Adhyaya 191
Binubuksan ang kabanata sa paggabay ni Mārkaṇḍeya sa manlalakbay-panrelihiyon patungo sa Siddheśvara at sa katabing liṅga na kusang nagpakita (svāyambhuva), na inilarawang “amṛta-srāvin” o dumadaloy ng nektar. Sa mismong darśana pa lamang sa banal na pook na ito, agad na nakakamit ang dakilang kapala, kaya’t natatatag ang pambihirang kabanalan ng tīrtha. Tinanong ni Yudhiṣṭhira kung paano nakamit ng mga diyos ang siddhi sa Siddheśvara, lalo na ang pagbanggit sa “labindalawang Āditya.” Ibinilang ni Mārkaṇḍeya ang Dvādaśa Āditya—Indra, Dhātā, Bhaga, Tvaṣṭā, Mitra, Varuṇa, Aryaman, Vivasvān, Savitṛ, Pūṣan, Aṃśumān, at Viṣṇu—at ipinaliwanag na sa pagnanais ng katayuang solar, nagsagawa sila ng matinding tapas sa pampang ng Narmadā sa Siddheśvara. Ang kanilang tagumpay ay minarkahan ng pagtatatag kay Divākara sa tīrtha sa pamamagitan ng pamamahagi ng mga “aṃśa” (bahagi ng sinag) ng araw, kaya’t sumikat ang lugar. Iniuugnay pa ng salaysay ang mga Āditya sa tungkuling kosmiko sa panahon ng pagkalusaw at sa paglalagay ayon sa mga direksiyon, na naglalarawan ng ayos ng kapangyarihang solar (dik-vyavasthā). Sa huli, itinatakda ang wastong asal ng paglalakbay at ang phala: ang paliligo sa umaga at pagdarśana sa Dvādaśāditya ay pumupuksa sa kasalanang mula sa salita, isip, at gawa; ang pradakṣiṇā ay itinuturing na gaya ng pag-ikot sa daigdig; ang pag-aayuno sa saptamī sa tīrtha na ito ay nagdudulot ng pambihirang bunga; at ang paulit-ulit na pag-ikot ay nag-aalis ng karamdaman at nagdudulot ng kasaganaan—kalusugan at supling—bilang phalaśruti ng disiplinadong debosyon.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । सिद्धेश्वरं ततो गच्छेत्तस्यैव तु समीपतः । अमृतस्रावि तल्लिङ्गमाद्यं स्वायम्भुवं तथा
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan, dapat magtungo sa Siddheśvara; at sa mismong kalapitan nito ay naroon ang liṅga na dumadaloy ng amṛta—ang sinauna at kusang nahayag (svayambhū) rin.
Verse 2
दृष्टमात्रेण येनेह ह्यनृणो जायते नरः । पुरा वर्षशतं साग्रमाराध्य परमेश्वरम्
Sa pagtanaw pa lamang dito, ang tao sa mundong ito ay nagiging walang pagkakautang. Noong unang panahon, matapos sambahin ang Kataas-taasang Panginoon sa isang daang taon at higit pa, ipinahayag ang kadakilaang ito.
Verse 3
प्राप्नुयुः परमां सिद्धिमादित्या द्वादशैव तु । अतः सिद्धेश्वरः प्रोक्तः सिद्धिदः सिद्धिकाङ्क्षिणाम्
Dito nga nakamtan ng labindalawang Āditya ang sukdulang siddhi. Kaya siya’y tinawag na ‘Siddheśvara’—Panginoon ng mga kaganapan—na nagkakaloob ng siddhi sa mga naghahangad ng siddhi.
Verse 4
युधिष्ठिर उवाच । कथं सिद्धेश्वरे प्राप्ताः सिद्धिं देवा द्विजोत्तम । आदित्या इति यच्चोक्तं तन्मे विस्मापनं कृतम्
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O pinakadakila sa mga dvija, paano nakamtan ng mga deva ang siddhi sa Siddheśvara? At ang sinabi mo tungkol sa ‘Āditya’ ay nagdulot sa akin ng matinding pagkamangha.”
Verse 5
तपस्युग्रे व्यवसिता आदित्याः केन हेतुना । सम्प्राप्तास्तु द्विजश्रेष्ठ सिद्धिं चैवाभिलाषिकीम्
“Sa anong dahilan nagsagawa ng mabagsik na tapasya ang mga Āditya? At, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, paano nila natamo ang mismong siddhi na minimithi nila?”
Verse 6
संक्षिप्य तु मया पृष्टं विस्तराद्द्विज शंस मे
“Bagaman maikli ang aking pagtatanong, O brāhmaṇa, isalaysay mo sa akin nang lubos at may buong pagpapaliwanag.”
Verse 7
मार्कण्डेय उवाच । अदितेर्द्वादशादित्या जाताः शक्रपुरोगमाः । इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्रोऽथ वरुणोऽर्यमा
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Mula kay Aditi isinilang ang labindalawang Āditya, na pinangungunahan ni Śakra (Indra): Indra, Dhātā, Bhaga, Tvaṣṭṛ, Mitra, Varuṇa, at Aryaman.”
Verse 8
विवस्वान्सविता पूषा ह्यंशुमान्विष्णुरेव च । त इमे द्वादशादित्या इच्छन्तो भास्करं पदम्
“(Sila ay) Vivasvān, Savitṛ, Pūṣan, Aṃśumān, at gayundin si Viṣṇu. Ito ang labindalawang Āditya, na nagnanais sa kataasang kalagayan ni Bhāskara—ang dakilang luklukan ng Araw.”
Verse 9
नर्मदातटमाश्रित्य तपस्युग्रे व्यवस्थिताः । सिद्धेश्वरे महाराज काश्यपेयैर्महात्मभिः
“Sa pag-asa at kanlungan sa pampang ng Narmadā, nagsagawa sila ng mabagsik na tapasya sa Siddheśvara, O dakilang hari—yaong mga dakilang-loob, mga inapo ni Kaśyapa.”
Verse 10
परा सिद्धिरनुप्राप्ता द्वादशादित्यसंज्ञितैः । स्थापितश्च जगद्धाता तस्मिंस्तीर्थे दिवाकरः
Nakamtan ng mga tinatawag na Labindalawang Āditya ang kataas-taasang siddhi; at sa tīrthang yaon, itinatag si Divākara, ang tagapagtaguyod ng sanlibutan, bilang banal na presensya ng pagsamba.
Verse 11
स्वकीयांशविभागेन द्वादशादित्यसंज्ञितैः । तदाप्रभृति तत्तीर्थं राजन्ख्यातिं गतं भुवि
Sa paghahati ng kani-kanilang bahagi—ng kanilang maningning na bahagi—ng mga tinatawag na Labindalawang Āditya, mula noon, O hari, ang tīrthang iyon ay sumikat at nakilala sa buong daigdig.
Verse 12
प्रलये समनुप्राप्ते ह्यादित्या द्वादशैव ते । द्वादशादित्यतो राजन् सम्भवन्ति युगक्षये
O hari, kapag dumarating ang pralaya, ang kosmikong pagkalusaw, yaong labindalawang Āditya ay tunay na lumilitaw; at sa pagtatapos ng isang yugá, sila’y sumisibol bilang pagpapakita ng anyong Labindalawang-Araw.
Verse 13
इन्द्रस्तपति पूर्वेण धाता चैवाग्निगोचरे । गभस्तिपतिर्वै याम्ये त्वष्टा नैरृतदिङ्मुखः
Si Indra ay nagniningas sa silangan; si Dhātṛ ay kumikislap sa dako ni Agni (timog-silangan). Si Gabhastipati ay nananahan sa timog na bahagi, at si Tvaṣṭṛ ay nakaharap sa timog-kanluran.
Verse 14
वरुणः पश्चिमे भागे मित्रस्तु वायवे तथा । विष्णुश्च सौम्यदिग्भागे विवस्वानीशगोचरे
Si Varuṇa ay nasa kanlurang bahagi; si Mitra naman ay nasa dako ni Vāyu (hilagang-kanluran). Si Viṣṇu ay nasa hilagang bahagi, at si Vivasvān ay nasa dako ni Īśa (hilagang-silangan).
Verse 15
ऊर्ध्वतश्चैव सविता ह्यधः पूषा विशोषयन् । अंशुमांस्तु तथा विष्णुर्मुखतो निर्गतं जगत्
Sa itaas ay si Savitṛ; sa ibaba ay si Pūṣan na nagpapatuyo (sa mga daigdig). Gayundin si Aṃśumān at si Viṣṇu—sa kanilang naglalagablab na liwanag, ang sansinukob ay iniluluwa mula sa bibig (ng kosmikong simulain).
Verse 16
प्रदहन्वै नरश्रेष्ठ बभ्रमुश्च इतस्ततः । यथैव ते महाराज दहन्ति सकलं जगत्
O pinakamainam sa mga tao, sila’y naglalagablab at gumagala rito at roon; gayon nga, O dakilang Hari, sinusunog nila ang buong daigdig.
Verse 17
तथैव द्वादशादित्या भक्तानां भावसाधनाः । प्रातरुत्थाय यः स्नात्वा द्वादशादित्यसंज्ञितम्
Gayon din, ang Labindalawang Āditya ay nagiging paraan upang linangin ang debosyon ng mga deboto. Sinumang bumangon sa umaga at, matapos maligo, tumingin sa (diyos) na tinatawag na Dvādaśāditya…
Verse 18
पश्यते देवदेवेशं शृणु तस्यैव यत्फलम् । वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम्
…at tumitingin sa Panginoon ng mga diyos—pakinggan ang bunga niyon. Anumang kasalanang nagawa noon, maging sa salita, sa isip, o bunga ng gawa,
Verse 19
नश्यते तत्क्षणादेव द्वादशादित्यदर्शनात् । प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात्तस्य देवस्य भारत
…ay napapawi sa mismong sandali sa pagtanaw sa Dvādaśāditya. At, O Bhārata, sinumang magsagawa ng pradakṣiṇa (pag-ikot na may paggalang) sa diyos na iyon,
Verse 20
प्रदक्षिणीकृता तेन पृथिवी नात्र संशयः । तत्र तीर्थे तु सप्तम्यामुपवासेन यत्फलम्
Sa gawang iyon ay wari’y nakapagpa-pradakṣiṇā sa buong daigdig—walang alinlangan. At ngayon, ang bunga ng pag-aayuno sa ikapitong tithi sa banal na tīrtha na iyon:
Verse 21
अन्यत्र सप्तसप्तम्यां लभन्ति न लभन्ति च । षष्ठ्यां वारे दैनकरे द्वादशादित्यदर्शनात्
Sa ibang dako, sa ‘ikapito ng ikapito’ (bihirang pagsasanib ng Saptamī), maaaring makamtan o hindi ang gayong bunga; ngunit dito, sa pagtanaw lamang sa Dvādaśāditya—kahit sa ikaanim na tithi, sa araw ng Linggo—tiyak ang kapakinabangan.
Verse 22
प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात्तस्य पापं तु नश्यति । अरोगी सप्तजन्मानि भवेद्वै नात्र संशयः
Sinumang magsagawa ng pradakṣiṇā, napapawi ang kanyang mga kasalanan. Magiging walang karamdaman siya sa pitong kapanganakan—walang alinlangan.
Verse 23
यस्तु प्रदक्षिणशतं दद्याद्भक्त्या दिने दिने । दद्रूपिटककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिकाः
Ngunit yaong araw-araw, nang may bhakti, ay nag-aalay ng sandaang pradakṣiṇā—napapawi ang buni, pigsa, ketong, mga pantal at eksema, at iba pang gayong karamdaman.
Verse 24
नश्यन्ति व्याधयः सर्वे गरुडेनेव पन्नगाः । पुत्रप्राप्तिर्भवेत्तस्य षष्ट्या वासरसेवनात्
Naglahong lahat ng karamdaman—gaya ng mga ahas sa harap ni Garuḍa. Sa paglilingkod sa ganitong pagsasagawa sa loob ng animnapung araw, tinatamo niya ang biyaya ng pagkakaroon ng anak na lalaki.
Verse 191
अध्याय
Kabanata (palatandaan ng hangganan ng kabanata).