Adhyaya 30
Ang Adhyāya 30 ay nasa anyong diyalogo: sinasagot ni Mārkaṇḍeya ang tanong ni Yudhiṣṭhira tungkol sa isang tanyag na tīrtha sa hilagang pampang ng Ilog Narmadā—ang Dārutīrtha. Ipinakikilala rito ang pinagmulan ng pangalan: si Dāru, mula sa angkang Bhārgava, isang marunong na brāhmaṇa na bihasa sa Veda at Vedāṅga. Isinasalaysay ang kanyang buhay ayon sa pagkakasunod ng mga āśrama—brahmacarya, gṛhastha, vānaprastha—na humahantong sa mahigpit na pamumuhay-asceta ayon sa yati-dharma. Binibigyang-diin ng salaysay ang tuluy-tuloy na pagninilay kay Mahādeva at ang matinding tapas hanggang sa wakas ng buhay, kaya’t sumikat ang tīrtha “sa tatlong daigdig.” Kasunod nito ang mga tagubilin: maligo roon ayon sa tuntunin at magsagawa ng pagsamba sa pitṛ (mga ninuno) at sa mga diyos. Ang mga katangiang etikal—katotohanan, pagpipigil sa galit, at pagnanais ng kapakanan ng lahat ng nilalang—ay iniuugnay sa pangakong matutupad ang mga layunin. Iniuugnay rin ang pag-aayuno sa satya at śauca, at ang pagbigkas ng Veda (Ṛg, Sāma, Yajus) ay sinasabing nagdudulot ng “dakilang bunga.” Sa wakas, ayon sa aral na iniuugnay kay Śaṅkara, ang sinumang magwawakas ng buhay doon sa wastong pagsasagawa ay makakamtan ang anivartikā gati—isang landas na hindi na bumabalik.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदोत्तरकूले तु दारुतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभाग तपस्तप्त्वा द्विजोत्तमः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Sa hilagang pampang ng Narmadā ay may walang kapantay na banal na tawiran na tinatawag na Dāru-tīrtha, kung saan ang isang pinakadakilang Brāhmaṇa—mapalad at ganap sa pagsasādhanā—ay naging Siddha matapos magsagawa ng mahigpit na tapas.”
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ द्विजवरश्रेष्ठः सिद्धस्तत्र महामुने । दारुकेति सुतः कस्य एतन्मे वक्तुमर्हसि
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O dakilang muni, sino yaong pinakadakila sa mga Brāhmaṇa na nagkamit ng kasakdalan doon? ‘Dāruka’—kaninong anak siya? Ipagkaloob mong sabihin ito sa akin.”
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । भार्गवे विपुले वंशे धीमतो देवशार्मणः । दारुर्नाम महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Sa malawak na angkan ng Bhārgava ay may isang marunong na nagngangalang Devaśarman; ang kaniyang marangal na anak ay si Dāru, mapalad, at ganap na bihasa sa mga Veda at sa mga Vedāṅga.”
Verse 4
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो विधिक्रमात् । यतिधर्मविधानेन चचार विपुलतपः
Namuhay siya, ayon sa wastong kaayusan: bilang brahmacārī, saka gṛhastha, at pagkatapos ay nanahan sa gubat; at sa pagsunod sa mga alituntunin ng dharma ng yati, nagsagawa siya ng masaganang tapasya.
Verse 5
ध्यायन्वै स महादेवं निराहारो युधिष्ठिर । उवास तीर्थे तस्मिन् वै यावत्प्राणपरिक्षयम्
Sa pagninilay kay Mahādeva, at walang kinakain sa pag-aayuno, O Yudhiṣṭhira, nanahan siya sa banal na tawiran na yaon hanggang sa mapawi ang hininga ng buhay.
Verse 6
तस्य नाम्ना तु तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा विधानेन अर्चयेत्पितृदेवताः
Sa kanyang pangalan nga, ang tīrtha na yaon ay sumikat sa tatlong daigdig. Pagkaligo roon ayon sa tuntunin, dapat sambahin ang mga Pitṛ at ang mga diyos.
Verse 7
सत्यवादी जितक्रोधः सर्वभूतहिते रतः । सर्वान्कामानवाप्नोति राजन्नत्रैव सवर्था
Ang nagsasabi ng katotohanan, nagwawagi sa galit, at nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang—O Hari—ay nakakamit ang lahat ng minimithing layon, dito mismo, sa lahat ng paraan, sa pamamagitan ng tīrtha na ito.
Verse 8
यः कुर्यादुपवासं च सत्यशौचपरायणः । सौत्रामणिफलं चास्य सम्भवत्यविचारितम्
Sinumang magsagawa ng pag-aayuno, na lubos na nakatuon sa katotohanan at kalinisan, para sa kanya ang bunga ng Sautrāmaṇi na ritwal ay sumisibol nang di nagkukulang, walang alinlangan.
Verse 9
ऋग्वेदजापी ऋग्वेदी साम वा सामपारगः । यजुर्वेदी यजुर्जप्त्वा लभते फलमुत्तमम्
Maging tagapagbigkas ng Ṛgveda, tagapagtangan ng Ṛgveda, Sāmavedin o bihasa sa mga awit ng Sāman, o Yajurvedin—sa pagbigkas ng sariling Veda, nakakamit niya rito ang pinakadakilang bunga.
Verse 10
प्राणांस्त्यजति यो मर्त्यस्तस्मिंस्तीर्थे विधानतः । अनिवर्तिका गतिस्तस्य इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
Ang sinumang mortal na, ayon sa itinakdang paraan, ay nagbitiw ng hininga-buhay sa yaong tīrtha—sa kanya ay ang landas na di na pagbabalikan; ganito ang ipinahayag ni Śaṅkara (Śiva).
Verse 30
। अध्याय
Kabanata (Adhyāya).