
Ang Adhyaya 11 ay nasa anyong teknikal na tanong-at-sagot: tinanong ng mga ṛṣi ang (1) pamamaraan ng pagtatatag o pag-aanyaya ng liṅga (pratiṣṭhā), (2) mga palatandaan ng mapalad na “vāta”—mabubuting hangin at mga hudyat ng kapaligiran para sa tamang oras ng ritwal, at (3) wastong pagsamba ayon sa deśa (pook) at kāla (panahon). Sumagot si Sūta sa pagbibigay-diin sa pagpili ng mapalad na oras (śubha kāla) at banal na pook-tīrtha na may bisa ng kabutihan (puṇya tīrtha), saka inilatag ang mga praktikal na pamantayan: uri ng liṅga (naigagalaw o nakapirmi), angkop na materyales (lupa/bato/metal), at ang pagkakatugma ng liṅga–pīṭha upang maging matatag ang paglalagay. Itinatakda ang mga sukat at proporsyon (pinakamainam ang labindalawang aṅgula para sa gumagawa); ang kakulangan ay nagpapababa ng bunga ng pagsamba, samantalang ang labis ay hindi itinuturing na kamalian. Binabanggit din ang paghahandang pang-arkitektura—pagbuo ng vimāna at paghahanda ng matibay at dalisay na garbhagṛha—na nagpapakita na ang pūjā-phala ay nagmumula sa pagkakahanay ng anyo, sukat, at mapalad na kalagayan.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । कथं लिंगं प्रतिष्ठाप्यं कथं वातस्य लक्षणम् । कथं वा तत्समभ्यर्च्यं देशे काले च केन हि
Wika ng mga ṛṣi: “Paano dapat itatag nang wasto ang Śiva-liṅga? Ano ang mga tanda ng banal na vrata at ang nararapat na mga pagtalima? At paano sasambahin ang Liṅga na iyon—kanino, at ayon sa anong lugar at panahon?”
Verse 2
सूत उवाच । युष्मदर्थं प्रवक्ष्यामि बुद्ध्यतामवधानतः । अनुकूले शुभे काले पुण्ये तीर्थे तटे तथा
Sinabi ni Sūta: “Para sa inyo ay ipaliliwanag ko ito; unawain ninyo nang may matalinong pag-iingat. (Ito’y gawin) sa panahong kanais-nais at mapalad, at gayundin sa banal na tīrtha, sa sagradong pampang nito.”
Verse 3
यथेष्टं लिंगमारोप्यं यत्र स्यान्नित्यमर्चनम् । पार्थिवेन तथाप्येनं तैजसेन यथारुचि
Kapag naitindig ang Liṅga ayon sa nais, sa pook na maaaring magsagawa ng araw-araw na pagsamba, dapat itong sambahin nang palagian—maging sa anyong luwad (pārthiva) o sa anyong nagliliyab (taijasa)—ayon sa kakayahan at debosyon.
Verse 4
कल्पलक्षणसंयुक्तं लिंगं पूजाफलं लभेत् । सर्वलक्षणसंयुक्तं सद्यः पूजाफलप्रदम्
Sa pagsamba sa Śiva-liṅga na may mga katangiang itinakda ng kasulatan, natatamo ang bunga ng pagsamba. Ngunit ang Liṅga na ganap sa lahat ng mapalad na tanda ay agad na nagkakaloob ng bunga ng pagsamba.
Verse 5
चरे विशिष्यते सूक्ष्मं स्थावरे स्थूलमेव हि । सलक्षणं सपीठं च स्थापयेच्छिवनिर्मितम्
Sa anyong maaaring ilipat o dalhin, higit na kanais-nais ang sagisag na maselan at banayad; ngunit sa anyong nakapirmi, tunay na higit na kanais-nais ang mas malaki. Dapat itatag ang Liṅga na ginawa o pinahintulutan ni Śiva, taglay ang wastong mga tanda at kasama ang pīṭha (pedestal).
Verse 6
मंडलं चतुरस्रं वा त्रिकोणमथवा तथा । खट्वांगवन्मध्यसूक्ष्मं लिंगपीठं महाफलं
Ang maṇḍala ng pagsamba ay maaaring gawing parisukat o tatsulok. Ang pīṭha ng Liṅga ay dapat likhain na may maselang gitna, gaya ng tungkod na khaṭvāṅga; at ang ganitong Liṅga-pīṭha ay nagkakaloob ng dakilang bungang espirituwal.
Verse 7
प्रथमं मृच्छिलादिभ्यो लिगं लोहादिभिः कृतम् । येन लिंगं तेन पीठं स्थावरे हि विशिष्यते
Sa simula, ang Liṅga ay hinuhubog mula sa luwad, bato, at mga katulad nito, o ginagawa mula sa mga metal at kahalintulad na sangkap. Anuman ang materyal ng Liṅga, ang pīṭha (pīṭha/yoni) ay dapat gawin mula sa gayon ding materyal—ito ang itinuturing na lalong angkop para sa nakapirming paglalagak.
Verse 8
लिंगं पीठं चरे त्वेकं लिंगं बाणकृतं विना । लिंगप्रमाणं कर्तृणां द्वादशांगुलमुत्तमम्
Ang Liṅga at ang pīṭha (pedestal) ay dapat likhain bilang iisang buo, maliban sa Liṅga na mula sa batong bāṇa na likás na nabuo. Para sa mga gumagawa, ang pinakamainam na sukat ng Liṅga ay labindalawang aṅgula (lapad ng daliri).
Verse 9
न्यूनं चेत्फलमल्पं स्यादधिकं नैव दूष्यते । कर्तुरेकांगुलन्यूनं चरेपि च तथैव हि
Kapag kulang ang handog, nagiging kaunti ang bunga; ngunit kapag sumobra, hindi ito itinuturing na kasalanan. Gayundin, kahit magkulang ng isang aṅgula lamang sa itinakdang sukat para sa nagsasagawa, ang bunga ay nababawasan nang ayon doon.
Verse 10
आदौ विमानं शिल्पेन कार्यं देवगणैर्युतम् । तत्र गर्भगृहे रम्ये दृढे दर्पणसंनिभे
Una, ang vimāna (itaas na bahagi ng templo) ay dapat likhain ayon sa banal na agham ng sining-arkitektura, at pagandahin ng mga pangkat ng mga deva. Sa loob nito, sa marikit na garbha-gṛha (banal na santuwaryo), matibay at kumikislap na parang salamin—doon itinatatag ang sinasambang presensya ni Śiva.
Verse 11
इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायांएकदशोऽध्यायः
Sa ganito nagwawakas ang Ikalabing-isang Kabanata sa Vidyeśvara-saṃhitā ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa.
Verse 12
मुक्ताप्रवालगोमेदवज्राणि नवरत्नकम् । मध्ये लिंगं महद्द्रव्यं निक्षिपेत्सहवैदिके
Dapat ilagay ang navaratna, ang siyam na mahalagang hiyas—perlas, koral, gomedaka (hessonite), at vajra (diyamante), at iba pa—kasama ng kabanalang Veda; at sa gitna ng mga ito, itatag ang dakilang banal na sangkap: ang Liṅga.
Verse 13
संपूज्य लिंगं सद्याद्यैः पंचस्थाने यथाक्रमम् । अग्नौ च हुत्वा बहुधा हविषास कलं च माम्
Matapos sambahin nang wasto ang Śiva-liṅga sa limang itinakdang pook, ayon sa tamang pagkakasunod, gamit ang limang handog na nagsisimula sa sadyā, saka mag-alay ng maraming paghahandog sa banal na apoy gamit ang ghee at iba pang handog—sa gayon ay sinasamba ninyo Ako, ang Panginoon, sa Aking nahayag na kapangyarihan (kalā).
Verse 14
अभ्यर्च्य गुरुमाचार्यमर्थैः कामैश्च बांधवम् । दद्यादैश्वर्यमर्थिभ्यो जडमप्यजडं तथा
Matapos parangalan nang wasto ang sariling guru at ācārya—gayundin ang mga kamag-anak—sa pamamagitan ng matuwid na yaman at angkop na paglilingkod, dapat niyang ipagkaloob ang kasaganaan sa mga humihingi nito; sa ganitong paraan, maging ang mapurol ang isip ay nagiging hindi na mapurol, napipino at nagigising.
Verse 15
स्थावरं जंगमं जीवं सर्वं संतोष्य यत्नतः । सुवर्णपूरिते श्वभ्रे नवरत्नैश्च पूरिते
Matapos pagsikapang pasiyahin ang lahat ng nilalang—maging ang di-gumagalaw at ang gumagalaw—dapat siyang maghanda ng isang hukay na punô ng ginto, at punô rin ng siyam na mahalagang hiyas (navaratna).
Verse 16
सद्यादि ब्रह्म चोच्चार्य ध्यात्वा देवं परं शुभम् । उदीर्य च महामंत्रमओंकारं नादघोषितम्
Matapos bigkasin ang banal na pormulang Brahman na nagsisimula sa “sadyaḥ…”, at magnilay sa Kataas-taasang Mapalad na Diyos, dapat niyang saka bigkasin ang dakilang mantra—ang Oṃkāra—na umaalingawngaw bilang agos ng tunog (nāda).
Verse 17
लिंगं तत्र प्रतिष्ठाप्य लिगं पीठेन योजयेत् । लिंगं सपीठं निक्षिप्य नित्यलेपेन बंधयेत्
Matapos maitindig ang Liṅga roon, dapat pag-ugnayin ang Liṅga at ang kanyang pīṭha (pedestal). Kapag naipuwesto ang Liṅga kasama ang pīṭha, dapat itong patibayin nang matatag sa pamamagitan ng itinakdang pampahid na pangbigkis (nitya-lepa).
Verse 18
एवं बेरं च संस्थाप्यं तत्रैव परमं शुभम् । पंचाक्षरेण बेरं तु उत्सवार्थं वहिस्तथा
Sa gayon, dapat ding maayos na maitindig doon mismo ang bera (ang banal na imahen ni Śiva na naitalaga) sa pinakamasuwerte at dalisay na paraan. At para sa pagsamba sa kapistahan, dapat ding dalhin ang bera sa labas, habang patuloy na binabasbasan sa Pañcākṣarī mantra: “Namaḥ Śivāya.”
Verse 19
बेरं गुरुभ्यो गृह्णीयात्साधुभिः पूजितं तु वा । एवं लिंगे च बेरे च पूजा शिवपदप्रदा
Dapat tanggapin ang Berā (banal na sagisag/larawang ginagamit sa pagsamba) mula sa Guru, o kaya’y yaong sinamba na ng mga banal na deboto. Sa gayon, ang pagsamba kapwa sa Liṅga at sa Berā ay nagkakaloob ng Śivapada—ang kataas-taasang kalagayan ni Śiva (kalayaan).
Verse 20
पुनश्च द्विविधं प्रोक्तं स्थावरं जंगमं तथा । स्थावरं लिंगमित्याहुस्तरुगुल्मादिकं तथा
Muli, ipinahayag na ito’y may dalawang uri: ang di-nakikilos (sthāvara) at ang nakikilos (jaṅgama). Ang di-nakikilos ay tinatawag na Liṅga—gaya ng mga puno, palumpong, at iba pang katulad, na iginagalang bilang nananatiling presensya ni Śiva.
Verse 21
जंगमं लिंगमित्याहुः कृमिकीटादिकं तथा । स्थावरस्य च शुश्रूषा जंगमस्य च तर्पणम्
Ipinahahayag nila na ang “gumagalaw na liṅga” ay ang mga nilalang na may buhay—maging ang mga uod, insekto, at iba pa. Ang paglilingkod sa di-gumagalaw (Śiva-liṅga) at ang pagbibigay ng pagkain na nakapagpapasiyá sa gumagalaw (mga nilalang) ay kapwa itinuturing na pagsamba.
Verse 22
तत्तत्सुखानुरागेण शिवपूजां विदुर्बुधाः । पीठमंबामयं सर्वं शिवलिंगं च चिन्मयम्
Nalalaman ng mga pantas na ang pagsamba kay Śiva ay dapat gawin sa mapagmahal na debosyon tungo sa sukdulang kaligayahan. Nauunawaan nila na ang buong pīṭha ay nilulukuban ng Banal na Ina (Ambā), at ang Śiva-liṅga ay may likas na dalisay na Kamalayan.
Verse 23
यथा देवीमुमामंके धृत्वा तिष्ठति शंकरः । तथा लिंगमिदं पीठं धृत्वा तिष्ठति संततम्
Kung paanong si Śaṅkara ay laging nananatili na karga sa kandungan ang Diyosa Umā, gayon din ang banal na pīṭha na ito ay patuloy na nananatili, pasan ang liṅga na ito magpakailanman.
Verse 24
एवं स्थाप्य महालिंगं पूजयेदुपचारकैः । नित्यपूजा यथा शक्तिध्वजादिकरणं तथा
Sa gayon, matapos maitatag nang wasto ang Dakilang Liṅga, sambahin ito sa mga itinakdang handog at paglilingkod (upacāra). Isagawa rin ang araw-araw na pūjā ayon sa tamang pagkakasunod, at ayusin ang bandilang Śakti, ang mga watawat at iba pang kaugalian na kalakip, ayon sa kakayahan at sa tuntunin.
Verse 25
इति संस्थापयेल्लिंगं साक्षाच्छिवपदप्रदम् । अथवा चरलिंगं तु षोडशैरुपचारकैः
Sa gayon, dapat itatag ang Liṅga na tuwirang nagkakaloob ng kalagayan ni Śiva (kalayaan). O kaya, ang nalilipat na liṅga ay maaaring sambahin sa pamamagitan ng labing-anim na upacāra.
Verse 26
पूजयेच्च यथान्यायं क्रमाच्छिवपदप्रदम् । आवाहनं चासनं च अर्घ्यं पाद्यं तथैव च
Sambahin nang ayon sa batas at sunod-sunod na hakbang, na nagkakaloob ng kalagayan ni Śiva: simula sa āvāhana (pag-anyaya), āsana (pag-aalay ng upuan), arghya (handog na paggalang), at pādya (tubig para sa mga paa).
Verse 27
तदंगाचमनं चैव स्नानमभ्यंगपूर्वकम् । वस्त्रं गंधं तथा पुष्पं धूपं दीपं निवेदनम्
Pagkatapos, isagawa ang ācamana para sa mga bahaging iyon, at paliguan (snāna) na may naunang pagmamasahe ng langis. Pagkaraan, ihandog ang kasuotan, pabango (pahid na sandal), mga bulaklak, insenso, ilawan, at naivedya—handog na pagkain—sa Panginoon.
Verse 28
नीराजनं च तांबूलं नमस्कारो विसर्जनम् । अथवाऽर्घ्यादिकं कृत्वा नैवेद्यां तं यथाविधि
Pagkatapos, isagawa ang nīrājana, ang pag-ikot ng ilaw, ihandog ang tāmbūla (nganga), magbigay-galang na pagpapatirapa, at tapusin sa visarjana, ang pormal na pagpapaalam. O kaya, matapos maihandog ang arghya at iba pa ayon sa ritwal, ihandog sa Kanya ang naivedya ayon sa itinakda.
Verse 29
अथाभिषेकं नैवेद्यं नमस्कारं च तर्पणम् । यथाशक्ति सदाकुर्यात्क्रमाच्छिवपदप्रदम्
Pagkatapos nito, ayon sa sariling kakayahan, laging isagawa nang sunod-sunod ang abhiṣeka (banal na pagbuhos), naivedya (handog na pagkain), namaskāra (pagpapatirapa), at tarpaṇa (ritwal ng pagpapasiyahan). Kapag ginawa sa wastong pagkakasunod, ipinagkakaloob nito ang Śivapada, ang kalagayan ni Śiva.
Verse 30
अथवा मानुषे लिंगेप्यार्षे दैवे स्वयंभुवि । स्थापितेऽपूर्वके लिंगे सोपचारं यथा तथा
O kaya, maging ang Liṅga ay gawa ng tao, itinindig ng isang Ṛṣi, banal na maka-diyos, o svayambhū (kusang nahayag)—kapag ang gayong di-pa-nararanasang (bagong naitatag) na Liṅga ay naitayo, dapat itong sambahin nang may wastong mga handog at paglilingkod (sopacāra) ayon sa itinakdang paraan.
Verse 31
पूजोपकरणे दत्ते यत्किंचित्फलमश्नुते । प्रदक्षिणानमस्कारैः क्रमाच्छिवपदप्रदम्
Kapag naghandog ang tao kahit munting bagay na kaugnay ng pagsamba, nakakatanggap siya ng ilang bungang espirituwal. Sa pamamagitan ng pradakṣiṇā (pag-ikot nang pakanan) at namaskāra (pagpapatirapa) nang sunod-sunod, ang meritong iyon ay unti-unting nagiging tagapagkaloob ng Śivapada—ang kalagayan ni Śiva.
Verse 32
लिंगं दर्शनमात्रं वा नियमेन शिवप्रदम् । मृत्पिष्टगोशकृत्पुष्पैः करवीरेण वा फलैः
Kahit ang pagtanaw lamang sa Śiva-liṅga—kung ginagawa ayon sa wastong pagtalima—ay nagkakaloob ng biyaya ni Śiva at mapalad na kaganapan. Gayundin, ang pagsamba na inihahandog sa payak na bagay tulad ng liṅgang yari sa luwad, mga bulaklak na inihanda mula sa dumi ng baka, bulaklak na karavīra, o maging mga prutas, ay nagiging daan upang ipagkaloob ni Śiva ang Kanyang pagpapala.
Verse 33
गुडेन नवनीतेन भस्मनान्नैर्यथारुचि । लिंगं यत्नेन कृत्वांते यजेत्तदनुसारतः
Sa jaggery (asukal na pula), sariwang mantikilya, banal na abo (bhasma), o mga butil ng pagkain—ayon sa hilig ng puso—dapat maingat na hubugin ang Liṅga. Pagkatapos malikha, sambahin ito ayon sa paraang angkop sa mismong sangkap at pamamaraan na ginamit.
Verse 34
अंगुष्ठादावपि तथा पूजामिच्छंति केचन । लिंगकर्मणि सर्वत्र निषेधोस्ति न कर्हिचित्
May ilang deboto na nagnanais magsagawa ng pagsamba na nagsisimula sa hinlalaki at sa iba pang mga daliri (ayon sa itinakdang paraan). Sa lahat ng gawaing may kaugnayan sa Śiva-liṅga, kailanman ay walang pagbabawal—ang gayong pagsamba ay laging pinahihintulutan.
Verse 35
सर्वत्र फलदाता हि प्रयासानुगुणं शिवः । अथवा लिंगदानं वा लिंगमौल्यमथापि वा
Sa lahat ng dako, si Śiva ang tunay na nagbibigay ng bunga ayon sa tapat na pagsisikap ng tao. Kaya maging ang pag-aalay bilang dāna ng isang Liṅga, o ang pag-aalay ng katumbas na halaga nito (bilang presyo), ay nagiging may dakilang bisa at kabutihang-loob.
Verse 36
श्रद्धया शिवभक्ताय दत्तं शिवपदप्रदम् । अथवा प्रणवं नित्यं जपेद्दशसहस्रकम्
Ang anumang ibinigay nang may śraddhā sa isang bhakta ni Śiva ay nagiging tagapagkaloob ng Śiva-pada (kalagayan ni Śiva, paglaya). O kung hindi man, araw-araw ay dapat bigkasin sa japa ang Praṇava (Oṁ) nang sampung libong ulit.
Verse 37
संध्ययोश्च सहस्रं वा ज्ञेयं शिवपदप्रदम् । जपकाले मकारांतं मनःशुद्धिकरं भजेत्
Sa dalawang sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon), dapat malaman na ang isang libong pag-uulit ay nagkakaloob ng kalagayan/tahanan ni Śiva. Sa oras ng japa, sambahin ang mantrang nagtatapos sa “ma,” ang limang pantig na “namaḥ śivāya,” sapagkat nililinis nito ang isipan.
Verse 38
समाधौ मानसं प्रोक्तमुपांशु सार्वकालिकम् । समानप्रणवं चेमं बिंदुनादयुतं विदुः
Sa samādhi, ang pag-uulit sa isip (mānasa-japa) ang itinakdang wastong paraan; at ang pabulong na pag-uulit (upāṃśu-japa) ay angkop sa lahat ng oras. Alamin na ang japa na ito’y kaisa ng kaparehong Praṇava na “Oṃ,” at may taglay na bindu at nāda (banayad na binhi at panloob na tunog).
Verse 39
अथ पंचाक्षरं नित्यं जपेदयुतमादरात् । संध्ययोश्च सहस्रं वा ज्ञेयं शिवपदप्रदम्
Kaya nga, dapat laging bigkasin nang may paggalang ang limang-pantig na mantra (Pañcākṣara)—sampung libong ulit; o kung hindi, sa dalawang sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon), isang libong ulit. Ito ang pagsasanay na nagbibigay ng kalagayan (tahanan) ni Śiva.
Verse 40
प्रणवेनादिसंयुक्तं ब्राह्मणानां विशिष्यते । दीक्षायुक्तं गुरोर्ग्राह्यं मंत्रं ह्यथ फलाप्तये
Ang mantra na nagsisimula sa Praṇava (Oṁ) ay lalo nang itinakda para sa mga Brāhmaṇa. At upang makamtan ang tunay na bunga, ang mantra ay dapat tanggapin mula sa Guru, na may ganap na dīkṣā (pagsisimula/inisiyasyon).
Verse 41
कुंभस्नानं मंत्रदीक्षां मातृकान्यासमेव च । ब्राह्मणः सत्यपूतात्मा गुरुर्ज्ञानी विशिष्यते
Ang nagsagawa ng banal na kumbha-bath, tumanggap ng mantra-dīkṣā, at nagsanay ng Mātṛkā-nyāsa (paglalagay ng mga titik na Mātṛkā)—ang gayong brāhmaṇa, na ang kalooban ay nalinis ng katotohanan, ay nagiging natatangi bilang tunay na Guru, isang nakaaalam ng karunungang espirituwal.
Verse 42
द्विजानां च नमःपूर्वमन्येषां च नमोन्तकम् । स्त्रीणां च क्वचिदिच्छंति नमो तं च यथाविधि
Para sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), ang pagbati ng pagyukod ay dapat bigkasin na may “namaḥ” sa unahan; para sa iba, bigkasin na may “namo” sa hulihan. Sa ilang pagkakataon, ninanais din ng mga babae ang gayong paggalang—kaya ialay ito nang wasto, ayon sa itinakdang paraan.
Verse 43
विप्रस्त्रीणां नमः पूर्वमिदमिच्छंति केचन । पंचकोटिजपं कृत्वा सदा शिवसमो भवेत्
May ilan na unang nagnanais ng ganitong pagpupugay: “Pagpupugay sa mga asawa ng mga brāhmaṇa.” Kapag natapos ang limang krore na mantra-japa, ang tao’y laging nagiging tulad ni Śiva, umaabot sa Śiva-sāyujya sa biyaya ng Panginoon.
Verse 44
एकद्वित्रिचतुःकोट्याब्रह्मादीनां पदं व्रजेत् । जपेदक्षरलक्षंवा अक्षराणां पृथक्पृथक्
Sa pagsasagawa ng japa sa sukat na isa, dalawa, tatlo, o apat na koṭi, naaabot ang dakilang kalagayang naabot maging ni Brahmā at ng iba pang mga diyos. O kaya, dapat magsagawa ng isang lakh na pag-uulit ng mga pantig, inuusal ang bawat pantig nang hiwa-hiwalay.
Verse 45
अथवाक्षरलक्षं वा ज्ञेयं शिवपदप्रदम् । सहस्रं तु सहस्राणां सहस्रेण दिनेन हि
O kaya, dapat malaman na ang pagbigkas na umaabot sa isang lakh (100,000) ng mga pantig ng mantra ay nagkakaloob ng Śiva-pada, ang kataas-taasang kalagayan ni Shiva. Tunay, kung isang libong pag-uulit bawat araw, ang mga “libo” na kailangan ay matatapos sa loob ng isang libong araw.
Verse 46
जपेन्मंत्रादिष्टसिद्धिर्नित्यं ब्राह्मणभोजनात् । अष्टोत्तरसहस्रं वै गायत्रीं प्रातरेव हि
Dapat magsagawa ng japa; ang itinakdang katuparan ng mantra ay natitiyak sa pamamagitan ng palagiang pagpapakain sa mga brāhmaṇa. Tunay, bigkasin ang Gāyatrī nang 1008 ulit, lalo na sa umaga.
Verse 47
ब्राह्मणस्तु जपेन्नित्यं क्रमाच्छिवपदप्रदान् । वेदमंत्रांस्तु सूक्तानि जपेन्नियममास्थितः
Ngunit ang isang brāhmaṇa ay dapat araw-araw magsagawa ng japa ayon sa wastong pagkakasunod ng mga mantra ni Śiva na nagkakaloob ng kalagayan ni Śiva; at, nakatatag sa mga niyama (disiplina), bigkasin din niya ang mga mantrang Veda at mga sūkta (himno).
Verse 48
एकं दशार्णं मंत्रं च शतोनं च तदूर्ध्वकम् । अयुतं च सहस्रं च शतमेकं विना भवेत्
Para sa mantrang may sampung pantig, ang bilang ng japa ay dapat isang daan at higit pa; itinakda rin ang sampung libo, isang libo, o isang daan at isa. Huwag itong gawin nang walang tiyak at ganap na bilang.
Verse 49
वेदपारायणं चैव ज्ञेयं शिवपदप्रदम् । अन्यान्बहुतरान्मंत्राञ्जपेदक्षरलक्षतः
Ang pagbigkas ng mga Veda ay dapat maunawaan na nagkakaloob ng Śivapada, ang kalagayan ni Śiva. Gayundin, dapat ding ulit-ulitin ang marami pang ibang mantra, na nagsasagawa ng japa hanggang sa sukat na isang daang libong pantig.
Verse 50
एकाक्षरांस्तथा मंत्राञ्जपेदक्षरकोटितः । ततः परं जपेच्चैव सहस्रं भक्तिपूर्वकम्
Dapat ulit-ulitin ang mga isang-pantig na (bīja) mantra at iba pang mantra hanggang sa mga koṭi-koṭing pantig, isang napakalaking bilang. Pagkaraan nito, magsagawa pa ng isang libong pag-uulit, na may debosyon.
Verse 51
एवं कुर्याद्यथाशक्ति क्रमाच्छिव पदं लभेत् । नित्यं रुचिकरं त्वेकं मंत्रमामरणांतिकम्
Sa paggawa nito ayon sa sariling kakayahan at sunod-sunod na hakbang, unti-unting nakakamtan ng tao ang Śivapada, ang kalagayan ni Śiva. Kaya araw-araw, pumili ng iisang mantra na kaaya-aya sa puso at ipagpatuloy ito nang matatag hanggang sa wakas ng buhay.
Verse 52
जपेत्सहस्रमोमिति सर्वाभीष्टं शिवाज्ञया । पुष्पारामादिकं वापि तथा संमार्जनादिकम्
Sa utos ni Śiva, dapat bigkasin ang “Om” nang isang libong ulit, at sa gayon ay makakamtan ang lahat ng ninanais. Maaari ring maglingkod sa Kanya sa pag-aalaga ng hardin ng mga bulaklak at iba pa, gayundin sa pagwawalis at paglilinis ng banal na pook.
Verse 53
शिवाय शिवकार्याथे कृत्वा शिवपदं लभेत् । शिवक्षेत्रे तथा वासं नित्यं कुर्याच्च भक्तितः
Sa paggawa ng mga gawain para kay Śiva, alang-alang kay Śiva, natatamo ang kalagayan (tahanan) ni Śiva. Gayundin, sa debosyon ay dapat laging manahan sa Śiva-kṣetra, ang banal na pook ni Śiva.
Verse 54
जडानामजडानां च सर्वेषां भुक्तिमुक्तिदम् । तस्माद्वासं शिवक्षेत्रे कुर्यदामरणं बुधः
Para sa lahat ng nilalang—maging mapurol ang isip o malinaw ang pag-unawa—ang banal na kṣetra ni Śiva ay nagkakaloob ng bhukti (kaganapan sa daigdig) at mukti (kalayaan). Kaya ang marunong ay dapat manahan sa kṣetra ni Śiva hanggang sa wakas ng buhay.
Verse 55
लिंगाद्धस्तशतं पुण्यं क्षेत्रे मानुषके विदुः । सहस्रारत्निमात्रं तु पुण्यक्षेत्रे तथार्षके
Ipinahahayag ng marurunong na sa isang sagradong pook na itinatag ng tao, ang saklaw ng mabungang kabanalan ay umaabot ng isang daang hasta mula sa Śiva-liṅga. Ngunit sa tunay na banal na kṣetra na pinabanal ng mga ṛṣi, ito’y lumalawak hanggang sa isang libong sinag (ng araw).
Verse 56
दैवलिंगे तथा ज्ञेयं सहस्रारत्निमानतः । धनुष्प्रमाणसाहस्रं पुण्यं क्षेत्रे स्वयं भुवि
Gayundin, para sa Daiva-liṅga, dapat maunawaan na ang saklaw nito ay isang libong aratni (siko). At sa mismong lupa, dahil sa sariling pag-iral nito, ang kṣetra ay nagiging puspos ng bisa ng kabanalan, lumalaganap sa paligid hanggang isang libong sukat ng dhanu (haba ng busog).
Verse 57
पुण्यक्षेत्रे स्थिता वापी कूपाद्यं पुष्कराणि च । शिवगंगेति विज्ञेयं शिवस्य वचनं यथा
Anumang vāpī (balong na may hagdan), balon, at iba pang imbakan ng tubig na nasa loob ng banal na pook ay dapat maunawaan bilang “Śiva-Gaṅgā,” ayon sa sariling pahayag ni Panginoong Śiva.
Verse 58
तत्र स्नात्वा तथा दत्त्वा जपित्वा हि शिवं व्रजेत् । शिवक्षेत्रं समाश्रित्य वसेदामरणं तथा
Doon, matapos maligo roon, maghandog ng kaloob nang nararapat, at magsagawa ng japa sa banal na Pangalan ni Śiva, tunay na dapat siyang lumapit kay Śiva. Sa pagkanlong sa sagradong kṣetra ni Śiva, manahan siya roon—at makamtan ang kalagayang lampas sa kamatayan (kawalang-kamatayan).
Verse 59
दाहं दशाहं मास्यं वा सपिंडीकरणं तु वा । आब्दिकं वा शिवक्षेत्रे क्षेत्रे पिंडमथापि वा
Maging ito man ay mga ritwal ng pagsusunog ng bangkay, paggunita sa ikasampung araw, ritwal buwan-buwan, seremonyang sapiṇḍīkaraṇa, o taunang śrāddha—kung isinasagawa sa banal na kṣetra ni Śiva, maging ang pag-aalay ng mga piṇḍa roon ay nagiging mabisa sa espiritu.
Verse 60
सर्वपाप विनिर्मुक्तः सद्यः शिवपदं लभेत् । अथवा सप्तरात्रं वा वसेद्वा पंचरात्रकम्
Kapag napalaya sa lahat ng kasalanan, agad na nakakamtan ang kalagayan ni Śiva. O kaya, manirahan doon nang pitong gabi—o kahit limang gabi man lamang.
Verse 61
त्रिरात्रमेकरात्रं वा क्रमाच्छिवपदं लभेत् । स्ववर्णानुगुणं लोके स्वाचारात्प्राप्नुते नरः
Sa pagsasagawa ng (itinakdang ritwal) sa loob ng tatlong gabi—o kahit isang gabi lamang—unti-unting nakakamtan ng tao ang kalagayan ni Śiva. Sa mundong ito, natatamo ng tao ang bungang angkop sa kanyang antas (varna) sa pamamagitan ng asal na tapat sa kanyang wastong disiplina at mga panata.
Verse 62
वर्णोद्धारेण भक्त्या च तत्फलातिशयं नरः । सर्वं कृतं कामनया सद्यः फलमवाप्नुयात्
Sa pag-angat at pagninilay sa mga banal na pantig (varṇoddhāra) nang may debosyon, nakakamit ng tao ang kataas-taasang bunga. Anumang gawin na may minimithing hangarin (kāmanā) ay agad nagbubunga.
Verse 63
सर्वं कृतमकामेन साक्षाच्छिवपदप्रदम् । प्रातर्मध्याह्नसायाह्नमहस्त्रिष्वेकतः क्रमात्
Ang lahat ng ito, kapag isinagawa nang walang makasariling pagnanasa, ay tuwirang nagkakaloob ng kalagayan ni Śiva. Dapat itong gawin sa wastong ayos sa tatlong banal na oras—umaga, tanghali, at gabi—bawat isa bilang ganap na pagtalima.
Verse 64
प्रातर्विधिकरं ज्ञेयं मध्याह्नं कामिकं तथा । सायाह्नं शांतिकं ज्ञेयं रात्रावपि तथैव हि
Ang pagsamba sa umaga ay dapat maunawaan bilang yaong nagpapatibay sa dharma at sa wastong mga ritwal. Ang pagsamba sa tanghali ay sinasabing tumutupad ng mga ninanais. Ang pagsamba sa dapithapon ay dapat makilalang nagpapayapa at nagkakaloob ng kapayapaan; at ang pagsamba sa gabi ay gayon din, may kaparehong mapayapang bisa.
Verse 65
कालो निशीथो वै प्रोक्तोमध्ययामद्वयं निशि । शिवपूजा विशेषेण तत्कालेऽभीष्टसिद्धिदा
Ang panahong tinatawag na Niśītha ay ipinahayag na ang dalawang pagbabantay sa gitna ng gabi. Ang pagsamba kay Panginoong Śiva, lalo na sa oras na iyon, ay nagiging tagapagkaloob ng ninanais na mga kaganapan at tagumpay.
Verse 66
एवं ज्ञात्वा नरः कुर्वन्यथोक्तफलभाग्भवेत् । कलौ युगे विशेषेण फलसिद्धिस्तु कर्मणा
Sa pagkaalam nito, ang taong nagsasagawa ayon sa itinakda ay nagiging karapat-dapat na tumanggap ng mga bungang sinabi. Lalo na sa Kali Yuga, ang pagkatamo ng bunga ay natutupad sa pamamagitan ng wastong ginawang karman, alinsunod sa turo.
Verse 67
उक्तेन केनचिद्वापि अधिकारविभेदतः । सद्वृत्तिः पापभीरुश्चेत्ततत्फलमवाप्नुयात्
Kahit ito’y masabi ng sinuman, nananatili itong totoo ayon sa pagkakaiba-iba ng karapatang espirituwal ng mga naghahanap. Ang may mabuting asal at may takot sa kasalanan ay makakamtan ang katumbas na bunga.
Verse 68
ऋषय ऊचुः । अथ क्षेत्राणि पुण्यानि समासात्कथयस्व नः । सर्वाः स्त्रियश्च पुरुषा यान्याश्रित्य पदं लभेत्
Sinabi ng mga Ṛṣi: “Ngayon, isalaysay mo sa amin nang maikli ang tungkol sa mga banal na kṣetra—mga sagradong pook na sa pagkanlong dito, ang lahat ng babae at lalaki ay makakamit ang kataas-taasang kalagayan (mokṣa).”
Verse 69
सूत योगिवरश्रेष्ठ शिवक्षेत्रागमांस्तथा । सूत उवाच । शृणुत श्रद्धया सर्वक्षेत्राणि च तदागमान्
Sinabi ni Sūta: “O pinakamahusay sa mga dakilang yogin, makinig nang may pananampalataya sa lahat ng Śiva-kṣetra, ang mga banal na pook ni Śiva, at sa mga āgama, ang mga turo na kaugnay ng mga pook na iyon.”
Rather than a mythic episode, the chapter presents a theological-ritual argument: Śiva’s worship becomes reliably efficacious when the liṅga is installed and maintained according to śāstric parameters (deśa–kāla suitability, lakṣaṇa, and pramāṇa), converting metaphysical doctrine into verifiable liturgical procedure.
The liṅga–pīṭha ensemble functions as a symbolic and operative axis: the liṅga signifies Śiva’s transcendent presence while the pīṭha stabilizes that presence in the world of form; measurements, shapes (maṇḍala/caturasra/trikoṇa), and sanctum construction encode the principle that cosmic order (ṛta) must be mirrored in ritual geometry for grace and ‘phala’ to manifest.
The emphasis is on Śiva as present through the installed liṅga (a non-anthropomorphic manifestation suited to continuous worship), with no single anthropomorphic form of Śiva or a distinct form of Gaurī foregrounded in the sampled discourse; the chapter’s focus is procedural consecration rather than icon-specific mythology.