Adhyaya 8

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । नष्टे लोके पुनश्चान्ये सलिलेन समावृते । महार्णवस्य मध्यस्थो बाहुभ्यामतरं जलम्

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Nang mapuksa ang daigdig at muling matabunan ng tubig ang lahat, ako’y nasa gitna ng dakilang karagatan, lumalangoy sa baha sa pamamagitan ng aking mga bisig.

Verse 2

दिव्ये वर्षशते पूर्णे श्रान्तोऽहं नृपसत्तम । ध्यातुं समारभं देवं महदर्णवतारणम्

Nang lumipas ang isang banal na sandaang taon, ako’y lubhang napagod, O pinakamainam sa mga hari; noon ko sinimulang magnilay sa Panginoon—ang Tagapagligtas na tumatawid sa atin sa dakilang karagatan.

Verse 3

ध्यायमानस्ततः काले अपश्यं पक्षिणं परम् । हारकुन्देन्दुसंकाशं बकं गोक्षीरपाण्डुरम्

Nang ako’y nagmumuni-muni noon, aking namasdan ang isang kahanga-hangang ibon—isang tagak, nagniningning na wari’y kuwintas ng sampagita at liwanag ng buwan, maputî at dalisay na gaya ng gatas ng baka.

Verse 4

ततोऽहं विस्मयाविष्टस्तं बकं समुदीक्ष्य वै । अस्मिन्महार्णवे घोरे कुतोऽयं पक्षिसंभवः

Pagkaraan, ako’y napuno ng pagkamangha sa pagtanaw sa tagak na iyon at naisip ko: “Sa nakatatakot na dakilang karagatang ito, paano nagkaroon ng isang ibon?”

Verse 5

तरन्बाहुभिरश्रान्तस्तं बकं प्रत्यभाषिषि । पाक्षरूपं समास्थाय कस्त्वमेकार्णवीकृते

Habang patuloy akong lumalangoy nang di napapagod gamit ang aking mga bisig, kinausap ko ang tagak: “Sa pag-aanyong ibon, sino ka sa mundong ito na naging iisang karagatan?”

Verse 6

भ्रमसे दिव्ययोगात्मन्मोहयन्निव मां प्रभो । एतत्कथय मे सर्वं योऽसि सोऽसि नमोऽस्तु ते

“Ikaw ay gumagala, O Panginoon ng banal na yoga, na wari’y nililito mo ako. Isalaysay mo sa akin ang lahat—sinuman ka man, ikaw nga ay ikaw; pagpupugay sa iyo.”

Verse 7

सोऽब्रवीन्मां महादेवो ब्रह्माहं विष्णुरेव च । जगत्सर्वं मया वत्स संहृतं किं न बुध्यसे

At sinabi sa akin ni Mahādeva: “Ako si Brahmā, at ako rin si Viṣṇu. Anak kong mahal, aking nilipol at inurong ang buong sansinukob—hindi mo ba nauunawaan?”

Verse 8

। अध्याय

Kabanata (tanda ng manuskrito/edisyon).

Verse 9

पक्षिरूपं समास्थाय अतोऽत्राहं समागतः । किमर्थमातुरो भूत्वा भ्रमसीत्थं महार्णवे

Sa pag-aanyong ibon, kaya ako naparito. Bakit ka, nababagabag, gumagala nang ganito sa dakilang karagatan?

Verse 10

शीघ्रं प्रविश मत्पक्षौ येन विश्रमसे द्विज । एवमुक्तस्ततस्तेन देवेनाहं नरेश्वर

“Dali, pumasok ka sa aking mga pakpak, O dalawang-ulit-na-ipinanganak, upang makapagpahinga ka.” Sa gayong wika ng banal na nilalang, O hari ng mga tao, ginawa ko ang iniutos.

Verse 11

ततोऽहं तस्य पक्षान्ते प्रलीनस्तु भ्रमञ्जले । काले युगसाहस्रान्ते अश्रान्तोऽर्णवमध्यगः

Pagkaraan, nanatili akong nakalubog sa dulo ng kanyang pakpak habang umiikot ang mga tubig. Nang sumapit ang wakas ng sanlibong yuga, hindi pa rin ako napapagod, nasa gitna ng karagatan.

Verse 12

ततः शृणोमि सहसा दिक्षु सर्वासु सुव्रत । किंचिन्नूपुरसंमिश्रमद्भुतं शब्दमुत्तमम्

Pagkaraan, bigla kong narinig, O may mabuting panata, sa lahat ng dako, isang kamangha-mangha at marangal na tunog, na may halong kalansing ng mga nupurang-bukong-bukong.

Verse 13

तदार्णवजलं सर्वं संक्षिप्तं सहसाभवत् । किमेतदिति संचिन्त्य दिशः समवलोकयम्

Noon, ang buong tubig ng karagatan ay biglang sumikip at lumiit. Sa pagkamangha, “Ano ito?”, ako’y nagmuni-muni at tumingin sa lahat ng dako.

Verse 14

दश कन्यास्ततो दिक्षु आगताश्च महार्णवे । वस्त्रालंकारसहिता दिग्भ्यो नूपुरभूषिताः

Pagkaraan, sampung dalaga ang dumating mula sa mga dako sa ibabaw ng dakilang karagatan—nakabihis at may mga palamuti, at pinalamutian ng mga nupur na tila sagisag ng mga direksiyon.

Verse 15

काचिच्चन्द्रसमाभासा काचिदादित्यसप्रभा । काचिदंजनपुञ्जाभा काचिद्रक्तोत्पलप्रभा

Ang isa’y kumikislap na tulad ng liwanag ng buwan; ang isa’y nagliliyab na gaya ng araw; ang isa’y waring bunton ng kadiliman na parang anjana; ang isa’y nagniningning na gaya ng pulang lotus.

Verse 16

नानारूपधरा सौम्या नानाभरणभूषिता । अर्घ्यपाद्यादिभिर्माल्यैर्बकमभ्यर्च्य सुव्रताः

May iba’t ibang anyo ang kanilang taglay, banayad at kaaya-aya, at pinalamutian ng sari-saring hiyas. Yaong mga dalagang may mabuting panata ay sumamba kay Baka sa pamamagitan ng arghya, pādya, at mga kuwintas ng bulaklak.

Verse 17

ततस्तं पर्वताकारं गुह्यं पक्षिणमव्ययम् । प्रविवेश महाघोरं पर्वतो ह्यर्णवं स्वराट्

Pagkaraan, ang mahiwaga at di-nasisirang ibong yaon—hugis bundok—ay pumasok sa lubhang kakila-kilabot na karagatan; sapagkat ang ‘Bundok’, ang makapangyarihang panginoon, ay lumusong nga sa dagat.

Verse 18

योजनानां सहस्राणि तावन्त्येव शतानि च । त्रिंशद्योजनसाहस्रं यावद्भूमण्डलं त्विति

“May libo-libong yojana—gayundin ang mga daan-daang sukat; hanggang tatlumpung libong yojana ang lawak ng bilog na daigdig,” gayon ang pahayag.

Verse 19

ततो भूमण्डलं दिव्यं पञ्चरत्नसमाकुलम् । दिव्यस्फटिकसोपानं रुक्मस्तंभमनोरमम्

Pagkaraan, nasilayan ko ang banal na bilog na daigdig, hitik sa limang mahalagang hiyas—may makalangit na hagdang kristal at kaaya-ayang mga haliging ginto.

Verse 20

योजनानां सहस्रं तु विस्तराद्द्विगुणायतम् । वापीकूपसमाकीर्णं प्रासादाट्टालकावृतम्

Ang luwang nito’y isang libong yojana, at ang haba’y doble niyon. Punô ito ng mga lawa at balon, at napaliligiran ng mga palasyo at matatayog na tore.

Verse 21

कल्पवृक्षसमाकीर्णं ध्वजषष्टिविभूषितम् । तस्मिन्पुरवरे रम्ये नानारत्नोपशोभितम्

Siksik ito ng mga punong kalpa na tumutupad ng hiling, at pinalamutian ng mga watawat at mga poste ng bandila. Sa marikit na pinakamainam na lungsod na yaon, kumikislap ang sari-saring hiyas.

Verse 22

तथान्यच्च पुरं रम्यं पताकोज्ज्वलवेदिकम् । शतयोजनविस्तीर्णं तावद्द्विगुणमायतम्

Gayundin, may isa pang kaakit-akit na lungsod, na ang mga plataporma’y nagniningning sa mga bandila. Isang daang yojana ang luwang nito, at doble niyon ang haba.

Verse 23

पुरमध्ये ततस्तस्मिन्नदी परमशोभना । महती पुण्यसलिला नानारत्नशिला तथा

Pagkaraan, sa loob ng lungsod na yaon ay may isang ilog na lubhang marilag—malawak, may banal na tubig, at may mga batong hitik sa sari-saring hiyas.

Verse 24

तस्यास्तीरे मया दृष्टं तडित्सूर्यसमप्रभम् । इन्द्रनीलमहानीलैश्चितं रत्नैः समन्ततः

Sa pampang nito ay nakita ko ang isang ningning na tila kidlat at araw, na napapalamutian sa lahat ng panig ng mga hiyas—mga sapiro at malalaking bughaw na batong mahalaga.

Verse 25

क्वचिद्वह्निसमाकारं क्वचिदिन्द्रायुधप्रभम् । क्वचिद्धूम्रं क्वचित्पीतं क्वचिद्रक्तं क्वचित्सितम्

Sa isang dako’y anyong apoy; sa iba nama’y kumikislap na parang bahaghari ni Indra. May bahaging kulay-usok, may dilaw, may pula, at may puti.

Verse 26

नानावर्णैः समायुक्तं लिङ्गमद्भुतदर्शनम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसाध्यैश्च समन्तात्परिवारितम्

Yaon ay isang liṅga na may sari-saring kulay, isang tanawing lubhang kamangha-mangha—napaliligiran sa lahat ng panig nina Brahmā, Viṣṇu, Indra, at ng mga Sādhya.

Verse 27

नन्दीश्वरगणाध्यक्षैश्चेन्द्रादित्यैश्च तद्वृतम् । पश्यामि लिङ्गमीशानं महालिङ्गं तमेव च

Ito’y napalilibutan ni Nandīśvara, ng mga pinuno ng mga gaṇa ni Śiva, at nina Indra at ng mga Āditya. Namamasdan ko ang liṅga ni Īśāna—yaong dakilang Mahāliṅga mismo.

Verse 28

परिवार्य ततस्तं तु प्रसुप्तान्देवदानवान् । निमीलिताक्षान्पश्यामि दिव्याभरणभूषितान्

Pagkatapos, sa pagpaligid ko roon, nakita ko ang mga deva at mga dānava na nakahimlay na wari’y natutulog, nakapikit ang mga mata, at pinalamutian ng mga banal na hiyas.

Verse 29

ततस्ताः पद्मपत्राक्ष्यो नार्यः परमसंमताः । नद्यास्तस्या जले स्नात्वा दिव्यपुष्पैर्मनोरमैः

Pagkatapos, ang mga babaeng yaon—may mga matang tulad ng dahon ng lotus at lubhang kagalang-galang—ay naligo sa tubig ng ilog na iyon at lumitaw na may kaaya-ayang mga bulaklak na makalangit.

Verse 30

दत्त्वार्घपाद्यं विधिवल्लिंगस्य सह पक्षिणा । अर्चयन्तीर्वरारोहा दश ताः प्रमदोत्तमाः

Matapos na ayon sa wastong ritwal ay maghandog ng arghya at pādya sa Liṅga, kasama ang ibon, ang sampung pinakadakilang babae—mararangal at may kagandahang-loob—ay nagsimulang sumamba nang naaayon sa tuntunin.

Verse 31

ततस्त्वभ्यर्च्य तल्लिङ्गं तस्मिन्नेव पुरोत्तमे । सर्वा अदर्शनं जग्मुर्विद्युतोऽभ्रगणेष्विव

Pagkatapos, matapos sambahin ang mismong Liṅga na iyon sa dakilang banal na pook, silang lahat ay naglaho sa paningin—gaya ng mga kislap ng kidlat sa gitna ng nagkakumpol na ulap.

Verse 32

न चासौ पक्षिराट्तस्मिन्न स्त्रियो न च देवताः । तदेवैकं स्थितं लिङ्गमर्चयन्विस्मयान्वितः

Ngunit sa pook na iyon ay wala na ang maharlikang ibon, wala na rin ang mga babae ni ang mga diyos; tanging ang nag-iisang Liṅga ang nanatiling nakatindig, at ako’y sumamba rito na puspos ng pagkamangha.

Verse 33

ततोऽहं दुःखमूढात्मा रुद्रमायेति चिन्तयन् । ततः कन्याः समुत्तीर्य दिव्यांबरविभूषणाः

Pagkaraan, ako—ang isip ay nalilito sa dalamhati—ay nagmuni: “Ito’y tunay na māyā ni Rudra.” Noon, sumibol ang mga dalaga, may suot na makalangit na kasuotan at hiyas.

Verse 34

भासयन्त्यो जगत्सर्वं विद्युतोऽभ्रगणानिव । पद्मैर्हिरण्मयैर्दिव्यैरर्चयित्वा शुभाननाः

Nagpapasinag sila sa buong daigdig na tila kidlat sa gitna ng nagkakapal na ulap; ang mga dalagang may mapagpalang mukha’y sumamba gamit ang mga ginintuang, makalangit na lotus.

Verse 35

विविशुस्तज्जलं क्षिप्रं समंताद्वरभूषणाः । तस्मिन्पुरवरे चान्ये तामेवाहं पुनःपुनः

May mariringal na hiyas, mabilis silang lumusong sa tubig sa lahat ng panig. At sa dakilang banal na pook na yaon, muli’t muli kong nasilayan ang yaong mismong dalaga.

Verse 36

पश्यामि ह्यमरां कन्यामर्चयन्तीं महेश्वरम् । ततोऽहं तां वरारोहामपृच्छं कमलेक्षणाम्

Tunay ngang nakita ko ang isang walang-kamatayang dalaga na sumasamba kay Maheśvara. Pagkaraan, tinanong ko ang marikit na yaon—may matang gaya ng lotus at nagniningning.

Verse 37

का त्वमस्मिन्पुरे देवि वससे शिवमर्चती । ताश्चागताः स्त्रियः सर्वाः क्व गतास्ते गणेश्वराः

“Sino ka, O Devī, na nananahan sa banal na pook na ito at sumasamba kay Śiva? At ang lahat ng babaeng dumating—saan sila nagtungo? At saan naroon ang mga gaṇeśvara, ang mga tagapaglingkod ni Śiva?”

Verse 38

नमोऽस्तु ते महाभागे ब्रूहि पुण्ये महेश्वरि । तव प्रसादाद्विज्ञातुमेतदिच्छामि सुव्रते । दयां कृत्वा महादेवि कथयस्व ममानघे

Pagpupugay sa iyo, O pinagpala. Magsalita ka, O banal na Maheśvarī. Sa iyong biyaya nais kong maunawaan ito. O may marangal na panata—mahabag ka, dakilang Diyosa; isalaysay mo sa akin, O walang dungis.

Verse 39

श्र्युवाच । विस्मृताहं कथं विप्र दृष्ट्वा कल्पे पुरातने । मा तेऽभूत्स्मृतिविभ्रंशः सा चाहं कल्पवाहिनी

Sinabi ng pinagpalang Ginang: “Paano ako malilimutan, O brāhmaṇa, gayong nakita mo ako sa sinaunang kalpa? Huwag magulo ang iyong alaala—ako nga iyon, ang nagtatagal mula kalpa hanggang kalpa.”

Verse 40

नर्मदा नाम विख्याता रुद्रदेहाद्विनिःसृता । यास्ताः कन्यास्त्वया दृष्टा ह्यर्चयन्त्यो महेश्वरम्

Ako’y tanyag sa pangalang Narmadā, na sumibol mula sa mismong katawan ni Rudra. At yaong mga dalagang nakita mo rito—tunay ngang sumasamba sila kay Maheśvara (Śiva).

Verse 41

याभिस्त्विह समानीतः पक्षिराजसमन्विताः । दिशस्ता विद्धि सर्वेशाः सर्वास्त्वं मुनिसत्तम

At yaong mga naghatid sa iyo rito, kasama ang hari ng mga ibon—alamin mo, O pinakadakila sa mga pantas, na sila ang mga tagapagbantay ng lahat ng mga direksiyon, ang mga panginoon ng bawat dako.

Verse 42

तिर्यक्पक्षिस्वरूपेण महायोगी महेश्वरः । एभिः शिवपुराद्विप्र आनीतः स महेश्वरः

Si Maheśvara—ang dakilang Yogin—ay nag-anyong ibon. O brāhmaṇa, sa pamamagitan ng mga nilalang na ito, dinala rito si Maheśvara mula sa Śivapura.

Verse 43

सैष देवो महादेवो लिङ्गमूर्तिर्व्यवस्थितः । अर्च्यते ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः सुरासुरजगद्गुरुः

Ang Diyos na ito ay si Mahādeva, na naririto at nakatatag sa anyo ng Liṅga. Siya’y sinasamba nina Brahmā, Viṣṇu, at Indra—ang guro ng mga diyos, mga asura, at ng buong daigdig.

Verse 44

लयमायाति यस्माद्धि जगत्सर्वं चराचरम् । तेन लिङ्गमिति प्रोक्तं पुराणज्ञैर्महर्षिभिः

Sapagkat mula sa Kanya, tunay nga, ang buong sanlibutan—gumagalaw at di-gumagalaw—ay lumulubog sa pagkalusaw; kaya Siya’y tinawag na “Liṅga” ng mga dakilang ṛṣi na batid ang mga Purāṇa.

Verse 45

तेन देवगणाः सर्वे संक्षिप्ता मायया पुरा । प्रलीनाश्चैव लोकेश न दृश्यन्ते हि सांप्रतम्

Dahil sa Kanya, noong unang panahon, ang lahat ng pangkat ng mga diyos ay pinagsama at inurong ng Māyā; at nang malusaw, O Panginoon ng mga daigdig, hindi na sila nakikita sa kasalukuyan.

Verse 46

पुनर्दृश्या भविष्यन्ति सृजमानाः स्वयंभुवा । साहं लिङ्गार्चनपरा नर्मदा नाम नामतः

Muling makikita sila kapag nilikha silang muli ni Svayaṃbhū, ang Sariling-Isinilang. At ako—nakatuon sa pagsamba sa Liṅga—ay kilala sa pangalang Narmadā.

Verse 47

कालं युगसहस्रस्य रुद्रस्य परिचारिका । अस्य प्रसादादमरस्तथा त्वं द्विजपुंगव

Sa loob ng isang libong yuga, ako’y naging tagapaglingkod ni Rudra. Sa Kanyang biyaya, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ikaw man ay magiging walang-kamatayan.

Verse 48

सत्यार्जवदयायुक्तः सिद्धोऽसि त्वं शिवार्चनात् । एवमुक्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत

Taglay ang katotohanan, tuwid na loob, at habag, natamo mo ang ganap na tagumpay sa pagsamba kay Śiva. Pagkasabi nito, ang Diyosa ay naglaho roon din.

Verse 49

ताः स्त्रियः स च देवेशो बकरूपो महेश्वरः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अवतीर्य महानदीम्

Yaong mga babae, at ang Panginoon ng mga diyos—si Maheśvara na nasa anyong tagak—nang marinig ang kanyang mga salita, ay bumaba sa dakilang ilog.

Verse 50

स्नात्वा समर्चय त्वं हि विधिना मन्त्रपूर्वकम् । ततोऽहं सहसा तस्मात्समुत्तीर्य जलाशयात्

“Pagkaligo, sambahin mo Siya nang wasto, ayon sa itinakdang ritwal at may mga mantra. Pagkaraan, ako’y biglang lumitaw mula sa imbakan ng tubig at umahon sa pampang.”

Verse 51

न च पश्यामि तल्लिङ्गं न च तां निम्नगां नृप । तदैव लोकाः संजाताः क्षितिश्चैव सकानना

“At, O Hari, hindi ko na nakikita ang liṅga na iyon, ni ang ilog na iyon. Sa sandaling yaon, muling lumitaw ang mga daigdig, at ang lupa rin, kasama ang mga gubat.”

Verse 52

ऋक्षचन्द्रार्कविततं तदेव च नभस्तलम् । यथापूर्वमदृष्टं तु तथैव च पुनः कृतम् । नतोऽहं मनसा देवमपूजयं महेश्वरम्

“Ang gayunding kalangitan, na nalalatagan ng mga bituin, ng buwan at ng araw, ay muling nagpakita—gaya ng dati. Pagkaraan, yumukod ako sa isip at sinamba ang Diyos na si Maheśvara.”

Verse 53

एवं बके पुरा कल्पे मया दृष्टेयमव्यया । नर्मदा मर्त्यलोकस्य महापातकनाशिनी

Kaya noong unang panahon, sa sinaunang Bake Kalpa, aking namasdan ang di-nagmamaliw na Narmadā—ang pumupuksa sa malalaking kasalanan ng daigdig ng mga tao.

Verse 54

तस्माद्धर्मपरैर्विप्रैः क्षत्रशूद्रविशादिभिः । सदा सेव्या महाभागा धर्मवृद्ध्यर्थकारिभिः

Kaya nga, ng mga vipra na nakatuon sa dharma, at ng mga kṣatriya, śūdra, vaiśya at iba pa, ang lubhang mapalad (na Narmadā) ay dapat laging sambahin at paglingkuran ng mga nagnanais ng pagyabong ng dharma at tunay na kapakanan.

Verse 55

येऽपि भक्तया सकृत्तोये नर्मदाया महेश्वरम् । स्नात्वा ते सर्वं पापं नाशयन्त्यसंशयम्

Kahit yaong mga may debosyon na minsan lamang maligo sa tubig ng Narmadā, na may paggunita kay Maheśvara, ay winawasak ang lahat ng kasalanan—walang alinlangan.