Adhyaya 5

Verse 1

व्यास उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि धर्मारण्यनिवासिना । यत्कार्यं पुरुषेणेह गार्हस्थ्यमनुतिष्ठता

Sinabi ni Vyāsa: Ngayon ay ipaliliwanag ko ang susunod—kung ano ang dapat gawin dito ng isang lalaki na naninirahan sa Dharmāraṇya, habang tapat na isinasagawa ang landas ng maybahay (gṛhastha).

Verse 2

धर्मारण्येषु ये जाता ब्राह्मणाः शुद्धवंशजा । अष्टादशसहस्राश्च काजेशैश्च विनिर्मिताः

Yaong mga brāhmaṇa na isinilang sa Dharmāraṇya—mula sa dalisay na angkan—ay may labingwalong libo ang bilang, at sila’y itinatag/iniayos ng mga Kājeśa.

Verse 3

सदाचाराः पवित्राश्च ब्राह्मणा ब्रह्मवित्तमाः । तेषां दर्शनमात्रेण महापापैर्विमुच्यते

Ang mga brāhmaṇa na iyon ay may marangal na asal at dalisay, at pinakadakila sa mga nakakabatid kay Brahman. Sa pagtanaw pa lamang sa kanila, ang tao’y napapalaya sa mabibigat na kasalanan.

Verse 4

युधिष्ठिर उवाच । पाराशर्य समाख्याहि सदाचारं च मे प्रभो । आचाराद्धर्ममाप्नोति आचाराल्लभते फलम् । आचाराच्छ्रियमाप्नोति तदाचारं वदस्व मे

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O anak ni Parāśara, ipaliwanag mo sa akin, O Panginoon, ang landas ng mabuting asal. Sa asal nakakamtan ang Dharma; sa asal natatamo ang bunga; sa asal dumarating ang kasaganaan—kaya sabihin mo sa akin ang gayong asal.

Verse 5

व्यास उवाच । स्थावराः कृमयोऽब्जाश्च पक्षिणः पशवो नराः । क्रमेण धार्मिकास्त्वेत एतेभ्यो धार्मिकाः सुराः

Sinabi ni Vyāsa: Ang mga di-gumagalaw na nilalang, ang mga uod, ang mga isinilang sa tubig, ang mga ibon, ang mga hayop, at ang mga tao—sa pagkakasunod ay lalo’t lalong may kakayahan sa Dharma; at higit pa sa kanila, ang mga deva ay higit na maka-Dharma.

Verse 6

सहस्रभागात्प्रथमे द्वितीयानुक्रमास्तथा । सर्व एते महाभागाः पापान्मुक्तिसमाश्रयाः

Mula sa unang antas—na tila isang bahagi sa sanlibo—at gayundin sa kasunod na ikalawa at iba pang antas, silang lahat, O mapapalad, ay mga sandigan ng paglaya mula sa kasalanan.

Verse 7

चतुर्णामपि भूतानां प्राणिनोतीव चोत्तमाः । प्राणिकेभ्योपि मुनिश्रेष्ठाः सर्वे बुद्ध्युपजीविनः

Sa apat na uri ng mga nilalang, ang may hininga at buhay ang tunay na pinakadakila; at sa mga may buhay, ang pinakamainam ay ang mga dakilang muni—sapagkat silang lahat ay nabubuhay sa (at sa pamamagitan ng) nagising na talino.

Verse 8

मतिमद्भ्यो नराः श्रेष्ठास्तेभ्य श्रेष्ठास्तु वाडवाः । विप्रेभ्योऽपि च विद्वांसो विद्वद्भ्यः कृतबुद्धयः

Higit sa mga may talino lamang ay ang mga taong hinubog ang asal; higit sa kanila ang mga vāḍava; higit pa sa mga brāhmaṇa ang tunay na marurunong; at higit sa marurunong ang mga may ganap at disiplinadong pag-unawa.

Verse 9

कृतधीभ्योऽपि कर्तारः कर्तृभ्यो ब्रह्मतत्पराः । न तेभ्योऽभ्यधिकः कश्चित्त्रिषु लोकेषु भारत

Higit pa sa mga may ganap na pag-unawa ay ang mga gumagawa (na isinasabuhay ang Dharma); higit sa mga gumagawa ay yaong lubos na nakatuon sa Brahman. Wala nang hihigit pa sa kanila sa tatlong daigdig, O Bhārata.

Verse 10

अन्योन्यपूजकास्ते वै तपो विद्याविशेषतः । ब्राह्मणो ब्रह्मणा सृष्टः सर्वभूतेश्वरो यतः

Sila’y tunay na nagkakapalitang-pagpupugay sa isa’t isa, natatangi sa tapas at banal na kaalaman; sapagkat ang Brāhmaṇa ay nilikha ni Brahmā, kaya’t itinuturing na panginoon sa lahat ng nilalang.

Verse 11

अतो जगत्स्थितं सर्वं ब्राह्मणोऽर्हति नापरः । सदाचारो हि सर्वार्हो नाचाराद्विच्युतः पुनः

Kaya’t sa dharma nakasalalay ang katatagan ng buong daigdig, at ang Brāhmaṇa ang karapat-dapat parangalan—wala nang iba; sapagkat ang matatag sa mabuting asal ay karapat-dapat sa lahat ng paggalang, ngunit ang nalihis sa asal ay hindi na muling karapat-dapat.

Verse 12

तस्माद्विप्रेण सततं भाव्यमाचारशीलिना । विद्वेषरागरहिता अनुतिष्ठन्ति यं मुने

Kaya’t ang Brāhmaṇa ay laging dapat mamuhay na may likas na mabuting asal; walang poot at walang pagkakapit, isagawa niya, O muni, ang disiplina na patuloy na sinusunod ng marurunong.

Verse 13

सद्धि यस्तं सदाचारं धर्ममूलं विदुर्बुधाः । लक्षणैः परिहीनोऽपि सम्यगाचारतत्परः

Nalalaman ng marurunong na ang mabuting asal ang tunay na ugat ng dharma; kahit kulang sa panlabas na tanda o pagkakakilanlan, kung siya’y tapat sa wastong asal, siya’y tunay na matatag.

Verse 14

श्रदालुरनसूयुश्च नरो जीवेत्समाः शतम् । श्रुतिस्मृतिभ्यामुदितं स्वेषुस्वेषु च कर्मसु

Ang taong may pananampalataya at walang mapanuyang paghahanap ng mali ay maaaring mabuhay ng sandaang taon, at sa bawat tungkulin niya’y isinasagawa ang mga gawaing itinakda ng Śruti at Smṛti.

Verse 15

सदाचारं निषेवेत धर्ममूलमतन्द्रितः । दुराचाररतो लोके गर्हणीयः पुमा न्भवेत्

Masikap na pagyamanin ang mabuting asal, ang ugat ng dharma; datapwat ang taong nalulugod sa masamang asal ay nagiging kapintasan sa daigdig.

Verse 16

व्याधिभिश्चाभिभूयेत सदाल्पायुः सुदुःखभाक् । त्याज्यं कर्म पराधीनं कार्यमात्मवशं सदा

Kung madaig ng mga karamdaman, laging maikli ang buhay at bahagi ng matinding dalamhati; kaya talikdan ang gawaing nakasalalay sa iba, at laging gawin ang gawaing nasa sariling pagpipigil.

Verse 17

दुःखी यतः पराधीनः सदैवात्मवशः सुखी । यस्मिन्कर्मण्यंतरात्मा क्रियमाणे प्रसीदति

Sapagkat ang umaasa sa iba ay nagdurusa, ngunit ang laging may sariling pamamahala ay masaya; piliin yaong gawain na habang ginagawa, ang panloob na sarili ay nagiging payapa.

Verse 18

अध्यापयेच्छुचीञ्छिष्यान्हितान्मे धासमन्वितान् । उपेयादीश्वरं चापि योगक्षेमादिसिद्धये

Turuan niya ang malilinis na alagad—may mabuting hangarin at may talino; at lumapit din siya sa Panginoon, upang makamtan ang kagalingan, katiwasayan, at iba pang kaganapan.

Verse 19

अतस्तेष्वेव वै यत्नः कर्तव्यो धर्ममिच्छता । सत्यं क्षमार्तवं ध्यानमानृशंस्यमहिंसनम्

Kaya ang nagnanais ng dharma ay magsikap sa mga birtud na ito: katotohanan, pagpapatawad, katapatan ng loob, pagninilay, habag, at di-panliligalig.

Verse 20

दमः प्रसादो माधुर्यं मृदुतेति यमा दश । शौचं स्नानं तपो दानं मौनेज्याध्ययनं व्रतम्

Pagpipigil-sa-sarili, kapayapaan ng loob, tamis ng pananalita, at kahinahunan—ito ang (kabilang sa) sampung yama. Kadalisayan, pagligo, pagtitika, pagkakawanggawa, pananahimik, pagsamba, pag-aaral ng banal na aral, at pagtupad ng mga panata—ito ang mga disiplina na nagtataguyod ng dharma.

Verse 21

उपोषणोपस्थदंडो दशैते नियमाः स्मृताः । कामं क्रोधं दमं मोहं मात्सर्यं लोभमेव च

Ang pag-aayuno at ang pagdidisiplina sa mga pandama ay inaalala bilang bahagi ng sampung niyama. Dapat ding supilin ang pagnanasa, galit, kawalan ng pagpipigil, pagkalito, inggit, at kasakiman.

Verse 22

अमून्षड्वैरिणो जित्वा सर्वत्र विजयी भवेत् । शनैः संचिनुयाद्धर्मं वल्मीकं शृंगवान्यथा

Kapag napagtagumpayan ang anim na kaaway na ito, nagiging matagumpay ang tao saanman. Dapat tipunin ang dharma nang dahan-dahan, gaya ng pag-angat ng punso—butil-butil.

Verse 23

परपीडामकुर्वाणः पर लोकसहायिनम् । धर्म एव सहायी स्यादमुत्र परिरक्षितः

Ang hindi nananakit sa kapwa ay nagtitipon ng katuwang para sa kabilang daigdig. Sa kabilang buhay, ang dharma lamang ang nagiging kasama, na siyang nag-iingat doon.

Verse 24

पितृमातृसुतभ्रातृयोषिद्बंधुजनाधिकः । जायते चैकलः प्राणी म्रियते च तथै कलः

Kahit napaliligiran ng ama, ina, mga anak, mga kapatid, asawa, at maraming kamag-anak, ang nilalang ay isinilang na nag-iisa—at gayundin, nag-iisang namamatay.

Verse 25

एकलः सुकृतं भुंक्ते भुंक्ते दुष्कृतमेकलः । देहे पंचत्वमापन्ने त्यक्त्वैकं काष्ठलोष्टवत्

Mag-isa niyang tinatamasa ang bunga ng mabubuting gawa; mag-isa rin niyang dinaranas ang bunga ng masasamang gawa. Kapag ang katawan ay bumalik sa limang sangkap, ito’y iniiwan na parang piraso ng kahoy o tipak ng lupa.

Verse 26

बांधवा विमुखा यांति धर्मो यांतमनु व्रजेत् । अतः संचिनुयाद्धर्म्ममत्राऽमुत्र सहायिनम्

Ang mga kamag-anak ay tumatalikod at lumalayo, ngunit ang Dharma ang sumusunod sa yumao. Kaya’t mag-ipon ng Dharma—ang katuwang dito at sa kabilang daigdig.

Verse 27

धर्मं सहायिनं लब्ध्वा संतरेद्दुस्तरं तमः । संबंधानाचारेन्नित्यमुत्तमैरुत्तमैः सुधीः

Kapag natamo ang Dharma bilang kasama, nalalampasan ang mahirap tawiring dilim. Ang marunong ay laging maglinang ng pakikisama at wastong asal kasama ng pinakadakila sa mga mararangal.

Verse 28

अधमानधमांस्त्यक्त्वा कुलमुत्कर्षतां नयेत् । उत्तमानुत्तमानेव गच्छेद्धीनांश्च वर्जयेत् । ब्राह्मणः श्रेष्ठतामेति प्रत्यवायेन शूद्रताम्

Tinalikdan ang hamak at maruming pakikisama, dapat itaas ang angkan tungo sa kagalingan. Sa pinakadakila lamang lumapit, at iwasan ang mga nalugmok. Ang brāhmaṇa ay nagkakamit ng kadakilaan sa wastong asal; ngunit sa paglabag at pagbagsak, nahuhulog sa mababang kalagayan.

Verse 29

अनध्ययनशीलं च सदाचारविलंघिनम् । सालसं च दुरन्नादं ब्राह्मणं बाधतेंऽतकः

Ang brāhmaṇa na walang sigasig sa pag-aaral, lumalabag sa mabuting asal, tamad, at nabubuhay sa di-wastong pagkain—siya’y sinasalakay ng kapahamakan at anino ng kamatayan.

Verse 30

अतोऽभ्यस्येत्प्रयत्नेन सदाचारं सदा द्विजः । तीर्थान्यप्यभिलष्यंति सदाचारिसमागमम्

Kaya’t ang dalawang-ulit-na-ipinanganak ay laging magsanay, nang buong pagsisikap, sa mabuting asal at matuwid na gawi; sapagkat maging ang mga banal na tīrtha ay nananabik sa pakikisama sa mga namumuhay sa sadācāra.

Verse 31

रजनीप्रांतयामार्द्धं ब्राह्मः समय उच्यते । स्वहितं चिंतयेत्प्राज्ञस्तस्मिंश्चोत्थाय सर्वदा

Ang huling kalahati ng pinakahuling pagbabantay ng gabi ay tinatawag na panahong brāhma; pagbangon sa oras na iyon, ang marunong ay laging magnilay sa tunay na kapakinabangan ng sarili.

Verse 32

गजास्यं संस्मरेदादौ तत ईशं सहांबया । श्रीरंगं श्रीसमेतं तु ब्रह्माणं कमलोद्भवम्

Sa pasimula ay alalahanin si Gajāsya (Gaṇeśa); saka si Īśa (Śiva) na kasama ang Ina, si Ambā; saka si Śrīraṅga (Viṣṇu) na kaisa ni Śrī; at si Brahmā na isinilang sa lotus.

Verse 33

इंद्रादीन्सकलान्देवान्वसिष्ठादीन्मुनीनपि । गंगायाः सरितः सर्वाः श्रीशैलायखिलान्गिरीन्

Dapat ding alalahanin si Indra at ang lahat ng mga diyos, si Vasiṣṭha at ang iba pang mga muni, ang Gaṅgā at lahat ng mga ilog, ang Śrīśaila, at tunay nga, ang lahat ng mga bundok.

Verse 34

क्षीरोदादीन्समुद्रांश्च मानसादिसरांसि च । वनानि नंदनादीनि धेनूः कामदुघादयः

At alalahanin ang mga karagatan, simula sa Karagatang Gatas; ang mga lawa gaya ng Mānasarovar; ang mga banal na gubat, simula sa Nandana; at ang mga sagradong baka gaya ni Kāmadhenu.

Verse 35

कल्पवृक्षादिवृक्षांश्च धातून्कांचनमुख्यतः । दिव्यस्त्रीरुर्वशीमुख्याः प्रह्रादावद्यान्हरेः प्रियान्

Dapat alalahanin ang mga punong tumutupad ng hiling gaya ng Kalpavṛkṣa, ang mahahalagang sangkap na pinangungunahan ng ginto, ang mga dalagang makalangit na pinamumunuan ni Urvaśī, at ang mga minamahal na deboto ni Hari gaya ni Prahlāda.

Verse 36

जननीचरणौ स्मृत्वा सर्वतीर्थोक्त्त मोत्तमौ । पितरं च गुरूंश्चापि हदि ध्यात्वा प्रसन्नधीः

Pag-alaala sa mga paa ng ina—na ipinahayag na pinakadakila sa lahat ng tīrtha—at saka, sa payapang isip, pagninilay sa puso sa ama at sa mga guro rin.

Verse 37

ततश्चावश्यकं कर्त्तुं नैरृतीं दिशमाव्रजेत् । ग्रामाद्धनुःशतं गच्छेन्नगराच्च चतुर्गुण म्

Pagkaraan, upang gawin ang kinakailangang pagdumi, tumungo sa timog-kanlurang dako; lumayo ng sandaang haba ng busog mula sa nayon, at apat na ulit niyon mula sa lungsod.

Verse 38

तृणैराच्छाद्य वसुधां शिरः प्रावृत्य वाससा । कर्णोपवीत उदग्वक्त्रो दिवसे संध्ययोरपि

Takpan ng damo ang lupa at balutin ng tela ang ulo; ilagay ang sagradong sinulid sa ibabaw ng tainga, at humarap sa hilaga—sa araw, at gayundin sa mga sandhyā (takipsilim).

Verse 39

विण्मूत्रे विसृजेन्मौनी निशायां दक्षिणामुखः । न तिष्ठन्नाशु नो विप्र गोवन्ह्यनिलसंमुखः

Sa pagdumi at pag-ihi, manatiling tahimik; sa gabi, humarap sa timog. Huwag gawin ito nang nakatayo ni nagmamadali, O brāhmaṇa; at huwag humarap sa mga baka, sa apoy, o sa ihip ng hangin.

Verse 40

न फालकृष्टे भूभागे न रथ्यासेव्यभूतले । नालोकयेद्दिशो भागञ्ज्यो तिश्चक्रं नभो मलम्

Huwag dumumi sa lupang bagong naararo, ni sa daang laging dinaraanan. At huwag tumingin sa mga panig ng daigdig, sa bilog ng mga ilaw sa langit, sa kalangitan, o sa maruruming bagay habang ginagawa ito—upang mapanatili ang hiya at disiplina ng ritwal.

Verse 41

वामेन पाणिना शिश्नं धृत्वोत्तिष्ठेत्प्रयत्नवान् । अथो मृदं समादद्याज्जंतुकर्क्करवर्जिताम्

Hawak ang ari sa kaliwang kamay, ang maingat na tao ay dapat tumindig nang may pagsisikap. Pagkaraan, kumuha siya ng lupa para sa paglilinis—lupang walang insekto at batong maliliit.

Verse 42

विहाय मूषको त्खातां चोच्छिष्टां केशसंकुलाम् । गुह्ये दद्यान्मृदं चैकां प्रक्षाल्य चांबुना ततः

Iwasan ang lupang hinukay ng daga, ang nadungisan ng tira-tirang pagkain, o ang nahaluan ng buhok. Isang bahagi ng lupa ang ipahid sa maselang bahagi, at pagkatapos ay hugasan ito ng tubig.

Verse 43

पुनर्वामकरेणेति पंचधा क्षालयेद्गुदम् । एकैक पादयोर्दद्यात्तिस्रः पाण्योर्मृदस्तथा

Muli, gamit ang kaliwang kamay, linisin ang puwit nang limang ulit. Maglagay ng lupa nang minsan sa bawat paa, at gayundin ay tatlong bahagi ng lupa sa mga kamay.

Verse 44

इत्थं शौचं गृही कुर्याद्गंधलेपक्षयावधि । क्रमाद्वैगुण्यतः कुर्याद्ब्रह्मचर्यादिषु त्रिषु

Sa ganitong paraan, ang maybahay ay magsagawa ng paglilinis hanggang mawala ang amoy at dumi. At ayon sa wastong pagkakasunod, gawin niya ito nang higit na mahigpit, gaya ng itinakda, sa tatlong yugto na nagsisimula sa brahmacarya.

Verse 45

दिवाविहितशौचाच्च रात्रावर्द्धं समाचरेत् । परग्रामे तदर्धं च पथि तस्यार्धमेव च

Sa paglilinis na itinakda sa araw, kalahati lamang ang isagawa sa gabi. Sa ibang nayon, kalahati pa niyon; at sa paglalakbay sa daan, kalahati muli lamang.

Verse 46

तदर्धं रोगिणां चापि सुस्थे न्यूनं न कार येत् । अपि सर्वनदीतोयैर्मृत्कूटैश्चाप्यगोपमैः

Para sa maysakit, maaari pang gawin ang kalahati niyon; ngunit sa malusog, huwag magkulang. Kahit sa tubig ng alinmang ilog at sa mga tipak ng lupa—kahit di inihanda—maaaring isagawa ang paglilinis.

Verse 47

आपातमाचरेच्छौचं भावदुष्टो न शुद्धिभाक् । आर्द्रधात्रीफलोन्माना मृदः शौचे प्रकीर्तिताः

Isagawa ang paglilinis ayon sa hinihingi ng kalagayan; subalit ang may maruming kalooban ay hindi tunay na nagkakamit ng kadalisayan. Sa paglilinis, ang sukat ng lupa ay sinasabing kasinglaki ng basang bungang dhātrī (amalakī).

Verse 48

सर्वाश्चाहुतयोऽप्येवं ग्रासाश्चांद्रायणेपि च । प्रागास्य उदगास्यो वा सूपविष्टः शुचौ भुवि

Gayundin, ang lahat ng mga handog na āhuti, at maging ang mga subo sa panatang Cāndrāyaṇa, ay dapat gawin nang maayos ang pagkakaupo sa malinis na lupa, nakaharap sa silangan o sa hilaga.

Verse 49

उपस्पृशेद्विहीनाभिस्तुषांगारास्थिभस्मभिः । अतिस्वच्छाभिरद्भिश्च यावद्धृद्गाभिरत्वरः

Dapat magsagawa ng ācamana kahit kulang ang angkop na tubig—gamit ang tubig na nilinaw sa ipa, uling, abo ng buto, at iba pa; at kung maaari, sa napakalinaw na tubig na sapat ang lalim hanggang dibdib—nang hindi nagmamadali.

Verse 50

ब्राह्मणो ब्रह्मतीर्थेन दृष्टिपूताभिराचमेत् । कण्ठगाभिर्नृपः शुध्येत्तालुगाभिस्तथोरुजः

Ang Brāhmaṇa ay magsagawa ng ācamana sa tubig na pinabanal ng kaniyang tingin, gamit ang Brahma-tīrtha (ugat ng hinlalaki). Ang hari’y nalilinis kapag ang tubig ay umabot sa lalamunan; gayundin ang Vaiśya kapag umabot sa ngalangala.

Verse 51

स्त्रीशूद्रावाथ संस्पर्शमात्रेणापि विशुध्यतः । शिरः शब्दं सकंठं वा जले मुक्तशिखोऽपि वा

Ang babae at ang Śūdra ay nalilinis kahit sa simpleng pagdampi lamang (sa tubig ng ācamana). Dapat ding maglinis sa pamamagitan ng paghipo sa ulo, sa mga pandama, at sa lalamunan ng tubig—kahit nakalugay ang buhok sa tubig.

Verse 52

अक्षालितपदद्वद्व आचांतोऽप्यशुचिर्म्मतः । त्रिः पीत्वांबु विशुद्ध्यर्थं ततः खानि विशोधयेत्

Kung hindi nahugasan ang dalawang paa, kahit nakapag-ācamana na, itinuturing pa ring marumi. Upang luminis, sumipsip ng tubig nang tatlong ulit; pagkatapos ay linisin ang mga bukana ng katawan (mga pandama).

Verse 53

अंगुष्ठमूलदेशेन ह्यधरोष्ठौ परि मृजेत् । स्पृष्ट्वा जलेन हृदयं समस्ताभिः शिरः स्पृशेत्

Sa bahagi sa ugat ng hinlalaki, punasan ang ibabang labi. Paghipo sa puso gamit ang tubig, saka hipuin ang ulo nang magkakasama ang lahat (ng mga daliri/kamay).

Verse 54

अंगुल्यग्रैस्तथा स्कन्धौ सांबु सर्व्वत्र संस्पृशेत् । आचांतः पुनराचामेत्कृत्वा रथ्योपसर्पणम्

Sa dulo ng mga daliri, hipuin din ang mga balikat; at may tubig, dampian ang buong katawan sa lahat ng dako. Matapos magsagawa ng ācamana, magsagawa muli ng ācamana kapag lumapit na sa lansangan o daang-bayan.

Verse 55

स्नात्वा भुक्त्वा पयः पीत्वा प्रारंभे शुभकर्मणाम् । सुप्त्वा वासः परीधाय दृष्ट्वा तथाप्यमंगलम्

Pagkatapos maligo, kumain, uminom ng gatas, sa pagsisimula ng mga mapalad na ritwal, matapos matulog, matapos magsuot ng kasuotan, at kahit makakita ng di-mabuting tanda—nararapat muling magsagawa ng ācamana upang mapanibago ang kadalisayan.

Verse 56

प्रमादादशुचि स्मृत्वा द्विराचांतः शुचिर्भवेत् । दंतधावनं प्रकुर्वीत यथोक्त धर्मशास्त्रतः । आचांतोऽप्यशुचिर्यस्मादकृत्वा दंतधावनम्

Kung dahil sa kapabayaan ay maalaala ang isang karumihan, magiging malinis sa pagganap ng ācamana nang dalawang ulit. Dapat ding magsagawa ng paglilinis ng ngipin ayon sa itinakda ng mga Dharma-śāstra; sapagkat kahit nakapag-ācamana na, nananatiling marumi kung hindi pa nalilinis ang ngipin.

Verse 57

प्रतिपद्दर्शषष्ठीषु नवम्यां रविवासरे । दंतानां काष्ठसंयोगो दहेदासप्तमं कुलम्

Sa pratipad (unang araw ng buwan), sa darśa/amāvāsyā (bagong-buwan), sa ikaanim, sa ikasiyam, at tuwing Linggo—ang paggamit ng patpat na kahoy sa paglilinis ng ngipin ay sinasabing nagsusunog ng angkan hanggang ikapitong salinlahi.

Verse 58

अलाभे दंतकाष्ठानां निषिद्धे वाथ वासरे । गंडूषा द्वादश ग्राह्या मुखस्य परिशुद्धये

Kapag walang makuhang patpat na panlinis ng ngipin, o kung ipinagbabawal ang araw na iyon, dapat magsagawa ng labindalawang gaṇḍūṣa (pagmumog/pagpuno ng bibig) upang ganap na luminis ang bibig.

Verse 59

कनिष्ठाग्रपरीमाणं सत्वचं निर्व्रणारुजम् । द्वादशांगुलमानं च सार्द्रं स्याद्दंतधावनम्

Ang patpat na panlinis ng ngipin ay dapat kasingkapal ng dulo ng hinliliit, may balat pa, walang sira o nakapipinsalang depekto, may habang labindalawang daliri, at sariwa at mamasa-masa.

Verse 60

एकेकांगुलमानं तच्चर्वयेद्दंतधावनम् । प्रातः स्नानं चरित्वा च शुद्ध्यै तीर्थे विशेषतः

Nguyain ang sanga para sa paglilinis ng ngipin na kasinlaki ng isang buko ng daliri. Pagkaraan, matapos ang paliligo sa umaga—lalo na sa banal na tawiran (tīrtha)—nakakamtan ang kadalisayan.

Verse 61

प्रातः स्नानाद्यतः शुद्ध्येत्कायोऽयं मलिनः सदा । यन्मलं नवभिश्छिद्रैः स्रवत्येव दिवानिशम्

Sa paliligo sa umaga nalilinis ang katawang ito na laging marumi; sapagkat ang dumi nito’y patuloy na umaagos araw at gabi sa siyam na butas ng katawan.

Verse 62

उत्साहमेधासौभाग्यरूपसंपत्प्रवर्द्धकम् । प्राजापत्यसमं प्राहुस्तन्महाघविनाशकृत्

Ipinahahayag nilang ito’y kapantay ng prājāpatya na ritwal: nagpapalago ng sigla, talino, magandang kapalaran, kagandahan, at kasaganaan—at pumupuksa sa mabibigat na kasalanan.

Verse 63

प्रातः स्नानं हरेत्पापमलक्ष्मीं ग्लानिमेव च । अशुचित्वं च दुःस्वप्नं तुष्टिं पुष्टिं प्रयच्छति

Ang paliligo sa umaga’y nag-aalis ng kasalanan, kamalasan, at pagkapagod; pinapawi rin ang karumihan at masasamang panaginip, at nagkakaloob ng kapanatagan at lakas.

Verse 64

नोपसर्पंति वै दुष्टाः प्रातस्नायिजनं क्वचित् । दृष्टादृष्टफलं यस्मात्प्रातःस्नानं समाचरेत्

Hindi lumalapit kailanman ang masasama sa taong naliligo sa umaga. Yamang ang paliligo sa umaga’y nagbubunga ng nakikita at di-nakikitang gantimpala, dapat itong isagawa.

Verse 65

प्रसंगतः स्नानविधिं प्रवक्ष्यामि नृपोत्तमाः । विधिस्नानं यतः प्राहुः स्नाना च्छतगुणोत्तरम्

Dahil dumating ang pagkakataon, O pinakadakila sa mga hari, ipaliliwanag ko ang wastong paraan ng paliligo; sapagkat sinasabi nilang ang paligong ayon sa tuntunin ay sandaang ulit na higit kaysa karaniwang paliligo.

Verse 66

विशुद्धां मृदमादाय बर्हिषस्तिलगोमयम् । शुचौ देशे परिस्थाप्य ह्याचम्य स्नानमाचरेत्

Kumuha ng malinis na luwad, kuśa na damo, linga, at dumi ng baka; ilatag ang mga ito sa isang dalisay na pook, magsagawa ng ācamana, at saka isagawa ang paliligo.

Verse 67

उपग्रही बद्ध शिखो जलमध्ये समाविशेत् । स्वशाखोक्तविधानेन स्नानं कुर्याद्यथाविधि

Nakasuot ng angkop na kasuotang panligo at nakatali ang śikhā, pumasok sa tubig; at ayon sa paraang itinuturo ng sariling sangay ng Veda, maligo nang wasto ayon sa tuntunin.

Verse 68

स्नात्वेत्थं वस्त्रमापीड्य गृह्णीयाद्धौतवाससी । आचम्य च ततः कुर्यात्प्रातःसंध्यां कुशान्वितः

Pagkaligo nang ganito, pigain ang kasuotan at magsuot ng nahugasang damit. Pagkaraan, matapos ang ācamana, isagawa ang sandhyā sa umaga, na may hawak na kuśa na damo.

Verse 69

प्राणायामांश्चरन्विप्रो नियम्य मानसं दृढम् । अहोरात्रकृतैः पापैर्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

Ang brāhmaṇa, na nagsasagawa ng prāṇāyāma at matatag na pinipigil ang isip, ay agad na napapalaya sa mga kasalanang nagawa sa araw at sa gabi.

Verse 70

दश द्वादशसंख्या वा प्राणायामाः कृता यदि । नियम्य मानसं तेन तदा तप्तं महत्तपः

Kung magsagawa ang tao ng prāṇāyāma nang sampu—o labindalawang ulit—at sa pamamagitan nito’y mapasupil ang isip, tunay ngang naisakatuparan ang dakilang tapas (pagpapakasakit-espirituwal).

Verse 71

सव्याहृतिप्रणवकाः प्राणायामास्तु षोडश । अपि भ्रूणहनं मासात्पुनंत्यहरहः कृताः

Labing-anim na prāṇāyāma na may kasamang vyāhṛti at praṇava (Oṃ)—kapag araw-araw na isinasagawa—ay nakapaglilinis, sa loob ng isang buwan, maging ng kasalanang pagpatay sa sanggol sa sinapupunan.

Verse 72

यथा पार्थिवधातूनां दह्यते धमनान्मलाः । तथेंद्रियैः कृता दोषा ज्वाल्यंते प्राणसंयमात्

Kung paanong ang dumi sa mga metal na mula sa lupa ay nasusunog sa hurno, gayon din ang mga kamaliang nalikha ng mga pandama ay nagliliyab at nalilipol sa pagpipigil ng hininga.

Verse 73

एकाक्षरं परं ब्रह्म प्राणायामः परं तपः । गायत्र्यास्तु परं नास्ति पावनं च नृपोत्तम

Ang iisang pantig na Oṃ ang Kataas-taasang Brahman; ang prāṇāyāma ang pinakamataas na tapas. At wala nang hihigit pa sa Gāyatrī bilang tagapaglinis, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 74

कर्मणा मनसा वाचा यद्रात्रौ कुरुते त्वघम् । उत्तिष्ठन्पूर्वसंध्यायां प्राणायामैर्विशोधयेत्

Anumang kasalanang nagawa sa gabi—sa gawa, sa isip, o sa salita—pagbangon sa bukang-liwayway, linisin ito sa pamamagitan ng mga prāṇāyāma.

Verse 75

यदह्ना कुरुते पापं मनोवाक्कायकर्मभिः । आसीनः पश्चिमां संध्यां प्राणायामैर्व्यपोहति । पश्चिमां तु समासीनो मलं हंति दिवाकृतम्

Anumang kasalanang nagagawa sa maghapon sa isip, salita, at gawa ng katawan—kapag nakaupo sa sandhyā ng dapithapon, napapawi ito sa pamamagitan ng mga prāṇāyāma. Tunay, sa pag-upo sa kanlurang sandhyā, winawasak ang duming nalikha sa araw.

Verse 76

नोपतिष्ठेत्तु यः पूर्व्वां नोपास्ते यस्तु पश्चिमाम् । स शूद्रवद्बहिष्कार्यः सर्वस्माद्द्विजकर्मणः

Ngunit ang hindi dumadalo sa sandhyā ng umaga at hindi sumasamba sa sandhyā ng dapithapon—siya’y dapat itiwalag, na parang isang Śūdra, mula sa lahat ng tungkulin ng mga dvija (dalawang-ulit na isinilang).

Verse 77

अपां समीपमासाद्य नित्यकर्म समाचरेत् । तत आचमनं कुर्याद्यथाविध्यनु पूर्वशः

Lumapit sa tabi ng tubig at isagawa ang pang-araw-araw na ritwal; pagkatapos ay gawin ang ācamana ayon sa wastong tuntunin, sa nararapat na pagkakasunod-sunod.

Verse 78

आपोहिष्ठेति तिसृभिर्मार्जनं तु ततश्चरेत् । भूमौ शिरसि चाकाश आकाशे भुवि मस्तके

Pagkatapos ay isagawa ang mārjana, ang pagwiwisik/paglilinis, gamit ang tatlong taludtod na nagsisimula sa “Āpo hi ṣṭhā…”. (Isinasagawa ito ayon sa tradisyonal na ayos ng ‘lupa’ at ‘langit’ sa kani-kanilang kinalalagyan.)

Verse 79

मस्तके च तथाकाशं भूमौ च नवधा क्षिपेत् । भूमिशब्देन चरणावाकाशं हृदयं स्मृतम् । शिरस्येव शिरःशब्दो मार्जनं तैरुदाहृतम्

Gayundin, ilagay ang ‘langit’ sa tuktok ng ulo at ang ‘lupa’ sa lupa, sa siyam na ulit na paraan. Sa salitang ‘lupa’ ang mga paa ang tinutukoy; sa ‘langit’ ang puso ang nauunawaan; at sa ‘ulo’ ang ulo mismo—ganito ipinaliliwanag ang mārjana.

Verse 80

वारुणादपि चाग्नेयाद्वायव्यादपि चेंद्रतः । मंत्रस्थानादपि परं ब्राह्मं स्नानमिदं परम् । ब्राह्मस्नानेन यः स्नातः स बाह्याभ्यंतरं शुचिः

Higit pa sa paliligo ni Varuṇa, higit pa sa paliligo ni Agni, higit pa sa paliligo ni Vāyu, at higit pa rin sa paliligo ni Indra—at higit pa sa payak na “pook ng mga mantra”—ito ang kataas-taasang Paliligo ng Brāhma. Ang sinumang naligo sa Brāhma-snāna ay nagiging dalisay sa labas at sa loob.

Verse 81

सर्वत्र चार्हतामेति देवपूजादिकर्मणि । नक्तंदिनं निमज्ज्याप्सु कैवर्ताः किमु पावनाः

Kung magkagayon lamang nagiging tunay na karapat-dapat sa lahat ng dako—na angkop sa mga gawaing gaya ng pagsamba sa mga diyos. Kung ang mga mangingisda, na lumulubog sa tubig gabi’t araw, ay nalilinis na roon, ano pa ang kailangan sa mas mataas na disiplina?

Verse 82

शतशोऽपि तथा स्नाता न शुद्धा भावदूषिताः । अंतःकरणशुद्धांश्च तान्विभूतिः पवित्रयेत्

Kahit maligo sila nang gayon nang daan-daang ulit, yaong may maruming ugali at kalooban ay hindi nalilinis. Ngunit yaong ang panloob na puso-isip ay nalinis—sila’y pinababanal ng sagradong abo, ang vibhūti.

Verse 83

किं पावनाः प्रकीर्त्यंते रासभा भस्मधूसराः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु मलैः सर्वैर्विवर्जितः

Bakit tatawaging ‘dalisay’ ang mga asno na kulay-abo sa abo? Ang tunay na naligo sa lahat ng mga tīrtha ay yaong walang anumang dumi—siya lamang ang lubos na malinis.

Verse 84

तेन क्रतुशतैरिष्टं चेतो यस्येह निर्मलम् । तदेव निर्मलं चेतो यथा स्यात्तन्मुने शृणु

Sa kanya na ang isip ay dalisay dito, para na ring nakapaghain siya ng sandaang yajña. Ngayon, O pantas, pakinggan kung paano nagiging walang dungis ang gayong isip.

Verse 85

विश्वेशश्चेत्प्रसन्नः स्यात्तदा स्यान्नान्यथा क्वचित् । तस्माच्चेतो विशुद्ध्यर्थं काशीनाथं समाश्रयेत्

Kapag kinalugdan ni Viśveśa, natutupad ang lahat—hindi kailanman sa iba pang paraan, saanman. Kaya, upang luminis ang isipan, magkanlong kay Kāśīnātha.

Verse 86

इदं शरीरमुत्सृज्य परं ब्रह्माधिगच्छति । द्रुपदांतं ततो जप्त्वा जलमादाय पाणिना

Pag naiwaksi ang katawang ito, nararating niya ang Kataas-taasang Brahman. Pagkaraan, matapos bigkasin hanggang sa wakas ng himno (drupadānta), at kumuha ng tubig sa palad…

Verse 87

कुयादृतं च मंत्रेण विधिज्ञस्त्वघमर्षणम् । निमज्ज्याप्सु च यो विद्वाञ्जपेत्त्रिरघमर्षणम्

Ang nakaaalam ng tuntunin ay magsagawa ng Aghamarṣaṇa sa pamamagitan ng mantra ng Ṛta. At ang marunong na lumulubog sa tubig ay bigkasin ang Aghamarṣaṇa nang tatlong ulit.

Verse 88

जले वापि स्थले वापि यः कुर्यादघमर्ष णम् । तस्याघौघो विनश्येत यथा सूर्योदये तमः

Sa tubig man o sa tuyong lupa, sinumang magsagawa ng Aghamarṣaṇa—napapawi ang bunton ng kanyang mga kasalanan, gaya ng dilim sa pagsikat ng araw.

Verse 89

गायत्रीं शिरसा हीनां महाव्याहृतिपूर्व्विकाम् । प्रणवाद्यां जपंस्तिष्ठन्क्षिपेदंभोंजलि त्रयम्

Nakatayo, bigkasin ang Gāyatrī—walang bahagi ng Śiras, na pinangungunahan ng dakilang Vyāhṛti, nagsisimula sa Praṇava—at saka ihandog ang tatlong dakot ng tubig.

Verse 90

तेन वज्रोदकेनाशु मंदेहा नाम राक्षसाः । सूर्यतेजः प्रलोपंते शैला इव विवस्वतः

Sa pamamagitan ng banal na vajra-tubig (arghya), agad na napaparam ang mga rākṣasa na tinatawag na Maṇḍeha; winawasak ng ningning ng Araw ang kanilang lakas—gaya ng mga bundok na gumuho sa harap ng nagliliyab na Vivatsvān.

Verse 91

सहायार्थं च सूर्यस्य यो द्विजो नांजलि त्रयम् । क्षिपेन्मंदेहनाशाय सोपि मंदेहतां व्रजेत्

Ang sinumang dvija na, upang umalalay sa Araw, ay maghagis ng tatlong dakot na arghya-tubig para sa paglipol ng mga Maṇḍeha—siya man, kung sumuway sa wastong asal, ay mapapabilang din sa kalagayang ‘Maṇḍeha’.

Verse 92

प्रातस्तावज्जपंस्तिष्ठेद्यावत्सूर्यस्य दर्शनम् । उपविष्टो जपेत्सायमृक्षाणामाविलोकनात्

Sa umaga, tumayo at mag-japa hanggang sa masilayan ang Araw; sa dapithapon naman, nakaupo, mag-japa hanggang sa lumitaw sa paningin ang mga bituin.

Verse 93

काललोपो न कर्त्तव्यो द्विजेन स्वहितेप्सुना । अर्द्धोदयास्तसमये तस्माद्वज्रोदकं क्षिपेत्

Ang dvija na nagnanais ng sariling kapakanan ay hindi dapat magpalampas sa takdang oras; kaya sa sandali ng kalahating pagsikat at kalahating paglubog, ihagis niya ang vajra-tubig (arghya).

Verse 94

विधिनापि कृता संध्या कालातीता ऽफला भवेत् । अयमेव हि दृष्टांतो वंध्यास्त्रीमैथुनं यथा

Kahit maisagawa ayon sa tuntunin, ang Sandhyā na isinagawa lampas sa oras ay nagiging walang bunga; ito ang halimbawa—gaya ng pakikipagtalik sa babaeng baog.

Verse 95

जले वामकरं कृत्वा या संध्याऽचरिता द्विजैः । वृषली सा परिज्ञेया रक्षोगणमुदा वहा

Ang pagsasagawa ng Sandhyā ng mga “dalawang-ulit na isinilang” habang ang kaliwang kamay ay inilulubog sa tubig ay dapat kilalaning vṛṣalī (napababa), at nagbubunga ng mga pangkat ng rākṣasa.

Verse 96

उपस्थानं ततः कुर्याच्छाखोक्तविधिना ततः । सहस्रकृत्वो गायत्र्याः शतकृत्वोथवा पुनः

Pagkaraan, isagawa ang upasthāna (pormal na panalangin sa pagtindig) ayon sa paraang itinuro ng sariling Vedic śākhā; saka bigkasin ang Gāyatrī nang isang libong ulit—o muli, nang isang daang ulit.

Verse 97

दशकृत्वोऽथ देव्यै च कुर्यात्सौ रीमुपस्थितिम् । सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम्

Pagkaraan, sampung ulit ding isagawa ang upasthiti (panawagang pagsamba) sa Diyosa ng Araw; ang Diyosa ay pinakamataas sa sukat na isang libo, katamtaman sa isang daan, at mas mababa sa sampu—ayon sa bilang ng japa.

Verse 98

गायत्रीं यो जपेद्विप्रो न स पापैः प्रलिप्यते । रक्तचंदनमिश्राभिरद्भिश्च कुसुमैः कुशैः

Ang brāhmaṇa na nagja-japa ng Gāyatrī ay hindi nadudungisan ng mga kasalanan; (siya’y sumamba) sa tubig na hinaluan ng pulang sandal, at sa mga bulaklak at kuśa-damo.

Verse 99

वेदोक्तैरागमोक्तैर्वा मंत्रैरर्घं प्रदापयेत् । अर्चितः सविता येन तेन त्रैलोक्यमर्च्चितम्

Sa mga mantra na itinuro ng Veda o ng Āgama, maghandog ng arghya (handog na tubig). Ang sinumang sumamba kay Savitṛ, sa kanya’y para na ring sinamba ang tatlong daigdig.

Verse 100

अर्चितः सविता दत्ते सुतान्पशुव सूनि च । व्याधीन्हरेद्ददात्यायुः पूरयेद्वांछितान्यपि

Kapag ang Araw (Savitṛ) ay marapat na sinamba, ipinagkakaloob niya ang mga anak at ang pagdami ng mga baka at lahi. Inaalis niya ang mga karamdaman, nagbibigay ng mahabang buhay, at tinutupad maging ang mga minimithing hangarin.

Verse 101

अयं हि रुद्र आदित्यो हरिरेष दिवाकरः । रविर्हिरण्यरूपोऽसौ त्रयीरूपोऽयमर्यमा

Ang Araw na ito mismo ay si Rudra; siya ang Āditya; siya si Hari, ang tagapaghatid ng liwanag ng araw. Siya si Ravi na may gintong anyo; siya ang anyo ng tatlong Veda; siya si Aryaman.

Verse 102

ततस्तु तर्पणं कुर्यात्स्वशाखोक्तविधानतः । ब्रह्मादीनखिलान्देवान्मरीच्यादींस्तथा मुनीन्

Pagkaraan nito, magsagawa ng tarpaṇa, ang pag-aalay ng tubig, ayon sa paraang itinuro sa sariling sangay ng Veda, upang masiyahan si Brahmā at ang lahat ng mga diyos, gayundin ang mga muni na pinangungunahan ni Marīci.

Verse 110

अंगुल्यग्रेण वै दैवमार्षमंगुलिमूलगम् । ब्राह्ममंगुष्ठमूले तु पाणिमध्ये प्रजापतेः

Ang ‘pang-diyos’ na handog ay ialay sa dulo ng mga daliri; ang ‘pang-ṛṣi’ na handog sa mga ugat ng mga daliri; ang ‘pang-Brahmā’ na handog sa ugat ng hinlalaki; at ang ‘pang-Prajāpati’ na handog sa gitna ng palad.

Verse 120

देवतां परिपूज्याथ नैमित्तिकं विधिं चरेत् । पवनाग्निं समुज्ज्वाल्य वैश्वदेवं समाचरेत्

Matapos sambahin nang lubos ang diyos, isagawa ang mga paminsan-minsang itinakdang ritwal. Pagningasin ang apoy ng tahanan sa tulong ng hangin, at ganapin ang handog na Vaiśvadeva.

Verse 130

ऐन्द्रवारुणवायव्याः सौम्या वै नैरृताश्च ये । प्रतिगृह्णंत्विमं पिंडं काका भूमौ मयार्पितम्

Nawa’y tanggapin ng mga nilalang sa mga dako nina Indra, Varuṇa, at Vāyu—gayundin yaong sa panig ni Soma at sa direksiyong Nairṛta—ang handog na pinda (bilog na kanin) na ito, O mga uwak, na aking inilapag sa lupa.

Verse 140

ततो मौनेन भुञ्जीत न कुर्याद्दंतघर्षणम् । प्रक्षालितव्यहस्तस्य दक्षिणांगुष्ठमूलतः

Pagkaraan nito, kumain siya nang tahimik at huwag magkiskisan o magngalit ng ngipin. Kapag nahugasan na ang mga kamay, (sa wastong paraan) magsimula sa may ugat ng kanang hinlalaki.

Verse 145

उद्देशतः समाख्यात एष नित्यतनो विधिः । इत्थं समाचरन्विप्रो नावसीदति कर्हिचित्

Sa pangkalahatang paglalarawan ay naipahayag ang paraang ito ng araw-araw na disiplina. Ang brāhmaṇa na sumusunod dito nang ganito ay hindi kailanman bumabagsak o napapahamak sa anumang panahon.