Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा चतुर्थ्यां वा ह्युपोषितः । विघ्नं न विद्यते तस्य सप्तजन्मनि भारत

Transliteration

tatra tīrthe naraḥ snātvā caturthyāṃ vā hyupoṣitaḥ | vighnaṃ na vidyate tasya saptajanmani bhārata

Translation

Sa tīrtha na iyon, kung ang tao’y maligo at mag-ayuno sa ikaapat na araw ng buwan, walang hadlang na darating sa kaniya sa loob ng pitong kapanganakan, O Bhārata.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Deśa-viśeṣaṇa (Locative adverb/देशविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place: there)

• तीर्थे: at the sacred ford
• तीर्थे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having bathed)

• चतुर्थ्याम्: on the fourth lunar day
• चतुर्थ्याम्: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्थी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचक

• वा: or
• वा: Sambandha-bodhaka (Alternative marker/सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle: or)

• हि: indeed
• हि: Sambandha-bodhaka (Emphasis/सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/हेतौ (particle: indeed/for)

• उपोषितः: having fasted
• उपोषितः: Viśeṣaṇa (Qualifier of subject/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: उप-वास् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; 'नरः' इति कर्तृपदस्य विशेषणम्

• विघ्नम्: obstacle
• विघ्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• विद्यते: exists, is found
• विद्यते: Kriyā (Existential predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; भावे/सत्तायाम् (exists)

• तस्य: for him, of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• सप्तजन्मनि: in (his) seven births
• सप्तजन्मनि: Adhikaraṇa (Scope/time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्त-जन्मन् (प्रातिपदिक; सप्त + जन्मन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; काल/पर्यायवाचक (in seven births)

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (Addressee/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Karmadī Tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata (king addressed as Bhārata)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrim bathing at the ford on Caturthī dawn, then observing a fast; Gaṇeśa bestows a protective boon extending across seven births, depicted as seven lamps or seven garlands.

Characters & Entities

• Vighneśa
• Bhārata (address)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expressed through tīrtha-bathing and disciplined fasting is said to remove obstacles across lifetimes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Karmadī Tīrtha, associated with Vighneśa (Gaṇeśa) in Adhyāya 123.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha and upavāsa (fasting) on Caturthī (the fourth lunar day).