Adhyaya 23
Vidyesvara SamhitaAdhyaya 2345 Verses

भस्म–रुद्राक्ष–शिवनाममाहात्म्य (The Greatness of Bhasma, Rudrākṣa, and the Name of Śiva)

Ang Adhyaya 23 ay isang aral na diyalogo: hinihiling ng mga ṛṣi kay Sūta (tagapagdala ng turo ni Vyāsa) na ipaliwanag ang “uttama” na māhātmya—ang kadakilaan ng bhasma/vibhūti, ng rudrākṣa, at ang kapangyarihang maglinis ng Śiva-nāma. Pinagtitibay ni Sūta na ang tanong ay para sa kabutihan ng daigdig at pinupuri ang mga pantas bilang dalisay na tagapag-ingat ng linya ng tradisyon. Itinatampok ng kabanata ang pahayag na ang bibig na bumibigkas ng Pangalan ni Śiva ay nagiging isang gumagalaw na tīrtha; hindi dumikit ang kasalanan sa deboto, gaya ng dumi na hindi kumakapit sa nagliliyab na uling. Umaabot din ang bisa sa paglapit: ang sinumang makakita sa gayong deboto ay tumatanggap ng bunga ng paglalakbay-pananampalataya. Sa wakas, itinatanghal ang tatlo—Śiva-nāma, bhasma/vibhūti, at rudrākṣa—na kapantay ng Triveṇī, kaya ang pagsasagawa ng Śaiva sa katawan ay nagiging tuloy-tuloy na paglalakbay at patuloy na pagkapawi ng pāpa.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । तदेव व्यासतो ब्रूहि भस्ममाहात्म्यमुत्तमम्

Wika ng mga rishi: “O Sūta, O Sūta, pinagpala kang lubha—alagad ni Vyāsa—pagpupugay sa iyo. Isalaysay mo sa amin, gaya ng iyong natutuhan kay Vyāsa, ang kataas-taasang kaluwalhatian ng bhasma, ang banal na abo.”

Verse 2

तथा रुद्रा क्षमाहात्म्यं नाम माहात्म्यमुत्तमम् । त्रितयं ब्रूहि सुप्रीत्या ममानंदयचेतसम्

Gayundin, O Rudra, ipahayag mo nang may dakilang pag-ibig ang kataas-taasang salaysay na tinatawag na “Kaluwalhatian ng Kṣamā (pagpapatawad/pagtitimpi).” Iwika mo sa akin ang tatlong dakilang aral na iyon at pasayahin ang aking isipan.

Verse 3

सूत उवाच । साधुपृष्टं भवद्भिश्च लोकानां हितकारकम् । भवंतो वै महाधन्याः पवित्राः कुलभूषणाः

Sinabi ni Sūta: “Napakabuti ng inyong itinanong—isang tanong na nagdudulot ng kapakinabangan sa mga daigdig. Tunay, kayo’y lubhang pinagpala, dalisay, at palamuti ng inyong marangal na angkan.”

Verse 4

येषां चैव शिवः साक्षाद्दैवतं परमं शुभम् । सदा शिवकथा लोके वल्लभा भवतां सदा

Para sa mga taong si Śiva Mismo ang tuwirang Kataas-taasang Diyos na lubhang mapalad, nawa’y ang banal na salaysay tungkol kay Śiva ay manatiling mahal sa kanila sa mundong ito—magpakailanman.

Verse 5

ते धन्याश्च कृतार्थाश्च सफलं देहधारणम् । उद्धृतञ्च कुलं तेषां ये शिवं समुपासते

Mapalad at ganap na natupad ang layon ng mga sumasamba kay Panginoong Śiva nang may debosyon; nagiging mabunga ang kanilang pagdadala ng katawang-tao, at naliligtas at naiaangat pa ang kanilang angkan.

Verse 6

मुखे यस्य शिवनाम सदाशिवशिवेति च । पापानि न स्पृशंत्येव खदिरांगारंकयथा

Ang sinumang sa kanyang bibig ay laging nananahan ang Pangalan ni Śiva, at inuusal ang “Sadāśiva, Śiva,” ay hindi man lang nadadapuan ng kasalanan—gaya ng baga mula sa uling ng kahoy na khadira na di mahahawakan nang hindi napapaso.

Verse 7

श्रीशिवाय नमस्तुभ्यं मुखं व्याहरते यदा । तन्मुखं पावनं तीर्थं सर्वपापविनाशनम्

Tuwing binibigkas ng bibig ang “Pagpupugay kay Śrī Śiva,” ang bibig na yaon ay nagiging isang tīrtha na nagpapadalisay at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 8

तन्मुखञ्च तथा यो वै पश्यतिप्रीतिमान्नरः । तीर्थजन्यं फलं तस्य भवतीति सुनिश्चितम्

Sinumang may pusong puspos ng debosyon at tumitig sa banal na Mukha—ni Viśveśvara—tiyak na magkakamit ng gantimpalang bunga ng paglalakbay-pananampalataya; walang alinlangan.

Verse 9

यत्र त्रयं सदा तिष्ठेदेतच्छुभतरं द्विजा । तस्य दर्शनमात्रेण वेणीस्नानफलंलभेत्

O mga dvija, ang pook na laging kinaroroonan ng tatlo ay lubhang mapalad; sa pagtanaw pa lamang ay nakakamit ang gantimpalang tulad ng pagligo sa Veṇī, ang banal na tagpuan ng mga ilog.

Verse 10

शिवनामविभूतिश्च तथा रुद्रा क्ष एव च । एतत्त्रयं महापुण्यं त्रिवेणीसदृशं स्मृतम्

Ang Pangalan ni Śiva, ang vibhūti (banal na abo), at ang mga butil na rudrākṣa—ang tatlong ito ay dakilang kabutihan at inaalala na kahambing ng banal na Triveṇī.

Verse 11

एतत्त्रयं शरीरे च यस्य तिष्ठति नित्यशः । तस्यैव दर्शनं लोके दुर्लभं पापहारकम्

Yaong sa katawan ay laging nananahan ang tatlong ito—Pangalan ni Śiva, vibhūti at rudrākṣa—ang makita siya sa daigdig ay bihira, at ang pagtanaw sa kanya’y nag-aalis ng kasalanan.

Verse 12

तद्दर्शनं यथा वेणी नोभयोरंतरं मनाक् । एवं योनविजानाति सपापिष्ठो न संशयः

Gaya ng pagtingin sa tirintas na buhok na hindi napapansin kahit bahagyang siwang sa pagitan ng mga hibla, gayon din ang pinakamasamang makasalanan—walang alinlangan—ay yoni lamang, bagay ng pagnanasa, ang nakikita at hindi niya maunawaan ang anumang mas mataas na pagkakaiba sa kanyang nasasaksihan.

Verse 13

विभूतिर्यस्य नो भाले नांगे रुद्रा क्षधारणम् । नास्ये शिवमयी वाणी तं त्यजेदधमं यथा

Ang sinumang walang vibhūti (banal na abo) sa noo, hindi nagsusuot ng mga butil na Rudrākṣa sa katawan, at sa bibig ay walang pananalitang puspos ni Shiva—siya’y dapat talikdan, gaya ng pagtalikod sa hamak at marumi.

Verse 14

शैवं नाम यथा गंगा विभूतिर्यमुना मता । रुद्रा क्षं विधिना प्रोक्ता सर्वपापाविनाशिनी

Kung paanong ang banal na Pangalan ni Shiva ay tulad ng Ilog Gaṅgā, gayon ang vibhūti (banal na abo) ay itinuturing na Yamunā; at ang Rudrākṣa, na itinuro ayon sa wastong tuntunin, ang tagapuksa ng lahat ng kasalanan.

Verse 15

शरीरे च त्रयं यस्य तत्फलं चैकतः स्थितम् । एकतो वेणिकायाश्च स्नानजंतुफलं बुधैः

Ipinahahayag ng mga pantas na ang may tatlong tanda ng Shaiva sa katawan, ang bunga ng kanilang kabutihan ay natitipon sa iisang bunga na siksik at buo; gayundin, maging ang bunga ng pagligo at mga ritwal ng paglilinis ay sinasabing nakapaloob doon bilang iisang pinagsamang bunga.

Verse 16

तदेवं तुलितं पूर्वं ब्रह्मणाहितकारिणा । समानं चैव तज्जातं तस्माद्धार्यं सदा बुधैः

Kaya nga, ito’y sinuri at tinimbang noon ni Brahmā, ang tagapagkaloob ng kabutihan sa mga daigdig; at natuklasang kapantay sa bisa at gantimpala. Kaya’t ang mga pantas ay dapat laging magtaglay at magsabuhay nito.

Verse 17

तद्दिनं हि समारभ्य ब्रह्मविष्ण्वादिभिः सरैः । धार्यते त्रितयं तच्च दर्शनात्पापहारकम्

Mula sa araw na iyon, sina Brahmā, Viṣṇu, at iba pang mga diyos ay nagsusuot at nagtatangan ng tatluhang pagtalima sa Śaiva; at maging ang pagtanaw lamang dito ay nag-aalis ng mga kasalanan.

Verse 18

ऋष्य ऊचुः । ईदृशं हि फलं प्रोक्तं नामादित्रितयोद्भवम् । तन्माहात्म्यं विशेषेण वक्तुमर्हसि सुव्रत

Wika ng mga rishi: “Tunay ngang ipinahayag ang ganitong bunga—na nagmumula sa tatluhang nagsisimula sa Banal na Pangalan. O ikaw na may marangal na panata, nararapat mong ilarawan nang lalo ang kadakilaan ng pagsasanay na iyon.”

Verse 19

सूत उवाच । ऋषयो हि महाप्राज्ञाः सच्छैवा ज्ञानिनां वराः । तन्माहात्म्यं हि सद्भक्त्या शृणुतादरतो द्विजाः

Sinabi ni Sūta: “O mga rishi, kayo’y tunay na lubhang marurunong, mga tunay na Śaiva, at pinakadakila sa mga nakaaalam. Kaya, o mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, makinig kayo nang may paggalang at tapat na debosyon sa kaluwalhatian Niya—ni Śiva—at sa Kanyang banal na aral.”

Verse 20

सुगूढमपि शास्त्रेषु पुराणेषु श्रुतिष्वपि । भवत्स्नेहान्मया विप्राः प्रकाशः क्रियतेऽधुना

Bagaman ang katotohanang ito’y lubhang nakatago kahit sa mga Śāstra, sa mga Purāṇa, at sa mga Śruti, o mga brāhmaṇa na rishi, dahil sa aking pagmamahal sa inyo ay ngayo’y aking inililinaw at inihahayag ito.

Verse 21

कस्तत्त्रितयमाहात्म्यं संजानाति द्विजोत्तमाः । महेश्वरं विना सर्वं ब्रह्माण्डे सदसत्परम्

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, sino ang tunay na makauunawa sa kadakilaan ng tatluhang iyon? Sapagkat sa buong sansinukob na ito, maliban kay Maheśvara, ang lahat ay tanging pinakamataas na lila ng totoo at di-totoo—nakasalalay, at hindi ganap.

Verse 22

वच्म्यहं नाम माहात्म्यं यथाभक्ति समासतः । शृणुत प्रीतितो विप्राः सर्वपापहरं परम्

Ngayon ay aking sasabihin, ayon sa debosyon at sa maikling paraan, ang kadakilaan ng Banal na Pangalan. Makinig nang may pag-ibig, O mga pantas na Brāhmaṇa, sa kataas-taasang aral na pumapawi sa lahat ng kasalanan.

Verse 23

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडेशिवनममाहात्म्यवर्णनोनामत्रयोविंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa banal na Śiva Mahāpurāṇa—sa loob ng Vidyeśvara Saṃhitā, sa bahaging Sādhyasādhana-khaṇḍa—nagtatapos ang ikadalawampu’t ikatlong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Pangalan ni Śiva.”

Verse 24

पापमूलानि दुःखानि विविधान्यपि शौनक । शिवनामैकनश्यानि नान्यनश्यानि सर्वथा

O Śaunaka, ang sari-saring pagdurusang nag-uugat sa kasalanan ay napapawi sa tanging Pangalan ni Śiva; sa ibang paraan, hindi ito ganap na nawawasak.

Verse 25

स वैदिकः स पुण्यात्मा स धन्यस्स बुधो मतः । शिवनामजपासक्तो यो नित्यं भुवि मानव

Tanging yaong tao sa lupa na araw-araw na laging nakatuon sa japa—ang pag-uulit ng Pangalan ni Śiva—siya lamang ang tunay na Vedic; siya ang banal na kaluluwa, ang pinagpala, at kinikilalang marunong sa mga tao.

Verse 26

भवंति विविधा धर्मास्तेषां सद्यः फलोन्मुखाः । येषां भवति विश्वासः शिवनामजपे मुने

O pantas, sa mga taong sumisibol ang matibay na pananampalataya sa pag-uulit (japa) ng Pangalan ni Śiva, ang sari-saring dharma na kanilang isinasagawa ay agad na nahaharap sa bunga at mabilis na nagbubunga.

Verse 27

पातकानि विनश्यंति यावंति शिवनामतः । भुवि तावंति पापानि क्रियंते न नरैर्मुने

O pantas, gaano man karaming kasalanan ang napapawi sa pamamagitan ng Pangalan ni Śiva, gayon din karami ang mga kasalanang hindi man lamang nagagawa ng mga tao sa ibabaw ng lupa.

Verse 28

ब्रह्महत्यादिपापानां राशीनप्रमितान्मुने । शिवनाम द्रुतं प्रोक्तं नाशयत्यखिलान्नरैः

O pantas, kahit ang di-masukat na bunton ng mga kasalanan—mula sa kasalanang pagpatay sa brahmana—ay mabilis na nalilipol para sa tao sa pagbigkas ng Banal na Pangalan ni Śiva.

Verse 29

शिवनामतरीं प्राप्य संसाराब्धिं तरंति ये । संसारमूलपापानि तानि नश्यंत्यसंशयम्

Pagkamit ang bangkang-tawiran na ang Pangalan ni Śiva, ang sinumang sumakay dito ay tatawid sa karagatan ng saṃsāra; at ang mga ugat na kasalanang pinagmumulan ng pagkagapos sa daigdig ay mawawasak—walang alinlangan.

Verse 30

संसारमूलभूतानां पातकानां महामुने । शिवनामकुठारेण विनाशो जायते ध्रुवम्

O dakilang pantas, ang mga kasalanang siyang ugat ng pagkagapos sa daigdig ay tiyak na nalilipol ng palakol na ang Pangalan ni Śiva.

Verse 31

शिवनामामृतं पेयं पापदावानलार्दितैः । पापदावाग्नितप्तानां शांतिस्तेन विना न हि

Para sa mga pinahihirapan ng sunog-gubat ng kasalanan, dapat inumin ang amṛta—ang nektar ng Pangalan ni Śiva. Sa mga sinusunog ng apoy ng kasalanan, tunay na walang kapayapaan kung wala nito.

Verse 32

शिवेति नामपीयूषवर्षधारापरिप्लुताः । संसारदवमध्येपि न शोचंति कदाचन

Ang mga nababasa at nalulunod sa umaagos na ulan ng nektar na siyang Pangalan na “Śiva” ay hindi kailanman nagdadalamhati—kahit nasa gitna ng naglalagablab na apoy ng saṃsāra.

Verse 33

शिवनाम्नि महद्भक्तिर्जाता येषां महात्मनाम् । तद्विधानां तु सहसा मुक्तिर्भवति सर्वथा

Yaong mga dakilang kaluluwa na sa kanila’y sumibol ang malalim na debosyon sa mismong Banal na Pangalan ni Śiva—sa pamamagitan ng sagradong pagsasagawa na iyon, agad at ganap nilang nakakamtan ang kalayaan (moksha).

Verse 34

अनेकजन्मभिर्येन तपस्तप्तं मुनीश्वर । शिवनाम्नि भवेद्भक्तिः सर्वपापापहारिणी

O panginoon sa mga muni, tanging yaong nagsagawa ng matinding tapas sa maraming kapanganakan ang nagkakamit ng debosyon sa Pangalan ni Śiva—at ang debosyong iyon sa Kanyang Pangalan ang pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 35

यस्या साधारणं शंभुनाम्नि भक्तिरखंडिता । तस्यैव मोक्षः सुलभो नान्यस्येति मतिर्मम

Sa aking pagkaunawa, ang moksha ay madaling makamtan lamang ng taong may matatag at di-napapatid na debosyon na nakatuon sa Pangalan ni Śambhu; sa iba, hindi ito ganoon kadali.

Verse 36

कृत्वाप्यनेकपापानि शिवनामजपादरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो भवत्येव न संशयः

Kahit nakagawa ng maraming kasalanan, ang sinumang may taimtim na debosyon sa japa ng Pangalan ni Śiva ay tiyak na mapapalaya sa lahat ng kasalanan—walang pag-aalinlangan.

Verse 37

भवंति भस्मसाद्वृक्षा दवदग्धा यथा वने । तथा तावंति दग्धानि पापानि शिवनामतः

Gaya ng mga punongkahoy sa gubat na nilamon ng nagngangalit na sunog at nauwi sa abo, gayon din ang mga kasalanan ng tao: sinusunog at winawasak hanggang ugat sa kapangyarihan ng Banal na Pangalan ni Śiva.

Verse 38

यो नित्यं भस्मपूतांगः शिवनामजपादरः । संतरत्येव संसारं सघोरमपि शौनक

O Śaunaka, ang taong araw-araw na pinapabanal ang katawan sa bhasma (banal na abo) at taimtim sa japa ng Pangalan ni Śiva ay tunay na makakatawid lampas sa saṃsāra—kahit ito’y magmukhang lubhang kakila-kilabot.

Verse 39

ब्रह्मस्वहरणं कृत्वा हत्वापि ब्राह्मणान्बहून् । न लिप्यते नरः पापैः शिवनामजपादरः

Kahit ang isang tao’y nagnakaw ng yaman ng isang brāhmaṇa at kahit nakapatay pa ng maraming brāhmaṇa, hindi siya nadudungisan ng kasalanan—kung siya’y taimtim na nakatuon sa japa ng Pangalan ni Śiva.

Verse 40

विलोक्य वेदानखिलाञ्छिवनामजपः परम् । संसारतारणोपाय इति पूर्वैर्विनिश्चितः

Matapos siyasatin nang ganap ang lahat ng Veda, pinagtibay ng mga sinaunang ṛṣi na ang pinakadakilang pagsasanay ay ang japa ng Pangalan ni Śiva—ang paraan upang makatawid sa saṃsāra.

Verse 41

किं बहूक्त्या मुनिश्रेष्ठाः श्लोकेनैकेन वच्म्यहम् । शिवनाम्नो महिमानं सर्वपापापहारिणम्

O mga pinakadakilang muni, ano pa ang kailangan ng maraming salita? Sa iisang taludtod ay ipahahayag ko ang kaluwalhatian ng Pangalan ni Shiva, na nag-aalis ng lahat ng kasalanan.

Verse 42

पापानां हरणे शंभोर्नामः शक्तिर्हि पावनी । शक्नोति पातकं तावत्कर्तुं नापि नरः क्वचित्

Upang alisin ang mga kasalanan, ang mismong Pangalan ni Śambhu ay may tunay na kapangyarihang nagpapadalisay. Walang sinumang tao, saanman, ang makagagawa ng kasalanang napakalaki na hindi kayang linisin ng (banal na Pangalan) na iyon.

Verse 43

शिवनामप्रभावेण लेभे सद्गतिमुत्तमाम् । इन्द्र द्युम्ननृपः पूर्वं महापापः पुरामुने

O pantas, sa kapangyarihan ng Banal na Pangalan ni Śiva, si Haring Indradyumna—na noon ay pasan ang malaking kasalanan—ay nagkamit ng sukdulang sadgati, ang pinakamataas na mapalad na hantungan.

Verse 44

तथा काचिद्द्विजायोषा सौ मुने बहुपापिनी । शिवनामप्रभावेण लेभे सद्गतिमुत्तमाम्

Gayon din, o pantas, may isang babaeng Brahmin—bagaman nabibigatan ng maraming kasalanan—na sa mismong kapangyarihan ng Pangalan ni Śiva ay nagkamit ng sukdulang sadgati.

Verse 45

इत्युक्तं वो द्विजश्रेष्ठा नाममाहात्म्यमुत्तमम् । शृणुध्वं भस्ममाहात्म्यं सर्वपावनपावनम्

Kaya nga, o pinakamainam sa mga dwija, ipinahayag ko na sa inyo ang sukdulang kadakilaan ng Banal na Pangalan. Ngayon ay pakinggan ninyo ang kadakilaan ng bhasma, ang sagradong abo—ang tagapaglinis maging ng mga naglilinis.

Frequently Asked Questions

Rather than a single mythic episode, the chapter presents a theological argument for a threefold Śaiva sādhanā—Śiva-nāma, bhasma, and rudrākṣa—asserting their world-benefiting efficacy and their capacity to neutralize pāpa through continual embodied practice.

The “rahasya” is the relocation of pilgrimage into daily life: the devotee’s speech (nāma) sacralizes the body (the mouth becomes tīrtha), while bhasma and rudrākṣa function as portable consecrations that render the practitioner a living confluence (Triveṇī-sadṛśa) of merit.

Śiva is foregrounded primarily as Sadāśiva through the performative potency of his name (e.g., “Sadāśiva, Śiva”), emphasizing the salvific presence of Śiva accessed via nāma rather than via a distinct iconographic avatāra-form in this excerpted portion.