Adhyaya 13

Verse 1

व्यास उवाच । शंभोश्च पश्चिमे भागे स्थापितः कश्यपात्मजः । तत्रास्ति तन्महाभाग रविक्षेत्रं तदुच्यते

Sinabi ni Vyāsa: “Sa kanlurang panig ni Śambhu ay nakatindig, naitatag doon, ang anak ni Kaśyapa. Sa pook na iyon, O marangal, naroon ang banal na lupain na tinatawag na Ravikṣetra.”

Verse 2

तत्रोत्पन्नौ महादिव्यौ रूपयौवनसंयुतौ । नासत्यावश्विनौ देवौ विख्यातौ गदनाशनौ

Doon ay isinilang ang dalawang lubhang dibyong kambal na Aśvin—si Nāsatya at ang Aśvin—na may ningning na kagandahan at lakas ng kabataan, bantog sa mga deva bilang mga tagapagpuksa ng karamdaman.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । पितामह महाभाग कथयस्व प्रसादतः । उत्पत्तिरश्विनोश्चैव मृत्युलोके च तत्कथम्

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O iginagalang na Pitāmaha, O lubhang mapalad—sa habag mo, ipahayag mo: paano nagmula ang kambal na Aśvin, at paano ito naganap sa daigdig ng mga mortal?

Verse 4

रविलोकात्कथं सूर्यो धरायामवतारितः । एतत्सर्वं प्रयत्नेन कथयस्व प्रसादतः

Paano ibinaba ang Sūrya mula sa kanyang makalangit na daigdig tungo sa lupa? Isalaysay mo ang lahat ng ito nang masinop at may kagandahang-loob.

Verse 5

यच्छ्रुत्वा हि महाभाग सर्वपापैः प्रमुच्यते

Sapagkat, O marangal na ginoo, sa pakikinig nito ay tunay na napapalaya ang tao mula sa lahat ng kasalanan.

Verse 6

व्यास उवाच । साधु पृष्टं त्वया भूप ऊर्ध्वलोककथानकम् । यच्छ्रुत्वा नरशार्दूल सर्वरोगात्प्रमुच्यते । विश्वकर्म्मसुता संज्ञा अंशुमद्रविणा वृता

Sinabi ni Vyāsa: Mabuti ang iyong tanong, O hari, hinggil sa salaysay ng mga mataas na daigdig; sa pakikinig nito, O tigre sa mga tao, napapalaya ang isa sa bawat karamdaman. Si Saṃjñā, anak ni Viśvakarman, ay ipinakasal kay Aṃśumān (ang Araw).

Verse 8

सूर्य उवाच । मयि दृष्टे सदा यस्मात्कुरुषे स्वाक्षिसंयमम् । तस्माज्जनिष्यते मूढे प्रजासंयमनो यमः

Wika ng Araw: Yamang kapag tumitingin ka sa akin ay lagi mong pinipigil ang sarili mong mga mata, kaya, O nalilinlang, isisilang si Yama—ang tagapigil at tagapamahala ng mga nilalang.

Verse 9

ततः सा चपलं देवी ददर्श च भयाकुलम् । विलोलितदृशं दृष्ट्वा पुनराह च तां रविः

Pagkaraan, nakita ng diyosa siya na balisa at nilamon ng takot; at nang makita ni Ravi (ang Araw) ang kanyang mga matang di-mapanatag, muli niya siyang kinausap.

Verse 10

यस्माद्विलोलिता दृष्टिर्मयि दृष्टे त्वया धुना । तस्माद्विलोलितां संज्ञे तनयां प्रसविष्यसि

Sapagkat ang iyong titig ay naging pabagu-bago nang tumingin ka sa akin ngayon, kaya, O Saṃjñā, magsisilang ka ng isang anak na babae na tatawaging Vilolitā, ang ‘Pabagu-bago.’

Verse 11

व्यास उवाच । ततस्तस्यास्तु संजज्ञे भर्तृशापेन तेन वै । यमश्च यमुना येयं विख्याता सुमहानदी

Wika ni Vyāsa: Pagkaraan, dahil sa mismong sumpa ng kanyang asawa, isinilang si Yama; at gayundin si Yamunā—ang bantog at napakadakilang ilog na ito.

Verse 12

सा च संज्ञा रवेस्तेजो महद्दुःखेन भामिनी । असहंतीव सा चित्ते चिंतयामास वै तदा

At si Saṃjñā, ang maningning na ginang, ay dumanas ng matinding dalamhati sa naglalagablab na ningning ni Ravi; na wari’y di niya matiis, noon ay nagmuni-muni siya nang malalim sa kanyang puso.

Verse 13

किं करोमि क्व गच्छामि क्व गतायाश्च निर्वृतिः । भवेन्मम कथं भर्तुः कोपमर्कस्य नश्यति

“Ano ang gagawin ko? Saan ako tutungo? At pag-alis ko, saan ko masusumpungan ang kapayapaan? Paano mapapawi at mapapahupa ang galit ng aking asawa—ang poot ni Sūrya?”

Verse 14

इति संचिंत्य बहुधा प्रजापतिसुता तदा । साधु मेने महाभागा पितृसंश्रयमापसा

Kaya, matapos magmuni-muni sa maraming paraan, ang marangal na anak ni Prajāpati ay nagpasya: pinakamabuti ang sumandig sa kanyang ama at humingi ng kanlungan.

Verse 15

ततः पितृगृहं गंतुं कृतबुद्धिर्यशस्विनी । छायामाहूयात्मनस्तु सा देवी दयिता रवेः

Pagkaraan, matibay ang pasyang tumungo sa tahanan ng kanyang ama, ang bantog na diyosa—minamahal ni Sūrya—ay tinawag si Chāyā upang maging kanyang kahalili.

Verse 16

तां चोवाच त्वया स्थेयमत्र भानोर्यथा मया । तथा सम्यगपत्येषु वर्तितव्यं तथा रवौ

At sinabi niya sa kanya: “Ikaw ang manatili rito kapalit ko kay Bhānu, gaya ng ako. Kumilos ka nang wasto sa mga anak, at gayundin kay Ravi mismo.”

Verse 17

दुष्टमपि न वाच्यं ते यथा बहुमतं मम । सैवास्मि संज्ञाहमिति वाच्यमेवं त्वयानघे

“Kahit may mangyaring di nararapat, huwag mo iyong banggitin, sapagkat ito ang matibay kong pasya. Sabihin mo, ‘Ako si Saṃjñā mismo’—ganyan ang iyong sasabihin, O walang dungis.”

Verse 18

छायासंज्ञोवाच । आकेशग्रहणाच्चाहमाशापाच्च वचस्तथा । करिष्ये कथयिष्यामि यावत्केशापकर्षणा त्

Wika ni Chāyā: “Sapagkat hinawakan mo ako sa buhok, at dahil sa iyong utos, gagawin ko ang iyong sinabi at magsasalita nang ayon dito—hanggang sa sandaling magbunga ang paghila sa buhok na ito.”

Verse 19

इत्युक्ता सा तदा देवी जगाम भवनं पितुः । ददर्श तत्र त्वष्टारं तपसा धूतकिल्बिषम्

Sa gayong pagkakasabi, ang diyosa ay nagtungo sa tahanan ng kanyang ama. Doon niya nakita si Tvaṣṭṛ (Viśvakarmā), na sa pamamagitan ng tapas ay nahugasan ang lahat ng dungis ng kasalanan.

Verse 20

बहुमानाच्च तेनापि पूजिता विश्व कर्म्मणा । तत्स्थौ पितृगृहे सा तु किंचित्कालमनिंदिता

Dahil sa malaking paggalang, siya rin ay pinarangalan at sinamba ni Viśvakarmā. Kaya nanatili siya sa bahay ng ama sa loob ng ilang panahon, walang kapintasan at walang pumupuna.

Verse 21

ततः प्राह स धर्मज्ञः पिता नातिचिरोषिताम् । विश्वकर्मा सुतां प्रेम्णा बहुमा नपुरस्सरम्

Pagkaraan, ang ama niyang may kaalaman sa dharma—si Viśvakarmā—ay nagsalita sa anak na hindi nagtagal, nang may pag-ibig at mga salitang hitik sa paggalang at pagpapahalaga.

Verse 22

त्वां तु मे पश्यतो वत्से दिनानि सुबहून्यपि । मुहूर्तेन समानि स्युः किंतु धर्मो विलुप्यते

“Ngunit, anak kong mahal, habang ikaw ay aking tinitingnan, kahit maraming araw ay wari’y isang sandali lamang; datapwat sa kalagayang ito, ang dharma ay humihina at unti-unting nawawala.”

Verse 23

बांधवेषु चिरं वासो न नारीणां यशस्करः । मनोरथो बांधवानां भार्या पितृगृहे स्थिता

Ang matagal na pananatili ng isang maybahay sa piling ng sariling mga kamag‑anak ay hindi itinuturing na nagpaparangal sa kanyang dangal; bagkus, nagiging inaasam ng mga kaanak na manatili ang asawa sa bahay ng kanyang ama.

Verse 24

स त्वं त्रैलोक्यनाथेन भर्त्रा सूर्येण संगता । पितुर्गृहे चिरं कालं वस्तुं नार्हसि पुत्रिके

Ikaw, na kaisa ni Sūrya—ang Panginoon ng tatlong daigdig bilang iyong asawa—ay hindi nararapat manatiling matagal sa bahay ng iyong ama, mahal na anak.

Verse 25

अतो भर्तृगृहं गच्छ दृष्टोऽहं पूजिता च मे । पुनरागमनं कार्यं दर्शनाय शुभेक्षणे

Kaya ngayo’y pumaroon ka sa bahay ng iyong asawa. Nakita mo na ako at nararapat mo akong pinarangalan; datapwat bumalik ka ring muli, O magandang‑mata, upang muling makadalaw at makaharap.

Verse 26

व्यास उवाच । इत्युक्ता सा तदा क्षिप्रं तथेत्युक्ता च वै मुने । पूजयित्वा तु पितरं सा जगामोत्तरान्कुरून्

Sinabi ni Vyāsa: Nang masabihan siya, agad siyang sumagot, “Gayon nga,” O pantas. Pagkaraang parangalan ang kanyang ama, siya’y nagtungo sa Hilagang mga Kuru.

Verse 27

सूर्यतापमनिच्छती तेजसस्तस्य बिभ्यती । तपश्चचार तत्रापि वडवारूपधारिणी

Ayaw niyang tiisin ang nakapapasong init ng Araw, at natakot sa nagliliyab nitong kaningningan; kaya roon man ay nagsagawa siya ng mga pag‑aayuno at tapasya, na nag-anyong isang babaeng kabayo.

Verse 28

संज्ञामित्येव मन्वानो द्वितीयायां दिवस्पतिः । जनयामास तनयौ कन्यां चैकां मनोरमाम्

Sa pag-aakalang, “Ito nga si Saṃjñā,” ang Panginoon ng Araw (Sūrya), sa ikalawang asawa, ay nagluwal ng dalawang anak na lalaki at isang anak na babaeng lubhang kaakit-akit.

Verse 29

छाया स्वतनयेष्वेव यथा प्रेष्णाध्यवर्तत । तथा न संज्ञाकन्यायां पुत्रयोश्चाप्यवर्तत । लालनासु च भोज्येषु विशेषमनुवासरम्

Si Chāyā ay nagpakita ng masuyong pagkiling sa sarili niyang mga anak; ngunit hindi niya gayon tinrato ang anak na babae ni Saṃjñā at ang mga anak na lalaki nito. Araw-araw, nagtatangi siya sa pag-aaruga at sa pagkain.

Verse 30

मनुस्तत्क्षांतवानस्या यमस्तस्या न चाक्षमत् । ताडनाय ततः कोपात्पादस्तेन समुद्यतः । तस्याः पुनः क्षांतमना न तु देहे न्यपातयत्

Si Manu ay nagtiis; ngunit si Yama ay hindi nakatiis. Kaya sa galit, itinaas niya ang paa upang hampasin siya; subalit muling pinigil ang sarili at hindi niya ibinagsak iyon sa kanyang katawan.

Verse 31

ततः शशाप तं कोपाच्छायासंज्ञा यमं नृप । किंचित्प्रस्फुरमाणोष्ठी विचलत्पाणिपल्लवा

Pagkaraan, sa galit, si Chāyā—na tinatawag na Saṃjñā—ay isinumpa si Yama, O hari; nanginginig ang kanyang mga labi at nangingatal ang kanyang malalambot na kamay.

Verse 32

पत्न्यां पितुर्मयि यदि पादमुद्यच्छसे बलात् । भुवि तस्मादयं पादस्तवाद्यैव भविष्यति

“Kung sa lakas ay itataas mo ang paa laban sa akin—na asawa ng iyong ama—kung gayon, dahil dito, ang mismong paa mong ito ay mula ngayon ay mapapasa lupa (babagsak sa lupa).”

Verse 33

इत्याकर्ण्य यमः शापं मातर्यतिविशंकितः । अभ्येत्य पितरं प्राह प्रणिपातपुरस्सरम्

Pagkarinig ni Yama sa sumpang yaon, siya’y lubhang nabalisa dahil sa kanyang ina. Lumapit siya sa kanyang ama at nagsalita—nauna munang nagpatirapa sa pagpupugay.

Verse 34

तातैतन्महदाश्चर्यमदृष्टमिति च क्वचित् । माता वात्सल्यरूपेण शापं पुत्रे प्रयच्छति

“Ama, ito’y isang dakilang kababalaghan—bihirang-bihira ngang makita: na ang isang ina, kahit sa anyo ng pag-ibig, ay magpataw ng sumpa sa sariling anak.”

Verse 35

यथा माता ममाचष्ट नेयं माता तथा मम । निर्गुणेष्वपि पुत्रेषु न माता निर्गुणा भवेत्

“Gaya ng sinabi ng aking ina, sa gayong paraan ay hindi siya tunay na ina ko. Kahit ang mga anak ay salat sa kabutihan, ang ina’y hindi dapat mawalan ng kabutihang-asal.”

Verse 36

यमस्यैतद्वचः श्रुत्वा भगवांस्तिमिरापहः । छायासंज्ञामथाहूय पप्रच्छ क्वगतेति च

Pagkarinig sa mga salitang ito ni Yama, ang Mapalad na Tagapag-alis ng dilim ay ipinatawag ang tinatawag na Chāyā at nagtanong: “Saan siya naparoon?”

Verse 37

सा चाह तनया त्वष्टुरहं संज्ञा विभावसो । पत्नी तव त्वयापत्यान्येतानि जनितानि मे

Sinabi niya: “Ako si Saṃjñā, anak ni Tvaṣṭṛ, O Vibhāvasu. Ako ang iyong asawa; at ang mga anak na ito’y isinilang sa akin sa pamamagitan mo.”

Verse 38

इत्थं विवस्वतस्तां तु बहुशः पृच्छतो यदा । नाचचक्षे तदा क्रुद्धो भास्वांस्तां शप्तुमुद्यतः

Kaya nang paulit-ulit siyang tanungin ni Vivasvān, at hindi pa rin niya ibinunyag, nag-alab sa galit ang maningning na isa at naghanda siyang sumpain siya.

Verse 39

ततः सा कथयामास यथावृत्तं विवस्वते । विदितार्थश्च भगवाञ्जगाम त्वष्टु रालयम्

Pagkaraan, isinalaysay niya kay Vivasvān ang buong pangyayari ayon sa naganap. Nang maunawaan ng Panginoon ang katotohanan, nagtungo siya sa tahanan ni Tvaṣṭṛ.

Verse 40

ततः संपूजयामास त्वष्टा त्रैलोक्यपूजितम् । भास्वन्किं रहिता शक्त्या निजगेहमुपागतः

Pagkaraan, marapat na pinarangalan ni Tvaṣṭṛ ang maningning na sinasamba sa tatlong daigdig, at nagtanong: “O Bhāsvān, bakit ka dumating sa sarili mong tahanan na wari’y nawalan ng lakas?”

Verse 41

संज्ञां पप्रच्छ तं तस्मै कथयामास तत्त्ववित् । आगता सेह मे वेश्म भवतः प्रेषिता रवे

Tinanong niya siya tungkol kay Saṃjñā, at ang nakaaalam ng katotohanan ay nagpaliwanag: “Narito siya sa aking tahanan, O Ravi—ipinadala mo.”

Verse 42

दिवाकरः समाधिस्थो वडवारूपधारिणीम् । तपश्चरंतीं ददृशे उत्तरेषु कुरुष्वथ

Ang Diyos na Araw, sa malalim na pagninilay, ay namasdan siyang nagsasagawa ng matinding tapasya—nakapag-anyong babaeng kabayo—sa hilagang lupain sa gitna ng mga Kuru.

Verse 43

असह्यमाना सूर्यस्य तेजस्तेनातिपीडिता । वह्न्याभनिजरूपं तु च्छायारूपं विमुच्य च

Hindi niya matiis ang naglalagablab na ningning ng Araw; labis siyang pinahirapan ng liwanag na iyon. Kaya iniwan niya ang anyong-anino at tinanggap ang sariling anyo, maningning na parang apoy.

Verse 44

धर्मारण्ये समागत्य तप स्तेपे सुदुष्करम् । छायापुत्रं शनिं दृष्ट्वा यमं चान्यं च भूपते

Pagdating niya sa Dharmāraṇya, nagsagawa siya ng napakahirap na mga pag-aayuno at pagninilay. Nang makita niya si Śani, anak ni Chāyā, at si Yama at isa pang supling, O hari, nahayag ang bagay na iyon.

Verse 45

तदैव विस्मितः सूर्यो दुष्टपुत्रौ समीक्ष्य च । ज्ञातुं दध्यौ क्षणं ध्यात्वा विदित्वा तच्च कारणम्

Noon din, namangha ang Araw nang makita ang dalawang suwail na anak. Nagmuni-muni siya upang maunawaan; matapos magnilay sandali, nalaman niya ang sanhi nito.

Verse 46

घृण्यौष्ण्याद्दग्धदेहा सा तपस्तेपे पतिव्रता । येन मां तेजसा सह्यं द्रष्टुं नैव शशाक ह

Dahil sa matinding init, napaso ang kanyang katawan; gayunman, ang tapat na maybahay ay nagpatuloy sa mga austeridad. Sapagkat hindi niya nakayang tumingin sa akin, na di-matiis sa aking ningning.

Verse 47

पञ्चाशद्धायनेतीते गत्वा कौ तप आचरत् । प्रद्योतनो विचार्यैवं गत्वा शीघ्रं मनोजवः

Nang lumipas ang limampung taon, nagtungo siya sa kinaroroonan niya na nagsasagawa ng austeridad. Sa gayong pagninilay, ang Maningning na iyon, kasingbilis ng isip, ay agad na nagpunta roon.

Verse 48

धर्मारण्ये वरे पुण्ये यत्र संज्ञास्थिता तपः । आगतं तं रविं दृष्ट्वा वडवा समजायत

Sa banal at dakilang Dharmāraṇya, kung saan si Saṃjñā ay nanatili sa mahigpit na tapas, nang makita niyang dumarating si Ravi, ang Araw, siya’y naging isang babaeng kabayo (vaḍavā).

Verse 49

सूर्यपत्नी सदा संज्ञा सूर्यश्चाश्वस्ततोऽभवत् । ताभ्यां सहाभूत्संयोगो घ्राणे लिंगं निवेश्य च

Si Saṃjñā ay laging asawa ng Araw, at ang Araw ay napawi ang pangamba. Pagkaraan, naganap ang kanilang pagsasanib—nang ilagay niya ang kaniyang liṅga sa butas ng ilong niya.

Verse 50

तदा तौ च समुत्पन्नौ युगलावश्विनौ भुवि । प्रादुर्भूतं जलं तत्र दक्षिणेन खुरेण च

Noon, sa ibabaw ng lupa, isinilang ang kambal na Aśvin. At doon, sumibol ang tubig—na iniluwal ng kanang kuko.

Verse 51

विदलिते भूमिभागे तत्र कुंडं समुद्बभौ । द्वितीयं तु पुनः कुंडं पश्चार्धचरणोद्भवम्

Nang mabiyak ang bahaging yaon ng lupa, isang sagradong lawa (kuṇḍa) ang sumibol doon. At muli, isang ikalawang kuṇḍa ang lumitaw, na nagmula sa hulihang kalahati ng paa/kuko.

Verse 52

उत्तरवाहिन्याः काश्या कुरुक्षेत्रादि वै तथा । गंगापुरीसमफलं कुण्डेऽत्र मुनिनोदितम्

Ipinahayag ng pantas na ang kabanalan ng kuṇḍang ito ay kapantay ng Kāśī na ang ilog ay umaagos pahilaga, gayundin ng Kurukṣetra at iba pa—oo, kapantay ng Gaṅgāpurī.

Verse 53

तत्फलं समवाप्नोति तप्तकुण्डे न संशयः । स्नानं विधाय तत्रैव सर्वपापैः प्रमुच्यते

Sa Taptakuṇḍa, tiyak niyang matatamo ang gayong bunga, walang alinlangan. Pagkaligo roon din, siya’y napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 54

न पुनर्जायते देहः कुष्ठादिव्याधिपीडितः । एतत्ते कथितं भूप दस्रांशोत्पत्तिकारणम्

Hindi na muling isisilang ang katawan na pinahihirapan ng ketong at iba pang karamdaman. O Hari, ito ang aking sinabi sa iyo—ang sanhi ng paglitaw ng Daśrāṃśa.

Verse 55

तदा ब्रह्मादयो देवा आगतास्तत्र भूपते । दत्त्वा संज्ञावरं शुभ्रं चिंतितादधिकं हि तैः

Pagkaraan, dumating doon si Brahmā at ang iba pang mga deva, O Hari. Ipinagkaloob nila kay Saṃjñā ang mapalad na biyaya—higit pa nga sa kanilang ninanais.

Verse 56

स्थापयित्वा रविं तत्र बकुलाख्यवनाधिपम् । आनर्चुस्ते तदा संज्ञां पूर्वरूपाऽभवत्तदा

Itinatag nila roon si Ravi—ang panginoon ng gubat na tinatawag na Bakula. Pagkaraan, sinamba ng mga deva si Saṃjñā; at noon ay nagbalik siya sa dati niyang anyo.

Verse 57

स्थापिता तत्र राज्ञी च कुमारौ युगलौ तदा । एतत्तीर्थफलं वक्ष्ये शृणु राजन्महामते

Doon din itinatag ang reyna at ang kambal na prinsipe. Ngayon ay ipahahayag ko ang bunga ng tīrtha na ito—makinig ka, O haring marunong.

Verse 58

आदिस्थानं कुरुश्रेष्ठ देवैरपि सुदुर्लभम् । रविकुण्डे नरः स्नात्वा श्रद्धायुक्तो जितेंद्रियः

Ito ang unang banal na pook, O pinakadakila sa mga Kuru, na lubhang bihirang makamtan kahit ng mga deva. Ang taong maliligo sa Ravikuṇḍa nang may pananampalataya, at napagtagumpayan ang mga pandama,

Verse 59

तारयेत्स पितॄन्सर्वान्महानरकगानपि । श्रद्धया यः पिबेत्तोयं संतर्प्य पितृदेवताः

ililigtas niya ang lahat ng kanyang mga ninuno—kahit yaong napunta sa dakilang mga impiyerno. Sinumang, nang may pananampalataya, uminom ng tubig na ito matapos busugin at parangalan ang mga Pitṛ-deva,

Verse 60

स्वल्पं वापि बहुवापि सर्वं कोटिगुणं भवेत् । सप्तम्यां रविवारेण ग्रहणं चंद्रसूर्ययोः

kaunti man o marami, ang lahat ay nagiging pinarami nang isang krore. Sa ikapitong araw ng buwan, sa araw ng Linggo, at sa mga paglalaho ng Buwan at Araw,

Verse 61

रविकुण्डे च ये स्नाताः न ते वै गर्भगामिनः । सक्रांतौ च व्यतीपाते वैधृतेषु च पर्वसु

yaong mga naligo sa Ravikuṇḍa ay hindi na muling papasok sa sinapupunan (hindi na muling isisilang). At lalo na sa Saṅkrānti, sa Vyatīpāta, sa Vaidhṛti, at sa mga sandali ng kapistahan (parvan),

Verse 62

पूर्णमास्याममावास्यां चतुर्द्दश्यां सितासिते । रविकुंडे च यः स्नातः क्रतुकोटिफलं लभेत्

sa araw ng kabilugan ng buwan, sa araw ng bagong buwan, at sa ika-labing-apat na araw ng maliwanag at madilim na kalahating-buwan—sinumang maliligo sa Ravikuṇḍa ay magkakamit ng bunga na katumbas ng sampung milyong paghahandog (kratu).

Verse 63

पूजयेद्बकुलार्कं च एकचित्तेन मानवः । स याति परमं धाम स यावत्तपते रविः

Ang taong sumasamba kay Bakulārka nang may iisang puso ay makaaabot sa kataas-taasang tahanan, na nananatili hangga’t patuloy na nagniningning ang Araw.

Verse 64

तस्य लक्ष्मीः स्थिरा नूनं लभते संततिं सुखम् । अरिवर्गः क्षयं याति प्रसादाच्च दिवस्पतेः

Sa kanya, ang Lakṣmī ay tunay na nagiging matatag; nakakamit niya ang supling at ligaya. Ang pangkat ng mga kaaway ay napapawi sa biyaya ng Panginoon ng Araw.

Verse 65

नाग्नेर्भयं हि तस्य स्यान्न व्याघ्रान्न च दंतिनः । न च सर्प्पभयं क्वापि भूतप्रेतादिभीर्नहि

Sa kanya’y walang takot sa apoy, ni sa tigre, ni sa elepante; saanman ay walang pangamba sa ahas, ni sa mga bhūta, preta, at iba pa.

Verse 66

बालग्रहाश्च सर्वेऽपि रेवती वृद्धरेवती । ते सर्वे नाशमायांति बकुलार्क नमोस्तु ते

Lahat ng mga sumpong na dumadagit sa bata—si Revatī at Vṛddha-Revatī man—ay napupuksa; silang lahat ay nagwawakas. O Bakulārka, pagpupugay sa iyo!

Verse 67

गावस्तस्य विवर्द्धंते धनं धान्यं तथैव च । अविच्छेदो भवेद्वंशो बकुलार्के नमस्कृते

Dumarami ang kanyang mga baka, gayundin ang yaman at butil. Nagiging di-napuputol ang kanyang angkan kapag si Bakulārka ay binibigyan ng pagpupugay.

Verse 68

काकवन्ध्या च या नारी अनपत्या मृतप्रजा । वन्ध्या विरूपिता चैव विषकन्याश्च याः स्त्रियः

Yaong mga babae na tinatawag na kāka-vandhyā (pawang patay na sanggol ang naipapanganak), yaong walang supling, yaong namatayan ng mga anak, yaong baog, yaong napapangit ang anyo, at yaong tinatawag na viṣa-kanyā—ang gayong mga babae...

Verse 69

एवं दोषैः प्रमुच्यंते स्नात्वा कुण्डे च भूपते । सौभाग्यस्त्रीसुतांश्चैव रूपं चाप्नोति सर्वशः

Sa gayon, O hari, napapalaya sila sa mga gayong kapintasan sa pagligo sa kuṇḍa; nakakamtan nila ang kaginhawahang-palad, asawa, mga anak, at kagandahan sa lahat ng paraan.

Verse 70

व्याधिग्रस्तोपि यो मर्त्यः षण्मासाच्चैव मानवः । रविकुण्डे च सुस्नातः सर्वरोगात्प्रमुच्यते

Kahit ang isang mortal na dinapuan ng karamdaman—kung sa loob ng anim na buwan ay taimtim na maligo sa Ravikuṇḍa—siya’y napapalaya sa lahat ng sakit.

Verse 71

नीलोत्सर्गविधिं यस्तु रविक्षेत्रे करोति वै । पितरस्तृप्तिमायांति यावदाभूतसंप्लवम्

Ang sinumang nagsasagawa ng ritwal na nīlotsarga sa banal na pook ng Araw, ang Ravikṣetra, ang mga ninuno’y napupuspos ng kasiyahan—hanggang sa pagkalusaw ng sansinukob.

Verse 72

कन्यादानं च यः कुर्यादस्मिन्क्षेत्रे च पुत्रक । उद्वाहपरिपूतात्मा ब्रह्मलोके महीयते

At sinumang magsagawa ng kanyādāna, ang pag-aalay ng anak na babae, sa banal na pook na ito, mahal na anak—ang kanyang kaluluwa, dalisay sa ritwal ng kasal, ay pinararangalan sa Brahmaloka.

Verse 73

धेनुदानं च शय्यां च विद्रुमं च हयं तथा । दासीमहिषीघण्टाश्च तिलं कांचनसंयुतम्

Ang pag-aalay ng baka at ng higaan, ng koral at ng kabayo; gayundin ng aliping babae, ng kalabaw, ng mga kampana, at ng linga na hinaluan ng ginto—ang mga ito’y itinakda rito bilang mapagpala at marangal na kawanggawa.

Verse 74

धेनुं तिलमयीं दद्यादस्मि न्क्षेत्रे च भारत । उपानहौ च छत्रं च शीतत्राणादिकं तथा

O Bhārata, sa banal na pook na ito ay dapat maghandog ng bakang yari sa linga (bilang alay); at magbigay rin ng panyapak, payong, at iba pang pananggalang laban sa lamig.

Verse 75

लक्षहोमं तथा रुद्रं रुद्रातिरुद्रमेव च । तस्मिन्स्थाने च यत्किंचिद्ददाति श्रद्धयान्वितः

Maging ito man ay lakṣa-homa, ang ritong Rudra, o ang Rudrātirudra na dakilang pagsamba kay Rudra—anuman ang ibinibigay ng tao sa pook na yaon na may pananampalataya ay nagiging sukdulang mapagpala.

Verse 76

एकैकस्य फलं तात वक्ष्यामि शृणु तत्त्वतः । दानेन लभते भोगानिह लोके परत्र च

Mahal kong anak, ipaliliwanag ko ang tunay na bunga ng bawat isa—makinig nang wagas: sa pamamagitan ng kawanggawa, nakakamtan ang mga kagalakan sa mundong ito at sa kabilang daigdig.

Verse 77

राज्यं च लभते मर्त्यः कृत्वोद्वाहं तु मानुषाः । जायातो धर्मकामार्थाः प्राप्यंते नात्र संशयः

Ang taong may katawan, kapag pumasok sa buhay-sambahayan sa pamamagitan ng pag-aasawa, ay nakakamit ang paghahari at katatagan; at sa pamamagitan ng asawa, natatamo ang dharma, kāma, at artha—walang alinlangan dito.

Verse 78

पूजाया लभते सौख्यं भवेज्जन्मनिजन्मनि । सप्तम्यां रवियुक्तायां बकुलार्कं स्मरेत्तु यः

Sa pagsamba ay nakakamtan ang kaligayahan, sa bawat kapanganakan. At sinumang sa ikapitong tithi na kasabay ng Linggo ay umaalaala sa banal na anyong tinatawag na Bakulārka, nagkakamit ng natatanging biyaya.

Verse 79

ज्वरादेः शत्रुतश्चैव व्याधेस्तस्य भयं नहि

Sa kanya’y walang pangamba mula sa lagnat at iba pa, ni mula sa mga kaaway, ni mula sa karamdaman.

Verse 80

युधिष्ठिर उवाच । बकुलार्केति वै नाम कथं जातं रवेर्मुने । एतन्मे वदतां श्रेष्ठ तत्त्वमाख्यातुमर्हसि

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O pantas, paano nagkaroon ang Araw ng pangalang ‘Bakulārka’? O pinakadakila sa mga tagapagsalita, ipahayag mo sa akin ang katotohanang ito.

Verse 81

व्यास उवाच । यदा संज्ञा च राजेंद्र सूर्यार्थंं चैकचेतसा । तेपे बकुलवृक्षाधः पत्युस्तेजः प्रशां तये

Sinabi ni Vyāsa: O hari, nang si Saṃjñā, na may iisang layon para sa kapakanan ng Araw, ay nagsagawa ng matinding tapas sa ilalim ng punong bakula, iyon ay upang mapawi ang naglalagablab na ningning ng kanyang asawa.

Verse 82

प्रादुर्भावं रवेर्दृष्ट्वा वडवा समजायत । अत्यंतं गोपतिः शांतो बकुलस्य समीपतः

Nang makita niya ang pagpapakita ng Araw, siya’y naging isang babaeng kabayo (vaḍavā). At sa tabi ng punong bakula, ang Panginoon ng mga kawan ay naging lubhang payapa at matahimik.

Verse 83

सुषुवे च तदा राज्ञी सुतौ दिव्यौ मनोहरौ । तेनास्य प्रथितं नाम बकुलार्केति वै रवेः

At noon, ang reyna ay nagsilang ng dalawang anak na banal at kaakit-akit. Dahil sa pangyayaring iyon, ang Araw (Ravi) ay sumikat sa pook na yaon sa tanyag na pangalang “Bakūlārka.”

Verse 84

यस्तत्र कुरुते स्नानं व्याधिस्तस्य न पीडयेत् । धर्ममर्थं च कामं च लभते नात्र संशयः

Sinumang maligo roon ay hindi dadapuan ng karamdaman. Makakamtan niya ang dharma, ang kayamanan, at ang wastong ligaya—walang alinlangan dito.

Verse 85

षण्मासात्सिद्धिमाप्नोति मोक्षं च लभते नरः । एतदुक्तं महाराज बकुलार्कस्य वैभवम्

Sa loob ng anim na buwan, ang tao ay nakakamit ang siddhi at natatamo rin ang moksha. Ganito, O dakilang hari, ang kaluwalhatian ni Bakūlārka ay ipinahayag.

Verse 97

सूर्यं दृष्ट्वा सदा संज्ञा स्वाक्षिसंयमनं व्यधात् । यतस्ततः सरोषोऽर्कः संज्ञां वचनमब्रवीत्

Tuwing masisilayan ni Saṃjñā ang Araw, lagi niyang pinipigil ang kanyang mga mata. Nang makita ito, ang Araw, sa galit, ay nagsalita kay Saṃjñā.