
Nagsisimula ang adhyaya sa pagsasalaysay ng isang ṛṣi tungkol sa lahi ng mga daitya: si Raṃbhāsura ay nagkaanak ng makapangyarihang dānava na si Mahiṣa. Tinalo ni Mahiṣa ang mga deva sa digmaan, inagaw ang paghahari sa Svarga, at inupuan ang trono ni Indra, kaya nabaligtad ang kaayusang kosmiko. Ang mga deva na napaalis—si Indra at marami pang tagapaglingkod sa langit—ay nagpagala-gala sa daigdig ng tao na walang karapatan, at inilarawan kung paanong ang asura ngayon ang nag-uutos at gumaganap ng mga tungkuling nakatalaga sana sa kanila. Upang maibalik ang dharma, sila’y sumilong kay Brahmā, at pinangunahan sila ni Brahmā sa harap nina Śaṃkara (Śiva) at Keśava (Viṣṇu). Matapos magpatirapa, iniulat ng mga deva ang kanilang pagkatalo at nakiusap ng pag-iingat at ng agarang paraan ng pagpatay/pagpuksa (vadha-upāya) kay Mahiṣa. Nang marinig ang panalangin, sina Dāmodara (Viṣṇu) at Satīśvara (Śiva) ay nag-alab sa matuwid na poot, hudyat ng paglipat mula sa panaghoy tungo sa banal na pagtugon. Sa mas malalim na diwa, itinatampok ng kabanata ang śaraṇāgati—ang ganap na pagsuko at pagkanlong—bilang wastong tugon sa adharma: ang kaguluhan ay nalulutas hindi lamang sa lakas, kundi sa muling pag-ayon sa pinakamataas na kalooban ni Śiva, kasama si Viṣṇu bilang kaagapay na kapangyarihan.
Verse 1
ऋषिरुवाच । आसीद्रंभासुरो नाम दैत्यवंशशिरोमणिः । तस्माज्जातो महातेजा महिषो नाम दानवः
Wika ng rishi: Noon ay may isang asura na nagngangalang Rambhāsura, ang hiyas sa tuktok ng lahing Daitya. Mula sa kanya ay isinilang ang isang Danava na may dakilang ningning, na nagngangalang Mahiṣa.
Verse 2
स संग्रामे सुरान्सर्वान्निर्जित्य दनुजाधिपः । चकार राज्यं स्वर्लोके महेन्द्रासनसंस्थितः
Matapos daigin sa digmaan ang lahat ng mga diyos, itinatag ng panginoon ng mga Dānava ang kanyang paghahari sa langit mismo, nakaluklok sa maharlikang trono ni Indra.
Verse 3
पराजितास्ततो देवा ब्रह्माणं शरणं ययुः । ब्रह्मापि तान्समादाय ययौ यत्र वृषाकपी
Pagkaraan, ang mga diyos na natalo ay lumapit upang manangan sa kanlungan ni Brahmā. Si Brahmā man, tinipon sila, at nagtungo sa pook na kinaroroonan nina Vṛṣa at Kapi.
Verse 4
तत्र गत्वा सुरास्सर्वे नत्वा शंकरकेशवौ । स्ववृत्तं कथायामासुर्यथावदनुपूर्वशः
Pagdating doon, ang lahat ng mga diyos ay yumukod kay Śaṅkara (Śiva) at kay Keśava (Viṣṇu). Pagkaraan, isinalaysay nila nang sunod-sunod at tumpak ang buong pangyayari, gaya ng naganap.
Verse 5
भगवन्तौ वयं सर्वे महिषेण दुरात्मना । उज्जासिताश्च स्वर्लोकान्निर्जित्य समरांगणे
O mga kagalang-galang na Panginoon, kaming lahat ay pinalayas mula sa mga daigdig ng langit ng masamang si Mahisha; matapos magwagi sa digmaan, inagaw niya ang kapangyarihan sa pamamagitan ng dahas.
Verse 6
भ्रमामो मर्त्यलोकेऽस्मिन्न लभेमहि शं क्वचित् । कां कां न दुर्दशां नीता देवा इन्द्रपुरोगमाः
Kami’y naglalagalag sa mundong-mortal na ito at wala kaming matagpuang kapayapaan saanman. Sa anong mga pagdurusa napasok ang mga deva—na pinangungunahan ni Indra!
Verse 7
सूर्याचन्द्रमसौ पाशी कुबेरो यम एव च । इन्द्राग्निवातगन्धर्वा विद्याधरसुचारणाः
Ang Araw at ang Buwan; si Varuṇa, Panginoon ng tali-silo; si Kubera at si Yama; si Indra, si Agni, si Vāyu; ang mga Gandharva, mga Vidyādhara, at ang mararangal na Cāraṇa—lahat ay naroon at kabilang.
Verse 8
एतेषामपरेषां च विधेयं कर्म सोसुरः । स्वयं करोति पापात्मा दैत्यपक्ष भयंकर
Ang Asura na yaong may pusong-makasalanan—nakapanghihilakbot sa hanay ng mga Daitya—ay siya mismong gumagawa ng mga gawaing dapat gawin para sa mga ito at para rin sa iba pa.
Verse 9
तस्माच्छरणमापन्नान्देवान्नस्त्रातुमर्हथः । वधोपायं च तस्याशु चिन्तयेथां युवां प्रभू
Kaya nga, yamang kaming mga deva ay dumulog na sa kanlungan, kayong dalawang makapangyarihang Panginoon ay nararapat na magligtas sa amin. At agad ninyong pag-isipan ang paraan upang mapuksa siya.
Verse 10
इति देववचः श्रुत्वा दामोदरसतीश्वरौ । चक्रतुः परमं कोपं रोषाघूर्णितलोचनौ
Nang marinig ang mga salita ng mga diyos, si Dāmodara at ang Panginoon ni Satī ay sinakmal ng matinding poot; ang kanilang mga mata’y umiikot at umiindayog sa galit.
Verse 11
ततोतिकोपपूर्णस्य विष्णोश्शंभोश्च वक्त्रतः । तथान्येषां च देवानां शरीरान्निर्गतं महः
Pagkaraan, nang mapuno ng matinding poot sina Viṣṇu at Śambhu, isang dakilang ningning ang sumambulat mula sa kanilang mga bibig; gayundin, mula sa mga katawan ng iba pang mga deva, lumitaw rin ang naglalagablab na liwanag na iyon.
Verse 12
अतीव महसः पुंजं ज्वलन्तं दशदिक्षु च । अपश्यंस्त्रिदशास्सर्वे दुर्गा ध्यानपरायणाः
Namasdan ng lahat ng mga diyos ang isang lubhang maningning na bugso ng naglalagablab na liwanag na kumalat sa sampung direksiyon, habang sila’y nanatiling ganap na nakatuon sa pagninilay kay Inang Durgā.
Verse 13
सर्वदेवशरीरोत्थं तेजस्तदतिभीषणम् । संघीभूयाभवन्नारी साक्षान्महिषमर्दिनी
Ang lubhang nakapanghihilakbot na ningning na nagmula sa mga katawan ng lahat ng mga diyos ay nagtipon sa iisang bugso at naging isang babae—ang mismong Mahīṣamardinī na hayagang nahayag.
Verse 14
शंभुतेजस उत्पन्नं मुखमस्याः सुभास्वरम् । याम्येन बाला अभवन्वैष्णवेन च बाहवः
Ang kaniyang mukhang maningning at mapalad ay sumibol mula sa banal na ningning ni Śambhu; sa kapangyarihan ni Yāma (timog) nabuo ang kaniyang kabataang anyo, at sa kapangyarihang Vaiṣṇava nahayag ang kaniyang mga bisig.
Verse 15
चन्द्रमस्तेजसा तस्याः स्तनयुग्मं व्यजायत । मध्यमे न्द्रेण जंघोरू वारुणेन बभूवतुः
Mula sa ningning ng Buwan isinilang ang kaniyang dalawang dibdib. Sa kapangyarihan ni Indra nabuo ang gitnang bahagi ng kaniyang katawan, at sa kapangyarihan ni Varuṇa nalikha ang kaniyang mga binti at mga hita.
Verse 16
भूतेजसा नितंबोभूद्ब्राह्मेण चरणद्वयम् । आर्केण चरणांगुल्यः करांगुल्यश्च वासवात्
Sa ningning-lakas ni Bhūta (kapangyarihang pang-elemento ni Śiva) nahubog ang balakang; sa kapangyarihan ni Brahmā sumibol ang dalawang paa; sa kapangyarihan ng Araw nalikha ang mga daliri ng paa; at sa kapangyarihan ni Vāsava (Indra) nagkaroon ng mga daliri ng kamay.
Verse 17
कुबेरतेजसा नासा रदनाश्च प्रजापतेः । पावकीयेन नयनत्रयं सान्ध्येन भ्रूद्वयम्
Ang ilong Niya ay hinubog sa ningning ni Kubera; ang mga ngipin ay mula kay Prajāpati. Sa diwa ng apoy ni Agni, tinanggap Niya ang tatlong mata; at sa liwanag ng Sandhyā, tinanggap Niya ang dalawang kilay.
Verse 18
आनिलेन श्रवोद्वन्द्वं तथान्येषां स्वरोकसाम् । तेजसां संभवः पद्मालया सा परमेश्वरी
Sa pamamagitan ni Ānila (Hangin) ay nalikha ang dalawang tainga; gayundin ang iba pang mga pandama at kani-kanilang gawain. Mula sa prinsipyo ng apoy ay sumibol ang Banal na Śakti na nananahan sa lotus—siya ang Kataas-taasang Diyosa, Parameśvarī.
Verse 19
ततो निखिलदेवानां तेजोराशिसमुद्भवाम् । तामालोक्य सुरास्सर्वे परं हर्षं प्रपेदिरे
Pagkaraan, nang masdan nila Siya—na sumibol mula sa naipong ningning ng lahat ng mga deva—napuno ng sukdulang galak ang lahat ng mga diyos.
Verse 20
निरायुधां च तां दृष्ट्वा ब्रह्माद्यास्त्रिदिवेश्वराः । सायुधान्तां शिवां कर्तुं मनः सन्दधिरे सुराः
Nang makita nilang si Śivā (ang Banal na Diyosa) ay walang sandata, si Brahmā at ang iba pang mga panginoon ng tatlong daigdig—ang mga deva—ay nagpasya sa kanilang isipan na Siya’y gawing may sandata at handa sa labanan.
Verse 21
ततः शूलं महेशानो महेशान्यै समर्पयत । चक्रं च कृष्णो भगवाञ्च्छंखं पाशं च पाशभृत
Pagkaraan nito, inihandog ni Maheshana (Panginoong Śiva) ang banal na trident sa Maheshānī (Pārvatī). At si Bhagavān Kṛṣṇa ay nagkaloob ng cakra; at ang tagapagdala ng pisi (Varuṇa) ay nagbigay rin ng śaṅkha at ng pāśa.
Verse 22
शक्तिं हुताशनोऽयच्छन्मारुतश्चापमेव च । बाणपूर्णेषुधी चैव वज्रघण्टे शचीपतिः
Si Agni (Hutāśana) ay naghandog ng śakti, ang makapangyarihang sibat; at si Vāyu (Māruta) ay naghandog ng busog. Si Indra, asawa ni Śacī, ay nagkaloob ng sisidlang punô ng mga palaso, kasama ang vajra at isang kampana.
Verse 23
यमो ददौ कालदण्डमक्षमालां प्रजापतिः । ब्रह्मा कमण्डलुं प्रादाद्रोमरश्मीन्दिवाकरः
Ipinagkaloob ni Yama ang kāla-daṇḍa, ang tungkod ng Panahon; si Prajāpati ay naghandog ng akṣa-mālā, ang rosaryo ng pagjapa. Si Brahmā ay nagbigay ng kamaṇḍalu, sisidlang tubig; at ang Araw (Divākara) ay nagkaloob ng mga sinag na tila hibla ng buhok, maningning na liwanag.
Verse 24
कालः खड्गन्ददौ तस्यै फलकं च समुज्वलम् । क्षीराब्धी रुचिरं हारमजरे च तथाम्बरे
Ipinagkaloob ni Kāla sa kanya ang isang tabak at isang kalasag na nagniningning. At ang Karagatang Gatas (Kṣīrābdhi) ay naghandog ng marikit na kuwintas, pati mga kasuotang hindi naluluma.
Verse 25
चूडामणिं कुण्डले च कटकानि तथैव च । अर्द्धचन्द्रं च केयूरान्नूपुरौ च मनोहरो
Kaakit-akit siyang pagmasdan—nakapalamuti ng cūḍāmaṇi (hiyas sa tuktok), mga hikaw at mga pulseras; taglay ang kalahating buwan; suot ang keyūra (palamuting braso) at ang maririkit na nūpura (palamuting bukung-bukong).
Verse 26
ग्रैवेयकमंगुलीषु समस्तास्वंगुलीयकम् । विश्वकर्मा च परशुं ददौ तस्यै मनोहरम्
Para sa lahat ng kanyang mga daliri ay gumawa siya ng mga singsing, at iginawa rin niya siya ng isang maringal na kuwintas; at si Viśvakarmā ay nagkaloob din sa kanya ng isang magandang palakol (paraśu).
Verse 27
अस्त्राण्यनेकानि तथाभेद्यं चैव तनुच्छदम् । सुरम्यसरसां मालां पङ्कजं चाम्बुधिर्ददौ
Ang Karagatan (ang Panginoon ng mga tubig) ay nagkaloob ng maraming uri ng mga banal na sandata, isang hindi matatagos na baluti sa katawan, isang maringal na kuwintas ng mga katangi-tanging lotus, at isa ring bulaklak ng lotus.
Verse 28
ददौ सिंहं च हिमवान्रत्नानि विविधानि च । सुरया पूरितं पात्रं कुबेरोऽस्यै समर्पयत्
Naghandog si Himavān ng isang leon at maraming uri ng mahahalagang hiyas. At si Kubera ay nag-alay sa kanya ng isang sisidlan na puno ng surā (alak).
Verse 29
शेषश्च भोगिनां नेता विचित्रर चनाञ्चितम् । ददौ तस्यै नागहारं नानास्त्रमणिगुंफितम्
Si Śeṣa, ang pinakadakilang pinuno ng lahing Nāga, ay naghandog sa Mahal na Ina ng isang kuwintas na ahas—may kamangha-manghang pagkakayari at sinulid ng mga hiyas na wari’y sari-saring sandata—bilang alay ng paggalang sa Banal na Ina na laging pinararangalan sa sagradong dako ni Śiva.
Verse 30
एतैश्चान्यैस्सुरैर्देवी भूषणैरायुधैस्तथा । सत्कृतोच्चैर्ननादासौ साट्टहासं पुनःपुनः
Pinarangalan ng mga diyos na ito at ng iba pang mga deva sa pamamagitan ng mga banal na palamuti at sandata, ang Diyosa—na nararapat na sinamba—ay umalingawngaw nang malakas, paulit-ulit, sa isang matagumpay na halakhak na parang kulog.
Verse 31
तस्या भीषणनादेन पूरिता च नभःस्थली । प्रतिशब्दो महानासीच्चुक्षुभे भुवनत्रयम्
Sa kanyang nakapanghihilakbot na ungol, napuno ang buong kalawakan ng langit; sumiklab ang isang malakas na alingawngaw, at nayanig ang tatlong daigdig.
Verse 32
चेलुः समुद्राश्चत्वारो वसुधा च चचाल ह । जयशब्दस्ततो देवैरकारि महिषार्दितैः
Pagkaraan, umalun-alon ang apat na karagatan at nanginig maging ang lupa. Noon, ang mga deva—na pinahihirapan ng dambuhalang asurang Kalabaw—ay sumigaw nang malakas: “Jaya! Tagumpay!”
Verse 33
ततोऽम्बिकां परां शक्तिं महालक्ष्मीस्वरूपिणीम् । तुष्टुवुस्ते सुरास्सर्वे भक्तिगद्गदया गिरा
Pagkatapos, pinuri ng lahat ng mga deva si Ambikā—ang Kataas-taasang Śakti—na nahahayag bilang Mahālakṣmī; ang kanilang tinig ay nabibiyak sa debosyon habang inaawit ang Kanyang kadakilaan.
Verse 34
लोकं संक्षुब्धमालोक्य देवतापरिपन्थिनः । सन्नद्धसैनिकास्ते च समुत्तस्थुरुदायुधाः
Nang makita nilang nagkakagulo ang mga daigdig, ang mga kaaway ng mga deva—kasama ang kanilang hukbong ganap na armado—ay biglang tumindig, itinaas ang mga sandata, handa sa labanan.
Verse 35
महिषोऽपि च तं शब्दमभ्यधावद्रुषान्वितः । स ददर्श ततो देवीं व्याप्तलोकत्रयां रुचा
Sa galit, ang asurang Kalabaw ay sumugod din patungo sa tunog na iyon. Pagdaka’y nasilayan niya ang Diyosa, na ang ningning ng Kanyang liwanag ay lumalaganap sa tatlong daigdig.
Verse 36
एतस्मिन्नन्तरे तत्र महिषासुरपालिताः । समाजग्मुर्महावीराः कोटिशो धृतहेतयः
Samantala, sa mismong lugar na iyon, dumating nang milyun-milyon ang mga makapangyarihang mandirigma—inaalagaan at inuutusan ni Mahiṣāsura—na tangan ang kanilang mga sandata at handang lumaban.
Verse 37
चिक्षुरश्चामरोदग्रौ करालोद्धतबाष्कलाः । ताम्रोग्रास्योग्रवीर्याश्च बिडालोऽन्धक एव च
“Kabilang sa kanila sina Cikṣura, gayundin sina Āmara at Udagra; sina Karāla, Uddhata, at Bāṣkala; sina Tāmra, Ugrāsya, at Ugravīrya; at pati sina Biḍāla at Andhaka.”
Verse 38
दुर्धरो दुर्मुखश्चैव त्रिनेत्रश्च महाहनुः । एते चान्ये च बहवः शूरा युद्धविशा रदाः
“Sina Durdhara, Durmukha, Trinetra, at Mahāhanu—sila at marami pang iba—ay mga makapangyarihang bayani, bihasa at sanay na sanay sa sining ng digmaan.”
Verse 39
युयुधुः समरे देव्या सह शस्त्रास्त्रपारगाः । इत्थं कालो व्यतीयाय युध्यतोर्भीषणस्तयोः
Sanay sa lahat ng sandata at mga pana, nakipaglaban sila sa digmaan kasama ng Diyosa. Kaya habang ang dalawang panig ay nagbabanggaan sa nakapanghihilakbot na labanan, lumilipas ang panahon.
Verse 40
अरिवर्गकरक्षिप्ता नानाशस्त्रास्त्रराशयः । महामायाप्रभावेण विफला अभवन् क्षणात्
Ang mga bunton ng sari-saring sandata at mga palaso na inihagis ng hukbo ng mga kaaway ay naging walang bisa sa isang kisapmata, nilamon ng kapangyarihan ng Dakilang Māyā.
Verse 41
ततो जघान सा देवी चिक्षुरप्रमुखानरीन् । सगणान्गदया बाणैः शूलशक्तिपरश्वधैः
Pagkaraan, pinabagsak ng Diyosa ang mga mandirigmang kaaway—si Cikṣura at ang iba pa—kasama ang kanilang mga pangkat, sa pamamagitan ng kaniyang pamalo, mga palaso, trishula, sibat, at palakol.
Verse 42
एवं स्वीयेषु सैन्येषु हतेषु महिषासुरः । देवीनिःश्वाससंभूतान्भावयामास तान्गणान्
Kaya nito, nang mapuksa ang sarili niyang mga hukbo, pinalakas ni Mahiṣāsura ang loob at pinasigla ang mga pangkat na sumibol mula mismo sa hininga ng Diyosa.
Verse 43
अताडयत्सरैः काश्चित्काश्चिच्छृङ्गद्वयेन च । लांगूलेन च तुण्डेन भिनत्ति स्म मुहुर्मुहुः
Tinamaan niya ng mga palaso ang ilan, at ang iba nama’y sinuwag ng kaniyang dalawang sungay; at paulit-ulit niyang dinurog sila sa pamamagitan ng buntot at ng kaniyang nguso (bibig).
Verse 44
इत्थं देवीगणा न्हत्वाभ्यधावत्सोऽसुराधिपः । सिंहं मारयितुन्देव्यास्ततोऽसौ कुपिताऽभवत्
Sa gayon, matapos patayin ang mga pangkat ng Diyosa, sumugod ang panginoon ng mga asura. Ninais niyang patayin ang leon ng Diyosa, kaya siya’y nag-alab sa galit.
Verse 45
कोपात्सोपि महावीर्यः खुरकुट्टितभूतलः । शृङ्गाभ्यां शैलमुत्पाट्य चिक्षेप प्रणनाद च
Pagkaraan, sa tindi ng galit, ang makapangyarihang bayani ay kumayod at pumunit sa balat ng lupa sa pamamagitan ng kanyang mga kuko. At sa dalawang sungay, binunot niya ang isang bundok, inihagis, at umungal nang malakas.
Verse 46
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां महिषासुरवधोपाख्याने महालक्ष्म्यवतारवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः
Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalimang Aklat, ang Umāsaṃhitā—nagtatapos ang ika-46 na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagbaba ni Mahālakṣmī,” sa salaysay na kaugnay ng pagpaslang kay Mahiṣāsura.
Verse 47
शृंगभिन्नाः पयोवाहाः खण्डं खण्डमयासिषुः । लांगूलेनाहतश्चाब्धिर्विष्वगुद्वेलमस्पदत्
Ang mga agos ng gatas, nang mahati ng mga sungay, ay nagkapira-piraso. At ang karagatan, nang hampasin ng buntot, ay umalon sa lahat ng dako at umapaw lampas sa hangganan nito.
Verse 48
एवं क्रुद्धं समालोक्य महिषासुरमम्बिका । विदधे तद्वधोपायं देवानामभयंकरी
Nang makita ni Ambikā si Mahishāsura na nag-aalab sa galit, ang Ina-Diyosa na nagbibigay ng kawalang-takot sa mga deva ay nagbalangkas ng paraan upang lipulin siya.
Verse 49
ततः पाशं समुत्थाय क्षिप्त्वा तस्योपरी श्वरी । बबन्ध महिषं सोऽपि रूपन्तत्याज माहिषम्
Pagkaraan, tumindig ang Makapangyarihang Diyosa, itinaas ang kanyang pisi (pāśa) at inihagis iyon sa ibabaw niya. Iginapos niya ang demonyong-baka, at siya man ay tinalikuran ang anyong-baka.
Verse 50
ततः सिंहो बभूवाशु मायावी तच्छिरोम्बिका । यावद्भिनत्ति तावत्स खङ्गपाणिर्बभूव ह
Pagkaraan, sa pamamagitan ng māyā, siya’y biglang naging isang leon, at tinamaan ni Ambikā ang ulo nito. Ngunit habang patuloy niya itong binabasag, siya—na may tabak sa kamay—ay patuloy na muling lumilitaw.
Verse 51
सचर्म्मासिकरं तं च देवी बाणैरताडयत् । ततो गजवपुर्भूत्वा सिंहं चिच्छेद शुण्डया
Tinamaan ng Diyosa ng mga palaso ang leon na yaon—mabangis at nababalutan ng balat. Pagkaraan, nag-anyong elepante siya at pinilas ang leon gamit ang kanyang nguso.
Verse 52
ततोऽस्य च करं देवी चकर्त स्वमहासिना । अधारि च पुना रूपं स्वकीयं तेन रक्षसा
Pagkaraan, pinutol ng Diyosa ang kaniyang kamay sa pamamagitan ng kaniyang makapangyarihang tabak; at ang rākṣasa ay agad na nagbalik sa sarili niyang dating anyo.
Verse 53
तदैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् । ततः क्रुद्धा महामाया चण्डिका मानविक्रमा
Sa mismong sandaling iyon, niyanig niya ang tatlong daigdig—ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw. Pagkaraan, ang Dakilang Māyā, si Caṇḍikā na ang lakas ay higit sa tao, ay nag-alab sa poot.
Verse 54
पपौ पुनःपुनः पानं जहासोद्भ्रान्तलोचना । जगर्ज चासुरः सोऽपि बलवीर्यमदो द्धतः
Paulit-ulit niyang ininom ang nakalalasing na inumin; gumulong sa pagkalito ang kanyang mga mata at siya’y humalakhak nang malakas. Ang asura ring iyon ay umungal, namamaga sa pagmamataas ng lakas at kabayanihan, at naging marahas sa kayabangan.
Verse 55
तस्या उपरि चिक्षेप शैलानुत्पाट्य सोऽसुरः । सा च बाणावलीघातैश्चूर्णयामास सत्वरम्
Binunot ng asura ang mga bundok at inihagis ang mga iyon sa ibabaw niya. Ngunit siya, sa mabilis na ulang-palaso, ay agad na dinurog ang mga iyon hanggang maging alikabok.
Verse 56
वारुणीमद्रसं जातमुखरागाऽऽकुलेन्द्रिया । प्रोवाच परमेशानी मेघगंभीरया गिरा
Nang mainom niya ang nakalalasing na alak na tinatawag na Vāruṇī, namula ang kanyang mukha at nayanig ang kanyang mga pandama. Pagkaraan, nagsalita ang Kataas-taasang Diyosa, si Parameśānī (Pārvatī), sa tinig na malalim na gaya ng kulog sa ulap.
Verse 57
देव्युवाच । रे मूढ रे हतप्रज्ञ व्यर्थ किं कुरुषे हठम् । न मदग्रेऽसुराः केपि स्थास्नवो जगतीत्रये
Wika ng Diyosa: “O naliligaw, O wasak ang pag-unawa—bakit ka nagtitiyaga sa walang saysay na katigasan? Sa harap ko, walang sinumang asura ang makatatayo saanman sa tatlong daigdig.”
Verse 58
ऋषि रुवाच । एकमाभाष्य कूर्दित्वा देवी सर्वकलामयी । पदाक्रम्यासुरं कण्ठे शूलेनोग्रेण साऽभिनत्
Sabi ng rishi: Pagkasambit ng iisang salita at saka sumugod, ang Diyosa—na nagtataglay ng lahat ng kapangyarihan at sining na banal—ay inapakan ang asura upang mapadapa, at tinamaan sa lalamunan ng mabagsik na trisula, na tumagos sa kanya.
Verse 59
ततस्तच्चरणाक्रान्तस्स स्वकीयमुखात्ततः । अर्द्धनिष्क्रान्त एवासीद्देव्या वीर्येण संवृतः
Pagkatapos, dahil sa pagkakadiin ng Kanyang paa, napilitan siyang bumalik sa kanyang sariling bibig. Nanatili siyang kalahati lamang ang nakalabas, pinipigilan at kinukulong ng kapangyarihan ng Diyosa.
Verse 60
अर्द्धनिष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महाधमः । महासिना शिरो भित्त्वा न्यपाति धरणीतले
Kahit na ang hamak na iyon ay kalahati lamang ang nakalabas, nakikipaglaban pa rin sa labanan, ang kanyang ulo ay nahati ng isang malaking espada, at siya ay bumagsak sa ibabaw ng lupa.
Verse 61
हाहाशब्दं समुच्चार्य्यावाङ्मुखास्तद्गणास्ततः । पलायन्त रणाद्भीतास्त्राहित्राहीति वादिनः
Sumisigaw ng “Hā! Hā!” ang mga tagasunod na iyon ay yumuko at, sa takot sa labanan, tumakas sa larangan, paulit-ulit na sumisigaw ng, “Iligtas niyo kami! Iligtas niyo kami!”
Verse 62
तुष्टुवुश्च तदा देवीमिन्द्राद्याः सकलाः सुराः । गन्धर्वा गीतमुच्चेरुर्ननृतुर्नर्तकीजनाः
Noon, ang lahat ng mga diyos—si Indra at ang iba pa—ay nagpuri sa Mahal na Diyosa. Ang mga Gandharva ay nagtaas ng mga awit ng pagdiriwang, at ang mga makalangit na mananayaw ay nagsayaw ng banal na sayaw.
Verse 63
एवन्ते कथितो राजन्महालक्ष्म्याः समुद्भवः । सरस्वत्यास्तथोत्पत्तिं शृणु सुस्थेन चेतसा
Sa gayon, O Hari, naisalaysay na sa iyo ang pinagmulan ni Mahālakṣmī. Ngayon ay pakinggan mo rin—na may matatag at payapang isipan—ang salaysay ng pagsilang ni Sarasvatī.
It presents Mahiṣāsura’s rise and conquest: after defeating the devas and occupying Indra’s seat in Svarga, the devas seek Brahmā’s help and collectively petition Śiva and Viṣṇu for protection and a means to slay (vadha-upāya) the asura.
Śaraṇāgati is portrayed as a metaphysical re-alignment: when delegated cosmic powers fail, the devas return to the supreme source. The narrative teaches that order is restored by re-anchoring authority in Śiva (with Viṣṇu as cooperative power), not merely by political or martial force.
The chapter foregrounds Śiva as Śaṃkara and Satīśvara (the Lord associated with Satī/Śakti) and Viṣṇu as Keśava/Dāmodara; Gaurī/Umā is not yet the narrative focus in the sampled verses, but the Śiva–Śakti frame is signaled through the epithet Satīśvara.