Adhyaya 29
Ang kabanatang ito ay nasa anyong tanong–sagot na pagtalakay sa pananampalataya: hinihiling ni Yudhiṣṭhira ang tiyak na salaysay tungkol sa katanyagan ng Ilog Kāverī at sa kongkretong bunga ng pagtanaw, paghipo, pagligo, pagbigkas ng mga banal na pagbigkas, pagbibigay-dāna, at pag-aayuno kaugnay ng kanyang sagradong kaligiran. Sumagot si Mārkaṇḍeya sa pagdakila sa pagtatagpo ng Kāverī–Narmadā bilang isang tanyag na tīrtha, at pinatotohanan ang kapangyarihan nito sa pamamagitan ng isang huwarang salaysay. Si Kubera, makapangyarihang yakṣa, ay nagsagawa ng mahabang panahon ng mahigpit na tapas sa sangama: pinanatili ang kalinisan sa ritwal, masinop na sumamba kay Mahādeva (Śiva), at nagsanay ng unti-unting pagpipigil sa pagkain at mga panata—may takdang pagkain, pana-panahong pag-aayuno, at mabibigat na pagtalima. Nagpakita si Śiva at nagkaloob ng biyaya; hiniling ni Kubera ang pamumuno sa mga yakṣa, kasama ang di-napaparam na debosyon at matatag na pagharap sa dharma; pinagtibay ito ni Śiva. Pagkaraan ay inilalahad ang mga bunga (phalaśruti): ang sangama ay tagapuksa ng kasalanan at pintuan tungo sa mga makalangit na daigdig; binibigyang-diin ang mga handog na nakikinabang ang mga ninuno; at inihahambing ang gantimpala sa mga dakilang sakripisyo. Ipinakikilala rin ang sagradong kaayusang nagbabantay—mga kṣetrapāla, mga binabantayang ugnayan ng mga ilog, at mga liṅga na pinangalanan sa rehiyong Amareśvara—kasabay ng babala na ang masamang gawa sa loob ng banal na pook ay may mas mabigat na bunga. Sa wakas, muling pinagtitibay ang natatanging katayuan ni Kāverī at ang kabanalang kaugnay ng pinagmulan ni Rudra.
Shlokas
Verse 1
युधिष्ठिर उवाच । कावेरीति च विख्याता त्रिषु लोकेषु सत्तम । माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तस्या मार्कण्ड तत्त्वतः
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O pinakamabuti sa mga banal, ang ilog na tanyag bilang Kāverī ay kilala sa tatlong daigdig. O Mārkaṇḍa, nais kong marinig ang kanyang kadakilaan sa tunay nitong diwa.
Verse 2
कीदृशं दर्शनं तस्याः फलं स्पर्शेऽथवा विभो । स्नाने जाप्येऽथवा दान उपवासे तथा मुने
Anong uri ng kabanalan ang bunga ng pagtanaw lamang sa Kaniya, o Makapangyarihan? At anong bunga ang nagmumula sa paghipo, sa banal na pagligo, sa japa, sa pagkakawanggawa, at gayundin sa pag-aayuno, o Muni?
Verse 3
कथयस्व महाभाग कावेरीसङ्गमे फलम् । धर्मः श्रुतोऽथ दृष्टो वा कथितो वा कृतोऽपि वा
Isalaysay mo, o mapalad na dakila, ang bungang nakukuha sa sangam ng Kāverī. Sapagkat ang dharma—na narinig lamang, o nakita, o nasambit, o maging naisagawa—
Verse 4
अनुमोदितो वा विप्रेन्द्र पुनातीति श्रुतं मया । यथा धर्मप्रसङ्गे तु मुने धर्मोऽपि जायते
—o maging pinapurihan lamang: narinig ko, o pinakamainam sa mga brāhmaṇa, na ito’y nagpapadalisay. Sapagkat, o Muni, kapag ang dharma ay pinag-uusapan at pinagtutuunan, ang dharma mismo’y isinilang sa puso.
Verse 5
स्वर्गश्च नरकश्चैव इत्येवं वैदिकी श्रुतिः
“Langit at impiyerno”—ganyan nga ang ipinahahayag ng Vedic na śruti.
Verse 6
श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाभाग यत्पृष्टोऽहं त्वयाधुना । शृणुष्वैकमना भूत्वा कावेरीफलमुत्तमम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Mabuti, mabuti, o marangal, na ito ang iyong naitanong sa akin ngayon. Makinig ka nang may iisang-tutok na diwa sa kataas-taasang mga bungang ipinagkakaloob ng Kāverī.
Verse 7
अस्ति यक्षो महासत्त्वः कुबेरोनाम विश्रुतः । सोऽपि तीर्थप्रभावेन राजन्यक्षाधिपोऽभवत्
May isang makapangyarihang Yakṣa na bantog sa pangalang Kubera. Siya man, O hari, sa bisa ng kapangyarihan ng isang tīrtha, ay naging panginoon ng mga Yakṣa.
Verse 8
तच्छृणुष्व विधानेन भक्त्या परमया नृप । सिद्धिं प्राप्तो महाभाग कावेरीसङ्गमेन तु
Kaya makinig ka, O hari, sa wastong paraan nang may sukdulang debosyon. O mapalad, (si Kubera) ay tunay na nagkamit ng ganap na tagumpay sa pagsasanib ng Kāverī.
Verse 9
कावेर्या नर्मदायास्तु सङ्गमे लोकविश्रुते । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कुबेरः सत्यविक्रमः
Sa tanyag sa daigdig na pagsasanib ng Kāverī at Narmadā, doon naligo si Kubera—na tapat ang kanyang tapang—at nang maging dalisay, inihanda ang sarili sa banal na pagtalima.
Verse 10
विधिवन्नियमं कृत्वा शास्त्रयुक्त्या नरोत्तम । आराधयन्महादेवमेकचित्तः सनातनम्
O pinakamainam sa mga tao, matapos isagawa ang mga pagtalima nang ayon sa batas at sa turo ng śāstra, sinamba niya si Mahādeva—ang Walang Hanggan—na may iisang tuon ng isip.
Verse 11
एकाहारो वसन्मासं तथा षष्ठाह्नकालिकः । पक्षोपवासी न्यवसत्कंचित्कालं नृपोत्तम
O pinakamainam sa mga hari, sa loob ng isang buwan namuhay siya na isang pagkain lamang sa maghapon; pagkatapos ay kumain lamang tuwing ikaanim na araw; at sa ilang panahon ay nanatili siyang nag-aayuno nang kalahating buwan.
Verse 12
मूलशाकफलैश्चान्यं कालं नयति बुद्धिमान् । किंचित्कालं वसंस्तत्र तीर्थे शैवालभोजनः
Ang pantas ay nagpalipas pa ng panahon sa mga ugat, gulay at bunga; at sa ilang panahon, nanahan siya sa banal na tīrtha, at nabuhay pa sa lumot na nasa tubig.
Verse 13
पराकेणानयत्कालं कृच्छ्रेणापि च मानद । चान्द्रायणेन चाप्यन्यमन्यं वाय्वम्बुभोजनः
O tagapagkaloob ng dangal, pinalipas niya ang panahon sa panatang Parāka at sa mahigpit na Kṛcchra; at sa ibang pagkakataon ay sinunod niya ang Cāndrāyaṇa, na hangin at tubig lamang ang kanyang ikinabubuhay.
Verse 14
एवं तत्र नरश्रेष्ठ कामरागविवर्जितः । स्थितो वर्षशतं साग्रं कर्षयन्स्वं तथा वपुः
Sa gayon, O pinakamainam sa mga tao, na walang pita at pagnanasa, nanatili siya roon nang isang daang taon at higit pa, pinapayat ang sariling katawan sa pamamagitan ng tapasya.
Verse 15
ततो वर्षशतस्यान्ते देवदेवो महेश्वरः । तुष्टस्तु परया भक्त्या तमुवाच हसन्निव
Pagkaraan, sa pagtatapos ng isang daang taon, si Maheśvara—ang Diyos ng mga diyos—na nalugod sa kanyang sukdulang debosyon, ay nagsalita sa kanya na wari’y nakangiti.
Verse 16
भोभो यक्ष महासत्त्व वरं वरय सुव्रत । परितुष्टोऽस्मि ते भक्त्या तव दास्ये यथेप्सितम्
“O Yakṣa, dakilang-loob—O may marangal na panata—pumili ka ng biyaya. Lubos akong nalugod sa iyong debosyon; ipagkakaloob ko sa iyo ang anumang ninanais mo.”
Verse 17
यक्ष उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश उमया सह शङ्कर । अद्यप्रभृति सर्वेषां यक्षाणामधिपो भवे
Wika ng Yakṣa: “Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon ng mga diyos, O Śaṅkara na kasama si Umā—mula sa araw na ito, gawin mo akong pinuno ng lahat ng Yakṣa.”
Verse 18
अक्षयश्चाव्ययश्चैव तव भक्तिपुरःसरः । धर्मे मतिं च मे नित्यं ददस्व परमेश्वर
“At nawa’y maging di-mauubos at di-nabubulok, na ang debosyon sa iyo ang laging nangunguna; at ipagkaloob mo sa akin, O Parameśvara, ang palagiang pagkiling ng isip sa dharma.”
Verse 19
ईश्वर उवाच । यत्त्वया प्रार्थितं सर्वं फलं धर्मस्य तत्तथा । इत्येवमुक्त्वा तं तत्र जगामादर्शनं हरः
Wika ni Īśvara: “Lahat ng iyong idinalangin—ang ganap na bunga ng dharma—ay tunay na mangyayari.” Pagkasabi nito roon, si Hara (Śiva) ay naglaho sa paningin.
Verse 20
सोऽपि स्नात्वा विधानेन संतर्प्य पितृदेवताः । आमन्त्रयित्वा तत्तीर्थं कृतार्थश्च गृहं ययौ
Siya man, matapos maligo ayon sa itinakdang paraan at mapalugod ang mga Pitṛ-deva sa mga handog, ay nagpaalam sa banal na tīrtha; at natupad ang layon, umuwi siya.
Verse 21
पूजितस्तत्र यक्षैस्तु सोऽभिषिक्तो विधानतः । चकार विपुलं तत्र राज्यमीप्सितमुत्तमम्
Doon siya’y pinarangalan ng mga Yakṣa at ayon sa wastong ritwal ay pinahiran at itinalaga; at doon niya itinindig ang malawak at maringal na kaharian, ang matagal nang minimithi.
Verse 22
तत्र चान्ये सुराः सिद्धा यक्षगन्धर्वकिंनराः । गणाश्चाप्सरसां तत्र ऋषयश्च तथानघ
Naroon din ang iba pang mga Deva at mga Siddha, mga Yakṣa, Gandharva at Kiṃnara; naroon din ang mga pangkat ng Apsaras, at gayundin ang mga Ṛṣi, O walang-dungis.
Verse 23
कावेरीसङ्गमं तेन सर्वपापहरं विदुः । स्वर्गाणामपि सर्वेषां द्वारमेतद्युधिष्ठिर
Kaya ang pagtatagpo ng Kāverī ay kinikilalang tagapag-alis ng lahat ng kasalanan; tunay, O Yudhiṣṭhira, ito’y isang pintuan maging tungo sa bawat langit.
Verse 24
ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । कावेरीसङ्गमे स्नात्वा यैर्दत्तं हि तिलोदकम्
Mapalad sila—tunay na dakilang-loob—at ang kanilang kapanganakan ay ganap na nabuhay: yaong, matapos maligo sa pagtatagpo ng Kāverī, ay nag-aalay ng tilodaka, tubig na may linga, bilang handog at kawanggawa.
Verse 25
दश पूर्वे परे तात मातृतः पितृतस्तथा । पितरः पितामहास्तेन उद्धृता नरकार्णवात्
Sampung salinlahi sa una at sampu sa susunod, mahal na anak—sa panig ng ina at gayundin sa ama—ang mga ninuno at mga lolo sa tuhod ay inaangat ng gawang iyon mula sa karagatang impiyerno.
Verse 26
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नायीत मानवः । अर्चयेदीश्वरं देवं यदीच्छेच्छाश्वतीं गतिम्
Kaya sa buong pagsisikap ay dapat maligo roon ang tao; at sambahin ang Panginoong Īśvara, ang Diyos—kung ninanais ang walang-hanggang landas.
Verse 27
कावेरीसङ्गमे राजन्स्नानदानार्चनं नरैः । कृतं भक्त्या नरश्रेष्ठ अश्वमेधाधिकं फलम्
O Hari, sa pagsasanib ng Kāverī, ang pagligo, pag-aalay ng kaloob, at pagsamba na ginagawa ng mga tao nang may debosyon ay nagbubunga ng gantimpalang higit pa sa Aśvamedha, O pinakadakila sa mga lalaki.
Verse 28
होमेन चाक्षयः स्वर्गो जपादायुर्विवर्धते । ध्यानतो नित्यमायाति पदं शिवकलात्मकम्
Sa pamamagitan ng homa, nakakamit ang di-nagmamaliw na langit; sa japa, humahaba ang buhay; at sa pagninilay, palagiang nararating ang kalagayang binubuo ng banal na kapangyarihan ni Śiva (Śiva-kalā).
Verse 29
। अध्याय
Kabanata — panandang pamagat ng adhiyāya.
Verse 30
अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । तस्य पुण्यफलं यद्वै तच्छृणुष्व नरोत्तम
O hari, ang sinumang magsagawa ng pag-aayuno sa banal na tīrtha na iyon—pakinggan mo, O pinakadakila sa mga lalaki, ang tunay na bunga ng kabutihang nagmumula rito.
Verse 31
गन्धर्वाप्सरःसंकीर्णे विमाने सूर्यसन्निभे । वीज्यमानो वरस्त्रीभिर्दैवतैः सह मोदते
Sa isang makislap na makalangit na vimāna, kasingliwanag ng araw at punô ng mga Gandharva at Apsarā, habang pinapaypayan ng mararangal na babae, siya’y nagagalak kasama ng mga diyos.
Verse 32
षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । क्रीडते रुद्रलोकस्थस्तदन्ते भुवि चागतः
Sa loob ng animnapung libong taon at dagdag pang anim na libo, siya’y naglalaro sa daigdig ni Rudra; at sa wakas ng panahong iyon, muli siyang bumabalik sa lupa.
Verse 33
भोगवान्दानशीलश्च जायते पृथिवीपतिः । आधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्
Isisilang siyang hari ng daigdig—masagana at mapagkawanggawa—malaya sa pangamba at dalamhati, at mabubuhay ng sandaang taglagas.
Verse 34
एवं गुणगणाकीर्णा कावेरी सा सरिन्नृप । त्रिषु लोकेषु विख्याता नर्मदासङ्गमे सदा
Ganyan, O hari, ang ilog na Kāverī—punô ng mga pangkat ng kabutihan—laging tanyag sa tatlong daigdig sa kanyang sangandaan sa Narmadā.
Verse 35
जितवाक्कायचित्ताश्च ध्येयध्यानरतास्तथा । कावेरीसङ्गमे तात तेऽपि मोक्षमवाप्नुयुः
Yaong mga nagtagumpay sa pananalita, katawan, at isip, at nalulugod sa pagninilay at pagmumuni—sa sangandaan ng Kāverī, mahal na anak, sila man ay makakamtan ang mokṣa.
Verse 36
शृणु तेऽन्यत्प्रवक्ष्यामि आश्चर्यं नृपसत्तम । त्रिषु लोकेषु का त्वन्या दृश्यते सरिता समा
Makinig ka; may isa pa akong ipahahayag na kababalaghan, O pinakamainam sa mga hari: sa tatlong daigdig, anong ibang ilog ang makikitang kapantay niya?
Verse 37
लब्धं यैर्नर्मदातोयं ये च कुर्युः प्रदक्षिणम् । ये पिबन्ति जलं तत्र ते पुण्या नात्र संशयः
Yaong nagkamit ng banal na tubig ng Narmadā, yaong nagsasagawa roon ng pradakṣiṇa (pag-ikot na may paggalang), at yaong umiinom ng tubig sa pook na iyon—sila’y pinagpala at may dakilang puṇya; walang alinlangan dito.
Verse 38
न तेषां सन्ततिच्छेदो दश जन्मानि पञ्च च । तेषां पापं विलीयेत हिमं सूर्योदये यथा
Sa kanila, walang pagkaputol ng lahi sa loob ng labinlimang kapanganakan; at ang kanilang kasalanan ay natutunaw—gaya ng hamog na nagyeyelo sa pagsikat ng araw.
Verse 39
गङ्गायमुनसङ्गे वै यत्फलं लभते नरः । तत्फलं लभते मर्त्यः कावेरीस्नानमाचरन्
Anumang bungang espirituwal na natatamo ng tao sa banal na sangam ng Gaṅgā at Yamunā, yaon ding bunga ang nakakamit ng mortal sa pagsasagawa ng banal na paliligo sa Kāverī.
Verse 40
भौमे तु भूतजायोगे व्यतीपाते च संक्रमे । राहुसोमसमायोगे तदेवाष्टगुणं स्मृतम्
Ngunit kapag Martes, at kapag may pagsasanib na tinatawag na Bhūtajā-yoga, o Vyatīpāta, o sa panahon ng Saṅkrānti (paglipat ng araw), o sa pagsasanib ni Rāhu at ng Buwan—ang gayong puṇya ay itinuturing na nagiging walong ulit.
Verse 41
अशीतिश्च यवाः प्रोक्ता गङ्गायामुनसङ्गमे । कावेरीनर्मदायोगे तदेवाष्टगुणं स्मृतम्
Walongpu’t sukat ng sebada ang itinakdang handog sa sangam ng Gaṅgā at Yamunā; sa pagsasanib ng Kāverī at Narmadā, yaon ding (puṇya) ang sinasabing nagiging walong ulit.
Verse 42
गङ्गा षष्टिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैः प्रपूज्यते । तदर्धैरन्यतीर्थानि रक्षन्ते नात्र संशयः
Ang Gaṅgā ay taimtim na sinasamba ng animnapung libong kṣetrapāla, mga tagapagbantay ng banal na pook. Sa kalahati niyon, ang ibang mga tīrtha ay binabantayan—walang alinlangan dito.
Verse 43
अमरेश्वरे तु सरितां ये योगाः परिकीर्तिताः । ते त्वशीतिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैस्तु रक्षिताः
Ngunit sa Amareśvara, ang mga pagsasanib ng mga ilog na ipinahayag ay binabantayan ng walumpung libong kṣetrapāla, mga tagapangalaga.
Verse 44
तथामरेश्वरे याम्ये लिङ्गं वै चपलेश्वरम् । द्वितीयं चण्डहस्ताख्यं द्वे लिङ्गे तीर्थरक्षके
Gayundin, sa timog ng Amareśvara ay may isang liṅga na tinatawag na Capaleśvara; at ikalawa na pinangalanang Caṇḍahasta—dalawang liṅga na tagapagtanggol ng banal na tīrtha.
Verse 45
शिवेन स्थापिते पूर्वं कावेर्याद्यभिरक्षके । लक्षेण रक्षिता देवी नर्मदा बहुकल्पगा
Noon, itinatag ni Śiva ang mga ito bilang mga tagapagbantay, na nagsisimula sa Kāverī. Ang diyosang Narmadā—na dumadaloy sa maraming kapanahunan—ay iningatan ng isang daang libong (tagapagbantay).
Verse 46
धनुषां षष्ट्यभियुतैः पुरुषैरीशयोजितैः । ॐ कारशतसाहस्रैः पर्वतश्चाभिरक्षितः
Ang bundok man ay mahigpit na binabantayan ng mga lalaking may animnapung busog, na itinalaga ng Panginoon; at binabantayan din ng daan-daang libong Oṃkāra, mga banal na presensya ng Praṇava.
Verse 47
अन्यदेशकृतं पापमस्मिन् क्षेत्रे विनश्यति । अस्मिंस्तीर्थे कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति
Ang kasalanang nagawa sa ibang lupain ay napapawi sa banal na kṣetra na ito; ngunit ang kasalanang nagawa sa mismong tīrtha na ito’y nagiging tila balot na diyamante—matigas alisin at tumatagal ang bunga.
Verse 48
एषा ते कथिता तात कावेरी सरितां वरा । रुद्रदेहसमुत्पन्ना तेन पुण्या सरिद्वरा
Ganito, mahal kong anak, ang Kāverī na aking isinalaysay sa iyo—pinakamainam sa mga ilog. Ipinanganak mula sa sariling katawan ni Rudra; kaya siya’y lubhang banal, ang pinakamainam sa mga sagradong batis.