Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा कुरुते प्राणसंक्षयम् । स गच्छेद्यदि युक्तोऽपि पापेन शिवमन्दिरम्

Transliteration

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā kurute prāṇasaṃkṣayam | sa gacchedyadi yukto'pi pāpena śivamandiram

Translation

At sa tīrtha na yaon, ang sinumang maligo at saka wakasan ang buhay—kahit nabibigatan pa ng kasalanan—siya’y napaparoon sa tahanan ng Śiva, sa Kanyang banal na dako.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Desha-adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोध-प्रदर्शक (particle: ‘but/indeed’)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (having bathed)

• कुरुते: does; performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• प्राणसंक्षयम्: destruction of life; death
• प्राणसंक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण + संक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—प्राणानां संक्षयः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)

• गच्छेत्: would/should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्त-प्रदर्शक (conditional particle: ‘if’)

• युक्तः: joined; associated; tainted
• युक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; युज् धातोः)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle), विशेषणम् (सः इति)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-कार (even/also)

• पापेन: with sin; by sin
• पापेन: Sahakari/Hetu (Association/Cause)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• शिवमन्दिरम्: Śiva’s temple
• शिवमन्दिरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—शिवस्य मन्दिरम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Mārkaṇḍeya (context continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gopeśvara

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A devotee, having bathed at the river-ghāṭa, lies peacefully under a tree near the Gopeśvara shrine; subtle divine attendants indicate passage to Śiva’s abode.

Characters & Entities

• Śiva
• Gopeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The purifying power of a great tīrtha is exalted as capable of overriding even heavy sin, directing the soul toward Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Gopeśvara tīrtha referenced in Adhyāya 162.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha; the verse then states the promised result at death after such bathing.