
Ang adhyaya na ito ay inihaharap bilang aral ni Nandīśvara: ang daigdig ay “mūrty-aṣṭaka-maya,” binubuo ng walong anyo ni Śiva, at ang sansinukob ay nananahan sa Kanya na parang mga butil na nakasuksok sa isang sinulid. Pagkaraan, binabanggit ang tanyag na walong mūrti—Śarva, Bhava, Rudra, Ugra, Bhīma, Paśupati, Īśāna, Mahādeva—at iniuugnay sa mga nasasakupan: lupa, tubig, apoy, hangin, kalawakan, kṣetrajña (ang nananahang nakakabatid sa loob), araw, at buwan. Bawat anyo ay binibigyan ng kahulugang tungkulin at pag-iral: si Bhava bilang prinsipyong-tubig na nagbibigay-buhay; si Ugra bilang masiglang puwersang nagpapanatili ng galaw sa loob at labas; si Bhīma bilang malawak na espasyong sumasaklaw sa lahat; si Paśupati bilang panloob na saligan ng lahat ng sarili at tagaputol ng mga gapos. Ang turo ay isang lihim na pag-uuri para sa pagninilay sa ritwal, iniaangkop ang mga banal na pangalan sa mga elemento at realidad ng isip upang patatagin ang metapisika at pagsasanay na Śaiva.
Verse 1
नन्दीश्वर उवाच । शृणु तात महेशस्यावतारान्परमान्प्रभो । सर्वकार्यकरांल्लोके सर्वस्य सुखदान्मुने
Sinabi ni Nandīśvara: “Makinig ka, anak—O marangal na panginoon. Isasalaysay ko ang mga kataas-taasang paglusong (avatāra) ni Maheśa, na tumatapos ng bawat gawain sa daigdig at nagkakaloob ng kaginhawahan at kagalakan sa lahat, O pantas.”
Verse 2
इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां शिवाष्टमूर्त्तिवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ikalawang kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Walong Anyo ni Śiva,” sa ikatlong bahagi ng banal na Śiva Mahāpurāṇa, ang Śatarudra Saṃhitā.
Verse 3
शर्वो भवस्तथा रुद्र उग्रो भीमः पशो पतिः । ईशानश्च महादेवो मूर्तयश्चाष्ट विश्रुताः
“Śarva,” “Bhava,” “Rudra,” “Ugra,” “Bhīma,” “Paśupati,” “Īśāna,” at “Mahādeva”—ito ang ipinahahayag bilang walong tanyag na mūrti (pagpapakita) ng Panginoong Śiva, ang Kataas-taasang Pati na naghahari at nagpapalaya sa mga paśu (mga kaluluwang nakagapos).
Verse 4
भूम्यंभोग्निमरुद्व्योमक्षेत्रज्ञार्कनिशाकराः । अधिष्ठिताश्च शर्वाद्यैरष्टरूपैः शिवस्य हि
Ang lupa, tubig, apoy, hangin, kalawakan, ang “nakaaalam sa larangan” (ang nananahang Sarili), ang araw at ang buwan—lahat ng ito ay pinamumunuan, nilulukuban, at pinaghaharian ng walong anyo ni Śiva na nagsisimula kay Śarva.
Verse 5
धत्ते चराचरं विश्वं रूपं विश्वंभरात्मकम् । शंकरस्य महेशस्य शास्त्रस्यैवेति निश्चयः
Si Śaṅkara, ang Maheśa, ang siyang sumasandig sa buong sansinukob—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw—sa pag-aangkin ng anyong tagapagtaguyod ng lahat. Ito ang tiyak na pasya ng banal na aral hinggil kay Śaṅkara.
Verse 6
संजीवनं समस्तस्य जगतः सलिलात्मकम् । भव इत्युच्यते रूपं भवस्य परमात्मनः
Yaong nagbibigay-buhay at sumusuporta sa buong sanlibutan, na may likas na katangian ng tubig, ay tinatawag na anyong “Bhava”—ang pagpapakita ni Bhava, ang Kataas-taasang Sarili.
Verse 7
बहिरंतर्जगद्विश्वं बिभर्ति स्पन्दतेस्य यम् । उग्र इत्युच्यते सद्भी रूपमुग्रस्य सत्प्रभो
O marangal na Panginoon, ang anyong iyon ni Śiva ay tinatawag ng mga pantas na “Ugra”—Siya na nagtatangan sa buong sansinukob, sa labas at sa loob; sa Kaniyang kapangyarihan ito’y nanginginig at kumikilos tungo sa gawa.
Verse 8
सर्वावकाशदं सर्वव्यापकं गगनात्मकम् । रूपं भीमस्य भीमाख्यं भूपवृन्दस्व भेदकम्
Ang anyo ni Bhīma—na tinatawag na “Bhīma”—ay nagkakaloob ng lahat ng kalawakan, lumalaganap sa lahat, at may likas na diwa ng ākāśa, ang himpapawid. Dinudurog nito ang pagmamataas at pag-aakalang dakila ng maraming hari.
Verse 9
सर्वात्मनामधिष्ठानं सर्वक्षेत्रनिवासकम् । रूपं पशुपतेर्ज्ञेयं पशुपाशनिकृन्तनम्
Kilalanin ito bilang anyo ni Paśupati: ang salalayan ng lahat ng sarili, nananahan sa bawat larangan ng pag-iral, at Siya na pumuputol sa mga tali (pāśa) na gumagapos sa mga paśu, ang mga kaluluwang indibidwal.
Verse 10
सन्दीपयञ्जगत्सर्वं दिवाकरसमाह्वयम् । ईशानाख्यं महेशस्य रूपं दिवि विसर्पति
Nililiwanagan ang buong sansinukob, ang anyong tulad ng araw na tinatawag sa gayon ay lumalaganap sa kalangitan. Ito ang anyong Īśāna ni Mahādeva, na lumalawak sa dakong makalangit.
Verse 11
आप्याययति यो विश्वममृतांशुर्निशाकरः । महादेवस्य तद्रूपं महादेवस्य चाह्वयम्
Siya na nagpapalusog at nagpapasariwa sa buong sansinukob—ang buwan, tagapagdala ng mga sinag ng amṛta—ito’y isang anyo ni Mahādeva; at isa rin sa mga banal na pangalan ni Mahādeva.
Verse 12
आत्मा तस्याष्टमं रूपं शिवस्य परमात्मनः । व्यापिकेतरमूर्तीनां विश्वं तस्माच्छिवात्मकम्
Ang Ātman, ang pansariling Sarili, ay ikawalong anyo ni Shiva, ang Paramātman. Kaya sa lahat ng Kanyang anyo—maging ang laganap sa lahat at ang nahahayag sa isang dako—ang buong sansinukob ay sa diwa’y Shiva mismo.
Verse 13
शाखाः पुष्यन्ति वृक्षस्य वृक्षमूलस्य सेचनात् । तद्वदस्य वपुर्विश्वं पुष्यते च शिवार्चनात
Gaya ng mga sanga ng punò na sumisigla sa pagdidilig sa ugat, gayon din ang buong sansinukob—na Siya mismong katawan nito—ay yumayabong sa pagsamba kay Panginoong Śiva.
Verse 14
यथेह पुत्रपौत्रादेः प्रीत्या प्रीतो भवेत्पिता । तथा विश्वस्य सम्प्रीत्या प्रीतो भवति शंकरः
Kung paanong ang ama ay nalulugod sa mapagmahal na debosyon ng mga anak, apo, at iba pa, gayon din si Śaṅkara ay nasisiyahan sa tapat na pag-ibig at bhakti ng buong daigdig.
Verse 15
क्रियते यस्य कस्यापि देहिनो यदि निग्रहः । अष्टमूर्त्तेरनिष्टं तत्कृतमेव न संशयः
Kung may pagpigil o pananakit na gawin sa sinumang nilalang na may katawan, alamin nang walang pag-aalinlangan na ang di-kanais-nais na gawaing iyon ay laban mismo sa Panginoong Śiva na Aṣṭamūrti, ang Walong-Anyo.
Verse 16
अष्टमूर्त्यात्मना विश्वमधिष्ठायास्थितं शिवम् । भजस्व सर्वभावेन रुद्रं परमकारणम्
Sambahin mo nang buong pagkatao ang mapalad na Rudra—si Shiva—na bilang Sarili ng walong anyo, lumalaganap at sumasaklaw sa sansinukob, at nananatiling nakatatag dito bilang pinakadakilang sanhi.
Verse 17
इति प्रोक्ताः स्वरूपास्ते विधिपुत्राष्टविश्रुताः । सर्वोपकारनिरताः सेव्याः श्रेयोर्थिभिर्नरैः
Sa gayon ay ipinahayag ang mga anyong iyon—ang walong tanyag na kaugnay ng mga anak ni Vidhi (Brahmā). Laging abala sa pagbibigay ng lahat ng uri ng kabutihan, sila’y dapat sambahin nang may paggalang ng mga taong naghahangad ng pinakamataas na kapakanan.
It argues that the cosmos is constituted by Śiva’s eightfold manifestation and remains pervaded by Him—like beads on a thread—so plural phenomena are unified through a single divine ground.
The mapping turns cosmology into a meditative and ritual schema: worship of a name/form becomes contemplation of the corresponding principle (element, luminary, or inner knower), integrating external rite with internal realization of Śiva’s pervasion.
The chapter highlights the eight mūrtis—Śarva, Bhava, Rudra, Ugra, Bhīma, Paśupati, Īśāna, Mahādeva—correlated with earth, water, fire, wind, space, the kṣetrajña, sun, and moon as Śiva’s governing presences.