Adhyaya 83

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमशोभनम् । ब्रह्महत्याहरं प्रोक्तं रेवातटसमाश्रयम् । हनूमताभिधं ह्यत्र विद्यते लिङ्गमुत्तमम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan, O dakilang hari, magtungo sa isang lubhang marikit na tīrtha, na sinasabing nag-aalis ng kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa, na nasa pampang ng Revā. Dito’y may dakilang Liṅga na tinatawag na ‘Hanūmata’.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । हनूमन्तेश्वरं नाम कथं जातं वदस्व मे । ब्रह्महत्याहरं तीर्थं रेवादक्षिणसंस्थितम्

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Paano nagmula ang pangalang ‘Hanūmateśvara’? Ipagpaliwanag mo sa akin—ang tīrthang nag-aalis ng brahmahatyā, na nasa timog na pook ng Revā.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाबाहो सोमवंशविभूषण । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं नाख्यातं कस्यचिन्मया

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Mabuti, mabuti, O makapangyarihang bisig, palamuti ng angkan ng Soma. Ang tīrtha na ito’y higit na lihim kaysa lihim; hindi ko pa ito naihayag kaninuman.

Verse 4

तव स्नेहात्प्रवक्ष्यामि पीडितो वार्द्धकेन तु । पूर्वं जातं महद्युद्धं रामरावणयोरपि

Dahil sa aking pagmamahal sa iyo ay isasalaysay ko ito, bagaman ako’y pinipighati ng katandaan. Noong unang panahon, naganap ang isang dakilang digmaan—maging kina Rāma at Rāvaṇa.

Verse 5

पुलस्त्यो ब्रह्मणः पुत्रो विश्रवास्तस्य वै सुतः । रावणस्तेन संजातो दशास्यो ब्रह्मराक्षसः

Si Pulastya ay anak ni Brahmā; at ang kanyang anak nga ay si Viśravā. Mula sa kanya isinilang si Rāvaṇa—ang may sampung mukha—ang bantog na brahma-rākṣasa.

Verse 6

त्रैलोक्यविजयी भूतः प्रसादाच्छूलिनः स च । गीर्वाणा विजिताः सर्वे रामस्य गृहिणी हृता

Naging mananakop siya ng tatlong daigdig dahil sa biyaya ng Panginoong may trident; napasuko ang lahat ng mga diyos, at ang asawa ni Rāma ay dinukot.

Verse 7

वारितः कुम्भकर्णेन सीतां मोचय मोचय । विभीषणेन वै पापो मन्दोदर्या पुनःपुनः

Ang makasalanang iyon ay paulit-ulit na pinigil—ni Kumbhakarṇa, ni Vibhīṣaṇa, at muli’t muli ni Mandodarī—na nagsasabing, “Palayain si Sītā, palayain siya!”

Verse 8

त्वं जितः कार्तवीर्येण रैणुकेयेन सोऽपि च । स रामो रामभद्रेण तस्य संख्ये कथं जयः

Ikaw ay natalo ni Kārtavīrya, at siya nama’y tinalo ni Rāma Jāmadagnya, anak ni Reṇukā. At yaong Rāma’y natalo ni Rāmabhadra; kaya sa digmaan, paano masisiguro ang tagumpay para sa kanya?

Verse 9

रावण उवाच । वानरैश्च नरैरृक्षैर्वराहैश्च निरायुधैः । देवासुरसमूहैश्च न जितोऽहं कदाचन

Sinabi ni Rāvaṇa: “Hindi kailanman ako natalo—ni ng mga vānara, ni ng mga tao, ni ng mga oso, ni ng mga baboy-ramo, bagaman sila’y walang sandata; ni maging ng mga pulutong ng mga deva at asura.”

Verse 10

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सुग्रीवहनुमद्भ्यां च कुमुदेनाङ्गदेन च । एतैरन्यैः सहायैश्च रामचन्द्रेण वै जितः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Tunay na natalo ka ni Rāmacandra—kasama sina Sugrīva at Hanumān, si Kumuda at Aṅgada, at ang mga ito at iba pang mga kapanalig.”

Verse 11

रामचन्द्रेण पौलस्त्यो हतः संख्ये महाबलः । वनं भग्नं हताः शूराः प्रभञ्जनसुतेन च

Ang makapangyarihang Paulastya (si Rāvaṇa) ay napatay sa labanan ni Rāmacandra; ang gubat ay winasak, at ang mga bayaning mandirigma’y pinabagsak din ng anak ni Prabhañjana (Hanumān).

Verse 12

रावणस्य सुतो जन्ये हतश्चाक्षकुमारकः । आयामो रक्षसां भीमः सम्पिष्टो वानरेण तु

Sa labanan, napatay ang anak ni Rāvaṇa na si Akṣakumāra; at isang kakila-kilabot na kampeon ng mga rākṣasa ay dinurog ng isang vānara.

Verse 13

एवं रामायणे वृत्ते सीतामोक्षे कृते सति । अयोध्यां तु गते रामे हनुमान्स महाकपिः

Kaya, nang maganap ang mga pangyayari sa Rāmāyaṇa at matapos ang paglaya ni Sītā, at nang si Rāma’y makabalik sa Ayodhyā, ang dakilang unggoy na si Hanumān ay nagpatuloy sa paglalakbay.

Verse 14

कैलासाख्यं गतः शैलं प्रणामाय महेशितुः । तिष्ठ तिष्ठेत्यसौ प्रोक्तो नन्दिना वानरोत्तमः

Nagtungo siya sa bundok na tinatawag na Kailāsa upang magpatirapa kay Maheśa. Ngunit ang pinakamainam sa mga vānara ay tinawag ni Nandin: “Huminto, huminto!”

Verse 15

ब्रह्महत्यायुतस्त्वं हि राक्षसानां वधेन हि । भैरवस्य सभा नूनं न द्रष्टव्या त्वया कपे

Tunay ngang pasan mo ang kasalanan ng pagpatay sa isang brāhmaṇa, sapagkat pinaslang mo ang mga Rākṣasa. Kaya, O unggoy, ang kapulungan ni Bhairava ay hindi dapat lapitan ni masdan mo.

Verse 16

हनुमानुवाच । नन्दिनाथ हरं पृच्छ पातकस्योपशान्तिदम् । पापोऽहं प्लवगो यस्मात्संजातः कारणान्तरात्

Sinabi ni Hanumān: “O panginoong Nandin, itanong mo kay Hara (Śiva) ang paraan ng pagpapayapa ng kasalanan. Sapagkat ako, bagaman isang plavaga, ay naging makasalanan dahil sa ibang pangyayari.”

Verse 17

नन्द्युवाच । रुद्रदेहोद्भवा किं ते न श्रुता भूतले स्थिता । श्रवणाज्जन्मजनितं द्विगुणं कीर्तनाद्व्रजेत्

Wika ni Nandin: “Ikaw na isinilang mula sa katawan ni Rudra, hindi mo ba narinig ito habang nananahan sa lupa? Sa pakikinig pa lamang, napapawi ang kasalanang naipon mula sa kapanganakan; sa pag-awit at pagbigkas (kīrtana), nagiging doble ang gantimpala.”

Verse 18

त्रिंशज्जन्मार्जितं पापं नश्येद्रेवावगाहनात् । तस्मात्त्वं नर्मदातीरं गत्वा चर तपो महत्

Ang kasalanang naipon sa tatlumpung kapanganakan ay napapawi sa pagligo sa banal na Revā. Kaya pumaroon ka sa pampang ng Narmadā at magsagawa ng dakilang tapasya.

Verse 19

गन्धर्वाहसुतोऽप्येवं नन्दिनोक्तं निशम्य च । प्रयातो नर्मदातीरमौर्व्यादक्षिणसङ्गमम्

Kaya ang anak ni Gandharvāhā—nang marinig ang sinabi ni Nandin—ay naglakbay patungo sa pampang ng Narmadā, sa timog na tagpuan nito sa Aurvī.

Verse 20

दध्यौ सुदक्षिणे देवं विरूपाक्षं त्रिशूलिनम् । जटामुकुटसंयुक्तं व्यालयज्ञोपवीतिनम्

Nakaharap sa timog, nagmuni-muni siya sa Diyos—si Virūpākṣa, ang may tangan ng trident—na may putong na mga buhol-buhol na buhok at may ahas bilang banal na sinulid.

Verse 21

भस्मोपचितसर्वाङ्गं डमरुस्वरनादितम् । उमार्द्धाङ्गहरं शान्तं गोनाथासनसंस्थितम्

Pinagnilayan niya Siya na ang buong katawan ay nababalutan ng banal na abo, umaalingawngaw sa tunog ng ḍamaru; payapa, taglay si Umā bilang kalahati ng Kanyang katawan, at nakaupo sa panginoon ng mga toro, si Nandin.

Verse 22

वत्सरान् सुबहून् यावदुपासांचक्र ईश्वरम् । तावत्तुष्टो महादेव आजगाम सहोमया

Sa loob ng napakaraming taon ay sumamba siya sa Panginoon. Pagkaraan, si Mahādeva—nalugod—ay dumating doon kasama si Umā.

Verse 23

उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । साधु साध्वित्युवाचेशः कष्टं वत्स त्वया कृतम्

Nagsalita Siya sa matamis na tinig, malalim na gaya ng kulog sa ulap: “Mabuti, mabuti,” wika ng Panginoon. “O mahal kong anak, isang mabigat na gawain ang iyong nagawa.”

Verse 24

न च पूर्वं त्वया पापं कृतं रावणसंक्षये । स्वामिकार्यरतस्त्वं हि सिद्धोऽसि मम दर्शनात्

At hindi ka rin nagkasala noon sa paglipol kay Rāvaṇa. Tunay, dahil ikaw ay nakatuon sa gawain ng iyong panginoon, nagkamit ka ng ganap na tagumpay sa pagtanaw sa Akin.

Verse 25

हनुमांश्च हरं दृष्ट्वा उमार्द्धाङ्गहरं स्थिरम् । साष्टाङ्गं प्रणतोऽवोचज्जय शम्भो नमोऽस्तु ते । जयान्धकविनाशाय जय गङ्गाशिरोधर

Nang makita ni Hanūmān si Hara—matatag, at si Umā ay kalahati ng Kanyang katawan—siya’y nagpatirapa sa walong bahagi at nagsabi: “Jaya, Śambhu! Nawa’y pagpupugay sa Iyo. Jaya sa pumuksa kay Andhaka; jaya sa may Gaṅgā sa tuktok ng ulo.”

Verse 26

एवं स्तुतो महादेवो वरदो वाक्यमब्रवीत् । वरं प्रार्थय मे वत्स प्राणसम्भवसम्भव

Sa gayong pagpupuri, si Mahādeva—tagapagkaloob ng mga biyaya—ay nagsalita: “Humiling ka sa Akin ng isang biyaya, mahal kong anak, O supling ng pinagmumulan ng hininga (ang Diyos ng Hangin).”

Verse 27

श्रीहनुमानुवाच । ब्रह्मरक्षोवधाज्जाता मम हत्या महेश्वर । न पापोऽहं भवेदेव युष्मत्सम्भाषणे क्षणात्

Sinabi ni Śrī Hanūmān: “O Maheśvara, dahil sa pagpatay sa isang brahmarākṣasa, sumapit sa akin ang kasalanan ng pagpaslang. O Panginoon, nawa’y hindi ako manatiling marumi sa kasalanan—kahit isang saglit—pagkatapos kong makipag-usap sa Iyo.”

Verse 28

ईश्वर उवाच । नर्मदातीर्थमाहात्म्याद्धर्मयोगप्रभावतः । मन्मूर्तिदर्शनात्पुत्र निष्पापोऽसि न संशयः

Wika ni Īśvara: “Sa kadakilaan ng banal na tīrtha ng Narmadā, sa bisa ng dharma na kaisa ng yoga, at sa pagtanaw sa Aking sariling anyo, anak—ikaw ay walang kasalanan; walang alinlangan dito.”

Verse 29

अन्यं च ते प्रयच्छामि वरं वानरपुंगव । उपकाराय लोकानां नामानि तव मारुते

“At isa pang biyaya ang ipinagkakaloob Ko sa iyo, O pinakadakila sa mga unggoy: para sa kapakanan ng mga daigdig, O anak ng Hangin, ang iyong mga pangalan ay ipahahayag.”

Verse 30

हनूमानं जनिसुतो वायुपुत्रो महाबलः । रामेष्टः फाल्गुनो गोत्रः पिङ्गाक्षोऽमितविक्रमः

“Siya si Hanūmān—anak ni Añjanā, anak ni Vāyu, na may dakilang lakas; minamahal ni Rāma; mula sa angkan ng Phālguna; may matang mapula-kayumanggi, at may kabayanihang di masukat.”

Verse 31

उदधिक्रमणश्रेष्ठो दशग्रीवस्य दर्पहा । लक्ष्मणप्राणदाता च सीताशोकनिवर्तनः

“Pinakamagaling sa pagtawid ng karagatan; tagapagdurog ng pagmamataas ni Daśagrīva (Rāvaṇa); tagapagbalik-buhay kay Lakṣmaṇa; at tagapag-alis ng dalamhati ni Sītā.”

Verse 32

इत्युक्त्वान्तर्दधे देव उमया सह शङ्करः । हनूमानीश्वरं तत्र स्थापयामास भक्तितः

Pagkasabi nito, si Śaṅkara—ang Panginoon—ay naglaho kasama si Umā. Pagkaraan, si Hanūmān, sa taimtim na debosyon, ay itinatag doon si Īśvara bilang banal na dambana.

Verse 33

आत्मयोगबलेनैव ब्रह्मचर्यप्रभावतः । ईश्वरस्य प्रसादेन लिङ्गं कामप्रदं हि तत् । अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च विनाशोत्पत्तिवर्जितम्

Sa lakas ng panloob na yoga lamang, at sa kapangyarihan ng brahmacarya, sa biyaya ni Īśvara, ang liṅga ay naging tagapagkaloob ng ninanais—di-maputol, lampas sa pangangatwiran, at walang pagkasira ni paglitaw.

Verse 34

श्रीमार्कण्डेय उवाच । हनूमन्तेश्वरे पुत्र प्रत्यक्षप्रत्ययं शृणु । यद्वृत्तं द्वापरस्यादौ त्रेतान्ते पाण्डुनन्दन

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “O anak, sa Hanūmanteśvara pakinggan mo ang tuwirang at malinaw na patotoo—ang naganap sa pasimula ng Dvāpara-yuga at sa wakas ng Tretā, O ligaya ng mga Pāṇḍu.”

Verse 35

सुपर्वा नाम भूपालो बभूव वसुधातले । तस्य राज्ञः सदा सौख्यं नरा दीर्घायुषः सदा

Sa ibabaw ng lupa ay may haring nagngangalang Suparvā. Sa ilalim ng kanyang paghahari ay laging may kaginhawahan, at ang mga tao’y palaging pinagpala ng mahabang buhay.

Verse 36

स पुत्रधनसंयुक्तश्चौरोपद्रववर्जितः । शतबाहुर्बभूवास्य पुत्रो भीमपराक्रमः

Siya’y pinagkalooban ng mga anak at kayamanan, at ang kanyang kaharian ay walang ligalig ng mga magnanakaw. Ang kanyang anak ay si Śatabāhu, isang prinsipe na may nakapanghihilakbot na tapang.

Verse 37

आसक्तोऽसौ सदा कालं पापधर्मैर्नरेश्वर । अटाट्यत धरां सर्वां पर्वतांश्च वनानि च

O panginoon ng mga tao, siya’y laging nahuhumaling sa mga makasalanang gawi; walang tigil siyang gumala, nilibot ang buong daigdig—mga bundok at mga gubat man.

Verse 38

वधार्थं मृगयूथानामागतो विन्ध्यपर्वतम् । तरुजातिसमाकीर्णे हस्तियूथसमाचिते

Upang pumatay ng mga kawan ng usa, siya’y dumating sa Bundok Vindhya—masinsing napupuno ng sari-saring punò at siksik sa mga pangkat ng elepante.

Verse 39

सिंहचित्रकशोभाढ्ये मृगवाराहसंकुले । क्रीडित्वा स वने राजा नर्मदामानतः क्वचित्

Sa gubat na yaon—marikit sa mga leon at sa maningning na kababalaghan, siksik sa mga usa at baboy-ramo—naglaro ang hari; at sa isang dako’y lumapit siya sa Narmadā.

Verse 40

हनूमन्तवने प्राप्तः शतक्रोशप्रमाणके । चिञ्चिणीवनशोभाढ्ये कदम्बतरुसंकुले

Narating niya ang Hanūmantavana, na may sukat na sandaang krośa—marikit sa mga punòng sampalok at siksik sa mga punòng kadamba.

Verse 41

नित्यं पालाशजम्बीरैः करंजखदिरैस्तथा । पाटलैर्बदरैर्युक्तैः शमीतिन्दुकशोभितम्

Lagi itong pinalalamutian ng mga punòng palāśa at jambīra, gayundin ng karañja at khadira—kasama ang pāṭala at badara, at pinapaganda ng śamī at tinduka.

Verse 42

मृगयूथैः समाछन्नशिखण्डिस्वरनादितम् । पारावतकसङ्घानां समन्तात्स्वरशोभितम्

Natatakpan ng mga kawan ng usa at umaalingawngaw sa sigaw ng mga paboreal; sa lahat ng panig ay pinapaganda ng matatamis na tinig ng mga pangkat ng kalapati.

Verse 43

शरत्कालेऽरमद्राजा बहुले चाश्विनस्य सः । वनमध्यं गतोऽद्राक्षीद्भ्रमन्तं पिङ्गलद्विजम्

Sa panahon ng taglagas, sa kabilugan ng buwan ng Āśvina, naglibang ang hari; pagpasok niya sa gitna ng gubat, nakita niya ang isang kayumangging brāhmaṇa na pagala-gala.

Verse 44

पुस्तिकाकरसंस्थं च पप्रच्छ चपलं द्विजम्

At tinanong niya ang di-mapakaling brāhmaṇa, na may hawak na munting aklat sa kanyang kamay.

Verse 45

शतबाहुरुवाच । एकाकी त्वं वने कस्माद्भ्रमसे पुस्तिकाकरः । इतस्ततोऽपि सम्पश्यन् कथयस्व द्विजोत्तम

Sinabi ni Śatabāhu: “Bakit mag-isa kang pagala-gala sa gubat, tangan ang iyong kasulatan? Tumingin ka man dito at doon, isalaysay mo sa akin, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa.”

Verse 46

ब्राह्मण उवाच । कान्यकुब्जात्समायातः प्रेषितो राजकन्यया । अस्थिक्षेपाय वै राजन्हनूमन्तेश्वरे जले

Sumagot ang brāhmaṇa: “Mula sa Kānyakubja ako nagmula, isinugo ng anak na prinsesa. O Hari, ako’y paparito upang ilagak ang mga buto sa tubig sa Hanūmanteśvara.”

Verse 47

राजोवाच । अस्थिक्षेपो जले कस्माद्धनूमन्तेश्वरे द्विज । क्रियते केन कार्येण साश्चर्यं कथ्यतां मम

Sinabi ng hari: “Bakit sa Hanūmanteśvara isinasagawa ang paglulubog ng mga buto sa tubig, O brāhmaṇa? Sa anong layunin ito ginagawa? Isalaysay mo sa akin ang kamangha-manghang bagay na ito.”

Verse 48

सुपर्वणः सुतो यानं त्यक्त्वा भूमौ प्रणम्य च । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ब्राह्मणाय नरेश्वर । समस्तं कथयामास वृत्तान्तं स्वं पुरातनम्

O panginoon ng mga tao, ang anak ni Suparvan ay bumaba sa kanyang sasakyan, nagpatirapa sa lupa, at nang magkayakap ang mga palad sa paggalang, isinalaysay sa Brahmana ang buo niyang sinaunang kasaysayan.

Verse 49

ब्राह्मण उवाच । शिखण्डी नाम राजास्ति कन्यकुब्जे प्रतापवान् । अपुत्रोऽसौ महीपालः कन्या जाता मनोरथैः

Sinabi ng Brahmana: “Sa Kānyakubja ay may isang makapangyarihang haring nagngangalang Śikhaṇḍī. Bagaman walang anak na lalaki ang pinunong iyon, isang anak na babae ang isinilang—ayon sa kanyang minimithing hangarin.”

Verse 50

जातिस्मरा सुचार्वङ्गी नर्मदायाः प्रभावतः । पित्रा च सैकदा कन्या विवाहाय प्रजल्पिता

Sa bisa ng banal na Narmadā, ang dalaga ay jātismarā—may alaala ng mga dating kapanganakan—at may kagandahang hubog. Minsan, binanggit ng kanyang ama ang pagpapakasal sa kanya.

Verse 51

अनित्ये पुत्रि संसारे कन्यादानं ददाम्यहम् । श्वःकृत्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं चास्य न चाकृतम्

“Anak, sa mundong ito na di-mananatili, ipapakasal kita. Ang gawain ng bukas ay gawin ngayon, at maging ang gawain ng hapon ay gawin sa umaga; sapagkat ang Kamatayan ay hindi naghihintay—ginawa man o hindi ginawa.”

Verse 52

कन्योवाच । इच्छेयं यत्र काले हि तत्र देया त्वया पितुः । पुत्रीवाक्यादसौ राजा विस्मितो वाक्यमब्रवीत्

Sinabi ng dalaga: “Ama, ibigay mo ako (sa pag-aasawa) sa panahong aking pipiliin.” Nang marinig ang salita ng anak, ang hari ay namangha at sumagot.

Verse 53

शिखण्ड्युवाच । कथ्यतां मे महाभागे साश्चर्यं भाषितं त्वया । पितुर्वाक्येन सा बालोत्तमा ह्यागतान्तिकम्

Sinabi ni Śikhaṇḍī: “O pinagpala, ipaliwanag mo sa akin ang kamangha-manghang pahayag na iyong sinabi.” Sa salita ng kanyang ama, lumapit ang dakilang dalaga.

Verse 54

कथयामास यद्वृत्तं हनूमन्तेश्वरे नृप । कलापिनी ह्यहं तात युता भर्त्रावसं तदा

O Hari, isinalaysay niya ang naganap sa Hanūmanteśvara: “Mahal kong ama, ako noon si Kalāpinī, naninirahan doon kasama ang aking asawa.”

Verse 55

रेवौर्व्यासङ्गमन्तिस्था रेवाया दक्षिणे तटे । हनूमन्तवने पुण्ये चिक्रीडाहं यदृच्छया

Malapit sa pagsasanib ng Revā, sa timog na pampang ng ilog, sa banal na gubat ni Hanūmant, ako’y gumala at naglaro roon nang di sinasadya.

Verse 56

भर्तृयुक्ता च संसुप्ता रजन्यां सरले नगे । आगता लुब्धकास्तत्र क्षुधार्ता वनमुत्तमम्

Kasama ang aking asawa, ako’y mahimbing na nakatulog sa gabi sa ilalim ng punong tila pino; dumating doon ang mga mangangaso, gutom na gutom, sa napakainam na gubat na iyon.

Verse 57

भर्तृयोगयुता पापैर्दृष्टाहं वधचिन्तकैः । पाशबन्धं समादाय बद्धाहं स्वामिना सह

Kahit kasama ko ang aking asawa, nakita ako ng mga makasalanang lalaking yaon na nagbabalak pumatay; kinuha nila ang kanilang mga lubid na panilo at iginapos ako kasama ng aking panginoon.

Verse 58

ग्रीवां ते मोटयामासुः पिच्छाछोटनकं कृतम् । हुताशनमुखे तैस्तु सह कान्तेन लुब्धकैः

Pinihit nila ang iyong leeg, ginawang may balahibong palamuting hibla; at kami—kasama ang aking minamahal—ay inilapag ng mga mangangaso sa bunganga ng apoy.

Verse 59

परिभर्ज्यावयोर्मांसं भक्षयित्वा यथेष्टतः । सुप्ताः स्वस्थेन्द्रिया रात्रौ सा गता शर्वरी क्षयम्

Inihaw nila ang aming laman at kinain ayon sa nais; at sa gabi, payapa ang mga pandama, sila’y nakatulog—kaya ang gabing iyon ay lumipas hanggang wakas.

Verse 60

प्रभाते मांसशेषं च जम्बुकैर्गृध्रघातिभिः । मच्छरीरोद्भवं चास्थि स्नायुमांसेन चावृतम्

Pagsikat ng umaga, ang natirang laman ay sinunggaban ng mga asong-gubat, mga mamamatay ng buwitre; at isang butong mula sa aking katawan, balot pa ng litid at laman, ang naiwan.

Verse 61

गृहीतं घातिनैकेन चाकाशात्पतितं तदा । तं मांसभक्षणं दृष्ट्वा परे पक्षिण आगताः

Pagkaraan, sinunggaban iyon ng isang mandaragit at noon ay nahulog mula sa himpapawid; nang makita ang pagkain ng laman, dumating din ang iba pang mga ibon.

Verse 62

दृष्ट्वा पक्षिसमूहं तु अस्थिखण्डं व्यसर्जयत् । विहगानां समस्तानां धावतां चैव पश्यताम्

Ngunit nang makita ang pulutong ng mga ibon, ibinagsak nito ang piraso ng buto—habang ang lahat ng mga ibon ay nagmamadali at nakatingin.

Verse 63

पतितं नर्मदातोये हनूमन्तेश्वरे नृप । मदीयमस्थिखण्डं च पतितं नर्मदाजले

O Hari, ang aking piraso ng buto ay nahulog sa banal na agos ng Narmadā, sa Hanūmanteśvara; nahulog ito sa sagradong tubig ng Narmadā.

Verse 64

तस्य तीर्थस्य पुण्येन जाताहं पुत्रिका तव । भूपकन्या त्वहं जाता पूर्णचन्द्रनिभानना

Sa bisa ng kabanalan ng banal na tawiran na iyon, ako’y isinilang na iyong anak na babae; ako’y naging dalagang maharlika, ang mukha’y gaya ng kabilugan ng buwan.

Verse 65

जातिस्मरा नरेन्द्रस्य संजाता भवतः कुले । तस्माद्विवाहं नेच्छामि मम भर्ता नृपोत्तम

Sa iyong maharlikang angkan, O hari, ako’y isinilang na may alaala ng mga dating buhay. Kaya hindi ko ninanais ang pag-aasawa—ang aking asawa ay isang dakilang hari.

Verse 66

विषमे वर्ततेऽद्यापि शकुन्तमृगजातिषु । तस्यास्थिशेषं राजेन्द्र तस्मिंस्तीर्थे भविष्यति

Hanggang ngayon siya’y nananatili sa mapanganib na kalagayan, sa mga kapanganakang ibon at hayop. Ngunit, O hari ng mga hari, ang nalalabing mga buto niya’y masusumpungan sa banal na tawiran na iyon.

Verse 67

तत्क्षेपणार्थं वै तात प्रेषयाद्य द्विजोत्तमम् । एतत्ते सर्वमाख्यातं कारणं नृपसत्तम

Kaya, mahal kong ama, upang maihandog at mailagak nang wasto, magsugo ka agad ng isang dakilang brāhmaṇa. O pinakamainam sa mga hari, naipahayag ko na sa iyo ang buong dahilan.

Verse 68

मद्भर्ता विषमे स्थाने शकुन्तमृगजातिषु । यदि प्रेषयसे तात कंचित्त्वं नर्मदातटे

Ang aking asawa ay nasa matinding kalagayan, nasa mga kapanganakan ng mga ibon at mga hayop. Kung magpapadala ka ng sinuman, mahal kong ama, ipadala mo siya sa pampang ng Narmadā.

Verse 69

तस्याहं कथयिष्यामि स्थानैश्चिह्नैश्च लक्षितम् । शिखण्डिनाप्यहं तत्र ह्याहूतो ह्यवनीपते

Sasabihin ko sa iyo ang lugar na iyon, na natatangi sa mga pook at mga palatandaan. Doon din ako tunay na ipinatawag ni Śikhaṇḍin, O panginoon ng lupa.

Verse 70

दास्यामि विंशतिग्रामान्गच्छ त्वं नर्मदातटे । प्रेषणं मे प्रतिज्ञातमलक्ष्म्या पीडितेन तु

Magbibigay ako ng dalawampung nayon—humayo ka sa pampang ng Narmadā. Ang pag-uutos na ito ay aking ipinangako, sapagkat ito’y hinihingi ng isang pinahihirapan ng kamalasan.

Verse 71

कन्योवाच । गच्छ त्वं नर्मदां पुण्यां सर्वपापक्षयंकरीम् । आग्नेय्यां सोमनाथस्य हनूमन्तेश्वरः परः

Sinabi ng dalaga: Humayo ka sa banal na Narmadā, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Sa timog-silangan ng Somanātha naroon ang kataas-taasang dambana ni Hanūmanteśvara.

Verse 72

अर्धक्रोशेन रेवाया विस्तीर्णो वटपादपः । करंजः कटहश्चैव सन्निधाने वटस्य च

Sa layong kalahating krośa mula sa Revā ay nakatayo ang malapad na punong balete; at malapit sa baleteng iyon ay naroon din ang punong karañja at ang punong kaṭaha.

Verse 73

न्यग्रोधमूलसांनिध्ये सूक्ष्मान्यस्थीनि द्रक्ष्यसि । समूह्य तानि संगृह्य गच्छ रेवां द्विजोत्तम

Sa paanan ng punong balete, makikita mo ang maliliit na buto. Tipunin mo ang mga iyon, ingatan mong kolektahin, at saka magtungo sa banal na Revā, O dakilang brāhmaṇa.

Verse 74

आश्विनस्यासिते पक्षे त्रिपुरारिस्तु वै तिथौ । स्नाप्य त्रिशूलिनं भक्त्या रात्रौ त्वं कुरु जागरम्

Sa madilim na kalahati ng buwan ng Āśvina, sa tithing ukol kay Tripurāri, paliguan mo nang may debosyon ang Panginoong may trishula, at magpuyat ka sa buong magdamag.

Verse 75

क्षिपेः प्रभाते तानि त्वं नाभिमात्रजलस्थितः । इत्युच्चार्य द्विजश्रेष्ठ विमुक्तिस्तस्य जायताम्

“Sa bukang-liwayway, ihagis mo ang mga iyon, nakatayo sa tubig na abot-baywang.” Pagkasambit nito, O pinakadakilang dvija, ipinagkakaloob sa kanya ang mokṣa.

Verse 76

क्षिप्त्वास्थीनि पुनः स्नानं कर्तव्यं त्वघनाशनम् । एवं कृते तु राजेन्द्र गतिस्तस्य भविष्यति

Pagkahagis ng mga buto, muling maligo—ito’y pumupuksa ng kasalanan. Kapag nagawa ito, O hari ng mga hari, tiyak na darating ang mabuting hantungan niya.

Verse 77

कथितं कन्यया यच्च तत्सर्वं पुस्तिकाकृतम् । आगतोऽहं नृपश्रेष्ठ तीर्थेऽत्र दुरितापहे

Ang lahat ng sinabi ng dalaga ay isinulat ko sa isang munting aklat. Kaya ako’y dumating, O pinakamainam na hari, sa tīrthang ito na nag-aalis ng kasalanan.

Verse 78

सोऽभिज्ञानं ततो दृष्ट्वा नीत्वास्थीनि नरेश्वर । पूर्वोक्तेन विधानेन प्राक्षिपं नार्मदा मसिपुष्पवृष्टिःऽशु साधु साध्विति पाण्डव । विमानं च ततो दिव्यमागतं बर्हिणस्तदा

Nang makita ko ang palatandaang pagkakakilanlan, O panginoon ng mga tao, kinuha ko ang mga buto at, ayon sa naunang itinakdang paraan, inihagis ko ang mga ito sa Narmadā. Pagdaka’y bumuhos ang mga bulaklak na tila mga tabak, at umalingawngaw ang sigaw na “Sadhu, sadhu!” O Pāṇḍava; at saka dumating doon ang isang banal na vimāna.

Verse 79

दिव्यरूपधरो भूत्वा गतो नाके कलापवान् । एवं तु प्रत्ययं दृष्ट्वा हनूमन्तेश्वरे नृप

Nag-anyong dibino siya at nagtungo sa langit, nagniningning sa karilagan. Nang makita ang gayong patunay, O hari, ito’y nasaksihan sa Hanūmanteśvara.

Verse 80

चकारानशनं विप्रः शतबाहुश्च भूपतिः । शोषयामासतुस्तौ स्वमीश्वराराधने रतौ

Nag-ayuno ang Brāhmaṇa, at gayundin ang haring Śatabāhu. Kapwa sila, masidhing nakatuon sa pagsamba sa kanilang Panginoon na si Īśvara, ay nagsimulang patuyuin ang katawan sa pamamagitan ng matinding tapasya.

Verse 81

ध्यायन्तौ तस्थतुर्देवं शतबाहुद्विजोत्तमौ । मासार्धेन मृतो राजा शतबाहुर्महामनाः

Nananatiling matatag ang dalawa—si Śatabāhu at ang dakilang Brāhmaṇa—na nagmumuni sa Diyos. Pagkaraan ng kalahating buwan, namatay ang dakilang-loob na haring Śatabāhu.

Verse 82

किङ्कणीजालशोभाढ्यं विमानं तत्र चागतम् । साधु साधु नृपश्रेष्ठ विमानारोहणं कुरु

Doon ay dumating ang isang vimāna, maringal at pinalamutian ng mga lambat ng kumakalansing na kampanilya. “Sadhu, sadhu, O pinakamainam sa mga hari—sumakay ka sa vimāna!”

Verse 83

। अध्याय

Wakas ng kabanata (tanda ng pagtatapos).

Verse 84

अप्सरस ऊचुः । लोभावृतो ह्ययं विप्रो लोभात्पापस्य संग्रहः । हनूमन्तेश्वरे राजन्ये मृताः सत्त्वमास्थिताः

Wika ng mga Apsaras: “Ang brāhmaṇa na ito’y tunay na natatakpan ng kasakiman; mula sa kasakiman nagtitipon ang kasalanan. Datapwat yaong mga may dugong maharlika na namatay sa Hanūmanteśvara ay nagkamit ng matatag na kabutihan (sattva).”

Verse 85

ते यान्ति शांकरे लोके सर्वपापक्षयंकरे । नैव पापक्षयश्चास्य ब्राह्मणस्य नरेश्वर

Sila’y nagtutungo sa daigdig ni Śaṅkara, na nagpapawi ng lahat ng kasalanan. Ngunit, O panginoon ng mga tao, sa brāhmaṇa na ito’y hindi pa rin nagwakas ang kasalanan.

Verse 86

गृहं च गृहिणी चित्ते ब्राह्मणस्य प्रवर्तते । शतबाहुस्ततो विप्रमुवाच विनयान्वितः

Sa isip ng brāhmaṇa, muling umusbong ang pag-iisip sa ‘tahanan’ at ‘asawa’. Pagkaraan, si Śatabāhu, na may kababaang-loob, ay nagsalita sa brāhmaṇa.

Verse 87

त्यज मूलमनर्थस्य लोभमेनं द्विजोत्तम । इत्युक्त्वा स्वर्ययौ राजा स्वर्गकन्यासमावृतः

“Iwan mo ang kasakimang ito, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang; ito ang ugat ng kapahamakan.” Pagkasabi nito, ang hari’y umakyat sa langit, napaliligiran ng mga dalagang makalangit.

Verse 88

दिनैः कैश्चिद्गतो विप्रः स्वर्गं वैतालिकैर्वृतः । बर्ही च काशीराजस्य पुत्रस्तीर्थप्रभावतः

Pagkaraan ng ilang araw, ang brāhmaṇa ay nagtungo sa langit, na sinasaliwan ng mga makalangit na mang-aawit. At si Barhī, anak ng hari ng Kāśī, ay nagkamit din nito sa bisa ng kapangyarihan ng banal na tīrtha.

Verse 89

आत्मानं कन्यया दत्तं पूर्वजन्म व्यचिन्तयन् । सा च तं प्रौढमालोक्य पितुराज्ञामवाप्य च । स्वयंवरे स्वभर्तारं लेभे साध्वी नृपात्मजम्

Inalaala niya ang dating kapanganakan at pinagmunihan kung paanong siya’y “naipagkaloob” ng dalaga. At siya nama’y, nang makita siyang ganap na sa gulang at makamtan ang pahintulot ng ama, ay pinili sa svayaṃvara bilang asawa ang banal na prinsipe.

Verse 90

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतद्वृत्तान्तमभवत्तस्मिंस्तीर्थे नृपोत्तम । एतस्मात्कारणान्मेध्यं तीर्थमेतत्सदा नृप

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “O pinakamainam sa mga hari, ang buong pangyayaring ito’y naganap sa tīrthang yaon. Dahil dito, O hari, ang banal na tawiran na ito’y laging dalisay at nagpapabanal.”

Verse 91

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां सर्वकालं नरेश्वर । विशेषाच्चाश्विने मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम्

Sa ikawalong tithi o sa ika-labing-apat—sa anumang panahon, O hari—ngunit lalo na sa ika-labing-apat ng madilim na kalahati sa buwan ng Āśvina.

Verse 92

स्नापयेदीश्वरं भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । दध्ना च खण्डयुक्तेन कुशतोयेन वै पुनः

Sa debosyon ay paliguan ang Panginoon—ng pulot at gatas, ng ghee, ng yogurt na may halong asukal, at muli ng tubig na pinabanal ng kuśa na damo.

Verse 93

श्रीखण्डेन सुगन्धेन गुण्ठयेच्च महेश्वरम् । ततः सुगन्धपुष्पैश्च बिल्वपत्रैश्च पूजयेत्

Pahiran ng mabangong paste ng sandal ang Mahēśvara; saka Siya sambahin ng mababangong bulaklak at mga dahon ng bilva.

Verse 94

मुचकुन्देन कदेन जातीकाशकुशोद्भवैः । उन्मत्तमुनिपुष्पौघैः पुष्पैस्तत्कालसम्भवैः

Gamit ang mga bulaklak ng mucakunda, ang mga bulaklak ng kadā, ang jasmin, at yaong sumisibol mula sa kāśa at kuśa—gayundin ang saganang bulaklak na ‘unmattamuni’ at ang anumang namumukadkad sa panahong iyon—

Verse 95

अर्चयेत्परया भक्त्या हनूमन्तेश्वरं शिवम् । घृतेन दापयेद्दीपं तैलेन तदभावतः

Sambahin nang may sukdulang debosyon si Śiva bilang Hanūmanteśvara. Maghandog ng ilawan na may ghee; kung wala ang ghee, langis ang gamitin.

Verse 96

श्राद्धं च कारयेत्तत्र ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । सर्वलक्षणसम्पूर्णैः कुलीनैर्गृहपालकैः

At doon ay ipagawa ang śrāddha sa mga Brāhmaṇa na dalubhasa sa mga Veda—ganap sa wastong tanda ng asal at kakayahan, marangal ang angkan, at tapat sa disiplina ng sambahayan.

Verse 97

तर्पयेद्ब्राह्मणान् भक्त्या वसनान्नहिरण्यतः । नरकस्था दिवं यान्तु प्रोच्येति प्रणमेद्द्विजान्

Bigyang-lugod nang may debosyon ang mga Brāhmaṇa sa pamamagitan ng kaloob na kasuotan, pagkain, at ginto. Sa pagsasabi, “Nawa’y ang nasa impiyerno ay makarating sa langit,” saka yumukod sa mga dvija.

Verse 98

पतितान् वर्जयेद्विप्रान् वृषली यस्य गेहिनी । स्ववृषं चापरित्यज्य वृषैरन्यैर्वृषायते

Iwasan ang mga nalugmok na Brāhmaṇa; at iwasan din yaong ang asawa’y vṛṣalī—ang babaeng tumalikod sa sariling asawa at nakikisama bilang “asawa” ng ibang lalaki.

Verse 99

वृषलीं तां विदुर्देवा न शूद्री वृषली भवेत् । ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम्

Ang mga diyos ang nakakakilala sa kanya bilang vṛṣalī; ang babaeng Śūdra ay hindi nagiging vṛṣalī dahil lamang sa kapanganakan. Ito’y kaugnay ng mabibigat na kasalanan: pagpatay sa Brāhmaṇa, pag-inom ng alak, at paglapastangan sa asawa ng guro.

Verse 100

सुवर्णहरणन्यासमित्रद्रोहोद्भवं तथा । नश्यते पातकं सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

Gayundin, ang kasalanang nagmumula sa pagnanakaw ng ginto, pagtataksil sa ipinagkatiwala (deposito), at paglapastangan sa kaibigan—oo, ang lahat ng kasalanan—ay napapawi: ganito ang ipinahayag ni Śaṅkara (Śiva).

Verse 101

श्रीमार्कण्डेय उवाच । वाक्प्रलापेन भो वत्स बहुनोक्तेन किं मया । सर्वपातकसंयुक्तो दद्याद्दानं द्विजन्मने

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “O anak, ano ang silbi ng marami kong salita—pawang daldal lamang? Kahit ang nabibigatan ng lahat ng kasalanan ay dapat maghandog ng dāna sa isang Brāhmaṇa.”

Verse 102

गोदानं च प्रकर्तव्यमस्मिंस्तीर्थे विशेषतः । गोदानं हि यतः पार्थ सर्वदानाधिकं स्मृतम्

At ang pag-aalay ng baka (go-dāna) ay dapat talagang isagawa, lalo na sa banal na tīrtha na ito. Sapagkat, O Pārtha, ang go-dāna ay itinuturing na higit sa lahat ng iba pang handog.

Verse 103

सर्वदेवमया गावः सर्वे देवास्तदात्मकाः । शृङ्गाग्रेषु महीपाल शक्रो वसति नित्यशः

Ang mga baka ay puspos ng lahat ng mga diyos; ang lahat ng mga diyos ay nakatawang-loob sa kanila. Sa dulo ng kanilang mga sungay, O tagapangalaga ng lupa, nananahan magpakailanman si Śakra (Indra).

Verse 104

उरः स्कन्दः शिरो ब्रह्मा ललाटे वृषभध्वजः । चन्द्रार्कौ लोचने देवौ जिह्वायां च सरस्वती

Si Skanda ay nasa kanyang dibdib; si Brahmā sa kanyang ulo; at ang Panginoong may watawat na toro (Śiva) sa kanyang noo. Ang Buwan at Araw ay ang dalawang diyos sa kanyang mga mata, at si Sarasvatī ay nananahan sa kanyang dila.

Verse 105

मरुद्गणाः सदा साध्या यस्या दन्ता नरेश्वर । हुङ्कारे चतुरो वेदान् विद्यात्साङ्गपदक्रमान्

O panginoon ng mga tao, ang mga pangkat ng Marut ay laging naroroon bilang kanyang mga ngipin, at ang mga Sādhya rin ay nananahan doon. Mula sa kanyang mismong ‘huṅ’—ang banal na ungol—dapat makilala ang apat na Veda, kasama ang kanilang mga sangay at ang maayos na pagbigkas ng mga salita.

Verse 106

ऋषयो रोमकूपेषु ह्यसंख्यातास्तपस्विनः । दण्डहस्तो महाकायः कृष्णो महिषवाहनः

Di-mabilang na mga mapag-asetang rishi ang nananahan sa mga butas ng kanyang balahibo. At naroon ang Panginoong may hawak na tungkod, may dakilang katawan, maitim ang kulay—na nakasakay sa kalabaw.

Verse 107

यमः पृष्ठस्थितो नित्यं शुभाशुभपरीक्षकः । चत्वारः सागराः पुण्याः क्षीरधाराः स्तनेषु च

Si Yama ay laging nananahan sa kanyang likod, ang tagasuri ng mabuti at masamang gawa. At ang apat na banal na karagatan ay naroroon bilang mga agos ng gatas sa kanyang mga suso.

Verse 108

विष्णुपादोद्भवा गङ्गा दर्शनात्पापनाशनी । प्रस्रावे संस्थिता यस्मात्तस्माद्वन्द्या सदा बुधैः

Ang Gaṅgā, na sumibol sa mga paa ni Viṣṇu, ay pumupuksa ng kasalanan sa pagtanaw pa lamang. Yamang siya’y nananahan sa umaagos na katas ng baka, kaya’t siya’y laging sinasamba at pinupugayan ng mga pantas.

Verse 109

लक्ष्मीश्च गोमये नित्यं पवित्रा सर्वमङ्गला । गोमयालेपनं तस्मात्कर्तव्यं पाण्डुनन्दन

Si Lakṣmī ay laging nananahan sa dumi ng baka—dalisay at pinagmumulan ng lahat ng pagpapala. Kaya, O anak ni Pāṇḍu, nararapat gawin ang pagpapahid ng dumi ng baka bilang paglilinis.

Verse 110

गन्धर्वाप्सरसो नागाः खुराग्रेषु व्यवस्थिताः । पृथिव्यां सागरान्तायां यानि तीर्थानि भारत । तानि सर्वाणि जानीयाद्गौर्गव्यं तेन पावनम्

Ang mga Gandharva, Apsaras, at Nāga ay nananahan sa dulo ng kanyang mga kuko. O Bhārata, ang lahat ng mga tīrtha sa daigdig na napaliligiran ng karagatan—alamin mong naroroon sa baka; kaya’t ang anumang nagmumula sa baka ay nakapagdalisay.

Verse 111

युधिष्ठिर उवाच । सर्वदेवमयी धेनुर्गीर्वाणाद्यैरलंकृता । एतत्कथय मे तात कस्माद्गोषु समाश्रिताः

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang baka ay puspos ng lahat ng mga diyos at pinalamutian ng mga nilalang sa langit at iba pa. Ipagpaliwanag mo sa akin, mahal na ginoo—bakit sila nagsilong sa mga baka?”

Verse 112

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वदेवमयो विष्णुर्गावो विष्णुशरीरजाः । देवास्तदुभयात्तस्मात्कल्पिता विविधा जनैः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Si Viṣṇu ay binubuo ng lahat ng mga diyos, at ang mga baka ay isinilang mula sa mismong katawan ni Viṣṇu. Kaya, mula sa dalawang katotohanang ito, sa iba’t ibang paraan iniisip ng mga tao ang pag-iral ng mga diyos sa baka.”

Verse 113

श्वेता वा कपिला वापि क्षीरिणी पाण्डुनन्दन । सवत्सा च सुशीला च सितवस्त्रावगुण्ठिता

Maging puti man o kayumanggi, sagana sa gatas, O anak ni Pāṇḍu—kasama ang guya, maamo ang likas, at nababalutan ng puting tela (ganyang baka ang iaalay).

Verse 114

कांस्यदोहनिका देया स्वर्णशृङ्गी सुभूषिता । हनूमन्तेश्वरस्याग्रे भक्त्या विप्राय दापयेत्

Dapat ding ibigay ang sisidlang panggatas na tanso, at palamutian ang baka ng gintong sungay at mariringal na hiyas. Sa harap ni Hanūmanteśvara, nang may debosyon, ipagkaloob ito sa isang brāhmaṇa.

Verse 115

नियमस्थेन सा देया स्वर्गमानन्त्यमिच्छता । असमर्थाय ये दद्युर्विष्णुलोके प्रयान्ति ते

Ang nasa matatag na pagsunod sa mga panata ang dapat magbigay ng handog na iyon, na nagnanais ng walang-hanggang kaluwalhatian ng langit. Yaong nagbibigay sa nangangailangan at walang kakayahan ay nakararating sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 116

असौ लोके च्युतो राजन्भूतले द्विजमन्दिरे । कुशलो जायते पुत्रो गुणविद्याधनर्द्धिमान्

O Hari, kapag ang gayong tao’y bumaba mula sa daigdig na iyon at muling isilang sa lupa, siya’y isinisilang sa tahanan ng mga brāhmaṇa; nagiging mahusay na anak, hitik sa kabutihan, kaalaman, yaman, at kasaganaan.

Verse 117

सर्वपापहरं तीर्थं हनूमन्तेश्वरं नृप । शृण्वन्विमुच्यते पापाद्वर्णसंकरसंभवात्

O Hari, ang Hanūmanteśvara ay isang banal na tīrtha na nag-aalis ng lahat ng kasalanan. Sa pagdinig lamang ng (kanyang kadakilaan), napapalaya sa kasalanan—maging sa dungis na mula sa varṇa-saṅkara.

Verse 118

दूरस्थश्चिन्तयन् पश्यन्मुच्यते नात्र संशयः

Kahit nasa malayo, ang nagmumuni at tumitingin (sa banal na katotohanan) ay napapalaya—walang alinlangan dito.