
Ang kabanatang ito ay nasa anyong diyalogo: tinanong ni Yudhiṣṭhira si Mārkaṇḍeya kung bakit si Mahādeva, na iginagalang bilang jagad-guru, ay nanahan nang matagal sa isang yungib (guhā). Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya ang pangyayari noong Kṛtayuga sa malaking āśrama sa gubat ng Dāruvana, na tinitirhan ng mga disiplinadong tagasunod mula sa iba’t ibang āśrama. Naglalakbay si Śiva kasama si Umā; sa pag-uudyok ni Umā, nag-anyong parang Kāpālika na ascetic—gusot na buhok, balot ng abo, balat ng tigre, mangkok na bungo, at ḍamaru—at pumasok sa gubat, kaya nayanig ang isipan ng mga babae sa āśrama. Pagbalik ng mga Brahmin na ṛṣi at makita ang kaguluhan, nagkaisa sila at nagsagawa ng satya-prayoga (gawa ng katotohanan), na naging sanhi ng pagbagsak ng liṅga ni Śiva at pagyanig ng sansinukob. Dumulog ang mga diyos kay Brahmā; pinayuhan ng mga ṛṣi si Śiva tungkol sa lakas ng tapas at ng galit ng Brahmin, at humantong ang salaysay sa pakikipagkasundo at muling pagpapabanal. Pagkaraan, nagtungo si Śiva sa pampang ng Narmadā, nagsagawa ng dakilang panata bilang “Guhāvāsī,” at nagtatag ng liṅga roon—kaya tinawag na Narmadeśvara. Sa wakas, inilalahad ang mga tuntunin para sa tīrtha at phalaśruti: pagsamba, banal na pagligo, handog sa mga ninuno, pagpapakain sa mga Brahmin, pagbibigay-dāna, pag-aayuno sa ilang araw ng buwan, at iba pang pagtalima na nagdudulot ng tiyak na bunga at pag-iingat; maging ang pagbigkas at taimtim na pakikinig ay sinasabing may kapantay na bisa ng pagligo sa tīrtha.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत राजेन्द्र गुहावासीति चोत्तमम् । यत्र सिद्धो महादेवो गुहावासी समार्बुदम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkatapos, O pinakadakila sa mga hari, marapat kang tumungo sa banal at marilag na pook na tinatawag na Guhāvāsī—doon kung saan si Mahādeva ay nagpakita ng ganap na siddhi bilang “Guhāvāsī” sa Bundok Arbuda.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । केन कार्येण भो तात महादेवो जगद्गुरुः । गुहायामनयत्कालं सुदीर्घं द्विजसत्तम
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Sa anong layunin, O iginagalang na ginoo, nanatili si Mahādeva—ang guro ng sanlibutan—sa loob ng yungib sa napakahabang panahon, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa?
Verse 3
एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वपरं कौतूहलं हि मे
Isalaysay mo sa akin ang lahat ng ito nang masinsinan, O walang bahid-kasalanan. Nais kong marinig ito nang lubos, sapagkat napakalalim ng aking pananabik at pag-uusisa.
Verse 4
मार्कण्डेय उवाच । साधु प्रश्नो महाराज पृष्टो यो वै त्वयोत्तमः । पुराणे विस्तरो ह्यस्य न शक्यो हि मयाधुना
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Tunay na mabuti, O dakilang hari, ang napakahusay na tanong na iyong itinanong. Ang ganap na pagpapalawig nito ay nasa tradisyong Purāṇa, at hindi ko ito maisasalaysay nang lubos sa ngayon.
Verse 5
कथितुं वृद्धभावत्वादतीतो बहुकालिकः । संक्षेपात्तेन ते तात कथयामि निबोध मे
Dahil sa aking katandaan, lumipas na ang napakaraming panahon, kaya hindi ko ito maisasalaysay nang mahaba. Kaya, mahal kong anak, sasabihin ko ito sa maikling paraan—pakinggan at unawain mo ang aking wika.
Verse 6
पुरा कृतयुगे राजन्नासीद्दारुवनं महत् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानावल्ल्युपशोभितम्
Noong unang panahon, sa Kṛtayuga, O hari, may isang malawak na gubat na tinawag na Dāruvana—punô ng sari-saring punò at baging, at pinalalamutian ng iba’t ibang gumagapang na liana.
Verse 7
सिंहव्याघ्रवराहैश्च गजैः खड्गैर्निषेवितम् । बहुपक्षियुतं दिव्यं यथा चैत्ररथं वनम्
Dinadalaw ito ng mga leon, tigre, baboy-ramo, elepante, at mga rhinoceros; punô ng maraming ibon, ito’y kamangha-mangha—gaya ng makalangit na gubat na Caitraratha.
Verse 8
तत्र केचिन्महाप्राज्ञा वसन्ति संशितव्रताः । वसन्ति परया भक्त्या चतुराश्रमभाविताः
Doon ay naninirahan ang ilang lubhang marurunong, matatag sa mahigpit na panata. Namamalagi sila roon na may sukdulang debosyon, naitatag sa diwa ng apat na āśrama.
Verse 9
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा । स्वधर्मनिरताः सर्वे वाञ्छन्तः परमं पदम्
Bilang brahmacārin, maybahay, naninirahan sa gubat, o bilang yati na nagtalikod—lahat ay abala sa sariling dharma at naghahangad ng kataas-taasang kalagayan.
Verse 10
तावद्वसन्तसमये कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । विमानस्थो महादेवो गच्छन्वै ह्युमया सह
Pagdating ng panahon ng tagsibol, sa isang pagkakataong may ibang dahilan, si Mahādeva—nakaluklok sa makalangit na vimāna—ay naglalakbay na kasama si Umā.
Verse 11
ददर्श तोय आवासमृक्सामयजुर्नादितम् । अलक्ष्यागतनिर्गम्यं सर्वपापक्षयंकरम्
Natanaw niya ang isang tahanang naliligid ng banal na tubig, umaalingawngaw sa mga awit ng Ṛk, Sāma, at Yajus; di-nakikita ang pagpasok at paglabas, at yaon ay pook na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 12
तं दृष्ट्वा मुदिता देवी हर्षगङ्गदया गिरा । पप्रच्छ देवदेवेशं शशाङ्ककृतभूषणम्
Pagkakita nito, nagalak ang Diyosa; sa mga salitang dumadaloy sa tuwa at habag, tinanong niya ang Panginoon ng mga diyos, na ang buwan ang kanyang palamuti.
Verse 13
देव्युवाच । कस्यायमाश्रमो देव वेदध्वनिनिनादितः । यं दृष्ट्वा क्षुत्पिपासाद्यैः श्रमैश्च परिहीयते
Sinabi ng Diyosa: “O Diyos, kaninong āśrama ito na umaalingawngaw sa tinig ng Veda? Sa pagkakita nito, humuhupa ang gutom, uhaw, at iba pang pagod.”
Verse 14
महेश्वर उवाच । किं त्वया न श्रुतं देवि महादारुवनं महत् । बहुविप्रजनो यत्र गृहधर्मेण वर्तते
Sinabi ni Maheśvara: “O Diyosa, hindi mo ba narinig ang dakilang Mahādāruvana? Doon, maraming brāhmaṇa ang naninirahan, namumuhay ayon sa dharma ng maybahay.”
Verse 15
अत्र यः स्त्रीजनः कश्चिद्भर्तृशुश्रूषणे रतः । नान्यो देवो न वै धर्मो ज्ञायते शैलनन्दिनि
Dito, sinumang babae na masigasig sa paglilingkod sa kanyang asawa—O anak ng bundok—ay walang ibang diyos at walang ibang dharma na kinikilala.
Verse 16
एतच्छ्रुत्वा परं वाक्यं देवदेवेन भाषितम् । कौतूहलसमाविष्टा शङ्करं पुनरब्रवीत्
Nang marinig niya ang mabigat na pananalitang ito na binigkas ng Panginoon ng mga diyos, siya—napuspos ng pananabik at pag-uusisa—ay muling nagsalita kay Śaṅkara.
Verse 17
यत्त्वयोक्तं महादेव पतिधर्मरताः स्त्रियः । तासां त्वं मदनो भूत्वा चारित्रं क्षोभय प्रभो
“O Mahādeva, sinabi mo na ang mga babae rito’y tapat sa dharma ng pagtalima sa asawa. Kaya, O Panginoon, maging gaya ni Madana at yumanig sa kanilang asal—subukin ang kanilang katatagan.”
Verse 18
ईश्वर उवाच । यत्त्वयोक्तं च वचनं न हि मे रोचते प्रिये । ब्राह्मणा हि महद्भूतं न चैषां विप्रियं चरेत्
Sinabi ni Īśvara: “Minamahal, ang mga salitang sinabi mo’y hindi ko ikinalulugod. Ang mga Brāhmaṇa ay dakilang banal na kapangyarihan; kaya’t hindi dapat kumilos sa paraang ikasasama ng loob nila.”
Verse 19
मन्युप्रहरणा विप्राश्चक्रप्रहरणो हरिः । चक्रात्क्रूरतरो मन्युस्तस्माद्विप्रं न कोपयेत्
Ang mga Brāhmaṇa’y may galit bilang sandata, at si Hari nama’y may Sudarśana-cakra. Higit na mabagsik kaysa cakra ang galit; kaya’t huwag kailanman galitin ang isang Brāhmaṇa.
Verse 20
न ते देवा न ते लोका न ते नगा न चासुराः । दृश्यन्ते त्रिषु लोकेषु ये तैर्दृष्टैर्न नाशिताः
Wala ni mga diyos, ni mga daigdig, ni mga bundok, ni maging mga asura ang nakikita sa tatlong daigdig—kung sila’y natitigan nila sa galit at hindi nawasak.
Verse 21
तेषां मोक्षस्तथा स्वर्गो भूमिर्मर्त्ये फलानि च । येषां तुष्टा महाभागा ब्राह्मणाः क्षितिदेवताः
Ang kaligtasan at langit, ang kasaganaan sa lupa, at ang mga bunga sa daigdig ng tao ay napapasa-kaninuman na kinalulugdan ng mararangal na Brāhmaṇa—mga diyos sa ibabaw ng lupa.
Verse 22
एवं ज्ञात्वा महाभागे असद्ग्राहं परित्यज । तत्र लोके विरुद्धं वै कुप्यन्ते येन वै द्विजाः
Yamang nalalaman ito, O marangal na ginang, talikdan mo ang masamang pagkapit na ito. Sapagkat sa daigdig, nagagalit ang mga Brāhmaṇa sa anumang salungat sa wastong kaayusan.
Verse 23
देव्युवाच । नाहं ते दयिता देव नाहं ते वशवर्तिनी । अकृत्वाधश्व वै तासां मानं सुरसुपूजितम्
Sinabi ng Diyosa: “O Diyos, hindi ako ang iyong minamahal; hindi ako nasa ilalim ng iyong kapangyarihan—malibang una mong ibaba at pasukuin ang kanilang dangal, na iginagalang maging ng mga diyos.”
Verse 24
लोकलोके महादेव अशक्यं नास्ति ते प्रभो । क्रियतां मम चैवैकमेतत्कार्यं सुरोत्तम
Sa mundong ito at sa kabila, O Mahādeva, walang bagay na di mo magagawa, O Panginoon. O pinakadakila sa mga diyos, ipagkaloob na maganap ang iisang gawaing ito para sa akin.
Verse 25
एवमुक्तो महादेवो देव्या वाक्यहिते रतः । कृत्वा कापालिकं रूपं ययौ दारुवनं प्रति
Sa gayong pananalita, si Mahādeva—na nakatuon sa pagtupad sa mga salita ng Diyosa—ay nag-anyong Kāpālika at nagtungo patungong Dāruvana.
Verse 26
महाहितजटाजूटं नियम्य शशिभूषणम् । कण्ठत्राणं परं कृत्वा धारयन् कर्णकुण्डले
Itinali niya ang maayos na buhol ng kaniyang mga jatā, pinalamutian ng buwan; ginawang dakilang panangga sa leeg, at isinuot ang mga hikaw sa tainga.
Verse 27
व्याघ्रचर्मपरीधानो मेखलाहारभूषितः । नूपुरध्वनिनिघोषैः कम्पयन् वै वसुंधराम्
Nakasuot siya ng balat ng tigre at pinalamutian ng sinturon at mga kuwintas ng bulaklak; sa dagundong ng kaniyang mga nupura, pinayanig niya ang mismong lupa.
Verse 28
महानूर्द्ध्वजटामाली कृत्तिभस्मानुलेपनः । कृत्वा हस्ते कपालं तु ब्रह्मणश्च महात्मनः
May matayog na bunton ng jatā at kuwintas na mula sa jatā, nababalutan ng abo at nakabalat; kinuha ng Dakilang Panginoon sa Kaniyang kamay ang mangkok na bungo—sinasabing kay Brahmā na dakilang kaluluwa—sa anyo ng naglalagalang pulubi-asceta.
Verse 29
महाडमरुघोषेण कम्पयन् वै वसुंधराम् । प्रभातसमये प्राप्तो महादारुवनं प्रति
Sa dagundong ng Kaniyang dakilang ḍamaru, pinayanig Niya ang lupa; at sa oras ng bukang-liwayway ay dumating Siya, patungo sa malawak na gubat ng Dāruvana.
Verse 30
तावत्पुण्यजनः सर्वपुष्पपत्रफलार्थिकः । निर्गतो बहुभिः सार्द्धं पवमानः समन्ततः
Noon din, ang mga banal na tao—naghahanap ng sari-saring bulaklak, dahon, at bunga—ay nagsilabas na magkakasama sa napakarami, gumagala sa lahat ng dako.
Verse 31
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रूपं देवस्य भारत । युवतीनां मनस्तासां कामेन कलुषीकृतम्
O Bhārata, nang makita nila ang kamangha-manghang anyo ng Diyos, ang isipan ng mga dalagang iyon ay nalambungan at nadungisan ng pagnanasa.
Verse 32
शोभनं पुरुषं दृष्ट्वा सर्वा अपि वराङ्गनाः । क्लेदभावं ततो जग्मुर्मुदा दारुवनस्त्रियः
Nang makita ang marikit na lalaki, ang lahat ng magagandang may hubog na babae—ang mga babae ng Dāruvana—ay napuspos ng masiglang pagkasabik, at sa tuwa’y tila natunaw ang kanilang puso.
Verse 33
विकारा बहवस्तासां देवं दृष्ट्वा महाद्भुतम् । संजाता विप्रपत्नीनां तदा तासु नरोत्तम
O pinakadakila sa mga lalaki, nang masilayan ng mga asawa ng brāhmaṇa ang lubhang kamangha-manghang Diyos, maraming matitinding pagbabago ng damdamin ang sumibol sa kanila.
Verse 34
परिधानं न जानन्ति काश्चिद्दृष्ट्वा वराङ्गनाः । उत्तरीयं तथा चान्या महामोहसमन्विताः
May ilang magagandang babae na, pagkakita sa kanya, ay hindi na nalalaman ang kanilang suot; ang iba nama’y sinakmal ng matinding pagkalito at nalimutan maging ang kanilang panlabas na balabal.
Verse 35
केशभारपरिभ्रष्टा काचिदेवासनोत्थिता । दातुकामा तदा भैक्ष्यं चेष्टितुं नैव चाशकत्
May isang babae na nagkagulo ang buhok at nalugay, tumindig mula sa kanyang upuan; bagaman nais niyang magbigay ng limos, hindi niya noon magawang kumilos nang wasto upang ihandog ang pagkain sa pulubi.
Verse 36
काचिद्दृष्ट्वा महादेवं रूपयौवनगर्विता । उत्सङ्गे संस्थितं बालं विस्मृता पायितुं स्तनम्
May isang babae, palalo sa ganda at kabataan; nang makita si Mahādeva, nalimutan niyang pasusuhin ang sanggol na nasa kanyang kandungan, sapagkat nabihag ang isip sa paghanga.
Verse 37
कामबाणहता चान्या बाहुभ्यां पीड्य सुस्तनौ । निःश्वसन्ती तदा चोष्णं न किंचित्प्रतिजल्पति
May isa pa, tinamaan ng mga palaso ni Kāma, niyakap at pinisil ng kanyang mga bisig ang kanyang dibdib; humihingal sa mainit na buntong-hininga, wala siyang maibulalas.
Verse 38
। अध्याय
“Kabanata”—tanda ng pagwawakas ng bahagi ng salaysay.
Verse 39
तावत्ते ब्राह्मणाः सर्वे भ्रमित्वा काननं महत् । आगताः स्वगृहे दारान् ददृशुश्च हतौजसः
Samantala, ang lahat ng mga brāhmaṇa, matapos gumala sa malawak na gubat, ay nagbalik sa kani-kanilang tahanan at nakita ang kanilang mga asawa—ngunit natagpuan nilang wasak ang kanilang sigla at tiwala.
Verse 40
यासां पूर्वतरा भक्तिः पातिव्रत्ये पतीन्प्रति । चलितास्ता विदित्वाशु निर्जग्मुर्द्विजसत्तमाः
Nang agad nilang maunawaan na ang dating matatag na debosyon ng kanilang mga asawa sa mga asawa—ang panatang pativratā—ay nayugyog, ang pinakamahuhusay sa mga dvija ay dali-daling umalis muli.
Verse 41
संविदं परमां कृत्वा ज्ञात्वा देवं महेश्वरम् । क्षोभयित्वा मनस्तासां ततश्चादर्शनं गतम्
Matapos magpasiya nang sukdulan at makilalang ang Diyos ay si Mahēśvara mismo, ginulo nila ang isipan ng mga babaeng iyon—at pagkaraan, naglaho sa paningin ang banal na presensya.
Verse 42
क्रोधाविष्टो द्विजः कश्चिद्दण्डमुद्यम्य धावति । कल्माषयष्टिमन्ये च तथान्ये दर्भमुष्टिकाम्
Isang dvija, nilamon ng poot, ang tumakbo na nakataas ang tungkod; ang iba nama’y kumuha ng batik-batik na pamalo, at ang ilan pa’y humawak ng mga dakot na damong darbha.
Verse 43
इतश्चेतश्च ते सर्वे भ्रमित्वा काननं नृप । एकीभूत्वा महात्मानो व्याजह्रुश्च रुषा गिरम्
O Hari, matapos magpagala rito’t roon sa gubat, silang lahat—ang mga dakilang-loob—ay nagtipon at nagsalita ng mga salitang may poot.
Verse 44
यदिदं च हुतं किंचिद्गुरवस्तोषिता यदि । तेन सत्येन देवस्य लिङ्गं पततु चोत्तमम्
Kung may anumang handog na tunay naming naihain, at kung ang aming mga guro’y tunay na nalugod, sa katotohanang iyon nawa’y bumagsak ang dakilang liṅga ng Panginoon.
Verse 45
आश्रमादाश्रमं सर्वे न त्यजामो विधिक्रमात् । तेन सत्येन देवस्य लिङ्गं पततु भूतले
Hindi namin nilalabag ang itinakdang kaayusan ng mga tungkulin ng āśrama, sa paglipat mula sa isang yugto ng pamumuhay-eremita tungo sa iba. Sa katotohanang iyon, nawa’y bumagsak sa lupa ang liṅga ng Panginoon.
Verse 46
एवं सत्यप्रभावेन त्रिरुक्तेन द्विजन्मनाम् । शिवस्य पश्यतो लिङ्गं पतितं धरणीतले
Kaya, sa kapangyarihan ng katotohanan—na tatlong ulit ipinahayag ng mga dalawang-besing isinilang—ang Liṅga ay bumagsak sa ibabaw ng lupa, habang minamasdan ni Śiva.
Verse 47
हाहाकारो महानासील्लोकालोकेऽपि भारत । देवस्य पतिते लिङ्गे जगतश्च महाक्षये
O Bhārata, isang napakalakas na panaghoy ang umalingawngaw—maging sa mga daigdig—nang bumagsak ang Liṅga ng Panginoon at nang magbanta ang malaking pagkapuksa ng sansinukob.
Verse 48
पतमानस्य लिङ्गस्य शब्दोऽभूच्च सुदारुणः । उल्कापाता दिशां हाहा भूमिकम्पाश्च दारुणाः
Sa pagbagsak ng Liṅga, isang kakila-kilabot na dagundong ang sumiklab. Umulan ng mga bulalakaw; ang mga sigaw na “Ay!” ay umalingawngaw sa bawat dako, at mararahas na lindol ang yumanig sa lupa.
Verse 49
पतन्ति पर्वताग्राणि शोषं यान्ति च सागराः । देवस्य पतिते लिङ्गे देवा विमनसोऽभवन्
Gumuho ang mga tuktok ng bundok, at waring natutuyo maging ang mga dagat. Nang bumagsak ang Liṅga ng Panginoon, ang mga deva ay nalugmok at nabagabag.
Verse 50
समेत्य सहिताः सर्वे ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । कृताञ्जलिपुटाः सर्वे स्तुवन्ति विविधैः स्तवैः
Pagkatapos, silang lahat ay nagtipon at lumapit kay Brahmā, ang Kataas-taasang Tagapag-ayos. Lahat ay nakapagdaup-palad sa paggalang at nagpuri sa kanya sa sari-saring mga himno.
Verse 51
ततस्तुष्टो जगन्नाथश्चतुर्वदनपङ्कजः । आर्तान्प्राह सुरान्सर्वान्मा विषादं गमिष्यथ
Pagkalugod, nagsalita ang Panginoon ng sanlibutan—si Brahmā, ang may apat na bibig at mukhang-lotó—sa lahat ng nagdadalamhating mga deva: “Huwag kayong malugmok sa kawalang-pag-asa.”
Verse 52
ब्रह्मशापाभिभूतोऽसौ देवदेवस्त्रिलोचनः । तुष्टैस्तैस्तपसा युक्तैः पुनर्मोक्षं गमिष्यति
Ang tatlong-matang Diyos ng mga diyos ay napasailalim sa sumpa ni Brahmā. Gayunman, kapag ang mga pagsasadhana ng tapas ay naisagawa at natupad nang wasto, muli siyang makakamtan ang paglaya.
Verse 53
एतच्छ्रुत्वा ययुर्देवा यथागतमरिन्दम । भावयित्वा ततः सर्वे मुनयश्चैव भारत
Pagkarinig nito, umalis ang mga deva gaya ng kanilang pagdating, O manlulupig ng mga kaaway. Pagkaraan, ang lahat ng mga muni, O Bhārata, ay nagmuni-muni at nagpatuloy sa kanilang landas.
Verse 54
विश्वामित्रवसिष्ठाद्या जाबालिरथ कश्यपः । समेत्य सहिताः सर्वे तमूचुस्त्रिपुरान्तकम्
Sina Viśvāmitra, Vasiṣṭha, at iba pa—si Jābāli at si Kaśyapa rin—ay nagtipon nang magkakasama, at silang lahat ay nagsalita sa kanya, kay Tripurāntaka (Śiva).
Verse 55
ब्रह्मतेजो हि बलवद्द्विजानां हि सुरेश्वर । क्षान्तियुक्तस्तपस्तप्त्वा भविष्यसि गतक्लमः
Sapagkat makapangyarihan ang brahmikong ningning ng mga dvija, O Panginoon ng mga deva. Taglay ang pagtitiis, matapos magsagawa ng tapas, ikaw ay magiging malaya sa pagod at pagdurusa.
Verse 56
यतः क्षोभादृषीणां च तदेवं लिङ्गमुत्तमम् । पतितं ते महादेव न तत्पूज्यं भविष्यति
Dahil sa pagkabagabag ng mga rishi, ang kataas-taasang Liṅga ay nahulog nang gayon, O Mahādeva; kaya sa pagkakahulog nito, hindi na ito magiging karapat-dapat sambahin.
Verse 57
न तच्छ्रेयोऽग्निहोत्रेण नाग्निष्टोमेन लभ्यते । प्राप्नुवन्ति च यच्छ्रेयो मानवा लिङ्गपूजने
Ang pinakadakilang kabutihan ay hindi nakakamit sa Agnihotra, ni sa Agniṣṭoma; datapwat ang kabutihang tinatamo ng mga tao—yaong sukdulang kapakanan—ay nakukuha sa pagsamba sa Liṅga.
Verse 58
देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । वचनेन तु विप्राणामेतत्पूज्यं भविष्यति
Para sa mga deva, dānava, yakṣa, gandharva, nāga, at rākṣasa—sa mismong salita ng mga Brāhmaṇa—ito ay magiging karapat-dapat igalang at sambahin.
Verse 59
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रचन्द्राणामेतत्पूज्यं भविष्यति । यत्फलं तव लिङ्गस्य इह लोके परत्र च
Ito ay magiging karapat-dapat sambahin maging nina Brahmā, Viṣṇu, Indra, at Candra; at ang bunga ng pagsamba sa iyong Liṅga ay matatamo kapwa sa mundong ito at sa kabilang daigdig.
Verse 60
एवमुक्तो जगन्नाथः प्रणिपत्य द्विजोत्तमान् । मुदा परमया युक्तः कृताञ्जलिरभाषत
Nang masabi ito, si Jagannātha ay yumukod sa pinakamahuhusay na Brāhmaṇa; puspos ng sukdulang galak, nakatiklop ang mga kamay sa paggalang, siya’y nagsalita.
Verse 61
ब्राह्मणा जङ्गमं तीर्थं निर्जलं सार्वकामिकम् । येषां वाक्योदकेनैव शुध्यन्ति मलिनो जनाः
Ang mga Brāhmaṇa ay isang gumagalaw na tīrtha—walang tubig, ngunit nagbibigay ng lahat ng minimithing layon; sa “tubig” ng kanilang mga salita lamang, nalilinis maging ang maruruming tao.
Verse 62
न तत्क्षेत्रं न तत्तीर्थमूषरं पुष्कराणि च । ब्राह्मणे मन्युमुत्पाद्य यत्र गत्वा स शुध्यति
Walang banal na kṣetra, walang tīrtha—ni ang mga ilang o ang mga Puṣkara—na makapaglilinis sa taong pumaroon, kung una niyang pinagalit ang isang Brāhmaṇa.
Verse 63
न तच्छास्त्रं यन्न विप्रप्रणीतं न तद्दानं यन्न विप्रप्रदेयम् । न तत्सौख्यं यन्नविप्रप्रसादान्न तद्दुःखं यन्न विप्रप्रकोपात्
Hindi tunay na śāstra ang hindi itinakda ng mga Brāhmaṇa; hindi tunay na dāna ang hindi iniaalay sa mga Brāhmaṇa. Walang ligayang di mula sa kanilang pagpapala, at walang dalamhating di mula sa kanilang pagkagalit.
Verse 64
पृथिव्यां यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । एकस्य विप्रवाक्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
Ang lahat ng tīrtha sa daigdig, at maging ang mga ilog na pinangungunahan ng Gaṅgā, ay hindi man lamang katumbas ng ikalabing-anim na bahagi ng isang salita ng Brāhmaṇa.
Verse 65
अभिनन्द्य द्विजान्सर्वाननुज्ञातो महर्षिभिः । ततोऽगमत्तदा देवो नर्मदातटमुत्तमम्
Matapos parangalan ang lahat ng mga dvija, at makakuha ng pahintulot mula sa mga dakilang ṛṣi, ang Deva ay naglakbay patungo sa marangal na pampang ng Narmadā.
Verse 66
परमं व्रतमास्थाय गुहावासी समार्बुदम् । तपश्चचार भगवाञ्जपस्नानरतः सदा
Tinanggap ang kataas-taasang panata, nanahan Siya sa yungib sa Arbuda; ang Mapalad na Panginoon ay nagsagawa ng matinding tapasya, laging nakatuon sa japa at sa banal na pagligo.
Verse 67
समाप्ते नियमे तात स्थापयित्वा महेश्वरम् । वन्द्यमानः सुरैः सार्द्धं कैलासमगमत्प्रभुः
Nang matapos ang pagtalima, mahal kong anak, matapos itatag doon si Maheśvara, ang Panginoon—pinupuri ng mga deva—ay nagtungo kasama nila sa Kailāsa.
Verse 68
नर्मदायास्तटे तेन स्थापितः परमेश्वरः । तेनैव कारणेनासौ नर्मदेश्वर उच्यते
Sa pampang ng Narmadā, itinatag niya ang Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara; at dahil sa gayong dahilan, Siya’y tinatawag na “Narmadeśvara.”
Verse 69
योऽर्चयेन्नर्मदेशानं यतिर्वै संजितेन्द्रियः । स्नात्वा चैव महादेवमश्वमेधफलं लभेत्
Ang mapagpigil na sanyāsin na sumasamba kay Narmadeśāna at naliligo roon, at sumasamba kay Mahādeva, ay nagkakamit ng gantimpalang kasinghalaga ng Aśvamedha.
Verse 70
ददाति यः पितृभ्यस्तु तिलपुष्पकुशोदकम् । त्रिःसप्तपूर्वजास्तस्य स्वर्गे मोदन्ति पाण्डव
O Pāṇḍava, sinumang maghandog sa mga Pitṛ ng linga, mga bulaklak, kuśa na damo, at tubig—ang kanyang mga ninuno sa tatlong ulit na pitong salinlahi ay nagagalak sa langit.
Verse 71
यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । पायसं घृतमिश्रं तु स लभेत्कोटिजं फलम्
O hari, sinumang magpakain sa mga brāhmaṇa sa banal na tīrtha na iyon—na may kheer (lugaw na gatas) na hinaluan ng ghee—tatanggap ng gantimpalang kabanalan na isang kṛoṛa ang sukat.
Verse 72
सुवर्णं रजतं वापि ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । ददाति तोयमध्यस्थः सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्
O Yudhiṣṭhira, sinumang nakatayo sa gitna ng tubig at nagkakaloob ng ginto o pilak sa mga brāhmaṇa, makakamit ang kapala na katumbas ng handog na Agniṣṭoma.
Verse 73
अष्टम्यांवा चतुर्दश्यां निराहारो वसेत्तु यः । नर्मदेश्वरमासाद्य प्राप्नुयाज्जन्मनः फलम्
Sinumang manahan doon na nag-aayuno sa ikawalong araw o sa ika-labing-apat na tithi, at lumapit kay Narmadeśvara, makakamtan niya ang tunay na bunga ng pagsilang bilang tao.
Verse 74
अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । तस्य व्याधिभयं न स्यात्सप्तजन्मसु भारत
O hari, sinumang magsagawa ng agnipraveśa sa banal na tīrtha na iyon—O Bhārata—hindi matatakot sa karamdaman sa loob ng pitong kapanganakan.
Verse 75
अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोके भविष्यति
O hari, sinumang magsagawa ng ganap na pag-iwas sa pagkain sa banal na tīrtha na iyon, ang kanyang landas ay hindi na maibabalik, at mararating niya ang daigdig ni Rudra.
Verse 76
एष ते विधिरुद्दिष्टस्तस्योत्पत्तिर्नरोत्तम । पुराणे विहिता तात संज्ञा तस्य तु विस्तरात्
Ganito, O pinakadakila sa mga tao, naipaliwanag na sa iyo ang itinakdang paraan; ang pinagmulan nito, mahal na anak, at ang tawag dito ay inilatag sa Purāṇa nang ganap at masinsin.
Verse 77
एतं कीर्तयते यस्तु नर्मदेश्वरसम्भवम् । भक्त्या शृणोति च नरः सोऽपि स्नानफलं लभेत्
Ang sinumang nagsasalaysay nito—ang pagpapakita ni Narmadeśvara—at ang sinumang nakikinig nang may debosyon, siya man ay nagkakamit ng bunga ng pagligo sa tīrtha.