Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

Devanagari script

अमूर्तं यत्परं ब्रह्म समूर्तं श्रुतिचोदितम् । सर्वव्यापि सदा नित्यं सत्यं द्वैतविवर्जितम्

Transliteration

amūrtaṃ yatparaṃ brahma samūrtaṃ śruticoditam | sarvavyāpi sadā nityaṃ satyaṃ dvaitavivarjitam

Translation

Ang walang anyong Kataas-taasang Brahman ay itinuturo rin ng mga Veda na nag-aanyong may anyo. Siya’y sumasaklaw sa lahat, laging naroroon at walang hanggan—tunay, at malaya sa pagkakadalawa.

Word by Word

• अमूर्तम्: formless
• अमूर्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + मूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (neut. nom./acc. sg.)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम (relative pronoun)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• ब्रह्म: Brahman
• ब्रह्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• समूर्तम्: with form, embodied
• समूर्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + मूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• श्रुतिचोदितम्: enjoined by the Vedas
• श्रुतिचोदितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रुति + चोदित (प्रातिपदिक; चुद् धातु → चोदित, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (kta); ‘श्रुत्या चोदितम्’

• सर्वव्यापि: all-pervading
• सर्वव्यापि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + व्यापिन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (indeclinable-stem -in, used as adj.)

• सदा: always
• सदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• नित्यम्: eternal, constantly
• नित्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण/क्रियाविशेषणवत् (as adj./adverb)

• सत्यम्: true, real
• सत्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• द्वैतविवर्जितम्: devoid of duality
• द्वैतविवर्जितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वैत + विवर्जित (प्रातिपदिक; वर्ज् धातु → विवर्जित, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (kta); ‘द्वैतात् विवर्जितम्’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages / internal Kāśī interlocutors

Visual Art Cues

Scene: A split-yet-unified depiction: the formless expanse of Brahman merging into a tangible deity-form worshipped in Kāśī, with the Ganga and temples as setting.

Characters & Entities

• Brahman
• Śruti (Vedas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Absolute can be approached both as formless truth and as a worshipful form—supporting both jñāna and bhakti within dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is directly named; in the Kāśī context, the teaching undergirds worship of Viśveśvara as Brahman-with-form.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is philosophical instruction.