Adhyaya 23
Vayaviya SamhitaPurva BhagaAdhyaya 2356 Verses

वीरभद्रक्रोधशमनं देवस्तुतिश्च (Pacification of Vīrabhadra and the Gods’ Hymn)

Ipinagpapatuloy ng Adhyaya 23 ang yugto matapos ang sagupaan sa krisis ng yajña ni Dakṣa. Ang mga deva na pinamumunuan ni Viṣṇu ay sugatan at nanginginig sa takot, samantalang ang mga pramatha (gaṇa) ni Vīrabhadra ay naggapos sa mga natalo gamit ang mga tanikalang bakal. Sa sandaling ito, lumapit si Brahmā bilang tagapamagitan ng kapayapaan, humihiling kay Vīrabhadra (o sa gaṇapati sa ilalim niya) na pahupain ang galit at magpatawad sa mga deva at iba pang nilalang. Dahil sa paggalang sa katayuan at pakiusap ni Brahmā, humupa ang poot ng pinuno. Sinamantala ito ng mga deva: nag-alay sila ng añjali sa ibabaw ng ulo at naghandog ng stuti, pinupuri si Śiva bilang Śānta (mapayapa) ngunit siya rin ang sumira sa yajña, tagapagdala ng triśūla, at Kālāgni-Rudra—kinikilala ang nakapanghihilakbot na anyo ng Kanyang pagwawasto bilang makatarungang pamamahala ng kosmos. Itinatampok ng kabanata ang paglipat mula takot tungo sa debosyon, ang bisa ng pamamagitan, at ang mga banal na epithets bilang mapa ng śakti ni Śiva sa parusa at pagpapanumbalik.

Shlokas

Verse 1

वायुरुवाच । इति सञ्छिन्नभिन्नांगा देवा विष्णुपुरोगमाः । क्षणात्कष्टां दशामेत्य त्रेसुः स्तोकावशेषिता

Sinabi ni Vāyu: “Gayon, ang mga deva—na pinangungunahan ni Viṣṇu—na ang mga sangkap ng katawan ay nabasag at naputol, sa isang kisapmata’y napasailalim sa matinding paghihirap; halos mumo na lamang ang lakas, at sila’y nanginig sa takot.”

Verse 2

त्रस्तांस्तान्समरे वीरान् देवानन्यांश्च वै गणाः । प्रमथाः परमक्रुद्धा वीरभद्रप्रणोदिताः

Sa labang iyon, ang mga Gaṇa—ang mga Pramatha—na nag-aalab sa matinding galit at inuudyukan ni Vīrabhadra, ay sumalakay sa mga bayani: sa mga devang takot na takot at sa iba pa rin.

Verse 3

प्रगृह्य च तथा दोषं निगडैरायसैर्दृढैः । बबन्धुः पाणिपादेषु कंधरेषूदरेषु च

Pagkasunggab sa kanya nang gayon, iginapos nila ang nagkasala sa matitibay na tanikalang bakal—ikinabit sa mga kamay at paa, at iginapos din sa leeg at tiyan.

Verse 4

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मा भद्रमद्रीन्द्रजानुतम् । सारथ्याल्लब्धवात्सल्यः प्रार्थयन् प्रणतो ऽब्रवीत्

Sa sandaling iyon, si Brahmā—na nagkamit ng malasakit dahil sa paglilingkod bilang tagapagmaneho ng karwahe—ay yumukod at, magalang na namanhik, nagsalita sa mapalad na nakaluhod sa panginoon ng mga bundok.

Verse 5

अलं क्रोधेन भगवन्नष्टाश्चैते दिवौकसः । प्रसीद क्षम्यतां सर्वं रोमजैस्सह सुव्रत

Sapat na ang poot, O Mapalad na Panginoon—ang mga nananahan sa langit na ito ay napuksa na. Magpala ka; ipatawad ang lahat, kasama ang mga Romaja, O ikaw na may banal na panata.

Verse 6

एवं विज्ञापितस्तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना । शमं जगाम संप्रीतो गणपस्तस्य गौरवात्

Sa gayon, nang mapakiusapan at mapagpakumbabang hilingin ni Brahmā, ang Kataas-taasang Panginoon ng mga nilalang, si Gaṇapa (Gaṇeśa) ay nalugod; at sa paggalang sa dangal ni Brahmā, siya’y kumalma at nagtimpi.

Verse 7

देवाश्च लब्धावसरा देवदेवस्य मंत्रिणः । धारयन्तो ऽञ्जलीन्मूर्ध्नि तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः

Pagkaraan, ang mga diyos, nang masumpungan ang nararapat na sandali, kasama ang mga tagapayo ng Diyos ng mga diyos, ay nag-anjali at inilagay ang magkadikit na palad sa ibabaw ng ulo sa paggalang, at pumuri sa Kanya sa sari-saring himno.

Verse 8

देवा ऊचुः । नमः शिवाय शान्ताय यज्ञहन्त्रे त्रिशूलिने । रुद्रभद्राय रुद्राणां पतये रुद्रभूतये

Wika ng mga Deva: “Pagpupugay kay Śiva, ang Mapayapa; sa Tagawasak ng mga di-matuwid na yajña; sa Mayhawak ng trisula; kay Rudra na mapalad; sa Panginoon ng mga Rudra; at sa Kanya na ang mismong pagkatao ay Rudra.”

Verse 9

कालाग्निरुद्ररूपाय कालकामांगहारिणे । देवतानां शिरोहन्त्रे दक्षस्य च दुरात्मनः

Pagpupugay sa Kanya na ang anyo ay Kālāgnirudra—ang apoy ng Panahon—na pumuputol sa mga sangkap ni Kāla at ni Kāma; ang pumugot sa ulo ng mga diyos, at siyang lumupig kay Dakṣa na may masamang loob.

Verse 10

संसर्गादस्य पापस्य दक्षस्याक्लिष्टकर्मणः । शासिताः समरे वीर त्वया वयमनिन्दिता

O bayani, dahil sa aming pakikisama sa makasalanang si Dakṣa—bagaman siya’y masikap at di napapagod—kami, kahit walang sala, ay sinupil at pinarusahan mo sa digmaan.

Verse 11

दग्धाश्चामी वयं सर्वे त्वत्तो भीताश्च भो प्रभो । त्वमेव गतिरस्माकं त्राहि नश्शरणागतान्

O Panginoon, kaming lahat ay napapaso at nanginginig sa takot dahil sa Iyong kapangyarihan. Ikaw lamang ang aming kanlungan—iligtas at ingatan mo kami na lumapit na humihingi ng pag-ampon.

Verse 12

वायुरुवाच । तुष्टस्त्वेवं स्तुतो देवान् विसृज्य निगडात्प्रभुः । आनयद्देवदेवस्य समीपममरानिह

Sinabi ni Vāyu: Nang mapuri nang gayon, nalugod ang Panginoon; pinalaya Niya ang mga diyos mula sa kanilang mga gapos at doon din ay inihatid ang mga walang-kamatayang iyon sa harap ng Diyos ng mga diyos (Śiva).

Verse 13

देवोपि तत्र भगवानन्तरिक्षे स्थितः प्रभुः । सगणः सर्वगः शर्वस्सर्वलोकमहेश्वरः

Doon din, ang Mapalad na Panginoon—bagaman banal—ay tumindig sa gitnang langit bilang naghaharing Guro. Kasama ang Kanyang mga gaṇa, Siya’y nasa lahat ng dako; Siya si Śarva, ang Dakilang Panginoon ng lahat ng mga daigdig.

Verse 14

तं दृष्ट्वा परमेशानं देवा विष्णुपुरोगमाः । प्रीता अपि च भीताश्च नमश्चक्रुर्महेश्वरम्

Nang makita si Parameśāna, ang Kataas-taasang Panginoon, ang mga deva—na pinangungunahan ni Viṣṇu—ay napuspos ng galak at ng banal na pangamba, at sila’y yumukod sa paggalang kay Maheśvara.

Verse 15

दृष्ट्वा तानमरान्भीतान्प्रणतार्तिहरो हरः । इदमाह महादेवः प्रहसन् प्रेक्ष्य पार्वतीम्

Nang makita Niya ang mga deva na natatakot, si Hara—ang nag-aalis ng dalamhati ng mga sumuko at lumapit—ay ngumiti, at paglingon kay Pārvatī, nagsalita si Mahādeva ng ganito.

Verse 16

महादेव उवाच । माभैष्ट त्रिदशास्सर्वे यूयं वै मामिकाः प्रजाः । अनुग्रहार्थमेवेह धृतो दंडः कृपालुना

Wika ni Mahādeva: “Huwag kayong matakot, kayong lahat na mga diyos. Kayo’y tunay na Aking sariling mga nasasakupan. Ang tungkod ng pagdidisiplina na ito ay itinaas Ko rito—Ako na mahabagin—tanging upang magkaloob ng biyaya.”

Verse 17

भवतां निर्जराणां हि क्षान्तो ऽस्माभिर्व्यतिक्रमः । क्रुद्धेष्वस्मासु युष्माकं न स्थितिर्न च जीवितम्

O kayong mga diyos na walang kamatayan, ang paglabag na nagawa namin laban sa inyo ay tunay naming tiniis. Ngunit kung magalit kayo sa amin, para sa inyo’y wala nang katatagan ni paninindigan, ni maging buhay man.

Verse 18

वायुरुवाच । इत्युक्तास्त्रिदशास्सर्वे शर्वेणामिततेजसा । सद्यो विगतसन्देहा ननृतुर्विबुधा मुदा

Wika ni Vāyu: Nang sila’y kausapin ni Śarva (Śiva) na may di-masukat na ningning, ang lahat ng mga diyos ay agad napawi ang pag-aalinlangan; at ang mga banal ay nagsayaw sa galak.

Verse 19

प्रसन्नमनसो भूत्वानन्दविह्वलमानसाः । स्तुतिमारेभिरे कर्तुं शंकरस्य दिवौकसः

Nang maging payapa ang kanilang pag-iisip at mapuspos ng kaligayahang banal, ang mga naninirahan sa langit ay nagsimulang umawit ng mga papuri kay Śaṅkara.

Verse 20

देवा ऊचुः । त्वमेव देवाखिललोककर्ता पाता च हर्ता परमेश्वरो ऽसि । कविष्णुरुद्राख्यस्वरूपभेदै रजस्तमस्सत्त्वधृतात्ममूर्ते

Wika ng mga Deva: Ikaw lamang ang lumikha ng lahat ng daigdig, ang tagapangalaga at ang tagapagbalik (tagapag-urong) ng lahat; Ikaw ang Kataas-taasang Panginoon. O Ikaw na ang Sarili ay nahahayag sa mga anyong tinatawag na Ka (Brahmā), Viṣṇu, at Rudra, na taglay sa Iyo ang rajas, tamas, at sattva—sumasamba kami sa Iyo.

Verse 21

सर्वमूर्ते नमस्ते ऽस्तु विश्वभावन पावन । अमूर्ते भक्तहेतोर्हि गृहीताकृतिसौख्यद

Pagpupugay sa Iyo, O Ikaw na may lahat ng anyo—Tagapaglinis at Tagapagtaguyod ng sansinukob. Pagpupugay sa Iyo, O Walang-anyo; sapagkat alang-alang sa mga deboto, tinatanggap Mo ang anyo at ipinagkakaloob ang ligayang dulot ng Iyong pagpapakita.

Verse 22

चंद्रो ऽगदो हि देवेश कृपातस्तव शंकर । निमज्जनान्मृतः प्राप सुखं मिहिरजाजलिः

O Panginoon ng mga diyos, O Śaṅkara—sa Iyong habag, ang Buwan ay napalaya sa karamdaman. At si Mihirajājali rin, na namatay sa pagkalunod, ay nagkamit ng pinagpalang kalagayan at ligaya sa pamamagitan ng Iyong biyaya.

Verse 23

सीमन्तिनी हतधवा तव पूजनतः प्रभो । सौभाग्यमतुलं प्राप सोमवारव्रतात्सुतान्

O Panginoon (Śiva)! Si Sīmantinī, bagama’t nawalan ng asawa, sa pagsamba sa Iyo ay nagkamit ng di-mapapantayang pagpapala; at sa panata tuwing Lunes, siya’y pinagkalooban ng mga anak na lalaki.

Verse 24

श्रीकराय ददौ देवः स्वीयं पदमनुत्तमम् । सुदर्शनमरक्षस्त्वं नृपमंडलभीतितः

Ipinagkaloob ng Panginoon kay Śrīkara ang Kanyang sariling tahanang walang kapantay. At ikaw—Sudarśana—ay nag-ingat (sa kanya/sa kahariang iyon) laban sa takot na dulot ng mga pulutong ng mga hari.

Verse 25

मेदुरं तारयामास सदारं च घृणानिधिः । शारदां विधवां चक्रे सधवां क्रियया भवान्

Ang karagatan ng habag ay nagligtas kay Medura kasama ang kanyang asawa. At sa kapangyarihan ng Iyong banal na ritwal, O Bhava (Śiva), ginawa Mong si Śāradā—na naging balo—na muling maging may asawa.

Verse 26

भद्रायुषो विपत्तिं च विच्छिद्य त्वमदाः सुखम् । सौमिनी भवबन्धाद्वै मुक्ता ऽभूत्तव सेवनात्

Pinutol Mo ang kapahamakan na dumapo kay Bhadrāyuṣa at pinagkalooban siya ng kaginhawahan. At si Sauminī, sa paglilingkod sa Iyo, tunay na napalaya mula sa gapos ng bhava—ang pagkakabihag sa pag-iral sa sanlibutan.

Verse 27

विष्णुरुवाच । त्वं शंभो कहरीशाश्च रजस्सत्त्वतमोगुणैः । कर्ता पाता तथा हर्ता जनानुग्रहकांक्षया

Wika ni Viṣṇu: “O Śambhu, Ikaw lamang ang siya ring Brahmā, Viṣṇu, at Rudra. Sa pamamagitan ng mga guṇa—rajas, sattva, at tamas—Ikaw ay nagiging Lumikha, Tagapangalaga, at Siya ring Tagapag-urong, dahil sa Iyong pagnanais na magpala at magbigay-kagandahang-loob sa mga nilalang.”

Verse 28

सर्वगर्वापहारी च सर्वतेजोविलासकः । सर्वविद्यादिगूढश्च सर्वानुग्रहकारकः

Inaalis Niya ang bawat uri ng pagmamataas; Siya ang banal na paglalaro at ningning ng lahat ng karangalan. Nakatago sa loob ng lahat ng kaalaman at mga hiwaga nito, Siya ang pangkalahatang Tagapagkaloob ng biyaya sa lahat ng nilalang.

Verse 29

त्वत्तः सर्वं च त्वं सर्वं त्वयि सर्वं गिरीश्वर । त्राहि त्राहि पुनस्त्राहि कृपां कुरु ममोपरि

Mula sa Iyo nagmumula ang lahat, at Ikaw rin ang lahat; sa Iyo nananahan ang lahat, O Panginoon ng Bundok. Iligtas Mo ako—iligtas Mo ako—iligtas Mo akong muli; ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong habag.

Verse 30

अथास्मिन्नन्तरे ब्रह्मा प्रणिपत्य कृतांजलिः । एवं त्ववसरं प्राप्य व्यज्ञापयत शूलिने

Pagkaraan, sa mismong sandaling iyon, yumukod si Brahmā at nag-alay ng pagpupugay na may magkatiklop na mga kamay. At nang makamtan ang angkop na pagkakataon, iniharap niya ang kanyang pagsusumamo kay Śiva, ang Panginoong may tangan ng trisula.

Verse 31

ब्रह्मोवाच । जय देव महादेव प्रणतार्तिविभंजन । ईदृशेष्वपराधेषु को ऽन्यस्त्वत्तः प्रसीदति

Wika ni Brahmā: “Tagumpay sa Iyo, O Diyos! O Mahādeva, Tagapagwasak ng dalamhati ng mga yumuyukod sa Iyo. Sa ganitong mga pagkakasala, sino pa ba, maliban sa Iyo, ang maaaring maging mahabagin?”

Verse 32

लब्धमानो भविष्यंति ये पुरा निहिता मृधे । प्रत्यापत्तिर्न कस्य स्यात्प्रसन्ने परमेश्वरे

Yaong mga dating nabuwal sa digmaan ay muling babangon tungo sa dangal at pag-abot. Kapag nalugod ang Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara (Śiva), sino pa ang makakaranas ng pagbaligtad o kapahamakan?

Verse 33

यदिदं देवदेवानां कृतमन्तुषु दूषणम् । तदिदं भूषणं मन्येत अंगीकारगौरवात्

Anumang panunumbat na ginawa ng mga diyos sa mga taong ito, yaon ding panunumbat ay dapat ituring na palamuti, dahil sa kadakilaan ng pagtanggap nito nang may kababaang-loob.

Verse 34

इति विज्ञाप्यमानस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । विलोक्य वदनं देव्या देवदेवस्स्मयन्निव

Nang sa gayon ay mapakiusapan ni Brahmā, ang Parameṣṭhin, ang Panginoon ng mga diyos (Śiva) ay tumingin sa mukha ng Diyosa at, na wari’y nakangiti, ay sumagot.

Verse 35

पुत्रभूतस्य वात्सल्याद्ब्रह्मणः पद्मजन्मनः । देवादीनां यथापूर्वमंगानि प्रददौ प्रभुः

Dahil sa pag-aarugang tulad ng ama para kay Brahmā na isinilang sa lotus—na wari’y anak Niya—ibinalik ng Panginoon sa mga diyos at sa iba pa ang kanilang mga sangkap at kakayahan, gaya ng dati.

Verse 36

प्रथमाद्यैश्च या देव्यो दंडिता देवमातरः । तासामपि यथापूर्वाण्यंगानि गिरिशो ददौ

At ang mga Banal na Ina na pinarusahan ni Prathamā at ng iba pa—sa kanila rin ibinalik ni Girīśa (Śiva) ang kanilang mga sangkap, gaya ng dati.

Verse 37

दक्षस्य भगवानेव स्वयं ब्रह्मा पितामहः । तत्पापानुगुणं चक्रे जरच्छागमुखं मुखम्

Pagkaraan, si Brahmā na kagalang-galang na Ninuno ay siya mismo ang humubog para kay Dakṣa ng mukhang gaya ng matandang kambing, ayon sa sukat ng kanyang kasalanan.

Verse 38

सो ऽपि संज्ञां ततो लब्ध्वा स दृष्ट्वा जीवितः सुधी । भीतः कृताञ्जलिः शंभुं तुष्टाव प्रलपन्बहु

Pagkaraan, siya man ay nagkamalay; at nang makita niyang buhay pa siya, ang marunong na lalaki—sa takot—ay nag-anjali, pinagtagpo ang mga palad, at pinuri si Śambhu sa maraming salitang pagsusumamo.

Verse 39

दक्ष उवाच । जय देव जगन्नाथ लोकानुग्रहकारक । कृपां कुरु महेशानापराधं मे क्षमस्व ह

Wika ni Dakṣa: “Tagumpay sa Iyo, O Diyos—O Panginoon ng sansinukob, na nagkakaloob ng biyaya sa mga daigdig. Maawa Ka, O Maheśāna; patawarin Mo ang aking pagkakasala.”

Verse 40

कर्ता भर्ता च हर्ता च त्वमेव जगतां प्रभो । मया ज्ञातं विशेषेण विष्ण्वादिसकलेश्वरः

O Panginoon ng mga daigdig, Ikaw lamang ang lumikha, nag-aalaga, at nagwawakas. Natanto ko nang ganap: Ikaw ang Kataas-taasang Panginoon maging sa ibabaw ni Viṣṇu at ng lahat ng iba pang banal na pinuno.

Verse 41

त्वयैव विततं सर्वं व्याप्तं सृष्टं न नाशितम् । न हि त्वदधिकाः केचिदीशास्ते ऽच्युतकादयः

Sa Iyo lamang naipapamalas, nalulukuban, at nalilikha ang buong sansinukob; at bukod sa Iyo, hindi ito nagigiba. Tunay, walang sinumang higit sa Iyo—maging si Acyuta at ang iba pang mga panginoon.

Verse 42

वायुरुवाच । तं तथा व्याकुलं भीतं प्रलपंतं कृतागसम् । स्मयन्निवावदत्प्रेक्ष्य मा भैरिति १ घृणानिधिः

Wika ni Vāyu: Nang makita siya sa gayong kalagayan—balisa, takot, at nananangis, pasan ang sariling kasalanan—ang Tagapag-ingat ng habag, na wari’y nakangiti, ay nagsalita sa kanya: “Huwag kang matakot.”

Verse 43

तथोक्त्वा ब्रह्मणस्तस्य पितुः प्रियचिकीर्षया । गाणपत्यं ददौ तस्मै दक्षायाक्षयमीश्वरः

Pagkasabi nito, ang Panginoon, sa pagnanais na pasayahin ang kanyang ama na si Brahmā, ay ipinagkaloob kay Dakṣa ang di-nasisirang katungkulan ng Gaṇapati, ang pagkapanginoon sa mga gaṇa.

Verse 44

ततो ब्रह्मादयो देवा अभिवंद्य कृत २ ंजलिः । तुष्टुवुः प्रश्रया वाचा शंकरं गिरिजाधिपम्

Pagkatapos, si Brahmā at ang iba pang mga diyos ay yumukod sa paggalang na may magkadikit na palad; at pinuri nila si Śaṅkara, ang Panginoon ni Girijā (Pārvatī), sa mapagpakumbaba at debotong pananalita.

Verse 45

ब्रह्मादय ऊचुः । जय शंकर देवेश दीनानाथ महाप्रभो । कृपां कुरु महेशानापराधं नो क्षमस्व वै

Nagsalita si Brahmā at ang iba pang mga diyos: “Tagumpay sa Iyo, Śaṅkara—Panginoon ng mga diyos, kanlungan ng mga aba, O Dakilang Panginoon. Ipagkaloob Mo ang habag, O Maheśāna, at tunay na patawarin Mo ang aming pagkakasala.”

Verse 46

मखपाल मखाधीश मखविध्वंसकारक । कृपां कुरु मशानापराधं नः क्षमस्व वै

“O Tagapangalaga ng handog (yajña), O Panginoon ng mga handog, O Tagawasak ng handog na ginagapos ng pagkamakasarili—mahabag Ka. Tunay na patawarin Mo kami sa aming pagkakasalang may kaugnayan sa pook ng pagsusunog ng bangkay at sa mga ritwal nito.”

Verse 47

देवदेव परेशान भक्तप्राणप्रपोषक । दुष्टदण्डप्रद स्वामिन्कृपां कुरु नमो ऽस्तु ते

O Diyos ng mga diyos, O Kataas-taasang Panginoon—Ikaw ang nag-aalaga sa hininga ng buhay ng Iyong mga deboto at nagpaparusa sa masasama—O Guro at Panginoon, ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong biyaya. Pagpupugay sa Iyo.

Verse 48

त्वं प्रभो गर्वहर्ता वै दुष्टानां त्वामजानताम् । रक्षको हि विशेषेण सतां त्वत्सक्तचेतसाम्

O Panginoon, tunay na inaalis Mo ang kayabangan ng masasamang hindi Kumakilala sa Iyo; at higit sa lahat, Ikaw ang natatanging Tagapagtanggol ng mga matuwid na ang isip ay nakatuon sa Iyo.

Verse 49

अद्भुतं चरितं ते हि निश्चितं कृपया तव । सर्वापराधः क्षंतव्यो विभवो दीनवत्सलाः

Tunay na kamangha-mangha ang Iyong gawi—tiyak, dahil sa kapangyarihan ng Iyong habag. O Maluwalhati, nawa’y mapatawad ang lahat ng pagkakasala, sapagkat lagi Kang mahabagin sa mapagpakumbaba at sa mga nagdurusa.

Verse 50

वायुरुवाच । इति स्तुतो महादेवो ब्रह्माद्यैरमरैः प्रभुः । स भक्तवत्सलस्स्वामी तुतोष करुणोदधिः

Sinabi ni Vāyu: Sa gayong pagpupuri nina Brahmā at ng iba pang mga walang-kamatayang diyos, ang Panginoong Mahādeva—ang Kataas-taasang Guro—ay nalugod. Ang karagatang habag na yaon, na laging mapagmahal sa mga deboto, ay ganap na nasiyahan.

Verse 51

चकारानुग्रहं तेषां ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् । ददौ नरांश्च सुप्रीत्या शंकरो दीनवत्सलः

Dahil sa habag, si Śaṅkara—na laging mahinahon sa mga nagdurusa—ay nagkaloob ng pagpapala sa mga makalangit, pangunahin si Brahmā. At sa labis na kagalakan, ipinagkaloob din Niya sa kanila ang mga karapat-dapat na tao (bilang mga kasama at tagapagtaguyod).

Verse 52

स च ततस्त्रिदशाञ्छरणागतान् परमकारुणिकः परमेश्वरः । अनुगतस्मितलक्षणया गिरा शमितसर्वभयः समभाषत

Pagkaraan nito, si Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon na puspos ng sukdulang habag, ay nagsalita sa mga diyos na lumapit upang magkanlong. Sa mga salitang may kasamang banayad na ngiti, pinawi Niya ang lahat ng kanilang pangamba at nagsalita.

Verse 53

शिव उवाच । यदिदमाग इहाचरितं सुरैर्विधिनियोगवशादिव यन्त्रितैः । शरणमेव गतानवलोक्य वस्तदखिलं किल विस्मृतमेव नः

Wika ni Śiva: “Ang pagkakasalang nagawa rito ng mga diyos—na wari’y napipigil at napipilit ng lakas ng itinakdang tungkulin—pagkakita na kayo’y lumapit na tanging upang magkanlong, tunay ngang lubos na naming nalimutan iyon.”

Verse 54

तदिह यूयमपि प्रकृतं मनस्यविगणय्य विमर्दमपत्रपाः । हरिविरिंचिसुरेन्द्रमुखास्सुखं व्रजत देवपुरं प्रति संप्रति

Kaya kayo man—walang hiya—ay dumating dito, isinasantabi sa isip ang nararapat, upang maghanap ng tunggalian. Ngayon, umalis na kayo agad nang may kapayapaan patungo sa lungsod ng mga diyos, kasama si Hari (Viṣṇu), si Viriñci (Brahmā), si Indra, at ang iba pang pinunong makalangit.

Verse 55

इति सुरानभिधाय सुरेश्वरो निकृतदक्षकृतक्रतुरक्रतुः । सगिरिजानुचरस्सपरिच्छदः स्थित इवाम्बरतोन्तरधाद्धरः

Matapos sabihin ito sa mga diyos, ang Panginoon ng mga deva—si Hara, na lampas sa lahat ng handog (akratu) ngunit siyang nagwasak sa paghahandog ni Dakṣa—ay naglaho mula sa kalangitan. Kasama ang mga tagasunod ni Girijā at ang Kaniyang buong kapisanan, si Dhara (Śiva) ay waring tumigil sandali sa himpapawid at saka naglaho.

Verse 56

अथ सुरा अपि ते विगतव्यथाः कथितभद्रसुभद्रपराक्रमाः । सपदि खेन सुखेन यथासुखं ययुरनेकमुखाः मघवन्मुखाः

Pagkatapos, ang mga deva ring iyon ay napawi ang dalamhati; at nang marinig ang kagitingan at mapalad na lakas nina Bhadra at Subhadra, sila’y agad na lumisan sa himpapawid—magaan at masaya—bawat isa’y bumalik sa nais niyang tahanan, na si Maghavan (Indra) ang nangunguna.

Frequently Asked Questions

The aftermath of the Dakṣa-yajña conflict: the devas are subdued by Vīrabhadra’s forces, Brahmā intercedes, and the devas respond with submission and a formal hymn to Śiva/Rudra.

It models a Purāṇic soteriology where divine wrath functions as dharmic correction, and restoration occurs through śaraṇāgati and stuti—transforming fear into recognition of Śiva’s supreme governance.

Śiva is praised as Śānta (peaceful) and simultaneously as Yajñahantṛ (destroyer of the sacrifice), Triśūlin (trident-bearer), Rudrabhadra, lord of the Rudras, and as Kālāgni-Rudra who consumes/overcomes time-bound desire and punishes Dakṣa’s wrongdoing.