Adhyaya 20

Verse 1

। युधिष्ठिर उवाच । श्रुता मे विविधा धर्माः संहारास्त्वत्प्रसादतः । कृता देवेन सर्वेण ये च दृष्टास्त्वयानघ

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Sa iyong biyaya, aking napakinggan ang sari-saring dharma at ang mga pagkalusaw (pralaya) na isinagawa ng Diyos na sumasaklaw sa lahat—yaong mga pangyayaring ikaw mismo, O walang kasalanan, ay nasaksihan.

Verse 2

साम्प्रतं श्रोतुमिच्छामि प्रभावं शार्ङ्गधन्वनः । त्वयानुभूतं विप्रेन्द्र तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

Ngayon ay ibig kong marinig ang kadakilaan ng may hawak ng Śārṅga (Viṣṇu). O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, naranasan mo iyon; kaya nararapat na ikaw ang magsalaysay nito sa akin.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रजासंहारलक्षणम् । यच्चिह्नं दृश्यते तत्र यथा कल्पो विधीयते

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Mula rito’y ipaliliwanag ko ang mga tanda ng pagkalipol ng mga nilalang—ang mga palatandaang nakikita noon, at kung paanong ang ikot ng kalpa ay umuusad at itinatakda.

Verse 4

उल्कापाताः सनिर्घाता भूमिकम्पस्तथैव च । पतते पांशुवर्षं च निर्घोषश्चैव दारुणः

Bumabagsak ang mga bulalakaw na may kasamang kulog; yayanig din ang lupa. Uulan ng alikabok, at sasambulat ang nakapanghihilakbot na ugong.

Verse 5

यक्षकिन्नरगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः । सर्वे ते प्रलयं यान्ति युगान्ते समुपस्थिते

Ang mga Yakṣa, Kinnara, Gandharva, Piśāca, mga nilalang na tulad-ahas, at mga Rākṣasa—lahat sila’y napapasa-pralaya kapag dumarating ang wakas ng yugto.

Verse 6

पर्वताः सागरा नद्यः सरांसि विविधानि च । वृक्षाः शेषं समायान्ति वल्लीजातं तृणानि च

Ang mga bundok, karagatan, mga ilog, at sari-saring lawa—maging ang mga punò’y nauuwi sa nalalabing anyo; gayundin ang mga baging at mga damo.

Verse 7

एवं हि व्याकुलीभूते सर्वौषधिजलोज्झिते । काष्ठभूते तु संजाते त्रैलोक्ये सचराचरे

Sa gayon, kapag ang lahat ay naguguluhan—kapag ang lahat ng halamang-gamot at ang mga tubig ay napapawi—at kapag ang tatlong daigdig, kasama ang gumagalaw at di-gumagalaw, ay nagiging tila tuyong kahoy,

Verse 8

यावत्पश्यामि मध्याह्ने स्नानकाल उपस्थिते । त्रैलोक्यं ज्वलनाकारं दुर्निरीक्षं दुरासदम्

Habang ako’y tumitingin sa katanghalian, nang dumating ang oras ng paliligo, nakita ko ang tatlong daigdig na naging anyo ng naglalagablab na apoy—di matitigan at di malapitan.

Verse 9

द्वौ सूर्यौ पूर्वतस्तात पश्चिमोत्तरयोस्तथा । तथैव दक्षिणे द्वौ च सूर्यौ दृष्टौ प्रतापिनौ

Dalawang araw ang nakita sa silangan, mahal na giliw; gayundin sa kanluran at sa hilaga; at sa timog din, dalawang maningning na araw ang namalas.

Verse 10

द्वौ सूर्यौ नागलोकस्थौ मध्ये द्वौ गगनस्य च । इत्येते द्वादशादित्यास्तपन्ते सर्वतो दिशम्

Dalawang araw ang nasa daigdig ng mga Nāga; dalawa pa sa gitna ng kalangitan. Sa gayon, ang labindalawang Āditya ay nagsunog sa lahat ng dako at panig.

Verse 11

पृथिवीमदहन्सर्वां सशैलवनकाननाम् । नादग्धं दृश्यते किंचिदृते रेवां च मां तथा

Sinunog nila ang buong daigdig, kasama ang mga bundok, kagubatan, at mga punuan. Wala ni anuman ang nakitang di nasunog—maliban kay Revā, at ako rin.

Verse 12

पृथिव्यां दह्यमानायां हविर्गन्धश्च जायते । ततो मे शुष्यते गात्रं तृषाप्येवं दुरासदा

Habang nasusunog ang lupa, sumingaw ang amoy ng handog na havis. Pagkaraan, natuyo ang aking katawan, at ang uhaw—na kay hirap tiisin—ay nanaig sa akin.

Verse 13

न हि विन्दामि पानीयं शोषितं च दिवाकरैः । यावत्कमण्डलुं वीक्षे शुष्कं तत्रापि तज्जलम्

Wala akong matagpuang maiinom na tubig—pinatuyo na ng mga araw. At nang tingnan ko ang aking kamandalu, pati roon ay tuyo na ang tubig.

Verse 14

ततोऽहं शोकसंतप्तो विशेषात्क्षुत्तृषार्दितः । उत्पपात क्षितेरूर्ध्वं पश्यमानो दिवं प्रति

Pagkaraan, sa tindi ng dalamhati—at lalo na sa pahirap ng gutom at uhaw—ako’y lumundag paitaas mula sa lupa, nakatitig sa langit.

Verse 15

तावत्पश्यामि गगने गृहं शृङ्गारभूषितम् । ततस्तज्ज्ञातुकामोऽहं प्रस्थितो राजसत्तम

Noon ay nakita ko sa himpapawid ang isang palasyong pinalamutian ng mariringal na gayak. Nais kong malaman kung ano iyon, kaya ako’y nagtungo roon, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 16

प्राकारेण विचित्रेण कपाटार्गलभूषितम् । विचित्रशिखरोपेतं द्वारदेशमुपागतः

Napapaligiran ito ng isang kahanga-hangang pader, pinalamutian ng mga pintuan at mga tarangkahan; may mga tuktok na maringal, lumapit ako sa may pasukan.

Verse 17

षडशीतिसहस्राणि योजनानां समुच्छ्रये । तदर्धं तु पृथक्त्वेन काञ्चनं रत्नभूषितम्

Ang taas nito’y umabot sa walumpu’t anim na libong yojana; at kalahati niyon ang lapad, nakatindig itong bukod-tangi—ginto at hiyas ang palamuti.

Verse 18

तत्र मध्ये परां शय्यां पश्यामि नृपसत्तम । शय्योपरि शयानं तु पुरुषं दिव्यमूर्धजम्

Doon sa gitna, nakita ko ang isang kataas-taasang higaan, O pinakamainam sa mga hari; at sa ibabaw ng higaan ay nakahimlay ang isang Persona, na may banal na buhok.

Verse 19

विकुञ्चिताग्रकेशान्तं समस्तं योजनायतम् । मुकुटेन विचित्रेण दीप्तिकान्तेन शोभितम्

Ang dulo ng kaniyang buhok ay marikit na nakakulot; ang buo niyang anyo’y umaabot sa isang yojana ang haba, at siya’y pinalamutian ng isang kamangha-manghang korona na nagniningning sa maningning na kagandahan.

Verse 20

श्यामं कमलपत्राभं सुप्रभं च सुनासिकम् । सिंहास्यमायतभुजं गल्लश्मश्रुवराङ्कितम्

Siya’y maitim ang kulay, ang mga mata’y tulad ng talulot ng lotus, maningning at may magandang ilong—mukhang leon at mahahabang bisig—at ang kaniyang mga pisngi’y may bakas ng marikit na bigote at balbas.

Verse 21

त्रिवलीभङ्गसुभगं कर्णकुण्डलभूषितम् । विशालाभं सुपीनाङ्गं पार्श्वस्वावर्तभूषितम्

Marikit dahil sa kaaya-ayang tiklop ng tatlong guhit, at pinalamutian ng mga hikaw; malapad ang anyo at ganap ang mga sangkap, at ang kaniyang mga tagiliran ay pinaliligiran ng mapalad na mga paikid na tanda.

Verse 22

शोभितं कटिभागेन विभक्तं जानुजङ्घयोः । पद्माङ्किततलं देवमाताम्रसुनखाङ्गुलिम्

Nagniningning ang kaniyang baywang, at malinaw ang pagkakahati sa tuhod at binti; ang mga talampakan ng Diyos ay may tatak ng lotus, at ang mga daliri ng paa’y may mga kukong mapulang tila tanso.

Verse 23

मेघनादसुगम्भीरं सर्वावयवसुन्दरम् । शय्यामध्यगतं देवमपश्यं पुरुषोत्तमम्

Malalim ang tinig na gaya ng kulog ng ulap, marikit sa bawat sangkap; aking namasdan ang Purushottama, ang Diyos, na nasa gitna ng higaan.

Verse 24

शङ्खचक्रगदापाणिं शयानं दक्षिणेन तु । अक्षसूत्रोद्यतकरं सूर्यायुतसमप्रभम्

Nakahilig Siya, tangan ang kabibe, ang diskos, at ang pamalo; at sa kanan, nakataas ang kamay na may mala (rosaryo). Nagniningning Siya na tila liwanag ng sampung libong araw.

Verse 25

तं दृष्ट्वा भक्तिमान्देवं स्तोतुकामो व्यवस्थितः । जयेश जय वागीश जय दिव्याङ्गभूषण

Pagkakita sa Panginoon, napuno siya ng debosyon at tumindig na handang pumuri: “Tagumpay sa Iyo, Panginoon ng tagumpay! Tagumpay, Panginoon ng wika! Tagumpay, Ikaw na ang banal na mga sangkap ay pinalalamutian ng makalangit na hiyas!”

Verse 26

जय देवपते श्रीमन्साक्षाद्ब्रह्म सनातन । तव लोकाः शरीरस्थास्त्वं गतिः परमेश्वर

Tagumpay sa Iyo, Panginoon ng mga diyos, O maluwalhati—Ikaw ang Brahman mismo, ang Walang-hanggan. Lahat ng mga daigdig ay nananahan sa Iyong katawan; Ikaw lamang ang sukdulang kanlungan at hantungan, O Panginoon ng lahat.

Verse 27

त्वदाधारा हि देवेश सर्वे लोका व्यवस्थिताः । त्वं श्रेष्ठः सर्वसत्त्वानां त्वं कर्ता धरणीधरः

O Panginoon ng mga diyos, sa Iyo nakasalalay at nakatatag ang lahat ng mga daigdig. Ikaw ang pinakadakila sa lahat ng nilalang; Ikaw ang gumagawa at ang tagapagdala na nagtatangan sa daigdig.

Verse 28

त्वं हौत्रमग्निहोत्राणां सूत्रमन्त्रस्त्वमेव च । गोकर्णं भद्रकर्णं च त्वं च माहेश्वरं पदम्

Ikaw ang handog na pari sa mga ritong Agnihotra; Ikaw lamang ang sūtra at ang mantra. Ikaw ang Gokarṇa at Bhadrakarṇa, at Ikaw rin ang kalagayang Māheśvara—ang kataas-taasang luklukan ni Śiva.

Verse 29

त्वं कीर्तिः सर्वकीर्तीनां दैन्यपापप्रणाशिनी । त्वं नैमिषं कुरुक्षेत्रं त्वं च विष्णुपदं परम्

Ikaw ang kaluwalhatian ng lahat ng kaluwalhatian, ang pumupuksa sa karukhaan at kasalanan. Ikaw ang Naimiṣa at Kurukṣetra, at Ikaw rin ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 30

त्वया तु लीलया देव पदाक्रान्ता च मेदिनी । त्वया बद्धो बलिर्देव त्वयेन्द्रस्य पदं कृतम्

O Panginoon, sa Iyong paglalaro lamang ay natapakan ng Iyong paa ang daigdig. Sa Iyo naitaling si Bali; sa Iyo muling naitatag ang luklukan ni Indra.

Verse 31

त्वं कलिर्द्वापरं देव त्रेता कृतयुगं तथा । प्रलम्बदमनश्च त्वं स्रष्टा त्वं च विनाशकृत्

O Panginoon, Ikaw ang Kali at Dvāpara; Ikaw ang Tretā at Kṛta rin. Ikaw ang pumuksa kay Pralamba; Ikaw ang lumikha, at Ikaw rin ang nagdadala ng pagkalusaw.

Verse 32

त्वया वै धार्यते लोकास्त्वं कालः सर्वसंक्षयः । त्वया हि देव सृष्टास्ताः सर्वा वै देवयोनयः

Sa Iyo tunay na naitataguyod ang mga daigdig; Ikaw ang Panahon, ang lumulusaw sa lahat. Sa Iyo, O Panginoon, nalikha ang lahat ng mga hanay ng mga diyos at mga angkang makalangit.

Verse 33

त्वं पन्थाः सर्वलोकानां त्वं च मोक्षः परा गतिः । ब्रह्मा त्वदुद्भवो देवो रजोरूपः सनातनः । रुद्रः क्रोधोद्भवोऽप्येवं त्वं च सत्त्वे व्यवस्थितः

Ikaw ang landas ng lahat ng daigdig; Ikaw ang moksha, ang sukdulang hantungan. Mula sa Iyo sumibol si Brahmā, ang walang-hanggang diyos na may anyong rajas; gayundin si Rudra ay isinilang mula sa poot. Ngunit Ikaw ay nananatiling nakatatag sa sattva.

Verse 34

एतच्चराचरं देव क्रीडनार्थं त्वया कृतम् । एवं संतप्तदेहेन स्तुतो देवो मया प्रभुः

O Deva, ang buong sanlibutan—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay nilikha Mo para sa banal na paglalaro (līlā). Kaya, bagaman ang aking katawan ay pinapaso ng pagdurusa, pinuri ko ang Panginoon, ang Aming Maestro.

Verse 35

भक्त्या परमया राजन्सर्वभूतपतिः प्रभुः । स्तुवन्वै तत्र पश्यामि वारिपूर्णांस्ततो घटान्

O Hari, sa sukdulang debosyon, O Hari, habang pinupuri ko ang Panginoon—ang Hari ng lahat ng nilalang—ay nakita ko roon ang mga banga na punô hanggang labi ng tubig.

Verse 36

ततो मया विस्मृता या तृषा सा वर्धिता पुनः । उपासर्पं ततस्तस्य पार्श्वं वै पुरुषस्य हि

Pagkaraan, ang uhaw na aking nalimot ay muling sumidhi; kaya lumapit ako sa tagiliran ng lalaking iyon.

Verse 37

पानीयं पातुकामेन चिन्तितं च मया पुनः । नापश्यत हि मां चैष सुप्तोऽपि न च बुध्यते

Ninais kong uminom ng tubig, kaya muli akong nag-isip kung ano ang gagawin. Ngunit hindi niya ako nakita; at kahit siya’y natutulog, hindi siya nagising.

Verse 38

यस्तु पापेन संमूढः सुखं सुप्तं प्रबोधयेत् । जायते तस्य पापस्य ब्रह्महत्याफलं महत्

Ngunit yaong nalilinlang ng kasalanan at gumigising sa taong mahimbing at payapang natutulog—dakila ang bunga ng gayong sala, kapantay ng bunga ng pagpatay sa isang Brahmana.

Verse 39

एवं संचिन्त्यमाने तु द्वितीयो ह्यागतः पुमान् । नेक्षते जल्पते किंचिद्वामस्कन्धे मृगाजिनी

Habang ako’y nagmumuni-muni nang gayon, dumating ang ikalawang lalaki. Hindi siya tumingin ni nagsalita man; sa kaliwang balikat niya’y nakasabit ang balat ng usa.

Verse 40

जटी कमण्डलुधरो दण्डी मेखलया वृतः । भस्मोन्मृदितसर्वाङ्गो महातेजास्त्रिलोचनः

Siya’y may buhol-buhol na buhok, may dalang kamandalu, may hawak na tungkod, at may bigkis na mekhala; ang buong katawan niya’y pinahiran ng abo—nagniningning sa dakilang ningning, at may tatlong mata.

Verse 41

यावत्तं स्तोतुकामोऽहमपश्यं स्वच्छचक्षुषा । तावत्सर्वाङ्गसम्भूत्यामहत्या रूपसम्पदा

Nang ibig ko na siyang purihin at minasdan ko nang malinaw ang aking paningin, noon din ay may lumitaw—mula sa pagkabuo ng lahat niyang mga sangkap—isang dakilang presensiyang tila diyosa, hitik sa maningning na kagandahan.

Verse 42

अपश्यं संवृतां नारीं सर्वाभरणभूषिताम् । दृष्ट्वा तां पतितो भूमौ जयस्वेति ब्रुवंस्ततः

Nakita ko ang isang babaeng may belo, pinalamutian ng lahat ng alahas. Pagkakita ko sa kanya, ako’y napalugmok sa lupa at saka sumigaw, “Magtagumpay ka!”

Verse 43

जय रुद्राङ्गसम्भूते जयवाहिनि सनातनि । जय कौमारि माहेन्द्रि वैष्णवी वारुणी तथा

Tagumpay sa Iyo, na isinilang mula sa sariling katawan ni Rudra; tagumpay sa Iyo, O walang-hanggang tagapagdala ng kapangyarihan. Tagumpay sa Iyo bilang Kaumārī, bilang Māhendrī, bilang Vaiṣṇavī, at gayundin bilang Vāruṇī.

Verse 44

जय कौबेरि सावित्रि जय धात्रि वरानने । तृष्णया तप्तदे हस्य रक्षां कुरु चराचरे

Tagumpay sa Iyo bilang Kauberī; tagumpay sa Iyo bilang Sāvitrī; tagumpay sa Iyo, O Dhātrī, O marikit ang mukha. Ingatan Mo ako—ang aking katawan na sinusunog ng uhaw—sa gitna ng lahat ng gumagalaw at ng lahat ng di gumagalaw.

Verse 45

श्रीदेव्युवाच । प्रसन्ना विप्रशार्दूल तव वाक्यैः सुशोभनैः । वर्तते मानसे यत्ते मया ज्ञातं द्विजोत्तम

Sinabi ni Śrī Devī: “O tigre sa mga brāhmaṇa, nalulugod Ako sa iyong magagandang salita. O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, nauunawaan Ko na ang nasa iyong isipan.”

Verse 46

शृणु विप्र ममाप्यस्ति व्रतमेतत्सुदारुणम् । स्त्रीलघुत्वान्मयारब्धं दुष्करं मन्दमेधया

“Makinig ka, O brāhmaṇa—mayroon din Ako ng panatang ito na lubhang mabagsik. Dahil sa kapusukan ng isang babae, sinimulan Ko ito; tunay na mahirap ang panatang ito para sa may mapurol na pag-unawa.”

Verse 47

यदि भावी च मे पुत्रो धर्मिष्ठो लोकविश्रुतः । विप्रस्य तु स्तनं दत्त्वा पश्चाद्दास्यामि बालके

“Kung magkakaroon Ako ng anak na lalaki—matuwid at bantog sa daigdig—kung gayon, matapos kong ialay ang aking dibdib sa brāhmaṇa, saka ko ito ibibigay sa sanggol.”

Verse 48

स मे पुत्रः समुत्पन्नो यथोक्तो मे महामुने । स्तनं पिब त्वं विप्रेन्द्र यदि जीवितुमिच्छसि

“Ang anak kong yaon ay isinilang na ngayon, gaya ng aking sinabi, O dakilang muni. O panginoon sa mga brāhmaṇa, sumuso ka sa dibdib kung ibig mong mabuhay.”

Verse 49

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अकार्यमेतद्विप्राणां यस्त्विमं पिबते स्तनम् । पुनश्चैवोपनयनं व्रतसिद्धिं न गच्छति

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Hindi ito nararapat na gawain para sa mga brāhmaṇa—ang sinumang sumuso sa dibdib na ito ay kailangang muling sumailalim sa upanayana, at hindi niya maaabot ang kaganapan ng panata.”

Verse 50

ब्राह्मणत्वं त्रिभिर्लोकैर्दुर्लभं पद्मलोचने । संस्कारैः संस्कृतो विप्रो यैश्च जायेत तच्छृणु

“Ang pagiging brāhmaṇa ay bihirang makamtan kahit sa tatlong daigdig, O may matang gaya ng lotus. Ang brāhmaṇa ay pinadadalisay ng mga saṃskāra—pakinggan mo kung alin yaong mga ritong sa pamamagitan nila siya tunay na nagiging gayon.”

Verse 51

प्रथमं चैव नारीषु संस्कारैर्बीजवापतम् । बीजप्रक्षेपणादेव बीजक्षेपः स उच्यते

“Una, sa mga saṃskāra na ukol sa kababaihan, ang unang-una ay ang ‘paghahasik ng binhi’. Sapagkat ito’y mismong paglalagay ng binhi, kaya ito tinatawag na ‘pagbubuhos ng binhi’.”

Verse 52

तदन्ते च महाभागे गर्भाधानं द्वितीयकम् । पुंसवनं तृतीयं तु सीमन्तं च चतुर्थकम्

“Pagkaraan nito, O pinagpala, ang ikalawa ay Garbhādhāna; ang ikatlo ay Puṃsavana; at ang ikaapat ay ang Sīmanta na ritwal.”

Verse 53

पञ्चमं जातकर्म स्यान्नाम वै षष्ठमुच्यते । निष्क्रामः सप्तमश्चैव ह्यन्नप्राशनमष्टमम्

Ang ikalima ay Jātakarma; ang ikaanim ay ang pagbibigay-ngalan (Nāmakaraṇa). Ang ikapito ay Niṣkramaṇa, ang unang paglabas; at ang ikawalo ay Annaprāśana, ang unang pagpapakain ng matigas na pagkain.

Verse 54

नवमं वै चूडकर्म दशमं मौञ्जिबन्धनम् । ऐषिकं दार्विकं चैव सौमिकं भौमिकं तथा

Ang ikasiyam ay Cūḍākarman, ang pag-aahit ng tuktok; at ang ikasampu ay Mauñjī-bandhana, ang pagtali ng sinturong muñja. Mayroon din ang mga ritong ukol sa banal na panggatong (aiṣika), sa kahoy (dārvika), sa Soma (saumika), at sa lupa (bhaumika).

Verse 55

पत्नीसंयोजनं चान्यद्दैवकर्म ततः परम् । मानुष्यं पितृकर्म स्याद्दशमाष्टासु शोभने

Ang pagsasanib sa asawa—ang kasal—ay isa pang saṃskāra; pagkaraan nito ay dumarating ang mga banal na ritwal. Sumusunod ang mga ritwal na ukol sa tao at ang mga ritwal para sa mga ninuno; sa mapalad na bilang, ito’y itinuturing na kabilang sa sampu at sa walo.

Verse 56

भूतं भव्यं तथेष्टं च पार्वणं च ततः परम्

Kasunod nito ang mga handog para sa mga nilalang (bhūta), ang mapalad na handog (bhavya), ang sakripisyong iṣṭi, at pagkatapos ay ang ritong pārvaṇa.

Verse 57

श्राद्धं श्रावण्यामाग्रयणं च चैत्राश्वयुज्यां दशपौर्णमास्याम् । निरूढपशुसवनसौत्रामण्यग्निष्टोमात्यग्निष्टोमाः

Ang Śrāddha sa buwan ng Śrāvaṇa; ang ritong Āgrayaṇa; at ang mga pagtalima sa Caitra at Āśvayuja sa kabilugan ng buwan—kasama ang mga sakripisyong Nirūḍha-paśu, Savana, Sautrāmaṇi, Agniṣṭoma, at Atyagniṣṭoma.

Verse 58

षोडषीवाजपेयातिरात्राप्तोर्यामोदशवाजपेयाः । सर्वभूतेषु क्षान्तिरनसूया शौचमङ्गलमकार्पण्यमस्पृहेति

Kabilang din ang Ṣoḍaśī, Vājapeya, Atirātra, Āptoryāma, at ang Oḍaśa at Vājapeya na mga ritwal. At may mga birtud: pagtitiis sa lahat ng nilalang, kawalan ng masamang-loob, kalinisan, mapalad na asal, pagkabukas-palad (di-kuripot), at kawalan ng pagnanasa.

Verse 59

एभिरष्टचत्वारिंशद्भिः संस्कारैः संकृतो ब्राह्मणो भवति

Sa pamamagitan ng wastong pagdalisay sa apatnapu’t walong saṃskāra, ang tao ay nagiging isang tunay na brāhmaṇa.

Verse 60

एवं ज्ञात्वा महाभागे न तु मां पातुमर्हसि । शिशुपेयं स्तनं भद्रे कथं वै मद्विधः पिबेत्

Sa pagkaalam nito, O marangal na ginang, hindi mo ako dapat pasusuhin. Ang dibdib na ito ay para sa sanggol—paano iinom ang tulad ko?

Verse 61

ममैतद्वचनं श्रुत्वा नारी वचनमब्रवीत्

Nang marinig ng babae ang aking mga salita, siya’y sumagot.

Verse 62

यदि त्वं न पिबेः स्तन्यं पयो बालो मरिष्यति । श्रूयते त्रिषु लोकेषु वेदेषु च स्मृतिष्वपि । मुच्यते सर्वपापेभ्यो भ्रूणहत्या न मुञ्चति

Kung hindi mo iinumin ang gatas ng dibdib, mamamatay ang bata. Naririnig ito sa tatlong daigdig—sa mga Veda at sa mga Smṛti rin—na ang tao’y maaaring mapalaya sa lahat ng kasalanan, ngunit ang kasalanan ng pagpatay sa sinapupunan ay hindi madaling mapawi.

Verse 63

भवित्री तव हत्या च महाभागवतः पुनः । जन्मानि च शतान्यष्टौ क्लिश्यते भ्रूणहत्यया

Magaganap muli ang iyong pagpatay, O lubhang mapalad; sapagkat sa walong-daang kapanganakan, ang tao’y pinahihirapan dahil sa kasalanan ng pagpatay sa sinapupunan.

Verse 64

मृतः शुनत्वं चाप्नोति वर्षाणां तु शतत्रयम् । ततस्तस्य क्षये जाते काकयोनिं व्रजेत्पुनः

Pagkaraan ng kamatayan, nakakamit niya ang kalagayan ng aso sa loob ng tatlong-daang taon; at kapag nagwakas ang panahong iyon, muli siyang isisilang sa sinapupunan ng uwak.

Verse 65

तत्रापि च शतान्यष्टौ क्लिश्यते पापकर्मणि । वराहो दश जन्मानि तदन्ते जायते कृमिः

Doon man, sa walong-daang taon, ang gumagawa ng masamang gawa ay pinahihirapan. Siya’y isinisilang na baboy-ramo sa sampung buhay, at sa wakas niyon ay isinisilang na uod.

Verse 66

ततश्चारोहिणीं प्राप्य गोगजाश्वनृजन्मभाक् । श्रूयते श्रुतिशास्त्रेषु वेदेषु च परंतप

Pagkaraan nito, pagkamit ng ‘pataas na landas’, siya’y nagkakaroon ng mga kapanganakan bilang baka, elepante, kabayo, at tao—gaya ng naririnig sa Śruti, sa mga śāstra, at sa mga Veda, O manlulupig ng kaaway.

Verse 67

सर्वपापाधिकं पापं बालहत्या द्विजोत्तम । बालहत्यायुतो विप्रः पच्यते नरके ध्रुवम्

Ang pagpatay sa bata ay kasalanang higit sa lahat ng kasalanan, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang. Ang brāhmaṇa na nadungisan ng pagpatay sa bata ay tiyak na niluluto sa impiyerno.

Verse 68

वर्षाणि च शतान्यष्टौ प्राप्नोति यमयातनाम् । तस्मादल्पतरो दोषः पिबतो मे स्तनं तव

Sa loob ng walong daang taon, daranasin niya ang mga parusa ni Yama. Kaya’t higit na magaan ang kasalanan kung iinumin mo ang aking gatas sa dibdib.

Verse 69

तथैवापिबतः पापं जायते बहुवर्षिकम् । क्षुधातृषाविरामस्ते पुण्यं च पिबतः स्तनम्

Gayundin, kung hindi ka iinom, lilitaw ang kasalanang tatagal ng maraming taon. Sa pag-inom sa dibdib, mapapawi ang iyong gutom at uhaw—at magkakamit ka rin ng puṇya.

Verse 70

अतो न चेतः संदिग्धं कर्तव्यमिह कर्हिचित् । एहि विप्र यथाकामं बालार्थे पिब मे स्तनम्

Kaya’t huwag mag-alinlangan ang iyong puso rito kailanman. Halika, O brāhmaṇa—uminom ka sa aking dibdib ayon sa iyong nais, alang-alang sa bata.

Verse 71

ततोऽहं वचनं श्रुत्वा स्तनं पातुं समुद्यतः । न च तृप्तिं विजानामि पिबतः स्तनमुत्तमम्

Pagkarinig ko sa kanyang mga salita, ako’y naghandang uminom sa dibdib. Ngunit kahit iniinom ko ang dakilang gatas na iyon, hindi ko natagpuan ang pagkabusog.

Verse 72

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि भारतैवं शतानि च । ततः प्रबुद्धोत्सङ्गेऽहं मायानिद्राविमोहितः

Sa loob ng tatlumpung libong taon—at gayundin ng daan-daang taon pa, O Bhārata—pagkaraan ay nagising ako sa kanyang kandungan, nalinlang ng isang māyā-nidrā, ang tulog ng ilusyon.

Verse 73

निद्राविगतमोहोऽहं यावत्पश्यामि पाण्डव । तावत्सुप्तं न पश्यामि न च तं बालकं विभो

Nang mapawi sa akin ang pagkalito ng antok, habang ako’y lumilinga, O Pāṇḍava, wala akong nakitang sinumang natutulog, ni nakita ko ang batang iyon, O Panginoon.

Verse 74

चतुरस्तांश्च वै कुम्भान् पश्यामि तत्र भारत । न च पश्यामि तां देवीं गता वै कुत्रचिच्च ते

Doon ay nakita ko ang apat na banga, O Bhārata; ngunit hindi ko nakita ang Diyosa—tunay ngang naparoon Siya sa kung saan, na di mo nalalaman.

Verse 75

एवं विमृश्यमानस्य चिन्तयानस्य तिष्ठतः । ईषद्धसितया वाचा देवी वचनमब्रवीत्

Habang siya’y nakatayo roon, nagbubulay at nalulubog sa pag-iisip, ang Diyosa—na may banayad na ngiting bahagya—ay nagsalita sa kanya ng ganitong mga salita.

Verse 76

श्रीदेव्युवाच । कृष्णः स पुरुषः सुप्तो द्वितीयोऽप्यागतो हरः । ये चत्वारश्च ते कुम्भाः समुद्रास्ते द्विजोत्तम

Sinabi ng Mahādevī: “Ang maitim na Katauhang nakita mong nakahimlay at natutulog ay si Kṛṣṇa (Viṣṇu). Ang ikalawang lumapit ay si Hara (Śiva). At ang apat na bangang iyon, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ay ang apat na karagatan.”

Verse 77

यश्च बालस्त्वया दृष्टो ब्राह्मा लोकपितामहः । अहं च पृथिवी ज्ञेया सप्तद्वीपा सर्वता

“At ang batang nakita mo ay si Brahmā, ang Pitāmaha, ang lolo ng mga daigdig. At Ako nama’y dapat mong makilalang ang mismong Daigdig—sa lahat ng dako—kasama ang pitong dvīpa (mga kontinente).”

Verse 78

या गता त्वां परित्यज्य भूतले सुप्रतिष्ठिता । इमां च प्रेक्षसे विप्र नर्मदां सरितां वराम्

Siya na umalis, iniwan kang mag-isa, ay matatag na naitatag sa ibabaw ng lupa. At ngayon, O Brāhmaṇa, iyong namamasdan ang Narmadā—pinakamainam sa mga ilog.

Verse 79

सर्वसत्त्वोपकाराय बृहते पुण्यलक्षणा । रेवानदी तु विख्याता न मृता तेन नर्मदा

May banal na tanda at dakila sa paggawa ng kabutihan para sa kapakinabangan ng lahat ng nilalang, ang ilog na ito’y tanyag bilang Revā. Siya’y “hindi patay”; kaya siya tinatawag na Narmadā.

Verse 80

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ स्वस्थो भव महामुने । इत्युक्त्वा मां तदा देवी तत्रैवान्तरधीयत

Sa pagkaalam nito, lumakad ka tungo sa kapayapaan; maging panatag ka, O dakilang muni. Pagkasabi nito sa akin, ang Diyosa ay naglaho roon din sa lugar na yaon.

Verse 81

एवं हि शेते भगवान्सत्त्वस्थः प्रलये सदा । सत्त्वरूपो महादेवो यदाधारे जगत्स्थितम्

Tunay nga, sa panahon ng pagkalusaw, ang Mapalad na Panginoon ay laging nahihimlay na nakalagay sa sattva. Ang Mahādeva—na ang anyo ay sattva—ang siyang salalayan na kinalalagyan ng sansinukob.

Verse 82

एवं मयानुभूतं तु दृष्टमाश्चर्यमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं कथितं ते नरोत्तम

Ganito ko mismo naranasan at nasaksihan ang kataas-taasang kababalaghan. Ang banal na salaysay na ito—tagapuksa ng lahat ng kasalanan—ay isinalaysay ko sa iyo, O pinakamainam sa mga tao.

Verse 83

विष्णोश्चरितमित्युक्तं यत्त्वया परिपृच्छितम् । भूय एव महाबाहो किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

Ang salaysay tungkol kay Viṣṇu na iyong itinanong ay naipahayag na. Muli, O makapangyarihang bisig—ano pa ang nais mong marinig?