Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

Devanagari script

रुधिरोद्गार चित्राणि व्यश्वहस्तिरथानि च । पिपासितानि सैन्यानि मुमूर्छुरुभयत्र वै

Transliteration

rudhirodgāra citrāṇi vyaśvahastirathāni ca | pipāsitāni sainyāni mumūrchurubhayatra vai

Translation

Sa magkabilang panig, ang mga hukbo—tigang sa uhaw—ay nangahimatay sa gitna ng kakila-kilabot na tanawin ng pagbuga ng dugo, at sa kaguluhan ng mga kabayo, elepante, at mga karwahe.

Word by Word

• रुधिरोद्गार: blood-vomiting / discharge of blood
• रुधिरोद्गार: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: रुधिर + उद्गार (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपद)

• चित्राणि: variegated/strange
• चित्राणि: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• व्यश्वहस्तिरथानि: horses, elephants, and chariots (scattered)
• व्यश्वहस्तिरथानि: Karta/Karma (Contextual/कर्ता-कर्म)
• Type: Noun
• Root: वि + अश्व + हस्ति + रथ (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्वसमास (enumerative)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• पिपासितानि: thirsty
• पिपासितानि: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पिपास् (धातु/नामधातु) → पिपासित (कृदन्त/भूतकर्मणि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त ('thirsted')

• सैन्यानि: armies/troops
• सैन्यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• मुमूर्छुः: fainted/swooned
• मुमूर्छुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुर्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• उभयत्र: on both sides
• उभयत्र: Desha-adhikarana (Locative sense/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: उभयत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• वै: indeed
• वै: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A harrowing scene: blood spurts in dreadful patterns; formations break; horses, elephants, and chariots are tangled; soldiers on both sides, dehydrated and overwhelmed, faint amid chaos.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

War culminates in exhaustion and suffering on all sides, reinforcing the puranic valuation of dharma, restraint, and sacred refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.