं मया सप्तसु जन्मसु । तन्मे रोगं च शोकं च माकरी हंतु सप्तमी

Anumang kasalanang nagawa ko sa bawat isa sa pitong kapanganakan—nawa’y wasakin iyon para sa akin ng Mākarī Saptamī, pati ang aking karamdaman at dalamhati.

Verse 79

एतज्जन्मकृतं पापं यच्च जन्मांतरार्जितम् । मनोवाक्कायजं यच्च ज्ञाताज्ञाते च ये पुनः

Ang kasalanang nagawa sa mismong buhay na ito, at yaong naipon sa ibang mga kapanganakan; at anumang nagmumula sa isip, salita, at katawan—maging sinadya o di sinasadya—

Verse 80

इति सप्तविधं पापं स्नानान्मे सप्तसप्तिके । सप्तव्याधिसमायुक्तं हर माकरि सप्तमि

Kaya ang pitong uri ng kasalanan—sa aking pagligo sa ritwal na ‘pitong ulit na pito’—pawiin mo, O Mākarī Saptamī; at pawiin mo rin ang pangkat ng pitong pagdurusang nakaugnay dito.

Verse 81

एतन्मंत्रत्रयं जप्त्वा स्नात्वा पादोदके नरः । केशवादित्यमालोक्य क्षणान्निष्कलुषो भवेत्

Matapos bigkasin ang tatlong mantrang ito at maligo sa pādodaka, ang tubig na naghugas sa mga paa, ang tao—pagkakita kay Keśavāditya—ay nagiging dalisay sa isang iglap.

Verse 82

केशवादित्यमाहात्म्यं शृण्वञ्श्रद्धासमन्वितः । नरो न लिप्यते पापैः शिवभक्तिं च विंदति

Ang sinumang nakikinig nang may pananampalataya sa kadakilaan ni Keśavāditya ay hindi nadudungisan ng mga kasalanan, at nakakamtan niya ang taimtim na debosyon kay Śiva.

Verse 83

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने विमलादित्यमुत्तमम् । हरिकेशवने रम्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्

Sinabi ni Skanda: Ngayon, O pantas, pakinggan mo ang dakilang Vimalāditya, na nakaluklok sa kaaya-ayang kakahuyan ng Hari–Keśava sa loob ng Vārāṇasī.

Verse 84

उच्चदेशेभवत्पूर्वं विमलो नाम बाहुजः । स प्राक्तनात्कर्मयोगाद्विमले पथ्यपि स्थितः

Noon, sa isang mataas na lupain, may isang lalaki sa angkang Bāhuja na nagngangalang Vimala. Sa bisa ng dating karma, siya’y napasailalim sa kalagayang ‘vimala’ sa pangalan, datapwat salungat sa kagalingan.

Verse 85

कुष्ठरोगमवाप्योच्चैस्त्यक्त्वा दारान्गृहं वसु । वाराणसीं समासाद्य ब्रध्नमाराधयत्सुधीः

Matinding tinamaan ng ketong, iniwan niya ang asawa, tahanan, at yaman; at pagdating sa Vārāṇasī, ang marunong na iyon ay sumamba kay Bradhna, ang Araw.

Verse 86

करवीरैर्जपाभिश्च गंधकैः किंशुकैः शुभैः । रक्तोत्पलैरशोकैश्च स समानर्च भास्करम्

Sa mga bulaklak ng karavīra, japa, mababangong pamumulaklak, sa mapalad na kiṃśuka, sa pulang lotus at sa mga bulaklak ng aśoka, marapat niyang sinamba si Bhāskara, ang Araw.

Verse 87

विचित्ररचनैर्माल्यैः पाटलाचंपकोद्भवैः । कुंकुमागुरुकर्पूरमिश्रितैः शोणचंदनैः

May mga kuwintas na may sari-saring anyo, yari sa mga bulaklak na pāṭalā at campaka, at may pulang sandal na hinaluan ng kunkuma, agaru, at kampor—

Verse 88

देवमोहनधूपैश्च बह्वामोदततांबरैः । कर्पूरवर्तिदीपैश्च नैवेद्यैर्घृतपायसैः

Sinamba niya si Sūrya sa pamamagitan ng nakaaakit na insenso, mga kasuotang saganang pabango, mga ilawang ang mitsa’y kampor, at mga handog na ghee at matamis na kanin.

Verse 89

अर्घदानैश्च विधिवत्सौरेः स्तोत्रजपैरपि । एवं समाराधयतस्तस्यार्को वरदोभवत्

At sa wastong paraan ay naghandog siya ng arghya, at nagbigkas din ng mga himno at paulit-ulit na pagbigkas ng mga mantra ni Sūrya; sa gayon ay napalugod niya si Arka, at naging tagapagkaloob ng biyaya sa kanya.

Verse 90

उवाच च वरं ब्रूहि विमलामलचेष्टित । कुष्ठश्च ते प्रयात्वेष प्रार्थयान्यं वरं पुनः

At sinabi (ng Araw): “Ipahayag mo ang iyong biyaya, O Vimala na dalisay at walang dungis ang gawi. Ang ketong mo’y lilisan; ngayo’y humiling ka pa muli ng isa pang biyaya.”

Verse 91

आकर्ण्य विमलश्चेत्थमालापं रश्मिमालिनः । प्रणतो दंडवद्भूमौ संप्रहष्टतनूरुहः

Nang marinig ni Vimala ang gayong pananalita ng May Koronang Sinag, siya’y nagpatirapa sa lupa na parang isang tungkod, at ang kanyang katawan ay kinilabutan sa galak.

Verse 92

शनैर्विज्ञापयांचक्र एकचक्ररथं रविम् । जगच्चक्षुरमेयात्मन्महाध्वांतविधूनन

Pagkaraan, sa marahang pagpapakumbaba, nagsalita siya kay Ravi na may karwaheng iisang gulong: “O Mata ng sanlibutan, O di-masukat na Sarili, O tagapagtaboy ng dakilang dilim!”

Verse 93

यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । तदा त्वद्भक्तिनिष्ठा ये कुष्ठं मास्तु तदन्वये

“Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon, at kung maipagkakaloob sa akin ang isang biyaya, nawa’y ang mga matatag sa debosyon sa iyo ay hindi kailanman dapuan ng ketong—ni sumibol man ito sa kanilang angkan.”

Verse 94

अन्येपि रोगा मा संतु मास्तु तेषां दरिद्रता । मास्तु कश्चन संतापस्त्वद्भक्तानां सहस्रगो

“Nawa’y wala ring ibang karamdaman; nawa’y hindi sila maghirap sa karukhaan. Nawa’y walang anumang pagdurusa, sa sanlibong anyo, ang dumapo kailanman sa iyong mga deboto.”

Verse 95

।श्रीसूर्य उवाच । तथास्त्विति महाप्राज्ञ शृण्वन्यं वरमुत्तमम् । त्वयेयं पूजिता मूर्तिरेवं काश्यां महामते

Sinabi ni Śrī Sūrya: “Gayon nga ang mangyari, O lubhang marunong. Dinggin mo ang isa pang dakilang biyaya: sa ganitong paraan, O dakilang pag-iisip, ang anyong ito ay sinamba mo rito sa Kāśī.”

Verse 96

अस्याः सान्निध्यमत्राहं न त्यक्ष्यामि कदाचन । प्रथिता तव नाम्ना च प्रतिमैषा भविष्यति

“Dito, hindi ko kailanman iiwan ang aking banal na presensya sa piling ng (larawang) ito. At ang imaheng ito ay magiging tanyag sa iyong pangalan.”

Verse 97

विमलादित्य इत्याख्या भक्तानां वरदा सदा । सर्वव्याधि निहंत्री च सर्वपापक्षयंकरी

Kilala bilang Vimalāditya, siya’y laging nagbibigay ng mga biyaya sa mga deboto—tagapagwasak ng lahat ng karamdaman at tagapagpawi ng lahat ng kasalanan.

Verse 98

इति दत्त्वा वरान्सूर्यस्तत्रैवांतरधीयत । विमलो निर्मलतनुः सोपि स्वभवनं ययौ

Sa gayon, matapos ipagkaloob ang mga biyaya, naglaho ang Araw sa mismong pook na iyon. Si Vimalā, malinis ang katawan at walang dungis, ay nagbalik din sa sarili niyang tahanan.

Verse 99

इत्थं स विमलादित्यो वाराणस्यां शुभप्रदः । तस्य दर्शनमात्रेण कुष्ठरोगः प्रणश्यति

Sa ganitong paraan, sa Vārāṇasī, ang Vimalāditya ay tagapagkaloob ng kabutihang-mapalad; sa pagtanaw (darśana) lamang sa kanya, napapawi ang sakit na ketong.

Verse 100

यश्चैतां विमलादित्यकथां वै शृणुयान्नरः । प्राप्नोति निर्मलां शुद्धिं त्यज्यते च मनोमलैः

Sinumang tao na makinig sa banal na salaysay na ito tungkol kay Vimalāditya ay nagkakamit ng walang-dungis na kadalisayan, at napapalaya sa mga dumi ng isipan.

Verse 110

यमेशं च यमादित्यं यमेन स्थापितं नमन् । यमतीर्थे कृतस्नानो यमलोकं न पश्यति

Ang sinumang may paggalang na yumuyuko kay Yameśa at kay Yamāditya—na itinatag ni Yama—at naligo sa Yama-tīrtha, ay hindi na makakakita sa daigdig ni Yama.

Verse 118

श्रुत्वाध्यायानिमान्पुण्यान्द्वादशादित्यसूचकान् । श्रावयित्वापि नो मर्त्यो दुर्गतिं याति कुत्रचित्

Pagkarinig sa mga kabanatang banal at mapagpala na nagpapahayag sa Labindalawang Āditya—at kahit ipabigkas pa sa iba—walang mortal na mapapasa sa masamang kapalaran saanman.

Verse 383

ततस्तपश्चरिष्यामि लोकद्वयमहत्त्वदम् । प्राप्य त्वद्वरदानेन यौवनं सर्वसंमतम्

Pagkaraan nito, magsasagawa ako ng tapasya na nagkakaloob ng kadakilaan sa dalawang daigdig; sapagkat sa biyayang iginawad mo, natamo ko ang kabataang kinikilala ng lahat.