Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67

Devanagari script

अहोदवाग्निदवथुस्तथामां न स बाधते । बाधते तु यथा चित्ते चिन्तासंतापसंततिः

Transliteration

ahodavāgnidavathustathāmāṃ na sa bādhate | bādhate tu yathā citte cintāsaṃtāpasaṃtatiḥ

Translation

Ay, kahit ang lagnat na dulot ng sunog sa gubat ay hindi ako ganyan kasakitin; ang tunay na dumadagok sa akin ay ang walang patid na agos ng pangamba at pagdurusa sa loob ng aking isip.

Word by Word

• अहो: alas!/indeed!
• अहो: Discourse particle (उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: उद्गार-अव्यय

• दवाग्निदवथुः: forest-fire and burning pain
• दवाग्निदवथुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दवाग्नि + दवथु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (collective)

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in that way/likewise)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन (1st person pronoun)

• न: not
• न: Discourse particle (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• सः: that (pain/fire)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बाधते: afflicts
• बाधते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• बाधते: afflicts
• बाधते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• तु: but
• तु: Discourse particle (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधसूचक-अव्यय (but/indeed)

• यथा: as
• यथा: Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)

• चित्ते: in the mind
• चित्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• चिन्तासंतापसंततिः: the continuous stream of worry and anguish
• चिन्तासंतापसंततिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता + संताप + संतति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (चिन्ता-संतापस्य संततिः = चिन्ताजन्य-संताप-प्रवाहः)

Speaker

Vindhya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contrast tableau: a raging forest fire in the distance, yet the speaker clutches his chest/head, showing that the real burning is the continuous stream of worry within.

Characters & Entities

• Vindhya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mental anguish born of anxiety can exceed physical pain; inner discipline is essential for peace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; it supports the moral tone of the Kāśī-māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.