Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 7

गौरीप्रवेशः—शिवसाक्षात्कारः

Gaurī’s Entry and the Vision of Śiva

Devanagari script

स्वांके धर्तुं प्रवृत्तो ऽपि सा पर्यंके न्यषीदत । पर्यंकतो बलाद्देवीं सोङ्कमारोप्य सुस्मिताम्

Transliteration

svāṃke dhartuṃ pravṛtto 'pi sā paryaṃke nyaṣīdata | paryaṃkato balāddevīṃ soṅkamāropya susmitām

Translation

Bagaman kumilos Siya upang isakay siya sa Kanyang kandungan, sa halip ay naupo siya sa sopa. Pagkaraan, sa banayad na pagpupumilit, binuhat Niya mula sa sopa ang nakangiting Diyosa at inilagay sa Kanyang kandungan.

Word by Word

• स्वाङ्के: in (his/one's) lap
• स्वाङ्के: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: स्व + अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य अङ्कः) — Locative singular

• धर्तुम्: to hold
• धर्तुम्: प्रयोजन (Purpose/हेतु)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (Infinitive); ‘to hold/carry’

• प्रवृत्तः: having set about
• प्रवृत्तः: कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्र + वृत्त (कृदन्त; √वृत् धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: even though
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); concessive ‘even/though’

• सा: she
• सा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; demonstrative pronoun

• पर्यङ्के: on the couch/bed
• पर्यङ्के: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: पर्यङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — Locative singular

• न्यषीदत: sat down
• न्यषीदत: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: नि + सद् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• पर्यङ्कतः: from the couch
• पर्यङ्कतः: अपादान (Apādāna/Ablative-source)
• Type: Noun
• Root: पर्यङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative singular

• बलात्: by force
• बलात्: करण (Karaṇa/Instrumental sense)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘by force’

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; pronoun

• अङ्कम्: lap
• अङ्कम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — Accusative singular

• आरोप्य: having placed
• आरोप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ + रुह् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund); ‘having placed/raised’

• सुस्मिताम्: gently smiling
• सुस्मिताम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु + स्मित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (सु + स्मिता) — Accusative singular

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Parvati
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It portrays the tender, accessible (saguṇa) aspect of Pati (Śiva) and Devī, showing divine grace expressed as intimacy—reminding devotees that the Supreme is not distant but lovingly responsive to sincere bhakti.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

While Liṅga worship emphasizes the formless-transcendent reality, this scene highlights Saguna Shiva—God with attributes—helping devotees approach the same Supreme through personal love and devotional remembrance (smaraṇa) of Shiva’s leelā.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A simple practice is dhyāna and japa: contemplate Śiva-Devī in a peaceful, compassionate form while repeating the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” cultivating tenderness, steadiness, and surrender.