Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

सर्वं गंगासमं तोयं सर्वे ब्रह्मसमा द्विजाः । सर्वं देयं स्वर्णसमं राहुग्रस्ते दिवाकरे

Transliteration

sarvaṃ gaṃgāsamaṃ toyaṃ sarve brahmasamā dvijāḥ | sarvaṃ deyaṃ svarṇasamaṃ rāhugraste divākare

Translation

Kapag ang tagapaglikha ng araw (ang Araw) ay sinakmal ni Rāhu, ang lahat ng tubig ay nagiging kapantay ng Gaṅgā, ang lahat ng mga brāhmaṇa ay kapantay ni Brahmā, at ang bawat handog ay kapantay ng pag-aalay ng ginto.

Word by Word

• सर्वम्: all; everything
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)

• गङ्गासमम्: equal to the Gaṅgā
• गङ्गासमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गङ्गा + सम (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.); उपमान-तत्पुरुषः (गङ्गायाः समम्)

• तोयम्: water
• तोयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• ब्रह्मसमाः: equal to Brahmā
• ब्रह्मसमाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् + सम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); उपमान-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः समाः)

• द्विजाः: Brāhmaṇas (twice-born)
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• सर्वम्: all; everything
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)

• देयम्: to be given; fit for donation
• देयम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)

• स्वर्णसमम्: equal to gold
• स्वर्णसमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ण + सम (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.); उपमान-तत्पुरुषः (स्वर्णस्य समम्)

• राहुग्रस्ते: when seized by Rāhu
• राहुग्रस्ते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: राहु + ग्रस्त (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (राहुणा ग्रस्तः)

• दिवाकरे: in the sun
• दिवाकरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Grahaṇa-kāla (eclipse-time) as a ‘moving tīrtha’ principle

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: Rāhu’s shadow over the Sun; below, diverse landscapes—pond, well, river—each shimmering like Gaṅgā; brāhmaṇas radiate Brahmā-like aura; donors offer simple gifts that glow like gold.

Characters & Entities

• Rāhu
• Divākara (Sūrya)
• Gaṅgā
• Brahmā
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Eclipse-time is portrayed as a spiritually intensified window where ordinary offerings and supports become extraordinarily meritorious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā is invoked as the benchmark of sanctity; the teaching applies broadly during an eclipse, within Kāśī-khaṇḍa’s sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

To give dāna during an eclipse, honoring water (for snāna/ritual use) and brāhmaṇas as especially sanctified at that time.