Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 72

Devanagari script

आयास्यंत्यां शिवतिथौ गच्छतो बुबुधेऽध्वगान् । तस्यां तु देवयात्रायां देशदेशांतयायिनाम्

Transliteration

āyāsyaṃtyāṃ śivatithau gacchato bubudhe'dhvagān | tasyāṃ tu devayātrāyāṃ deśadeśāṃtayāyinām

Translation

Sa pagdating ng banal na araw ni Śiva, habang umaalis ang prusisyon, napansin niya ang mga manlalakbay sa daan. Sa banal na paglalakbay na iyon, ang mga tao’y naglalakbay mula sa iba’t ibang lupain at malalayong pook.

Word by Word

• आयास्यन्त्याम्: when (it) was approaching
• आयास्यन्त्याम्: Adhikarana (Locative absolute setting)
• Type: Verb
• Root: आ-यास् (धातु)
• Form: शतृ/शानच् वर्तमानकृदन्त (present participle), स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; ‘आयास्यन्ती’ = coming/approaching; लोके सति-सप्तमी (locative absolute)

• शिव: auspicious
• शिव: Visheshana (Qualifier within compound)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद; ‘auspicious’

• तिथौ: on an auspicious lunar day
• तिथौ: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; समासः कर्मधारयः: शिवा तिथिः → शिवतिथिः; अधिकरण (time)

• गच्छतः: of (her) going
• गच्छतः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: शतृ वर्तमानकृदन्त; षष्ठी एकवचन (genitive) / प्रायः ‘of (her) going’; ‘गच्छत्’ = going

• बुबुधे: noticed/realized
• बुबुधे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत) आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘bubudhe’ = noticed/understood

• अध्वगान्: travellers/wayfarers
• अध्वगान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अध्वग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; समासः तत्पुरुषः: अध्वनि गच्छन्ति इति अध्वगाः (travellers); कर्म (object of noticing)

• तस्याम्: in that
• तस्याम्: Adhikarana (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; सर्वनाम; अधिकरण (in that)

• तु: indeed/but
• तु: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)

• देव: divine
• देव: Sambandha (within compound)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद; ‘god/divine’

• यात्रायाम्: in the pilgrimage
• यात्रायाम्: Adhikarana (Location/Occasion)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; समासः तत्पुरुषः: देवानां यात्रā → देवयात्रा; अधिकरण (in the pilgrimage)

• देश: region
• देश: Sambandha (within compound)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद; ‘region/country’

• देशान्त: other regions
• देशान्त: Sambandha (within compound)
• Type: Noun
• Root: देशान्त (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुषः: देशस्य अन्तः → देशान्तः; समासे मध्यपद

• यायिनाम्: of those travelling from region to region
• यायिनाम्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: या (धातु)
• Form: कृदन्त-प्रातिपदिक ‘यायिन्’ (going/travelling); पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; समासः तत्पुरुषः: देशदेशान्तं यायिनः → देशदेशान्तयायिनः; षष्ठी (of those who travel)

Speaker

Narrator (context not specified in snippet; likely the Purāṇic narrator in Brahmakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śiva-tithi Devayātrā (unspecified destination)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A road filled with pilgrims moving like a river; banners and Śiva symbols appear; the old woman watches as realization dawns that this is a divine journey on a sacred day.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (Śiva-tithi) draws devotees into pilgrimage, suggesting that holy observances can transform even bleak lives.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A ‘devayātrā’ is mentioned, but the destination tīrtha is not named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance of a Śiva-tithi is implied, but no specific vrata details are given here.