Adhyaya 151
Ang adhyaya na ito ay inihahain bilang isang diyalogo: itinuturo ni Mārkaṇḍeya ang isang lubhang pinupuring tīrtha sa hilagang pampang ng Ilog Narmadā, na kaugnay ng pangalang “Jaya-Vārāha.” Ang pagligo roon at ang banal na pagtanaw (darśana) kay Madhusūdana ay sinasabing nakapapawi ng mga kasalanan, lalo na sa pamamagitan ng pag-alaala o pagbigkas ng sampung banal na kapanganakan (daśa-janma). Humiling si Yudhiṣṭhira ng paglilinaw: ano ang mga gawa sa bawat isa sa sampung avatāra mula Matsya hanggang Kalki. Sumagot si Mārkaṇḍeya sa isang maikling talaan: iniligtas ni Matsya ang mga Vedang lumubog; sinuportahan ni Kūrma ang pag-ikot sa karagatan at pinatatag ang daigdig; iniahon ni Varāha ang lupa mula sa kailaliman; winasak ni Narasiṃha si Hiraṇyakaśipu; pinasuko ni Vāmana si Bali sa pamamagitan ng mga hakbang na panukat at kapangyarihang kosmiko; dinisiplina ni Paraśurāma ang mapaniil na mga pinunong kṣatriya at ipinagkaloob ang lupa kay Kaśyapa; pinatay ni Rāma si Rāvaṇa at ibinalik ang paghaharing ayon sa dharma; bumaba si Kṛṣṇa upang alisin ang mga mapaniil na hari at ipinahiwatig ang tagumpay ni Yudhiṣṭhira; inilalarawan si Buddha bilang huling anyo na nagdudulot ng pagkalito sa lipunan at relihiyon sa Kali-yuga; at si Kalki ang ipinangakong ikasampung kapanganakan. Sa wakas, pinagtitibay na ang paggunita sa sampung kapanganakan ay sanhi ng pagkapawi ng pāpa, pinagsasama ang kadakilaan ng tīrtha at ang aral ng avatāra, kasama ang babala sa pagbulusok ng lipunan.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले तीर्थं परमशोभनम् । जयवाराहमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa hilagang pampang ng Narmadā ay may isang lubhang marilag na tīrtha; ang Māhātmya ng Jayavārāha, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 2
उद्धृता जगती येन सर्वदेवनमस्कृता । लोकानुग्रहबुद्ध्या च संस्थितो नर्मदातटे
Yaong nag-angat sa Daigdig—na sinasamba ng lahat ng mga diyos—ay, dahil sa habag para sa kapakanan ng mga daigdig, nanahan sa pampang ng Narmadā.
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षते मधुसूदनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो दशजन्मानुकीर्तनात्
Yaong maliligo sa banal na tīrtha roon at masilayan si Madhusūdana ay napapalaya sa lahat ng kasalanan—maging yaong naipon at naalaala sa sampung kapanganakan.
Verse 4
मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः । रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्किश्च ते दश
Si Matsya, si Kūrma, at si Varāha; saka si Narasiṃha at si Vāmana; si Rāma at si (Paraśu-)Rāma, si Kṛṣṇa, si Buddha, at si Kalki—ito ang sampu (na avatāra).
Verse 5
युधिष्ठिर उवाच । मत्स्येन किं कृतं तात कूर्मेण मुनिसत्तम । वराहेण च किं कर्म नरसिंहेन किं कृतम्
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Mahal na ginoo—O pinakadakila sa mga muni—ano ang isinagawa ng Panginoon bilang Matsya? Ano bilang Kūrma? Anong gawain bilang Varāha, at ano ang ginawa bilang Narasiṃha?
Verse 6
वामनेन च रामेण राघवेण च किं कृतम् । बुद्धरूपेण किं वापि कल्किना किं कृतं वद
Ano ang ginawa bilang Vāmana, at bilang Rāma—si Rāghava? At ano nga ba ang isinagawa sa anyo ni Buddha, at ano ang ginawa ni Kalki? Isalaysay mo, pakiusap.
Verse 7
एवमुक्तस्तु विप्रेन्द्रो धर्मपुत्रेण धीमता । उवाच मधुरां वाणीं तदा धर्मसुतं प्रति
Nang masabi ito ng matalinong anak ni Dharma, ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa ay nagsalita noon ng matatamis na salita bilang tugon sa anak ni Dharma.
Verse 8
श्रीमार्कण्डेय उवाच । मीनो भूत्वा पुरा कल्पे प्रीत्यर्थं ब्रह्मणो विभुः । समर्पयत्समुद्धृत्य वन्दान्मग्नान्महार्णवे
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Noong unang panahon sa isang nakaraang aeon, ang Kataas-taasang Panginoon ay naging Isda; upang bigyang-kasiyahan si Brahmā, iniahon niya ang mga Veda na lumubog sa malawak na karagatan at ibinalik ang mga ito.
Verse 9
अमृतोत्पादने राजन्कूर्मो भूत्वा जगद्गुरुः । मन्दरं धारयामास तथा देवीं वसुंधराम्
O Hari, sa panahon ng paggawa ng nektar ng kawalang-kamatayan, ang Guro ng Mundo ay naging Pagong; pinasan niya ang Bundok Mandara, at gayundin ay inalalayan ang diyosang Lupa.
Verse 10
उज्जहार धरां मग्नां पातालतलवासिनीम् । वाराहं रूपमास्थाय देवदेवो जनार्दनः
Sa anyo ng Baboy-ramo (Varāha), si Janārdana—ang Diyos ng mga diyos—ay iniahon ang Lupa nang ito ay lumubog, na nananahan sa mga ilalim na rehiyon ng Pātāla.
Verse 11
नरस्यार्द्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्द्धतनुं तथा । हिरण्यकशिपोर्वक्षो विददार नखाङ्कुशैः
Ginawang kalahating tao at kalahating leon ang Kanyang katawan, pinunit Niya ang dibdib ni Hiraṇyakaśipu gamit ang Kanyang mga kukong parang kawit.
Verse 12
जटी वामनरूपेण स्तूयमानो द्विजोत्तमैः । तद्दिव्यं रूपमास्थाय क्रमित्वा मेदिनीं क्रमैः
Nakasuot ng gusot na buhok at nagpapakita bilang Vāmana, na pinupuri ng pinakamahusay na mga brāhmaṇa, pagkatapos ay inako Niya ang banal na anyong iyon at humakbang sa buong Lupa sa pamamagitan ng makapangyarihang mga hakbang.
Verse 13
कृतवांश्च बलिं पश्चात्पातालतलवासिनम् । स्थापयित्वा सुरान् सर्वान् गतो विष्णुः स्वकं पुरम्
Pagkaraan, ginawa Niya si Bali na mananahan sa mga dako ng Pātāla; at matapos muling itatag nang matatag ang lahat ng mga deva, si Viṣṇu ay nagbalik sa Kaniyang sariling tahanan.
Verse 14
जमदग्निसुतो रामो भूत्वा शस्त्रभृतां वरः । क्षत्रियान् पृथिवीपालानवधीद्धैहयादिकान्
Si Rāma, anak ni Jamadagni—na naging pinakadakila sa mga may tangan ng sandata—ay pumatay sa mga kṣatriya na mga hari ng daigdig, gaya ng mga Haihaya at iba pa.
Verse 15
कश्यपाय महीं दत्त्वा सपर्वतवनाकराम् । तपस्तपति देवेशो महेन्द्रेऽद्यापि भारत
Ibinigay niya kay Kaśyapa ang daigdig—na may mga bundok, gubat, at mga minahan; at ang Panginoon ng mga deva ay hanggang ngayon ay nagsasagawa pa rin ng matinding tapas sa Bundok Mahendra, O Bhārata.
Verse 16
ततो दाशरथी रामो रावणं देवकण्टकम् । सगणं समरे हत्वा राज्यं दत्त्वा विभीषणे
Pagkatapos, si Rāma na anak ni Daśaratha ay pumatay sa digmaan kay Rāvaṇa—ang tinik sa tagiliran ng mga deva—kasama ng kaniyang mga hukbo, at ipinagkaloob ang kaharian kay Vibhīṣaṇa.
Verse 17
पालयित्वा नयाद्भूमिं मखैः संतर्प्य देवताः । स्वर्गं गतो महातेजा रामो राजीवलोचनः
Matapos pamahalaan ang daigdig sa matuwid na pamamalakad, at matapos bigyang-lugod ang mga deva sa pamamagitan ng mga yajña, ang maningning na si Rāma na may matang gaya ng lotus ay nagtungo sa langit.
Verse 18
वसुदेवगृहे भूयः संकर्षणसहायवान् । अवतीर्णो जगन्नाथो वासुदेवो युधिष्ठिर
Muli, sa tahanan ni Vasudeva, bumaba ang Panginoon ng sansinukob—si Vāsudeva—na may katuwang na Saṃkarṣaṇa, O Yudhiṣṭhira.
Verse 19
सोऽवधीत्तव सामर्थ्याद्वधार्थं दुष्टभूभृताम् । चाणूरकंसकेशीनां जरासंधस्य भारत
Sa iyong kapangyarihan, O Bhārata, kanyang pinaslang—upang lipulin ang masasamang haring-mapaniil—sina Cāṇūra, Kaṃsa, Keśin, at Jarāsandha.
Verse 20
तेन त्वं सुसहायेन हत्वा शत्रून्नरेश्वर । भोक्ष्यसे पृथिवीं सर्वां भ्रातृभिः सह संभृताम्
Sa kanyang matibay na pag-alalay, O panginoon ng mga tao, mapapatay mo ang iyong mga kaaway; at saka mo tatamasahin ang buong daigdig, ligtas at pinatatatag, kasama ng iyong mga kapatid.
Verse 21
तथा बुद्धत्वमपरं नवमं प्राप्स्यतेऽच्युतः । शान्तिमान्देवदेवेशो मधुहन्ता मधुप्रियः
Gayundin, ang Di-Nabibigo (Acyuta) ay magtatamo pa ng isa pang kalagayan—ang pagka-Buddha—bilang ikasiyam na pagpapakita: mapayapa, ang Diyos ng mga diyos, ang pumatay kay Madhu, at gayon ma’y minamahal ni Madhu, ang tamis ng nektar.
Verse 22
तेन बुद्धस्वरूपेण देवेन परमेष्ठिना । भविष्यति जगत्सर्वं मोहितं सचराचरम्
Sa anyong-Buddha na yaon ng Diyos, ang Kataas-taasang Panginoon, ang buong sanlibutan—lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—ay maliligaw at mahihipnotismo.
Verse 23
न श्रोष्यन्ति पितुः पुत्रास्तदाप्रभृति भारत । न गुरोर्बान्धवाः शिष्या भविष्यत्यधरोत्तरम्
Mula noon, O Bhārata, hindi na pakikinggan ng mga anak ang kanilang ama; ni ang mga alagad at maging mga kamag‑anak ay hindi na susunod sa guru—ang mababa’y aangat sa ibabaw ng mataas.
Verse 24
जितो धर्मो ह्यधर्मेण चासत्येन ऋतं जितम् । जिताश्चौरैश्च राजानः स्त्रीभिश्च पुरुषा जिताः
Madarag ang Dharma ng adharma, at ang ṛta (katotohanan) ay madadaig ng kasinungalingan; ang mga hari’y tatalunin ng mga magnanakaw, at ang mga lalaki’y madadaig ng mga babae.
Verse 25
सीदन्ति चाग्निहोत्राणि गुरौ पूजा प्रणश्यति । सीदन्ति मानवा धर्माः कलौ प्राप्ते युधिष्ठिर
Hihina ang mga agnihotra, maglalaho ang pagsamba sa guru, at manghihina ang mga batas ng dharma ng tao kapag dumating ang Panahon ni Kali, O Yudhiṣṭhira.
Verse 26
द्वादशे दशमे वर्षे नारी गर्भवती भवेत् । कन्यास्तत्र प्रसूयन्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः
Sa ikalabindalawa—o maging sa ikasampung—taon, ang isang dalaga’y magdadalang‑tao; at doon, ang mga dalaga’y manganganak. Ganito ang wika ng brāhmaṇa na si Haripiṅgala.
Verse 27
भविष्यति ततः कल्किर्दशमे जन्मनि प्रभुः
Pagkaraan nito, lilitaw ang Panginoong Kalki—sa ikasampung kapanganakan (pagkakatawang‑tao).
Verse 28
एतत्ते कथितं राजन्देवस्य परमेष्ठिनः । कारणं दश जन्मनां सर्वपापक्षयंकरम्
Kaya, O hari, isinalaysay ko sa iyo ang sanhi ng sampung kapanganakan ng Kataas-taasang Panginoon, na nagwawasak ng lahat ng kasalanan.