Adhyaya 35
Vayaviya SamhitaPurva BhagaAdhyaya 3565 Verses

उपमन्युतपः-निवारणप्रसङ्गः / Śiva restrains Upamanyu’s tapas (Śiva disguised as Indra)

Sa Adhyaya 35, nabahala ang mga diyos sa sumisibol na krisis kaya nagmadali sila sa Vaikuṇṭha at isinumbong ito kay Hari (Viṣṇu). Pagkaraang magnilay, mabilis na nagtungo si Viṣṇu sa Mandara upang harapin si Maheśvara at magmakaawa: may batang brāhmaṇa na si Upamanyu na, sa paghahangad ng gatas, ay sinusunog ang lahat sa lakas ng kanyang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay), kaya dapat itong pigilan. Tiniyak ni Maheśvara na pipigilin Niya ang bata at inutusan si Viṣṇu na bumalik sa sariling tahanan, na nagpapakita ng kapangyarihan ni Śiva sa pamamahala ng tapas at ng mga kosmikong bunga nito. Pagkatapos, nagpasya si Śiva na pumunta sa gubat ng pag-austeridad ng rishi, nag-anyong Śakra (Indra). Dumating Siya na nakasakay sa puting elepante, may kasamang mga diyos at kalahating-diyos, may payong at mga tagapaglingkod ayon sa anyong-hari ni Indra; ang Kanyang ningning ay inihalintulad sa buwan na nagpapalamuti sa Mandara. Ipinahihiwatig ng kabanata ang maingat na pakikialam ng Diyos: ang sinadyang pagbabalatkayo at paglapit ni Śiva ay paghahanda sa pagsubok, pagtuturo, at pag-ugnay ng kapangyarihan ng tapas sa wastong debosyon at katotohanan (tattva).

Shlokas

Verse 1

वायुरुवाच । अथ सर्वे प्रदीप्तांगा वैकुण्ठं प्रययुर्द्रुतम् । प्रणम्याहुश्च तत्सर्वं हरये देवसत्तमाः

Wika ni Vāyu: Pagkaraan nito, ang lahat ng pinakadakila sa mga deva, na nagliliwanag ang katawan sa banal na ningning, ay dagling nagtungo sa Vaikuṇṭha. Yumukod sila at isinalaysay ang buong pangyayari kay Hari (Viṣṇu).

Verse 2

श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान्पुरुषोत्तमः । किमिदन्त्विति संचिन्त्य ज्ञात्वा तत्कारणं च सः

Nang marinig niya noon ang kanilang mga salita, ang Mapalad na Panginoon—ang Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona—ay nagmuni-muni: “Ano nga ba ito?” at nalaman niya ang sanhi nito.

Verse 3

जगाम मन्दरं तूर्णं महेश्वरदिदृक्षया । दृष्ट्वा देवं प्रणम्यैवं प्रोवाच सुकृतांजलिः

Sa pananabik na masilayan si Maheśvara, siya’y mabilis na nagtungo sa Bundok Mandara. Nang makita ang Panginoon, siya’y yumukod; at saka, na magkasalikop ang mga kamay sa paggalang, siya’y nagsalita.

Verse 4

विष्णुरुवाच । भगवन्ब्राह्मणः कश्चिदुपमन्युरिति श्रुतः । क्षीरार्थमदहत्सर्वं तपसा तन्निवारय

Wika ni Viṣṇu: “O Mapalad na Panginoon, nabalitaan na may isang brāhmaṇa na nagngangalang Upamanyu. Sa pagnanais ng gatas, sinunog niya ang lahat sa lakas ng kanyang tapas. Sa iyong biyaya, pigilin at payapain mo iyon.”

Verse 5

वायुरुवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णोः प्राह देवो महेश्वरः । शिशुं निवारयिष्यामि तत्त्वं गच्छ स्वमाश्रमम्

Wika ni Vāyu: Nang marinig ang mga salita ni Viṣṇu, nagsalita ang Panginoong Mahādeva, si Maheśvara: “Pipigilin ko ang bata. Ikaw na nakakabatid ng katotohanan, bumalik ka ngayon sa sarili mong ashram.”

Verse 6

तच्छ्रुत्वा शंभुवचनं स विष्णुर्देववल्लभः । जगामाश्वास्य तान्सर्वान्स्वलोकममरादिकान्

Nang marinig ang salita ni Śambhu (Panginoong Śiva), si Viṣṇu—minamahal ng mga diyos—ay umaliw sa kanilang lahat, sa mga walang-kamatayan at sa iba pa, at saka umalis patungo sa sarili niyang tahanang-loka.

Verse 7

एतस्मिन्नंतरे देवः पिनाकी परमेश्वरः । शक्रस्य रूपमास्थाय गन्तुं चक्रे मतिं ततः

Samantala, ang Kataas-taasang Panginoon—si Pinākin, ang may hawak ng busog na Pināka—ay nag-anyong Śakra (Indra). Pagkaraan, sa anyong iyon, nagpasiya Siyang lumisan.

Verse 8

अथ जगाम मुनेस्तु तपोवनं गजवरेण सितेन सदाशिवः । सह सुरासुरसिद्धमहोरगैरमरराजतनुं स्वयमास्थितः

Pagkatapos, nagtungo si Sadāśiva sa gubat ng pag-aayuno ng muni, nakasakay sa maringal na puting elepante. Kasama ang mga deva, asura, siddha, at mga dakilang ahas, Siya mismo’y nag-anyong maningning na hari ng mga walang-kamatayan (Indra).

Verse 9

स वारणश्चारु तदा विभुं तं निवीज्य वालव्यजनेन दिव्यम् । दधार शच्या सहितं सुरेंद्रं करेण वामेन शितातपत्रम्

Pagkaraan, ang maringal na elepanteng iyon ay marahang nagpahangin sa Panginoong sumasaklaw sa lahat gamit ang banal na pamaypay na buntot-yak; at sa kaliwang kamay nito’y inihawak ang puting payong sa ibabaw ni Indra, hari ng mga diyos, na kasama si Śacī.

Verse 10

रराज भगवान्सोमः शक्ररूपी सदाशिवः । तेनातपत्रेण यथा चन्द्रबिंबेन मन्दरः

Nagniningning ang Mapalad na Soma—si Sadāśiva mismo na nagpakita sa anyo ni Śakra (Indra). Sa ilalim ng maharlikang payong na iyon siya’y kumikislap, gaya ng Bundok Mandara na nagniningning sa bilog ng buwan.

Verse 11

आस्थायैवं हि शक्रस्य स्वरूपं परमेश्वरः । जगामानुग्रहं कर्तुमुपमन्योस्तदाश्रमम्

Kaya nito, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara), matapos akuin ang mismong anyo ni Śakra (Indra), ay nagtungo sa ashram ni Upamanyu upang ipagkaloob ang Kanyang biyaya.

Verse 12

तं दृष्ट्वा परमेशानं शक्ररूपधरं शिवम् । प्रणम्य शिरसा प्राह महामुनिवरः स्वयम्

Nang makita niya ang Kataas-taasang Panginoon—si Śiva—na nag-anyong Śakra (Indra), ang dakilang pantas ay yumukod na may ulo sa pagpupugay at saka nagsalita nang siya mismo.

Verse 13

उपमन्युरुवाच । पावितश्चाश्रमस्सो ऽयं मम देवेश्वर स्वयम् । प्राप्तो यत्त्वं जगन्नाथ भगवन्देवसत्तम

Wika ni Upamanyu: “O Panginoon ng mga deva, ang aking āśrama ay tunay na nabendisyunan at nalinis, sapagkat Ikaw mismo ang dumating dito. O Jagannātha, O Bhagavān, pinakadakila sa mga diyos!”

Verse 14

वायुरुवाच । एवमुक्त्वा स्थितं प्रेक्ष्य कृतांजलिपुटं द्विजम् । प्राह गंभीरया वाचा शक्ररूपधरो हरः

Wika ni Vāyu: Pagkasabi nito, si Hara—na nag-anyong Śakra (Indra)—ay tumingin sa brāhmaṇa na nakatayo na magkadikit ang mga palad sa paggalang, at saka siya nagsalita sa tinig na malalim at marangal.

Verse 15

शक्र उवाच । तुष्टो ऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत । ददामि चेप्सितान्सर्वान्धौम्याग्रज महामुने

Wika ni Śakra (Indra): “Nalulugod ako sa iyo. O may marangal na panata, sabihin mo ang biyayang ninanais mo, sapagkat isinagawa mo ang pag-aayuno at pagtapa na ito. O dakilang muni, nakatatandang kapatid ni Dhaumya, ipagkakaloob ko ang lahat ng iyong minimithi.”

Verse 16

वायुरुवाच । एवमुक्तस्तदा तेन शक्रेण मुनिपुंगवः । वारयामि शिवे भक्तिमित्युवाच कृताञ्जलिः

Wika ni Vāyu: Nang panahong iyon, nang kausapin siya ni Śakra nang gayon, ang pinakadakila sa mga muni ay sumagot na magkadikit ang mga palad: “Pipigilin ko ang aking sarili, sapagkat ang aking bhakti ay nakatuon kay Śiva.”

Verse 17

तन्निशम्य हरिः १ प्राह मां न जानासि लेखपम् । त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम्

Nang marinig iyon, nagsalita si Hari: “O eskriba, hindi mo ba ako nakikilala? Ako si Śakra (Indra), panginoon ng tatlong daigdig, na iginagalang at sinasamba ng lahat ng mga deva.”

Verse 18

मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा । ददामि सर्वं भद्रं ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम्

“O pinakamainam sa mga brāhmaṇa na rishi, maging deboto Ko at sambahin Ako lamang sa lahat ng panahon. Ipagkakaloob Ko sa iyo ang lahat ng mapalad na kabutihan. Talikdan mo ang pagtingin kay Rudra bilang nirguṇa—ang walang katangian at di-personal na ganap.”

Verse 19

रुद्रेण निर्गुणेनापि किं ते कार्यं भविष्यति । देवपङ्क्तिबहिर्भूतो यः पिशाचत्वमागतः

Ano pa ang pakinabang ng pagsamba kay Rudra bilang nirguṇa para sa iyo, kung ikaw ay nahulog na sa labas ng kapulungan ng mga deva at bumaba sa kalagayang piśāca—isang marumi at hamak na nilalang?

Verse 20

वायुरुवाच । तच्छ्रुत्वा प्राह स मुनिर्जपन्पञ्चाक्षरं मनुम् । मन्यमानो धर्मविघ्नं प्राह तं कर्तुमागतम्

Sinabi ni Vāyu: Nang marinig iyon, nagsalita ang pantas habang walang patid na inuusal ang limang-pantig na mantra. Sa pag-aakalang siya’y dumating upang hadlangan ang dharma, hinarap siya ng pantas at nagsalita.

Verse 21

उपमन्युरुवाच । त्वयैवं कथितं सर्वं भवनिंदारतेन वै । प्रसंगादेव देवस्य निर्गुणत्वं महात्मनः

Sinabi ni Upamanyu: “Tunay ngang ipinaliwanag mo ang lahat nang ganyan, O ikaw na masigasig sa pagpupuri kay Bhavānī. At sa daloy lamang ng pag-uusap na iyon, nabanggit mo ang nirguṇa na kalikasan ng Dakilang Panginoon—yaong lampas sa lahat ng katangian.”

Verse 22

त्वं न जानामि वै रुद्रं सर्वदेवेश्वरेश्वरम् । ब्रह्मविष्णुमहेशानां जनक प्रकृतेः परम्

O Rudra, hindi ko tunay na nalalaman Ka—Ikaw ang Kataas-taasang Panginoon sa ibabaw ng mga panginoon ng lahat ng mga diyos; ang Ama nina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśa; at ang Lumalampas sa Prakṛti (likas na materyal).

Verse 23

सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः । नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणोम्यहम्

Pinipili ko ang Kataas-taasang Biyaya—Siya na inilalarawan ng mga nakakabatid sa Brahman bilang lampas sa pag-iral at di-pag-iral, kapwa nahahayag at di-nahahayag; walang hanggan; ang Isa at gayundin ang Marami.

Verse 24

हेतुवादविनिर्मुक्तं सांख्ययोगार्थदम्परम् । उपासते यं तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणोम्यहम्

Pinipili ko Siya bilang biyaya—ang Kataas-taasang Panginoon na sinasamba ng mga nakakabatid sa Tattva; malaya sa mapagtunggaling pangangatwirang pilosopikal, at tunay na nagkakaloob ng bungang nilalayon ng Sāṅkhya at Yoga.

Verse 25

नास्ति शंभोः परं तत्त्वं सर्वकारणकारणात् । ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां स्रष्टुर्गुणपराद्विभोः

Walang katotohanang hihigit pa kay Śambhu, ang Makapangyarihan—ang sanhi ng lahat ng sanhi. Siya ang Panginoong lampas sa mga guṇa, at Siya ang pinagmulan kung saan sumibol sina Brahmā, Viṣṇu, at iba pang mga diyos.

Verse 26

बहुनात्र किमुक्तेन मयाद्यानुमितं महत् । भवांतरे कृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य चेत्

Ano pa ang silbi ng maraming salita rito? Naunawaan ko ang dakilang katotohanang ito: kung ang isang tao ay nakarinig man lamang ng paninirang-puri kay Bhava (Panginoong Śiva), ito’y tanda ng kasalanang nagawa sa nakaraang buhay.

Verse 27

श्रुत्वा निंदां भवस्याथ तत्क्षणादेव सन्त्यजेत् । स्वदेहं तन्निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति

Kapag narinig ang paglapastangan kay Bhava (Panginoong Śiva), dapat lisaning iwan ang lugar na iyon. At kung sa gayong kalagayan ay isuko man niya ang sariling katawan, mabilis niyang mararating ang daigdig ni Śiva (Śivaloka).

Verse 28

आस्तां तावन्ममेच्छेयं क्षीरं प्रति सुराधम । निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतं कलेवरम्

“Isantabi muna ang pagnanais ko sa gatas, O pinakahamak sa mga diyos. Pagkatapos kitang patayin sa banal na sandata ni Śiva, iiwan ko ang katawang ito.”

Verse 29

वायुरुवाच । एवमुक्त्वोपमन्युस्तं मर्तुं व्यवसितस्स्वयम् । क्षीरे वाञ्छामपि त्यक्त्वा निहन्तुं शक्रमुद्यतः

Sinabi ni Vāyu: Pagkasabi niyon, si Upamanyu ay nagpasiyang mamatay sa sariling loob. Tinalikuran pati ang pagnanais sa gatas, tumindig siya, handang pumatay kay Śakra (Indra).

Verse 30

भस्मादाय तदा घोरमघोरास्त्राभिमंत्रितम् । विसृज्य शक्रमुद्दिश्य ननाद स मुनिस्तदा

Pagkaraan, kinuha ng muni ang banal na abo at pinusposan ng mantra ng sandatang Aghora na kakila-kilabot. Inihagis niya iyon patungo kay Śakra (Indra) at umalingawngaw ang kanyang malakas na sigaw noon ding sandali.

Verse 31

स्मृत्वा शंभुपदद्वंद्वं स्वदेहं दुग्धुमुद्यतः । आग्नेयीं धारणां बिभ्रदुपमन्युरवस्थितः

Sa pag-alaala sa dalawang banal na paa ni Śambhu (Panginoong Śiva), si Upamanyu ay naghangad na humugot ng gatas mula sa sarili niyang katawan. Taglay ang āgneyī dhāraṇā (pagpirmi sa apoy), nanatili siyang nakalubog at matatag sa pagninilay.

Verse 32

एवं व्यवसिते विप्रे भगवान्भगनेत्रहा । वारयामास सौम्येन धारणां तस्य योगिनः

O brāhmaṇa, nang mabuo na nang gayon ang pasiya, ang Mapalad na Panginoon—si Śiva, ang pumatay sa mata ni Bhaga—ay marahang pumigil sa dhāraṇā (panloob na pagtitipon ng isip) ng yogin.

Verse 33

तद्विसृष्टमघोरास्त्रं नंदीश्वरनियोगतः । जगृहे मध्यतः क्षिप्तं नन्दी शंकरवल्लभः

Sa utos ni Nandīśvara, si Nandī—minamahal ni Śaṅkara—ay sinunggaban ang Aghora-astra sa sandaling ito’y pinakawalan, at nasalo niya habang inihahagis mula sa gitna (ng labanan).

Verse 34

स्वं रूपमेव भगवानास्थाय परमेश्वरः । दर्शयामास शिप्राय बालेन्दुकृतशेखरम्

Pagkaraan, ang Pinagpalang Panginoon, ang Kataas-taasang Īśvara, na nag-anyong sarili Niyang banal na anyo, ay nagpakita kay Śiprā—na may putong na munting gasuklay na buwan sa Kanyang ulo.

Verse 35

क्षीरार्णवसहस्रं च पीयूषार्णवमेव वा । दध्यादेरर्णवांश्चैव घृतोदार्णवमेव च

Kahit pa may isang libong karagatan ng gatas, o tunay ngang isang karagatan ng amṛta (nektar); maging mga karagatan ng yogurt at iba pa, at isang malawak na karagatan ng ghee—ang gayong kasaganaan ay sukat lamang ng daigdig, hindi ang sukdulang kanlungan.

Verse 36

फलार्णवं च बालस्य भक्ष्य भोज्यार्णवं तथा । अपूपानां गिरिं चैव दर्शयामास स प्रभुः

Ang Panginoong iyon, upang pasayahin ang bata, ay nagpakita ng isang karagatan ng mga prutas, isang karagatan ng sari-saring pagkaing masarap kainin at lasapin, at maging isang bundok na yari sa matatamis na keyk (apūpa).

Verse 37

एवं स ददृशे देवो देव्या सार्धं वृषोपरि । गणेश्वरैस्त्रिशूलाद्यैर्दिव्यास्त्रैरपि संवृतः

Kaya nga, nasilayan niya ang Panginoon—kasama ang Diyosa—na nakaupo sa ibabaw ng Toro, at napaliligiran ng mga Gaṇeśvara na may hawak na trishula at iba pang banal na sandata.

Verse 38

दिवि दुंदुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात च । विष्णुब्रह्मेन्द्रप्रमुखैर्देवैश्छन्ना दिशो दश

Sa kalangitan, umalingawngaw ang mga tambol na makalangit, at bumuhos ang ulan ng mga bulaklak. Napuno at natakpan ang sampung dako ng mga diyos—pinangungunahan nina Viṣṇu, Brahmā, at Indra—na nagtipon sa mapitagang pagdiriwang.

Verse 39

अथोपमन्युरानन्दसमुद्रोर्मिभिरावृतः । पपात दण्डवद्भूमौ भक्तिनम्रेण चेतसा

Pagkaraan, si Upamanyu, nababalot ng mga alon na sumasalpok mula sa karagatan ng kaligayahan, ay bumagsak sa lupa na parang isang tungkod—ang isip ay nakayuko sa debosyon.

Verse 40

एतस्मिन्समये तत्र सस्मितो भगवान्भवः । एह्येहीति तमाहूय मूर्ध्न्याघ्राय ददौ वरान्

Sa sandaling iyon, ang Mapalad na Panginoong Bhava (Śiva), na may banayad na ngiti, ay tumawag sa kanya: “Halika, halika.” Inilapit siya at inamoy ang tuktok ng ulo nang may pag-ibig, saka ipinagkaloob ang mga biyaya.

Verse 41

शिव उवाच । भक्ष्यभोज्यान्यथाकामं बान्धवैर्भुक्ष्व सर्वदा । सुखी भव सदा दुःखान्निर्मुक्ता भक्तिमान्मम

Wika ni Śiva: “Tamasahin mo, ayon sa nais mo, ang lahat ng pagkain at mga masasarap na handog kasama ng iyong mga kamag-anak sa lahat ng panahon. Maging laging masaya, malaya sa dalamhati, at manatiling deboto sa Akin.”

Verse 42

उपमन्यो महाभाग तवाम्बैषा हि पार्वती । मया पुत्रीकृतो ह्यद्य दत्तः क्षीरोदकार्णवः

“O marangal na Upamanyu, ang Pārvatī na ito ay tunay na iyong ina. Ngayon ay tinanggap ko siya bilang aking anak na babae at ipinagkaloob ko sa kanya ang Karagatan ng Gatas (Kṣīrodakārṇava).”

Verse 43

मधुनश्चार्णवश्चैव दध्यन्नार्णव एव च । आज्यौदनार्णवश्चैव फलाद्यर्णव एव च

May karagatan ng pulot, karagatan ng gatas-asim at kanin, karagatan ng ghee at lutong kanin, at gayundin karagatan ng mga prutas at iba pang ani.

Verse 44

अपूपगिरयश्चैव भक्ष्यभोज्यार्णवस्तथा । एते दत्ता मया ते हि त्वं गृह्णीष्व महामुने

“Mga bundok ng matatamis na kakanin, at tunay na mga karagatan ng pagkain—mga makakain at mga lutong handa—ang mga ito’y ibinigay Ko na sa iyo. Tanggapin mo, O dakilang muni.”

Verse 45

पिता तव महादेवो माता वै जगदम्बिका । अमरत्वं मया दत्तं गाणपत्यं च शाश्वतम्

“Si Mahādeva ang iyong ama, at si Jagadambikā ang iyong ina. Ipinagkaloob Ko sa iyo ang kawalang-kamatayan, at ang walang-hanggang katayuang Gaṇapatya—ang paghahari sa ilalim ni Gaṇeśa.”

Verse 46

वरान्वरय सुप्रीत्या मनो ऽभिलषितान्परान् । प्रसन्नो ऽहं प्रदास्यामि नात्र कार्या विचारणा

“Sa dakilang pag-ibig, piliin mo ang mga biyaya—ang mga pinakamataas na kaloob na ninanais ng iyong puso. Ako’y nalulugod; ipagkakaloob Ko ang mga ito. Dito’y wala nang dapat pag-isipan pa.”

Verse 47

वायुरुवाच । एवमुक्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्यतम् । मूर्ध्न्याघ्राय सुतस्ते ऽयमिति देव्यै न्यवेदयत्

Wika ni Vāyu: Pagkasabi nito, binuhat siya ni Mahādeva gamit ang dalawang kamay, inamoy nang may pag-ibig ang tuktok ng ulo, at saka ipinaalam sa Diyosa, “Ito ang iyong anak.”

Verse 48

देवी च गुहवत्प्रीत्या मूर्ध्नि तस्य कराम्बुजम् । विन्यस्य प्रददौ तस्मै कुमारपदमव्ययम्

At ang Diyosa, sa pag-ibig na tulad ni Guhā (Skanda), ay ipinatong ang kaniyang kamay na gaya ng lotus sa ulo niya at iginawad sa kaniya ang di-nagmamaliw na katayuang “Kumāra.”

Verse 49

क्षीराब्धिरपि साकारः क्षीरं स्वादु करे दधत् । उपस्थाय ददौ पिण्डीभूतं क्षीरमनश्वरम्

Maging ang Karagatan ng Gatas ay nag-anyong lantad, lumapit na may hawak na matamis na gatas, at naghandog ng gatas na naging buo at siksik—di-nasisira sa likas na kalagayan.

Verse 50

योगैश्वर्यं सदा तुष्टिं ब्रह्मविद्यामनश्वराम् । समृद्धिं परमान्तस्मै ददौ संतुष्टमानसः

Taglay ang pusong lubos na nalulugod, iginawad niya sa kaniya ang maharlikang kaganapan ng yoga, ang palagiang kasiyahan, ang di-nasisirang Brahmavidyā, at ang sukdulang kasaganaan.

Verse 51

अथ शंभुः प्रसन्नात्मा दृष्ट्वा तस्य तपोमहः । पुनर्ददौ वरं दिव्यं मुनये ह्युपमन्यवे

Pagkaraan, si Śambhu, na may pusong mapagpala at payapa, nang makita ang kadakilaan ng pagtitipang-tapa ng pantas na iyon, ay muling nagkaloob ng isang banal na biyaya kay muni Upamanyu.

Verse 52

व्रतं पाशुपतं ज्ञानं व्रतयोगं च तत्त्वतः । ददौ तस्मै प्रवक्तृत्वपाटवं सुचिरं परम्

Ipinagkaloob Niya sa kanya ang Pāśupata na panata, ang kaalamang nagpapalaya, at ang disiplinadong yoga ng mga banal na panata ayon sa tunay na mga simulain; at iginawad din sa kanya ang kataas-taasang, pangmatagalang kahusayan sa pagtuturo at pagpapaliwanag ng doktrina.

Verse 53

सो ऽपि लब्ध्वा वरान्दिव्यान्कुमारत्वं च सर्वदा । तस्माच्छिवाच्च तस्याश्च शिवाया मुदितो ऽभवत्

Siya man, nang matamo ang mga banal na biyaya—kabilang ang walang hanggang kabataan—ay napuspos ng kagalakan, sa biyaya ni Śiva at gayundin ni Śivā (ang Diyosa).

Verse 54

ततः प्रसन्नचेतस्कः सुप्रणम्य कृतांजलिः । ययाचे स वरं विप्रो देवदेवान्महेश्वरात्

Pagkaraan, taglay ang payapa at masayang puso, ang Brahmin ay yumukod nang malalim, nag-anjali (magkadikit ang mga palad), at humiling ng isang biyaya kay Maheśvara—si Mahādeva, ang Panginoon ng mga diyos.

Verse 55

उपमन्युरुवाच । प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर । स्वभक्तिन्देहि परमान्दिव्यामव्यभिचारिणीम्

Sinabi ni Upamanyu: “Maawa Ka, O Panginoon ng mga diyos; maawa Ka, O Kataas-taasang Panginoon. Ipagkaloob Mo sa akin ang debosyon sa Iyo mismo—pinakamataas, banal, at di-nalilihis (di-natitinag).”

Verse 56

श्रद्धान्देहि महादेव द्वसम्बन्धिषु मे सदा । स्वदास्यं परमं स्नेहं सान्निध्यं चैव सर्वदा

O Mahādeva, ipagkaloob Mo sa akin ang di-natitinag na pananampalataya sa lahat ng may kaugnayan sa Iyo (Iyong mga deboto at mga banal na ugnayan). Ipagkaloob Mo rin sa akin ang tapat na paglilingkod bilang Iyong lingkod, ang pinakamataas na pag-ibig, at ang palagiang paglapit at presensya Mo sa bawat sandali.

Verse 57

एवमुक्त्वा प्रसन्नात्माहर्षगद्गदया गिरा । सतुष्टाव महादेवमुपमन्युर्द्विजोत्तमः

Pagkasabi niya nang gayon, si Upamanyu—ang pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang—na may payapang puso at tinig na nanginginig sa galak, ay nagpuri kay Mahādeva.

Verse 58

उपमन्युरुवाच । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । प्रसीद करुणासिंधो साम्ब शंकर सर्वदा

Sinabi ni Upamanyu: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, mapagmahal sa mga dumudulog sa Iyo, maawa Ka. O karagatan ng habag, O Śaṅkara, O Sāmba (Śiva na kaisa ni Umā), ipagkaloob Mo nawa ang Iyong biyaya magpakailanman.”

Verse 59

वायुरुवाच । एवमुक्तो महादेवः सर्वेषां च वरप्रदः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मोपमन्युं मुनिसत्तमम्

Sinabi ni Vāyu: Nang tawagin nang gayon, si Mahādeva—tagapagkaloob ng mga biyaya sa lahat—na may pusong mapagpala, ay sumagot kay Upamanyu, ang pinakadakila sa mga pantas.

Verse 60

शिव उवाच । वत्सोपमन्यो तुष्टो ऽस्मि सर्वं दत्तं मया हि ते । दृढभक्तो ऽसि विप्रर्षे मया विज्ञासितो ह्यसि

Sinabi ni Śiva: “Mahal kong Upamanyu, nalulugod Ako. Tunay, ipinagkaloob Ko na sa iyo ang lahat. O pinakamainam sa mga brāhmaṇa-muni, matatag ka sa bhakti, at tunay kang kinilala Ko.”

Verse 61

अजरश्चामरश्चैव भव त्वन्दुःखवर्जितः । यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः

Nawa’y manatili kang laging bata at walang kamatayan, malaya sa dalamhati. Nawa’y maging tanyag ka, puspos ng liwanag na espirituwal, at taglay ang banal na kaalaman.

Verse 62

अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा । भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती

O pinakamainam sa mga dvija, ang iyong mga kamag-anak, angkan, gotra at lahi ay mananatiling hindi mapuputol magpakailanman; at ang iyong debosyon sa Akin ay magiging walang hanggan.

Verse 63

सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम । उपकंठं मम त्वं वै सानन्दं विहरिष्यसि

O pinakadakila sa mga Brahmin, palagi Kong pananatilihin ang Aking presensya sa ashram na ito; at ikaw, na naninirahan malapit sa Akin, ay mamumuhay dito nang may kagalakan.

Verse 64

एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः । ईशानस्स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधे हरः

Pagkasabi niya nang gayon, ang Mapalad na Panginoon—nagniningning na parang sampung milyong araw—si Īśāna, si Hara mismo, ay nagkaloob ng mga biyaya at saka naglaho roon din.

Verse 65

उपमन्युः प्रसन्नात्मा प्राप्य तस्माद्वराद्वरान् । जगाम जननीस्थानं सुखं प्रापाधिकं च सः

Si Upamanyu, payapa ang kalooban, matapos tanggapin mula sa Kanya ang pinakapiling mga biyaya, ay nagtungo sa tahanan ng kanyang ina; at nakamtan niya ang ligayang higit pa kaysa dati.

Frequently Asked Questions

The gods report a crisis to Viṣṇu; Viṣṇu petitions Śiva at Mandara to stop the brahmin child Upamanyu whose tapas is burning the world; Śiva then goes to the tapovana disguised as Indra.

The narrative encodes the doctrine that tapas without proper tattva and devotional orientation can become cosmically disruptive; Śiva, as the inner governor (niyantṛ), redirects power into liberative knowledge and right devotion.

Śiva is highlighted as Pinākī/Sadāśiva while intentionally assuming Śakra’s form—an explicit case of divine līlā where form is used to instruct, test, and restore dharma.