Lokapramāṇa–Grahamaṇḍala–Dhruvaloka-vyavasthā (Cosmic Measures and the Arrangement of the Heavenly Spheres)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । रविचन्द्रमसोर्यावन्मयूखा भासयंति हि । तावत्प्रमाणा पृथिवी भूलोकस्स तु गीयते

Sinabi ni Sanatkumāra: Hangga’t naaabot ng mga sinag ng Araw at ng Buwan ang pagliwanag, hanggang doon ang sukat ng Daigdig; ang bahaging iyon ay inaawit bilang Bhūloka, ang mundong-lupa.

Verse 2

भूमेर्योजनलक्षे तु संस्थितं रविमण्डलम् । योजनानां सहस्राणि सदैव परिसंख्यया

Sa layong isang lakh na yojana mula sa daigdig ay naroroon ang bilog ng Araw; ang lawak nito ay laging binibilang sa libu-libong yojana.

Verse 3

शशिनस्तु प्रमाणाय जगतः परिचक्षते । रवेरूर्ध्वं शशी तस्थौ लक्षयोजनसंख्यया

Ipinahahayag nila ang Buwan bilang pamantayan sa pagsukat ng kaayusan ng sanlibutan; at sinasabing ang Buwan ay nakatindig sa ibabaw ng Araw sa layong isang daang libong yojana.

Verse 4

ग्रहाणां मण्डलं कृत्स्नं शशेरुपरि संस्थितम् । सनक्षत्रं सहस्राणि दशैव परितोपरि

Sa ibabaw ng Buwan ay nakatindig ang buong kalipunan ng mga planeta; at higit pang mataas, sa paligid sa lahat ng dako, naroon ang mga konstelasyon—sampung libo ang bilang.

Verse 5

बुधस्तस्मादथो काव्यस्तस्माद्भौमस्य मण्डलम् । बृहस्पतिस्तदूर्ध्वं तु तस्योपरि शनैश्चरः

Sa ibabaw ni Budha (Mercury) ay si Kāvya (Venus); sa ibabaw ni Venus ay ang bilog na daigdig ni Bhauma (Mars). Sa ibabaw niyon ay si Bṛhaspati (Jupiter), at sa ibabaw ni Bṛhaspati ay si Śanaiścara (Saturn)—ganyan inilalarawan ng Purāṇa ang maayos na pag-akyat ng mga bilog ng mga planeta.

Verse 6

सप्तर्षिमण्डलं तस्माल्लक्षेणैकेन संस्थितम् । ऋषिभ्य तु सहस्राणां शतादूर्ध्वं ध्रुवः स्थितः

Mula sa pook na iyon, sa layong isang lakh (yojana), naroon ang mandala ng Pitong Rishi (Saptarṣi). Sa ibabaw ng mga rishi, sa layo pang isang daang libong (yojana), nakatindig si Dhruva na di-nagagalaw—matatag na haligi ng sansinukob.

Verse 7

मेढीभूतस्स यस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः । भूर्भुवःस्वरिति ज्ञेयं भुव ऊर्ध्वं ध्रुवादवाक्

Ang naging gitnang haligi (axis) ng gulong ng liwanag na iyon ay si Dhruva nga—ang di-nagbabagong pivot. Dapat itong maunawaan bilang tatlong daigdig—Bhūr, Bhuvaḥ, at Svaḥ—na ang Bhuvaḥ ay nasa itaas at nasa ibaba sa paligid ng puntong iyon.

Verse 8

एकयोजनकोटिस्तु यत्र ते कल्पवासिनः । ध्रुवादूर्ध्वं महर्लोकस्सप्तैते ब्रह्मणस्सुताः

Doon, ang lawak ay isang crore (yojana), at ang mga nilalang na nananahan doon ay nananatili sa buong tagal ng isang kalpa. Sa ibabaw ni Dhruva ay ang Maharloka; doon naninirahan ang pitong anak ni Brahmā.

Verse 9

सनकश्च सनन्दश्च तृतीयश्च सनातनः । कपिलश्चासुरिश्चैव वोढुः पंचशिखस्तथा

Sina Sanaka at Sanandana; ang ikatlo (Sanatkumāra) at Sanātana; si Kapila at si Āsuri rin; at si Voḍhu, gayundin si Pañcaśikha—sila ang mga kagalang-galang na ṛṣi na inaalala sa aral na ito.

Verse 10

उपरिष्टात्ततश्शुक्रो द्विलक्षाभ्यंतरे स्थितः । द्विलक्षयोजनं तस्मादधः सोमसुतः स्मृतः

Sa ibabaw niyon, ang Śukra (Venus) ay nakalagay sa loob ng saklaw na dalawang lakṣa; at dalawang lakṣa yojana sa ibaba nito ay sinasabing naroon ang anak ni Soma, si Budha (Mercury).

Verse 11

द्विलक्षयोजनं तस्मादूर्ध्वं भौमस्स्थितो मुने । द्विलक्षयोजनं तस्मादूर्ध्वं जीवः स्थितो गुरु

O pantas, sa layong dalawang lakṣa yojana sa itaas niyon ay naroon ang Bhauma (Mars). At dalawang lakṣa yojana pa sa itaas, nananahan si Jīva—ang Guru (Jupiter), O kagalang-galang.

Verse 12

द्विलक्षयोजनं जीवादूर्ध्वं सौरिर्व्यवस्थितः । एते सप्तग्रहाः प्रोक्तास्स्वस्वराशिव्यवस्थिता

Dalawang lakṣa yojana sa itaas ni Jīva ay nakahimpil si Sauri (Śani, Saturn). Ang mga ito ang ipinahayag na pitong graha, bawat isa’y nananatili sa sariling bahagi ng zodiako.

Verse 13

रुद्रलक्षैर्योजनतस्सप्तोर्ध्वमृषयः स्थिताः । विश्वलक्षैर्योजनतो ध्रुवस्थितिरुदाहृता

Sa itaas pa, ang pitong pangkat ng mga Ṛṣi ay sinasabing nananahan sa taas na isang rudra-lakṣa yojana; at ang kinalalagyan ni Dhruva ay ipinahayag na nasa isang viśva-lakṣa yojana (isang milyon) sa itaas.

Verse 14

चतुर्गुणोत्तरे चार्द्धे जनलोकात्तपः स्मृतम् । वैराजा यत्र देवा वै स्थिता दाहविवर्जिताः

Sa itaas na kalahati na apat na ulit na mas mataas kaysa Janaloka, binabanggit ang daigdig na tinatawag na Tapoloka. Doon nananahan ang mga diyos na tinatawag na Vairāja, matatag at malaya sa pagdurusang nagliliyab (init ng makamundo).

Verse 15

षड्गुणेन तपोलोकात्सत्यलोको व्यवस्थितः । ब्रह्मलोकः स विज्ञेयो वसंत्यमलचेतसः

Higit sa Tapoloka, sa anim-na-ulit na kadakilaan, itinatag ang Satyaloka. Ang mismong daigdig na iyon ang dapat makilalang Brahmaloka, na tinitirhan ng mga may dalisay na isipan.

Verse 16

सत्यधर्मरताश्चैव ज्ञानिनो ब्रह्मचारिणः । यद्गामिनोऽथ भूलोकान्निवसंति हि मानवाः

Tunay nga, sa Bhūloka naninirahan ang mga tao na nagagalak sa katotohanan at dharma—mga pantas na nakaaalam, matatag sa brahmacarya—na ang buhay ay umaayon sa landas at layuning yaon na mataas.

Verse 17

भुवर्लोके तु संसिद्धा मुनयो देवरूपिणः । स्वर्गलोके सुरादित्या मरुतो वसवोऽश्विनौ

Sa Bhuvar-loka nananahan ang mga muni na ganap na nagtagumpay, nagniningning na may likas na pagka-diyos. Sa Svarga-loka naman naninirahan ang mga diyos—ang mga Āditya, Marut, Vasu, at ang kambal na Aśvin.

Verse 18

विश्वेदेवास्तथा रुद्रास्साध्या नागाः खगादयः । नवग्रहास्ततस्तत्र ऋषयो वीतकल्मषाः

Naroon ang mga Viśvedevas, gayundin ang mga Rudra, ang mga Sādhya, ang mga Nāga, at ang mga ibon at iba pang nilalang. Naroon din ang siyam na Graha (mga pinunong selestiyal/planeta), at ang mga ṛṣi na napawi na ang karumihan ay nakatindig na nagkakatipon.

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां लोकवर्णनंनामैकोनविंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalimang Aklat—ang Umāsaṃhitā—nagtatapos ang ikalabinsiyam na kabanata na tinatawag na “Lokavarṇana (Paglalarawan ng mga Daigdig)”.

Verse 20

दधिवृक्षफलं यद्वद्वृत्तिश्चोर्ध्वमधस्तथा । एतदंडकटाहेन सर्वतो वै समावृतम्

Kung paanong bilog ang bunga ng dadhivṛkṣa at ang kurba nito’y umaangat at bumababa, gayon din ang sanlibutang ito: sa lahat ng panig ay ganap na nababalutan ng tila-kalderong balát ng kosmikong itlog.

Verse 21

दशगुणेन पयसा सर्वतस्तत्समावृतम् । वह्निना वायुना चापि नभसा तमसा तथा

Ang kalawakang iyon ay nababalutan sa lahat ng panig ng tubig na pinarami nang sampung ulit; at gayundin ay natakpan ng apoy, ng hangin, ng eter (kalangitan), at ng dilim din.

Verse 22

भूतादिनापि महता दिग्गुणोत्तरवेष्टितः । महांतं च समावृत्य प्रधानं पुरुषः स्थितः

Binalutan ng dakilang prinsipyo na nagsisimula sa mga elemento, at ng mas mataas na balabal ng mga katangiang pang-direksiyon, ang Puruṣa ay nananatili—tinatakpan maging ang Mahat—at nakatatag sa Pradhāna (ang unang Prakṛti).

Verse 23

अनंतस्य न तस्यास्ति संख्यापि परमात्मनः । तेनानंत इति ख्यातः प्रमाणं नास्ति वै यतः

Para sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman), ni bilang ay hindi maikakapit—walang hangganan at walang mabilang. Kaya Siya’y kilala bilang “Ananta” (Walang-Hanggan), sapagkat walang sukat na makapaglilimita sa Kanya.

Verse 24

हेतुभूतस्समस्तस्य प्रकृतिस्सा परा मुने । अंडानां तु सहस्राणां सहस्राण्ययुतानि च

O pantas, ang Kataas-taasang Prakṛti ang ugat na sanhi ng lahat. Mula sa Kanya sumisibol ang di-mabilang na mga itlog-kosmik—libo sa libo, at sampu-sampung libo pa.

Verse 25

ईदृशानां प्रभूतानि तस्मादव्यक्तजन्मनः । दारुण्यग्निस्तिले तैलं पयस्सु च यथा घृतम्

Kaya nga, mula sa Kanya na ang pinagmulan ay di nahahayag, sumisibol ang di-mabilang na pagpapakita—gaya ng apoy na nakatago sa kahoy, langis sa buto ng linga, at ghee sa gatas.

Verse 26

तथासौ परमात्मा वै सर्वं व्याप्यात्मवेदनः । आदिबीजात्प्रसुवते ततस्तेभ्यः परेण्डजाः

Gayon, ang Kataas-taasang Sarili—ang Kamalayang nagliliwanag sa sarili—ay lumalaganap sa lahat. Mula sa unang binhi, iniluluwal Niya ang sangnilikha; at mula sa mga iyon, sumisibol naman ang mas mataas na mga nilalang na ipinanganganak sa itlog.

Verse 27

तेभ्यः पुत्रास्तथान्येषां बीजान्यन्यानि वै ततः । महदादयो विशेषांतास्तद्भवंति सुरादयः

Mula sa kanila ay isinilang ang mga anak na lalaki; at mula sa iba pa ay sumunod na lumitaw ang iba’t ibang “binhi” (mga prinsipyong sanhi). Mula sa pinagmulan ding iyon ay sumibol ang mga paglalang mula sa Mahat hanggang sa mga tiyak na elemento, kasama ang mga Deva at iba pang nilalang.

Verse 28

बीजाद्वृक्षप्ररोहेण यथा नापचयस्तरोः । सूर्य्यकांतमणेः सूर्य्याद्यद्वद्वह्निः प्रजायते

Kung paanong hindi nababawasan ang puno kapag may usbong na sumisibol mula sa binhi, at kung paanong ang apoy ay nalilikha mula sa batong sūryakānta sa pamamagitan ng sinag ng araw, gayon din: ang pagpapakita na nagmumula sa Kataas-taasang Panginoon ay hindi Siya nababawasan sa anumang paraan.

Verse 29

तद्वत्संजायते सृष्टिः शिवस्तत्रः न कामयेत् । शिवशक्तिसमायोगे देवाद्याः प्रभवंति हि

Sa gayong paraan, sumisibol ang paglikha; si Śiva, sa Kanyang sarili lamang, ay hindi nagkakagusto nito. Sapagkat sa pag-iisa ng Śiva at Śakti tunay na nagmumula ang mga deva at lahat ng nilalang.

Verse 30

तथा स्वकर्मणैकेन प्ररोहमुपयांति वै । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्राश्च स शिवः परिगीयते

Gayundin, sa iisang likás na pagkilos Niya, tunay silang umaangat sa kani-kanilang tungkulin—si Brahmā, si Viṣṇu, at ang mga Rudra; at Siya’y inaawit na yaong mismong Śiva.

Verse 31

तस्मादुद्धरते सर्वं यस्मिंश्च लयमेष्यति । कर्ता क्रियाणां सर्वासां स शिवः परिगीयते

Kaya nga, Siya ang pinagmumulan ng lahat at Siya rin ang paglalagyan ng pagkalusaw sa huli. Bilang tagapagkilos sa likod ng bawat gawa, ang Panginoong iyon ay ipinagdiriwang bilang Śiva.

Verse 32

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ छिंधि मे संशयं महत् । सन्ति लोका हि ब्रह्मांडादुपरिष्टान्न वा मुने

Sinabi ni Vyāsa: “O Sanatkumāra, ikaw na lubos na nakaaalam—putulin mo ang aking malaking pag-aalinlangan. O pantas, may mga daigdig ba sa ibabaw ng brahmāṇḍa, ang kosmikong itlog, o wala?”

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । ब्रह्मांडादुपरिष्टाच्च संति लोका मुनीश्वर । ताञ्छृणु त्वं विशेषेण वच्मि तेऽहं समागतः

Sinabi ni Sanatkumāra: “O panginoon sa mga pantas, sa ibabaw ng brahmāṇḍa ay may mga daigdig. Makinig ka nang masinsinan; naparito ako upang ipahayag sa iyo ang mga iyon.”

Verse 34

विधिलोकात्परो लोको वैकुंठ इति विश्रुतः । विराजते महादीप्त्या यत्र विष्णुः प्रतिष्ठितः

Higit sa daigdig ni Vidhi, ang daigdig ni Brahmā, naroon ang mundong tanyag na Vaikuṇṭha. Ito’y nagniningning sa dakilang liwanag, at doon nananahan ang Panginoong Viṣṇu sa Kanyang luklukan.

Verse 35

तस्योपरिष्टात्कौमारो लोको हि परमाद्भुतः । सेनानीः शंभुतनयो राजते यत्र सुप्रभः

Sa ibabaw pa niyon ay ang kahariang Kaumāra, tunay na kagila-gilalas. Doon nagniningning ang Kumander ng mga hukbong makalangit—ang anak ni Śambhu, si Skanda/Kārttikeya—na maningning at marilag.

Verse 36

ततः परमुमालोको महादिव्यो विरा जते । यत्र शक्तिर्विभात्येका त्रिदेवजननी शिवा

Pagkaraan nito’y nagniningning ang kataas-taasang kaharian ni Umā, lubhang banal at makadiyos—doon iisa lamang ang Śakti na nagliliwanag: si Śivā, ang mapalad na Ina na pinagmumulan ng tatlong diyos.

Verse 37

परात्परा हि प्रकृती रजस्सत्त्वतमोमयी । निर्गुणा च स्वयं देवी निर्विकारा शिवात्मिका

Ang Prakṛti, ang sinaunang Kapangyarihan, ay tunay na higit pa sa pinakamataas, binubuo ng rajas, sattva, at tamas; gayunman, ang mismong Diyosa, sa kanyang tunay na diwa, ay lampas sa mga guṇa—di-nagbabago, at may kalikasang Śiva.

Verse 38

तस्योपरिष्टाद्विज्ञेयश्शिवलोकस्सनातनः । अविनाशी महादिव्यो महाशोभान्वितस्सदा

Sa ibabaw niyon, dapat maunawaan ang walang hanggang Śivaloka. Ito’y di-nasisira, lubhang banal at makalangit, at laging nagtataglay ng dakilang ningning.

Verse 39

विराजते परं ब्रह्म यत्र शंभुर्महेश्वरः । त्रिदेवजनकस्वामी सर्वेषां त्रिगुणात्परः

Doon nagniningning ang Kataas-taasang Brahman—si Śambhu, ang Dakilang Panginoon—ang Ama at Hari ng tatlong diyos, at para sa lahat ng nilalang ay lampas sa tatlong guṇa.

Verse 40

तत ऊर्ध्वं न लोकाश्च गोलोकस्तत्समीपतः । गोमातरस्सुशीलाख्यास्तत्र संति शिवप्रिया

Higit pa roon ay wala nang ibang mga daigdig; malapit dito ang Goloka. Doon nananahan ang mga inang baka na tinatawag na Suśīlā, na minamahal ng Panginoong Śiva.

Verse 41

तत्पालः कृष्णनामा हि राजते शंकराज्ञया । प्रतिष्ठितश्शिवेनैव शक्त्या स्वच्छन्दचारिणा

Ang tagapagbantay nito, na tunay na nagngangalang Kṛṣṇa, ay nagniningning ayon sa utos ni Śaṅkara—itinindig ng mismong Śiva sa pamamagitan ng Kaniyang Śakti na malayang kumikilos.

Verse 42

शिवलोकोऽद्भुतो व्यास निराधारो मनोहरः । अतिनिर्वचनीयश्च नानावस्तुविराजितः

O Vyāsa, ang kaharian ni Śiva ay kagila-gilalas—nananatili sa sarili, walang panlabas na sandigan, at lubhang kaakit-akit. Higit ito sa ganap na mailarawan ng mga salita, at nagniningning na pinalamutian ng sari-saring banal na katotohanan.

Verse 43

शिवस्तु तदधिष्ठाता सर्वदेवशिरोमणिः । विष्णुब्रह्महरैस्सेव्यः परमात्मा निरञ्जनः

Tunay na si Śiva ang nananahan at namamahala roon; Siya ang hiyas sa tuktok ng lahat ng mga diyos. Sinasamba Siya maging nina Viṣṇu, Brahmā, at Hara (Rudra), sapagkat Siya ang Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili na walang dungis.

Verse 44

इति ते कथिता तात सर्वब्रह्मांडसंस्थितिः । तदूर्ध्वं लोकसंस्थानं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

Kaya nito, mahal na anak, naipaliwanag ko na sa iyo ang ganap na kaayusan ng lahat ng brahmāṇḍa, ang mga “itlog” ng sansinukob. Ngayon, tungkol sa pagkakaayos ng mga daigdig sa itaas niyon—ano pa ang nais mong marinig?