Adhyaya 159

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमपावनम् । नर्मदायां सुदुष्प्रापं सिद्धं ह्यनरकेश्वरम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkatapos, O dakilang hari, dapat puntahan ang lubhang nagpapadalisay na tīrtha sa Narmadā—mahirap makamtan—na kilala bilang ganap na dambana ni Anarakeśvara.

Verse 2

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पापकर्मापि भारत । न पश्यति महाघोरं नरकद्वारसंज्ञिकम्

O Bhārata, kahit ang taong nabibigatan ng makasalanang gawa—pagkaligo sa banal na tawiran na yaon—ay hindi na makakakita sa lubhang kakilakilabot na pook na tinatawag na “Pintuan ng Impiyerno.”

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभफलैस्तात भुक्तभोगा नरास्त्विह । जायन्ते लक्षणैर्यैस्तु तानि मे वद सत्तम

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O mahal na ginoo, ang mga tao rito—matapos malasap ang bunga ng mabuti at masama—ay muling isinisilang na may mga tanda. O pinakamarangal sa mabubuti, sabihin mo sa akin kung ano ang mga tandang iyon.

Verse 4

यथा निर्गच्छते जीवस्त्यक्त्वा देहं न पश्यति । तथा गच्छन्पुनर्देहं पञ्चभूतसमन्वितः

Kung paanong ang jīva ay lumalabas, iniiwan ang katawan at hindi na ito nakikita, gayon din, sa paglalakbay nito, pumapasok itong muli sa ibang katawan, na muling may kasamang limang elemento.

Verse 5

त्वगस्थिमांसमेदोऽसृक्केशस्नायुशतैः सह । विण्मूत्ररेतःसङ्घाते का संज्ञा जायते नृणाम्

Binubuo ng balat, buto, laman, taba, dugo, buhok, at daan-daang litid—at isang bunton ng dumi, ihi, at semilya—anong ‘pagkakakilanlan’ nga ba ang tunay na sumisibol sa tao mula sa gayong halo?

Verse 6

एवमुक्तः स मार्कण्डः कथयामास योगवित् । ध्यात्वा सनातनं सर्वं देवदेवं महेश्वरम्

Nang masabihan nang gayon, si Mārkaṇḍa—ang nakaaalam ng Yoga—ay nagsimulang magsalita, matapos magnilay kay Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos, ang walang-hanggang Panginoon na Siya ang Lahat.

Verse 7

मार्कण्डेय उवाच । शृणु पार्थ महाप्रश्नं कथयामि यथाश्रुतम् । सकाशाद्ब्रह्मणः पूर्वमृषिदेवसमागमे

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Makinig ka, O Pārtha, sa dakilang tanong na ito. Ipaaabot ko ito ayon sa aking narinig noon—mula kay Brahmā mismo, sa pagtitipon ng mga ṛṣi at mga diyos.

Verse 8

गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

Sa mga may pagpipigil-sa-sarili, ang guro ang tagapagtuwid; sa masasama, ang hari ang tagapagtuwid. Ngunit sa mga nagtatago ng kasalanan sa mundong ito, si Yama na anak ni Vivasvān ang tunay na tagapagparusa.

Verse 9

अचीर्णप्रायश्चित्तानां यमलोके ह्यनेकधा । यातनाभिर्वियुक्तानामनेकां जीवसन्ततिम्

Sa kaharian ni Yama, yaong mga hindi nagsagawa ng pag-alis-sala ay dumaranas ng sari-saring parusa; at pagkalaya sa mga pahirap na iyon, sila’y nagpapatuloy sa maraming sunod-sunod na agos ng buhay na may katawan.

Verse 10

गत्वा मनुष्यभावे तु पापचिह्ना भवन्ति ते । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

Kapag sila’y muling nagbalik sa kalagayang-tao, taglay nila ang mga tanda ng kasalanan. Yaon ay ipaliliwanag ko sa iyo ngayon—makinig kang may iisang-tutok na isip, O hari.

Verse 11

सहित्वा यातनां सर्वां गत्वा वैवस्वतक्षयम् । विस्तीर्णयातना ये तु लोकमायान्ति चिह्निताः

Matapos tiisin ang lahat ng pagdurusa at marating ang tahanan ni Vaivasvata (Yama), yaong dumanas ng mahabang parusa ay nagbabalik sa daigdig na may lantad na mga tanda.

Verse 12

गद्गदोऽनृतवादी स्यान्मूकश्चैव गवानृते । ब्रह्महा जायते कुष्ठी श्यावदन्तस्तु मद्यपः

Ang nagsisinungaling ay nagiging pautal-utal; at ang nagsisinungaling tungkol sa mga baka ay nagiging pipi. Ang pumatay sa isang brāhmaṇa ay isinisilang na may ketong; at ang umiinom ng nakalalasing ay nagkakaroon ng nangingitim na mga ngipin.

Verse 13

कुनखी स्वर्णहरणाद्दुःश्चर्मा गुरुतल्पगः । संयोगी हीनयोनिः स्याद्दरिद्रोऽदत्तदानतः

Sa pagnanakaw ng ginto, nagkakaroon ng baluktot at may sakit na mga kuko; ang lumalapastangan sa higaan ng guro ay dinadapuan ng mabigat na sakit sa balat. Ang nakikipag-ugnayang bawal ay isinisilang sa hamak na sinapupunan; at ang hindi nagbibigay ng nararapat ibigay ay nagiging dukha.

Verse 14

ग्रामशूकरतां याति ह्ययाज्ययाजको नृप । खरो वै बहुयाजी स्याच्छ्वानिमन्त्रितभोजनात्

O hari, ang nagsasagawa ng yajña para sa mga hindi karapat-dapat pag-alayan ay nagiging baboy sa nayon. At ang nagsasagawa ng napakaraming yajña ay nagiging asno dahil sa pagkain ng handog sa maruming piging na inihain sa paanyaya ng aso.

Verse 15

अपरीक्षितभोजी स्याद्वानरो विजने वने । वितर्जकोऽथ मार्जारः खद्योतः कक्षदाहतः

Ang kumakain nang hindi sinusuri ay nagiging unggoy sa isang ilang na gubat. Ang mapanlait ay nagiging pusa; at ang nagsisindi ng apoy sa tuyong sukal ay nagiging alitaptap.

Verse 16

अविद्यां यः प्रयच्छेत बलीवर्दो भवेद्धि सः । अन्नं पर्युषितं विप्रे ददानः क्लीबतां व्रजेत्

Ang nagbibigay ng kamangmangan ay tunay na nagiging baka-ramo. At, O brāhmaṇa, ang nag-aalay ng panis na pagkain sa isang brāhmaṇa ay napapasa kalagayang walang-lakas sa pagkalalaki.

Verse 17

मात्सर्यादथ जात्यन्धो जन्मान्धः पुस्तकं हरन् । फलान्याहरतोऽपत्यं म्रियते नात्र संशयः

Dahil sa inggit, ang tao’y nagiging bulag mula pa sa pagsilang. Ang nagnanakaw ng aklat ay isinisilang na bulag. At ang nagdadala ng nakaw na bunga—namamatay ang anak; dito’y walang pag-aalinlangan.

Verse 18

मृतो वानरतां याति तन्मुक्तोऽथ गलाडवान् । अदत्त्वा भक्षयंस्तानि ह्यनपत्यो भवेन्नरः

Pagkamatay, siya’y napapasa anyong unggoy; pagkalaya roon, nagiging may sakit sa lalamunan. At ang taong kumakain ng mga iyon (bunga) nang hindi nagbibigay ng bahagi o pahintulot ay nagiging walang supling.

Verse 19

हरन्वस्त्रं भवेद्गोधा गरदः पवनाशनः । प्रव्राजी गमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः

Ang nagnanakaw ng kasuotan ay nagiging bayawak. Ang naglalason ay nagiging yaong nabubuhay na tila sa hangin lamang. At, O hari, ang tumatalikod sa buhay ng pagtalima at pagtalikod-sa-mundo, at gumagala nang mali, ay nagiging multo ng disyerto.

Verse 20

वातको जलहर्ता च धान्यहर्ता च मूषकः । अप्राप्तयौवनां गच्छन् भवेत्सर्प इति श्रुतिः

Ayon sa banal na tradisyon: ang mapanirang-dila ay tatamaan ng sakit ng hangin; gayundin ang magnanakaw ng tubig. Ang magnanakaw ng butil ay muling isisilang na daga. At ang lumalapit sa dalagang hindi pa nagdadalaga ay nagiging ahas.

Verse 21

गुरुदाराभिलाषी च कृकलासो भवेच्चिरम् । जलप्रस्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः

Ang may pagnanasa sa asawa ng guru ay magiging butiki sa mahabang panahon. At ang taong sumisira sa daluyan ng tubig ay isisilang na isda.

Verse 22

अविक्रेयान् विक्रयन् वै विकटाक्षो भवेन्नरः । अयोनिगो वृको हि स्यादुलूकः क्रयवञ्चनात्

Ang nagbebenta ng bagay na di dapat ipagbili ay magiging taong may pangit at baluktot na mga mata. Ang lumalapit sa babae nang labag sa dharma ay magiging lobo; at ang nandaraya sa bili at benta ay magiging kuwago.

Verse 23

मृतस्यैकादशाहे तु भुञ्जानः श्वोपजायते । प्रतिश्रुत्य द्विजायार्थमददन्मधुको भवेत्

Ang kumakain sa loob ng labing-isang araw ng pagluluksa sa patay ay muling isisilang na aso. At ang nangakong mag-aalay sa isang dvija para sa gawaing panrelihiyon ngunit hindi tumupad, ay magiging bubuyog.

Verse 24

राज्ञीगमाद्भवेद्दुष्टतस्करो विड्वराहकः । परिवादी द्विजातीनां लभते काच्छपीं तनुम्

Sa lihim na pakikiapid sa asawa ng hari, ang tao’y nagiging masamang magnanakaw at isisilang na baboy-ramo na kumakain ng dumi. Ang naninirang-puri sa mga dvija ay magkakamit ng katawan ng pagong.

Verse 25

व्रजेद्देवलको राजन्योनिं चाण्डालसंज्ञिताम् । दुर्भगः फलविक्रेता वृश्चिको वृषलीपतिः

Ang lingkod ng templo na nabubuhay sa maling paglilingkod ay babagsak, O hari, sa sinapupunang maharlika na may tatak na Caṇḍāla. Ang nagtitinda ng prutas ay nagiging kapus-palad; at ang kumuha ng asawang mababang-uri ay nagiging alakdan.

Verse 26

मार्जारोऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक् । सोदर्यागमनात्षण्ढो दुर्गन्धश्च सुगन्धहृत्

Ang humahawak sa apoy gamit ang paa ay muling isisilang na pusa—may sakit at kumakain ng laman. Sa paglapit sa sariling kapatid na babae ay kapanganakan bilang eunuko; at ang nagnanakaw ng pabango ay nagiging mabaho.

Verse 27

ग्रामभट्टो दिवाकीर्तिर्दैवज्ञो गर्दभो भवेत् । कुपण्डितः स्यान्मार्जारो भषणो व्यास एव च

Ang mambobola sa nayon, ang taong tanyag lamang sa araw, at ang astrologo ay muling isisilang na asno. Ang huwad na pantas ay nagiging pusa; at ang madaldal—kahit tawagin ang sarili na ‘Vyāsa’—ay gayon din ang sinasapit.

Verse 28

स एव दृश्यते राजन्प्रकाशात्परमर्मणाम् । यद्वा तद्वापि पारक्यं स्वल्पं वा यदि वा बहु

Ang gayong mga tanda ay nakikita, O hari, sa pagbubunyag ng pinakaloob na lihim—maging ito man ay ukol sa pag-aari o bagay ng iba, maging kaunti man o marami.

Verse 29

कृत्वा वै योनिमाप्नोति तैरश्चीं नात्र संशयः । एवमादीनि चान्यानि चिह्नानि नृपसत्तम

Sa paggawa ng gayon, tiyak na nakakamit ang kapanganakang hayop—walang pag-aalinlangan dito. Marami pang iba pang gayong mga tanda ang umiiral, O pinakadakila sa mga hari.

Verse 30

स्वकर्मविहितान्येव दृश्यन्ते यैस्तु मानवाः । ततो जन्म ततो मृत्युः सर्वजन्तुषु भारत

Nakikita ang mga tao na tumatanggap ng mga kalagayang itinakda ng sarili nilang karma. Mula roon ang kapanganakan, at mula roon ang kamatayan sa lahat ng nilalang, O Bhārata.

Verse 31

जायते नात्र सन्देहः समीभूते शुभाशुभे । स्त्रीपुंसोः सम्प्रयोगेण विषुद्धे शुक्रशोणिते

Walang pag-aalinlangan: nagkakaroon ng kapanganakan kapag nagbunga ang kabutihan at kasamaan; sa pagsasanib ng babae at lalaki, kapag naroon ang dalisay na binhi at dugo.

Verse 32

पञ्चभूतसमोपेतः सषष्ठः परमेश्वरः । इन्द्रियाणि मनः प्राणा ज्ञानमायुः सुखं धृतिः

Taglay ang limang dakilang elemento, at bilang Kataas-taasang Panginoon—ang ‘ikaanim’ na lampas sa mga ito—Kanyang hinuhubog sa may katawan ang mga pandama, ang isip, ang mga hiningang-buhay, kaalaman, haba ng buhay, ligaya, at katatagan.

Verse 33

धारणं प्रेरणं दुःखमिच्छाहङ्कार एव च । प्रयत्न आकृतिर्वर्णः स्वरद्वेषौ भवाभवौ

Kanya ring ipinangyayari ang paghawak at pag-uudyok, ang pagdurusa, ang pagnanasa at ang pagkamakasarili; ang pagsisikap, anyo ng katawan at kulay; sariling pagkahilig at pag-ayaw, at ang mga kalagayan ng pag-iral at di-pag-iral.

Verse 34

तस्येदमात्मनः सर्वमनादेरादिमिच्छतः । प्रथमे मासि स क्लेदभूतो धातुविमूर्छितः

Ang lahat ng ito ay sa Sariling-Atman na yaon: bagaman walang pasimula, nagnanais Siya ng pasimula. Sa unang buwan, ang sanggol sa sinapupunan ay nagiging mamasa-masang bukol, at ang mga sangkap ng katawan ay hindi pa malinaw at hindi pa nahuhubog.

Verse 35

मास्यर्बुदं द्वितीये तु तृतीये चेन्द्रियैर्युतः । आकाशाल्लाघवं सौक्ष्म्यं शब्दं श्रोत्रबलादिकम् । वायोस्तु स्पर्शनं चेष्टां दहनं रौक्ष्यमेव च

Sa ikalawang buwan, nagiging isang namamagang bukol ang sanggol; sa ikatlo, napagkakalooban ng mga pandama. Mula sa ākāśa (kalawakan) sumisibol ang gaan, kapinuhan, tunog, at lakas ng pandinig at iba pa; at mula sa vāyu (hangin) ang haplos, paggalaw, at pagkatuyo bilang katangian.

Verse 36

पित्तात्तु दर्शनं पक्तिमौष्ण्यं रूपं प्रकाशनम् । सलिलाद्रसनां शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्दवम्

Mula sa pitta, ang maalab na prinsipyo, sumisibol ang paningin, pagtunaw, init, anyo, at pagliwanag; at mula sa salila (tubig) sumisibol ang lasa, lamig, pagkamadulas, halumigmig, at kalambutan.

Verse 37

भूमेर्गन्धं तथा घ्राणं गौरवं मूर्तिमेव च । आत्मा गृह्णात्यजः पूर्वं तृतीये स्पन्दते च सः

Mula sa bhūmi (lupa) dumarating ang amoy at ang kakayahang umamoy, ang bigat at ang matibay na anyo. Ang di-isinilang na Sarili (Ātman) ay unang tumatanggap ng mga ito, at sa ikatlong buwan siya rin ay nagsisimulang pumintig at gumalaw.

Verse 38

दौर्हृदस्याप्रदानेन गर्भो दोषमवाप्नुयात् । वैरूप्यं मरणं वापि तस्मात्कार्यं प्रियं स्त्रियाः

Kapag ang taimtim na pagnanasa (dauḥṛda) ng buntis ay hindi pinagbigyan, ang sanggol sa sinapupunan ay maaaring mapinsala—magkaroon ng kapansanan o maging ikamatay pa. Kaya nararapat na ipagkaloob sa babae ang minamahal at makabubuti sa kanya.

Verse 39

स्थैर्यं चतुर्थे त्वङ्गानां पञ्चमे शोणितोद्भवः । षष्ठे बलं च वर्णश्च नखरोम्णां च सम्भवः

Sa ikaapat na buwan, tumitibay ang mga bahagi ng katawan; sa ikalima, sumisibol ang dugo. Sa ikaanim, nahahayag ang lakas at kulay ng balat, at nagkakaroon din ng mga kuko at buhok.

Verse 40

मनसा चेतनायुक्तो नखरोमशतावृतः । सप्तमे चाष्टमे चैव त्वचावान् स्मृतिवानपि

Taglay ang isip at kamalayan, nababalutan ng daan-daang kuko at balahibo; sa ikapito at ikawalong buwan, nagkakaroon ito ng balat—at maging ng alaala rin.

Verse 41

पुनर्गर्भं पुनर्धात्रीमेनस्तस्य प्रधावति । अष्टमे मास्यतो गर्भो जातः प्राणैर्वियुज्यते

Muli’t muli, ang kasalanan ay dumadaluhong sa sanggol sa sinapupunan, at maging sa inang nagdadala nito. Kaya kung sa ikawalong buwan isilang, nahihiwalay ito sa mga hininga ng buhay at hindi napapanatili.

Verse 42

नवमे दशमे वापि प्रबलैः सूतिमारुतैः । निर्गच्छते बाण इव यन्त्रच्छिद्रेण सज्वरः

Sa ikasiyam o maging ikasampung buwan, itinutulak ng makapangyarihang hangin ng panganganak, lumalabas ang sanggol—gaya ng palasong dumaraan sa siwang ng isang kasangkapan—na kadalasa’y may lagnat na paghihirap.

Verse 43

शरीरावयवैर्युक्तो ह्यङ्गप्रत्यङ्गसंयुतः । अष्टोत्तरं मर्मशतं तत्रास्था तु शतत्रयम्

Taglay ang mga bahagi ng katawan—mga sangkap at kasangkapang-ugat—ang balangkas ng tao ay may isang daan at walong marma, mga sagradong puntong-buhay; at sa loob nito’y sinasabing may tatlong daang buto.

Verse 44

सप्त शिरःकपालानि विहितानि स्वयम्भुवा । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च रोम्णामङ्गेषु भारत

Itinakda ng Sariling-Ipinanganak na Lumikha ang pitong plato ng bungo; at sa mga sangkap ng katawan, O Bhārata, ay may tatlong crore at kalahating crore na mga balahibo.

Verse 45

द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिसृताः । हितानाम हि ता नाड्यस्तासां मध्ये शशिप्रभा

Pitumpu’t dalawang libong (daluyan) ang lumalabas mula sa puso. Ang mga ito’y tinatawag na mga nāḍī na ‘hitā’; at sa gitna nila ay may isa na nagniningning na tila liwanag ng buwan.

Verse 46

एवं प्रवर्तते चक्रं भूतग्रामे चतुर्विधे । उत्पत्तिश्च विनाशश्च भवतः सर्वदेहिनाम्

Ganyan umiikot ang gulong sa apat na uri ng kalipunan ng mga nilalang. Sa lahat ng may katawan, nagaganap ang pagsilang at ang pagkapawi.

Verse 47

गतिरूर्ध्वा च धर्मेण ह्यधर्मेण त्वधोगतिः । जायते सर्ववर्णानां स्वधर्मचलनान्नृप

Sa pamamagitan ng dharma, ang landas ay paitaas; ngunit sa adharma, ang landas ay pababa. Sa lahat ng mga uri ng lipunan, O Hari, ang gayong kapalaran ay bunga ng paglihis sa sariling tungkulin.

Verse 48

देवत्वे मानवत्वे च दानभोगादिकाः क्रियाः । दृश्यन्ते या महाराज तत्सर्वं कर्मजं फलम्

Maging sa pagka-diyos o sa buhay-tao, ang mga gawaing nakikita—kawanggawa, pagtamasa, at iba pa—O dakilang Hari, lahat ng iyon ay bungang isinilang ng karma.

Verse 49

स्वकर्म विहिते घोरे कामक्सोधार्जिते शुभे । निमज्जेन्नरके घोरे यस्योत्तारो न विद्यते

Kapag ang sariling gawa ay nagiging kakila-kilabot—bagaman wari’y ‘mabuti’ ngunit kinamit sa pagnanasa at poot—lumulubog ang tao sa nakapanghihilakbot na impiyerno, na doo’y walang pag-ahon.

Verse 50

उत्तारणाय जन्तूनां नर्मदातटसंस्थितम् । एवमेतन्महातीर्थं नरकेश्वरमुत्तमम्

Para sa pagliligtas ng mga nilalang, naroon ang banal na tawiran na nasa pampang ng Narmadā. Ganito ang dakilang tīrtha, ang Narakeśvara—pinakamainam sa lahat.

Verse 51

नरकापहं महापुण्यं महापातकनाशनम् । तत्तीर्थं सर्वतीर्थानामुत्तमं भुवि दुर्लभम्

Ang tīrthang yaon ay pumapawi sa impiyerno, nagkakaloob ng dakilang kabutihang-loob, at sumisira sa mabibigat na kasalanan. Ito ang pinakapanguna sa lahat ng tīrtha, bihirang matagpuan sa daigdig.

Verse 52

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि नरकं नैव पश्यति

Sinumang maligo sa tīrthang iyon at sumamba kay Maheśvara—kahit nabibigatan ng malalaking kasalanan—ay hindi makakakita ng impiyerno.

Verse 53

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्धेनुं वैतरणीं शुभाम् । स मुच्यते सुखेनैव वैतरण्यां न संशयः

Sinumang maghandog sa tīrthang iyon ng isang mapalad na ‘Vaitaraṇī na baka’ ay napapalaya nang magaan; tungkol sa Vaitaraṇī, walang pag-aalinlangan.

Verse 54

युधिष्ठिर उवाच । यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । किंरूपा किंप्रमाणा सा कथं सा वहति द्विज

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sa kakila-kilabot na pintuan ni Yama, ang ilog na tinatawag na Vaitaraṇī—ano ang anyo nito, gaano ito kalawak, at paano ito umaagos, O brāhmaṇa?”

Verse 55

कथं तस्याः प्रमुच्यन्ते केषां वासस्तु संततम् । केषां तु सानुकूला सा ह्येतद्विस्तरतो वद

“Paano sila nakalalaya roon? Kanino ang walang patid na paninirahan (doon)? At kanino ito nagiging mapagpala? Isalaysay mo sa akin ito nang masinsinan.”

Verse 56

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धर्मपुत्र महाबाहो शृणु सर्वं मयोदितम् । या सा वैतरणी नाम यमद्वारे महासरित्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “O anak ni Dharma, makapangyarihang bisig—pakinggan mo ang lahat ng aking sasabihin. Ang dakilang ilog sa pintuan ni Yama ay tinatawag na Vaitaraṇī.”

Verse 57

अगाधा पाररहिता दृष्टमात्रा भयावहा । पूयशोणिततोया सा मांसकर्दमनिर्मिता

Ito’y di masukat ang lalim, walang kabilang pampang, at nakapangingilabot kahit masilayan lamang; ang tubig nito’y nana at dugo, at ito’y binuo ng putik na laman.

Verse 58

तत्तोयं भ्रमते तूर्णं तापीमध्ये घृतं यथा । कृमिभिः सङ्कुलं पूयं वज्रतुण्डैरयोमुखैः

Ang likidong yaon ay umiikot nang mabilis, gaya ng ghee sa gitna ng matinding init; ang nana roon ay siksik sa mga uod—bakal ang bibig, at ang tuka’y tila kidlat.

Verse 59

शिशुमारैश्च मकरैर्वज्रकर्तरिसंयुतैः । अन्यैश्च जलजीवैः सा सुहिंस्रैर्मर्मभेदिभिः

Ito’y punô ng mga śiśumāra at mga makara na may mga pamutol na tila kidlat, at ng iba pang nilalang sa tubig—mabangis na mararahas, tumatagos sa mahahalagang bahagi ng katawan.

Verse 60

तपन्ति द्वादशादित्याः प्रलयान्त इवोल्बणाः । पतन्ति तत्र वै मर्त्याः क्रन्दन्तो भृशदारुणम्

Doon naglalagablab ang labindalawang Aditya, mabagsik na wari’y sa wakas ng pralaya; doon bumabagsak ang mga mortal, humahagulhol sa sukdulang kakila-kilabot na pagdurusa.

Verse 61

हा भ्रातः पुत्र हा मातः प्रलपन्ति मुहुर्मुहुः । असिपत्त्रवने घोरे पतन्तं योऽभिरक्षति

“Ay, kapatid! Ay, anak! Ay, ina!”—paulit-ulit silang nananaghoy. Sa kakila-kilabot na gubat ng mga dahong-tabak, sinumang magtanggol sa nahuhulog…

Verse 62

प्रतरन्ति निमज्जन्ति ग्लानिं गच्छन्ति जन्तवः । चतुर्विधैः प्राणिगणैर्द्रष्टव्या सा महानदी

Tumatawid, lumulubog, at napapagod ang mga nilalang; gayunman, ang dakilang ilog na yaon ay dapat masaksihan ng apat na uri ng mga pangkat ng may-buhay.

Verse 63

तरन्ति तस्यां सद्दानैरन्यथा तु पतन्ति ते । मातरं ये न मन्यन्ते ह्याचार्यं गुरुमेव च

Sa kanya sila nakakatawid sa pamamagitan ng tunay na dāna, ang matuwid na pagkakawanggawa; kung hindi, sila’y bumabagsak. Yaong hindi gumagalang sa ina—at gayundin sa guro, sa sariling guru—ay hindi nakasusumpong ng ligtas na tawiran.

Verse 64

अवजानन्ति मूढा ये तेषां वासस्तु संततम् । पतिव्रतां साधुशीलामूढां धर्मेषु निश्चलाम्

Ang mga mangmang na humahamak sa kanya—ang gayong mga tao’y nagkakamit ng walang-humpay na tahanan (sa pagdurusa). (Hinahamak nila) ang asawang tapat sa panata, banal ang asal, matatag at di matinag sa dharma.

Verse 65

परित्यजन्ति ये पापाः संततं तु वसन्ति ते । विश्वासप्रतिपन्नानां स्वामिमित्रतपस्विनाम्

Yaong mga makasalanang tumatalikod at nagtataksil sa kanila—sila’y nananahan doon sa parusa nang walang patid: yaong mga nagtiwala sa kanila—mga panginoon, mga kaibigan, at mga mapag-asetang tapasin.

Verse 66

स्त्रीबालवृद्धदीनानां छिद्रमन्वेषयन्ति ये । पच्यन्ते तत्र मध्ये वै क्रन्दमानाः सुपापिनः

Yaong naghahanap ng ‘kapintasan’ sa mga babae, mga bata, mga matatanda, at mga dukha at walang magawa—ang mga sukdulang makasalanan ay niluluto roon sa gitna ng pahirap, na humahagulhol.

Verse 67

श्रान्तं बुभुक्षितं विप्रं यो विघ्नयति दुर्मतिः । कृमिभिर्भक्ष्यते तत्र यावत्कल्पशतत्रयम्

Ang masamang pag-iisip na humahadlang sa isang pagod at gutom na brāhmaṇa—siya’y kinakain doon ng mga uod sa loob ng tatlong daang kalpa.

Verse 68

ब्राह्मणाय प्रतिश्रुत्य यो दानं न प्रयच्छति । आहूय नास्ति यो ब्रूते तस्य वासस्तु संततम्

Ang nangakong magbibigay ng dāna sa isang brāhmaṇa ngunit hindi tumutupad—at ang tumatawag sa tao at saka nagsasabing, ‘wala (para sa iyo)’—sa kanya ang paninirahan sa parusa ay walang patid.

Verse 69

अग्निदो गरदश्चैव राजगामी च पैशुनी । कथाभङ्गकरश्चैव कूटसाक्षी च मद्यपः

Ang nagsusunog ng bahay, ang naglalason, ang lumalapit sa hari na may masamang hangarin (o lumalabag sa sambahayan ng hari), ang mapanirang-puri; ang sumisira sa sinumpaang kasunduan, ang huwad na saksi, at ang lasenggo—ang mga ganyang salarin ay hinahatulan.

Verse 70

वज्रविध्वंसकश्चैव स्वयंदत्तापहारकः । सुक्षेत्रसेतुभेदी च परदारप्रधर्षकः

Ang sumisira sa mga pananda ng hangganan, ang bumabawi sa sariling ibinigay, ang bumabasag sa pilapil ng mabubuting bukirin, at ang lumalapastangan sa asawa ng iba—ang mga ganyang salarin ay hinahatulan.

Verse 71

ब्राह्मणो रसविक्रेता वृषलीपतिरेव च । गोकुलस्य तृषार्तस्य पालीभेदं करोति यः

Ang Brāhmaṇa na nagtitinda ng rasa (nakalalasing na inumin), ang may-asawa ng babaeng Śūdra, at ang sumisira sa bakod o pilapil ng kawan ng mga baka na pinahihirapan ng uhaw—ang mga gawang ito’y hinahatulan.

Verse 72

कन्याभिदूषकश्चैव दानं दत्त्वा तु तापकः । शूद्रस्तु कपिलापानी ब्राह्मणो मांसभोजनी

Maging ang dumungis sa kalinisan ng isang dalaga, at ang nagdulot ng pagdurusa—pagkatapos maibigay ang itinakdang dāna—ay nakatatamo ng ginhawa. Gayundin, ang Śūdra na lulong sa pag-inom ng kapilā na alak, at ang Brāhmaṇa na nabubuhay sa pagkain ng karne—sa dāna ring ito sila nalilinis.

Verse 73

एते वसन्ति सततं मा विचारं कृथा नृप । सानुकूला भवेद्येन तच्छृणुष्व नराधिप

Sila’y nananatili roon magpakailanman—huwag kang mag-alinlangan, O hari. Ngayon pakinggan mo, O panginoon ng mga tao, yaong sa pamamagitan nito’y nagiging kanais-nais at kakampi sa iyo ang pagtawid na iyon.

Verse 74

अयने विषुवे चैव व्यतीपाते दिनक्षये । अन्येषु पुण्यकालेषु दीयते दानमुत्तमम्

Sa mga ayana (solstisyo), sa mga viṣuva (equinox), sa Vyatīpāta, sa pagtatapos ng araw, at sa iba pang mga mapalad na panahon—doon inihahandog ang pinakamataas na dāna.

Verse 75

कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम् । स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां कांस्यपात्रस्य दोहिनीम्

Dapat lumikha ng mapalad na bakang ‘Vaitaraṇī’—itim man o mapula-kayumanggi—na may sungay na ginto at mga kuko na pilak, at itakda siyang gatasan sa sisidlang tanso.

Verse 76

कृष्णवस्त्रयुगाच्छन्नां सप्तधान्यसमन्विताम् । कुर्यात्सद्रोणशिखर आसीनां ताम्रभाजने

Balutin siya ng isang pares ng itim na kasuotan at samahan ng pitong butil; saka ayusin siyang may bunton bilang “tuktok,” na nakaupo sa sisidlang tanso.

Verse 77

यमं हैमं प्रकुर्वीत लोहदण्डसमन्वितम् । इक्षुदण्डमयं बद्ध्वा ह्युडुपं पट्टबन्धनैः

Dapat ihanda ang ginintuang anyo ni Yama, na may kasamang tungkod na bakal; at sa mga tangkay ng tubo, itali ang munting bangka (balsa) gamit ang mga pamigkis na tela.

Verse 78

उडुपोपरि तां धेनुं सूर्यदेहसमुद्भवाम् । कृत्वा प्रकल्पयेद्विद्वाञ्छत्त्रोपानद्युगान्विताम्

Sa ibabaw ng balsang iyon, ilagay ng pantas ang baka, na nagniningning na wari’y isinilang mula sa katawan ng Araw, at marapat na bigyan siya ng payong at isang pares ng sandalyas.

Verse 79

अङ्गुलीयकवासांसि ब्राह्मणाय निवेदयेत् । इममुच्चारयेन्मन्त्रं संगृह्यास्याश्च पुच्छकम्

Ihandog sa isang Brāhmaṇa ang singsing at mga kasuotan; saka, habang hawak ang buntot ng baka, bigkasin ang mantrang ito.

Verse 80

ॐ यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । तर्तुकामो ददाम्येनां तुभ्यं वैतरणि नमः । इत्यधिवासनमन्त्रः

Om. Sa pintuan ni Yama, tunay na kakila-kilabot, naroon ang ilog na Vaitaraṇī. Nagnanais tumawid, iniaalay ko ito sa iyo. O Vaitaraṇī, pagpupugay sa iyo. —Ito ang mantrang pangkabanal (adhivāsana).

Verse 81

गावो मे चाग्रतः सन्तु गावो मे सन्तु पृष्ठतः । गावो मे हृदये सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम्

Nawa’y ang mga baka ay nasa unahan ko; nawa’y ang mga baka ay nasa likuran ko. Nawa’y ang mga baka’y manahan sa aking puso; at nawa’y ako’y manahan sa gitna ng mga baka.

Verse 82

ॐ विष्णुरूप द्विजश्रेष्ठ भूदेव पङ्क्तिपावन । सदक्षिणा मया दत्ता तुभ्यं वैतरणि नमः । इति दानमन्त्रः

Om! O anyong Viṣṇu, pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, diyos sa lupa, tagapaglinis ng banal na hanay ng kainan—ang handog na ito, kasama ang nararapat na dakṣiṇā, ay ibinigay ko. Pagpupugay sa iyo, O Vaitaraṇī. —Ito ang mantrang pangkaloob (dāna).

Verse 83

ब्राह्मणं धर्मराजं च धेनुं वैतरणीं शिवाम् । सर्वं प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणाय निवेदयेत्

Matapos ikutin nang may paggalang ang Brāhmaṇa, si Dharmarāja, at ang mapalad na bakang Vaitaraṇī, saka dapat ialay at ipagkaloob ang lahat nito sa Brāhmaṇa.

Verse 84

पुच्छं संगृह्य सुरभेरग्रे कृत्वा द्विजं ततः

Pagkatapos, hawakan ang buntot ni Surabhī, at ilagay sa unahan ang Brāhmaṇa (sa harap ng baka),

Verse 85

धेनुके त्वं प्रतीक्षस्व यमद्वारे महाभये । उत्तितीर्षुरहं धेनो वैतरण्यै नमोऽस्तु ते । इत्यनुव्रजमन्त्रः

“O baka, hintayin mo ako sa pintuan ni Yama, sa dakilang pangamba. O baka, nagnanais akong makatawid—pagpupugay sa iyo, O Vaitaraṇī!” Ito ang mantrang ‘sumunod’ (anuvraja-mantra).

Verse 86

अनुव्रजेत गच्छन्तं सर्वं तस्य गृहं नयेत् । एवं कृते महीपाल सरित्स्यात्सुखवाहिनी

Dapat siyang samahan habang siya’y lumalakad, at dalhin ang lahat (ng mga handog) sa kanyang tahanan. Kapag nagawa ito, O hari, ang ilog ay nagiging tagapagdala ng kaginhawahan at mabuting paglalakbay.

Verse 87

तारयते तया धेन्वा सा सरिज्जलवाहिनी । सर्वान्कामानवाप्नोति ये दिव्या ये च मानुषाः

Sa pamamagitan ng gayong baka, ang ilog ay nagiging umaagos na tubig na nagdadala sa tumatawid. Nakakamtan ng tao ang lahat ng ninanais—maging makalangit man o makatao.

Verse 88

रोगी रोगाद्विमुक्तः स्याच्छाम्यन्ति परमापदः । स्वस्थे सहस्रगुणितमातुरे शतसंमितम्

Ang maysakit ay napapalaya sa karamdaman, at ang sukdulang kapahamakan ay humuhupa. Kapag ginawa sa kalusugan, ang bisa’y libong ulit; kapag sa karamdaman, ito’y binibilang na sandaang ulit.

Verse 89

मृतस्यैव तु यद्दानं परोक्षे तत्समं स्मृतम् । स्वहस्तेन ततो देयं मृते कः कस्य दास्यति । इति मत्वा महाराज स्वदत्तं स्यान्महाफलम्

Ngunit ang handog na iniaalay para sa patay na, at ginagawa nang wala siya, ay itinuturing na kapantay lamang (na may hangganang halaga). Kaya dapat magbigay sa sariling kamay—sapagkat pagdating ng kamatayan, sino ang magbibigay kanino? Sa pag-unawang ito, O dakilang hari, ang sariling ibinigay ay nagbubunga ng dakilang gantimpala.

Verse 90

इत्येवमुक्तं तव धर्मसूनो दानं मया वैतरणीसमुत्थम् । शृणोति भक्त्या पठतीह सम्यक्स याति विष्णोः पदमप्रमेयम्

Ganito ko ipinahayag sa iyo, O anak ni Dharma, ang kaloob na may kaugnayan sa Vaitaraṇī. Sinumang makinig dito nang may debosyon o bumigkas nito nang wasto, ay makaaabot sa di-masukat na tahanan ni Viṣṇu.

Verse 91

श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्राप्ते चाश्वयुजे मासि तस्मिन्कृष्णा चतुर्दशी । स्नात्वा कृत्वा ततः श्राद्धं सम्पूज्य च महेश्वरम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagdating ng buwan ng Āśvayuja, sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati, matapos maligo ay magsagawa ng śrāddha at marapat na sambahin si Maheśvara (Śiva).

Verse 92

पितृभ्यो दीयते दानं भक्तिश्रद्धासमन्वितैः । पश्चाज्जागरणं कुर्यात्सत्कथाश्रवणादिभिः

Sa mga Pitṛ (mga ninuno) ay maghandog ng dāna na may debosyon at pananampalataya. Pagkaraan, magpuyat sa pagbabantay, sa pakikinig ng mga banal na salaysay at iba pang gawang kabanalan.

Verse 93

ततः प्रभातसमये स्नात्वा वै नर्मदाजले । तर्पणं विधिवत्कृत्वा पित्ःणां देवपूर्वकम्

Pagkatapos, sa pagsikat ng umaga, maligo sa tubig ng Narmadā. Gawin nang ayon sa tuntunin ang tarpaṇa—una sa mga diyos at saka sa mga ninuno—alinsunod sa wastong ritwal.

Verse 94

सौवर्णे घृतसंयुक्तं दीपं दद्याद्द्विजातये । पश्चात्संभोजयेद्विप्रान् स्वयं चैव विमत्सरः

Maghandog ng ilawan na may ghee, na inilagay sa sisidlang ginto, sa isang dvijāti (dalawang-ulit na isinilang) na karapat-dapat. Pagkaraan, walang inggit, pakainin ang mga brāhmaṇa at makikain din nang may kababaang-loob.

Verse 95

एवं कृते नरश्रेष्ठ न जन्तुर्नरकं व्रजेत् । अवश्यमेव मनुजैर्द्रष्टव्या नारकी स्थितिः

O pinakadakila sa mga tao, kapag ito’y naisagawa nang wasto, walang nilalang na tutungo sa impiyerno. Gayunman, ang kalagayan ng impiyerno ay tiyak na ‘makikita’ ng mga mortal—bilang babala at aral ng dharma.

Verse 96

अनेन विधिना कृत्वा न पश्येन्नरकान्नरः । तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां विधिना नृप

Sa pamamaraang ito, kapag naisagawa ang mga ritwal, hindi na masisilayan ng tao ang mga impiyerno. At, O hari, para sa mga taong namamatay sa banal na tīrtha na iyon, ang bunga’y dumarating ayon sa itinakdang tuntunin.

Verse 97

मन्वन्तरं शिवे लोके वासो भवति दुर्लभे । विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीशतशोभिना

Sa loob ng isang buong manvantara, nakakamit ang paninirahan sa daigdig ni Śiva—bihirang makamtan—na nakasakay sa makalangit na vimāna na kulay-araw, kumikislap sa ganda ng daan-daang kampanilyang tumutunog.

Verse 98

स गच्छति महाभाग सेव्यमानोऽप्सरोगणैः । भुनक्ति विविधान्भोगानुक्तकालं न संशयः

O lubhang mapalad, siya’y tumutungo roon, pinaglilingkuran ng mga pangkat ng apsarā; at tinatamasa niya ang sari-saring kaluguran sa itinakdang panahon—walang alinlangan dito.

Verse 99

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

At kapag natapos na ang itinakdang panahon, siya’y muling dumarating dito sa pagkatao. Malaya sa lahat ng karamdaman, nabubuhay siya ng sandaang taglagas—sandaang taon.

Verse 100

प्राप्य चाश्वयुजे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते नात्र संशयः

Pagdating sa buwan ng Āśvayuja, sa ika-labing-apat (caturdaśī) ng madilim na kalahati, at nanatili roon nang buong araw at gabi, kung sasambahin si Maheśvara, kahit ang nabibigatan ng malalaking kasalanan ay mapapalaya—walang alinlangan dito.

Verse 101

अष्टाविंशतिकोट्यो वै नरकाणां युधिष्ठिर । विमुक्ता नरकैर्दुःखैः शिवलोकं व्रजन्ति ते

O Yudhiṣṭhira, tunay na may dalawampu’t walong krore ng mga impiyerno. Malaya sa mga pagdurusang yaon, sila’y nagtutungo sa mundo ni Śiva.

Verse 102

तत्र भुक्त्वा महाभोगान्दिव्यैश्वर्यसमन्वितान् । लभन्ते मानुषं जन्म दुर्लभं भुवि मानवाः

Doong nakalasap nila ang dakilang makalangit na kaluguran, na may kasamang banal na kapangyarihan; pagkaraan, nakakamtan nila ang pagsilang bilang tao sa lupa—bihirang-bihira para sa mga nilalang.