विदलोत्पलदैत्ययोरुत्पत्तिः देवपराजयः ब्रह्मोपदेशः नारदप्रेषणम् (Vidalotpala Daityas, Defeat of the Devas, Brahmā’s Counsel, and Nārada’s Mission)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास सुसंप्रीत्या चरितं परमेशितुः । यथावधीत्स्वप्रियया दैत्यमुद्दिश्य संज्ञया

Wika ni Sanatkumāra: “Makinig ka, O Vyāsa, nang may malalim na galak, sa mga banal na gawa ng Kataas-taasang Panginoon—kung paanong pinabagsak Niya ang daitya, matapos ipahiwatig sa Kanyang minamahal na kabiyak ang tanda at ituro ang kaaway sa pamamagitan ng senyas.”

Verse 2

आस्तां पुरा महादैत्यो विदलोत्पलसंज्ञकौ । अपुंवध्यौ महावीरौ सुदृप्तौ वरतो विधेः

Noong unang panahon ay may dalawang dakilang Daitya na sina Vidala at Utpala—mga makapangyarihang bayani, punô ng pagmamataas—na dahil sa biyaya ni Vidhātr (Brahmā) ay itinuring na hindi matatalo ng mga lalaki.

Verse 3

तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्ब लात् । ताभ्यां सर्वे सुरा ब्रह्मन् दैत्याभ्यां निर्जिता रणे

Sa lakas lamang ng kanilang sariling mga bisig, ang dalawang Daitya ay ginawang kasing-walang-halaga ng isang talim ng damo ang tatlong daigdig. O Brahman, dahil sa dalawang iyon, ang lahat ng mga deva ay natalo sa labanan.

Verse 4

ताभ्यां पराजिता देवा विधेस्ते शरणं गताः । नत्वा तं विधिवत्सर्वे कथयामासुरादरात

Natalo ng dalawang iyon, ang mga deva ay naghanap ng kanlungan kay Vidhātā (Brahmā). Pagkatapos yumukod ayon sa itinakdang ritwal, isinalaysay nilang lahat nang may paggalang ang pangyayari.

Verse 5

इति ब्रह्मा ह्यवोचत्तान् देव्या वध्यौ च तौ ध्रुवम् । धैर्य्यं कुरुत संस्मृत्य सशिवं शिवमादरात्

Kaya nagsalita si Brahmā sa kanila: “Tiyak na ang dalawang Daitya ay itinadhana na mapuksa ng Dakilang Diyosa. Kaya magpakatatag kayo; at may paggalang alalahanin si Panginoong Śiva—si Śiva na kasama ang Kanyang Śakti.”

Verse 6

भक्तवत्सलनामासौ सशिवश्शंकरश्शिवः । शं करिष्यत्यदीर्घेण कालेन परमेश्वरः

Ang Kataas-taasang Panginoon—si Śiva, ang mapalad na Śaṅkara, na tanyag bilang “Bhakta-vatsala” (mapagmahal sa mga deboto)—ay di magtatagal at magdudulot ng kagalingan at kapayapaan.

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तांस्ततो ब्रह्मा तूष्णीमासीच्छिवं स्मरन् । तेपि देवा मुदं प्राप्य स्वंस्वं धाम ययुस्तदा

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi niyaon sa kanila, si Brahmā ay tumahimik, na sa loob-loob ay inaalala ang Panginoong Śiva. Ang mga diyos na iyon, nang magtamo ng galak, ay umalis noon patungo sa kani-kanilang tahanan.

Verse 8

अथ नारददेवर्षिश्शिवप्रेरणया तदा । गत्वा तदीयभवनं शिवासौंदर्यमाजगौ

Pagkaraan nito, ang banal na rishi na si Nārada, na inudyukan ng kalooban ni Panginoong Śiva, ay nagtungo noon sa kanyang tahanan at namasdan ang kagandahan at mapalad na kaningningan ni Śivā (Pārvatī).

Verse 9

श्रुत्वा तद्वचनं दैत्यावास्तां मायाविमोहितौ । देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ

Nang marinig ang mga salitang iyon, nanatili roon ang dalawang daitya, nalinlang ng Māyā. Nagnanais na agawin ang Diyosa, sila’y pinahirapan at piniga ng mapanganib na mga pagsubok.

Verse 10

विचारयामासतुस्तौ कदा कुत्र शिवा च सा । भविष्यति विधेः प्राप्तोदयान्नाविति सर्वदा

Paulit-ulit silang nagmuni-muni: “Kailan at saan magpapakita ang mapalad na Śivā? O hindi ba siya kailanman lilitaw, sapagkat ang itinakdang tadhana ay hindi pa sumasapit at namumunga?”

Verse 11

एकस्मिन्समये शंभुर्विजहार सुलीलया । कौतुकेनैव चिक्रीडे शिवा कन्दुकलीलया

Sa isang pagkakataon, si Śambhu ay naglaro sa isang kaakit-akit at magaan na lila. Dahil sa dalisay na galak, si Śivā man ay nakipaglaro sa Kanya sa paglalarong paghahagis ng bola.

Verse 12

सखीभिस्सह सुप्रीत्या कौतुकाच्छिवसन्निधौ

Kasama ang kaniyang mga kasamang babae, sa dakilang pag-ibig at sa masayang pag-uusisa, siya’y lumapit at pumasok sa mismong harapan ni Panginoong Śiva.

Verse 13

उदंचंत्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती । निश्वासामोदमुदितभ्रमराकुलितेक्षणा

Siya’y kumilos nang magaan at mabilis, ang mga sangkap ng katawan ay umaangat at bumababa sa masiglang indayog; at ang kaniyang mga mata’y naging di-mapakali, gaya ng mga bubuyog na nagkakagulo sa tuwa, lasing sa halimuyak ng kaniyang hininga.

Verse 14

भ्रश्यद्धम्मिल्लसन्माल्यस्वपुरीकृतभूमिका । स्विद्यत्कपोलपत्रालीस्रवदंबुकणोज्ज्वला

Ang kaniyang tinirintas na buhok at mga kuwintas ng bulaklak ay nadulas at nalaglag, kaya siya’y waring nagusot; at nang mamuo ang pawis sa kaniyang mga pisngi, ang maningning na patak na dumadaloy ay kumislap nang malinaw.

Verse 15

स्फुटच्चोलांशुकपथतिर्यदंगप्रभावृता । उल्लसत्कंदुकास्फालातिश्रोणितकराम्बुजा

Bahagyang natatakpan ang kaniyang mga sangkap ng malinaw na pahilis na guhit ng kasuotan; at sa kaniyang paggalaw, ang kaniyang balakang at mga kamay na tila lotus ay nagningning, masigla sa mapaglarong pag-uga at pagtalbog ng kabataang ganda.

Verse 16

कंदुकानुगसद्दृष्टिनर्तितभ्रूलतांचला । मृडानी किल खेलंती ददृशे जगदम्बिका

Ang kaniyang matatag na titig ay sumusunod sa bola, at ang mga kilay na tila baging ay sumasayaw sa paglalaro; kaya nakita ang Jagadambikā—si Mṛḍānī, ang mapalad na kabiyak ni Rudra—na naglalaro nang may galak.

Verse 17

अंतरिक्षचराभ्यां च दितिजाभ्यां कटा क्षिता । क्रोडीकृताभ्यामिव वै समुपस्थितमृत्युना

Dahil sa dalawang kaaway na isinilang sa lahing Dānava na lumilipad sa kalangitan, ang lupa ay hinampas at dinurog; waring si Kamatayan mismo ang dumating, at ang daigdig ay tila nakagapos sa kanyang kandungan.

Verse 18

विदलोत्पलसंज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः । तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्बलात्

Dahil sa dalawang palalong bayani na sina Vidala at Utpala—pinagkalooban ng biyaya ni Vidhātā (Brahmā)—ang tatlong daigdig ay itinuring nilang parang dayami, sa tanging lakas ng kanilang sariling mga bisig.

Verse 19

देवीं तां संजिहीर्षंतौ विषमेषु प्रपीडितौ । दिव उत्तेरतुः क्षिप्रं मायां स्वीकृत्य शांबरीम्

Nagnanais na agawin ang Diyosa, at napipisil sa gitna ng panganib, sila’y mabilis na umakyat sa langit, tinanggap ang Śāmbharī māyā—kapangyarihang mapanlinlang na nagmumula sa saklaw ni Śiva.

Verse 20

धृत्वा पारिषदीं मायामायातावंबिकांतिकम् । तावत्यंतं सुदुर्वृत्तावतिचंचलमानसौ

Sa pamamagitan ng māyā, nagsuot sila ng mapanlinlang na anyong tila mga tagapaglingkod, at ang dalawa ay lumapit kay Ambikā (ang Diyosa). Hanggang sa sandaling iyon, sila’y lubhang masama, at ang isip ay ganap na balisa at di-matatag.

Verse 21

अथ दुष्टनिहंत्रा वै सावज्ञेन हरेण तौ । विज्ञातौ च क्षणादास्तां चांचल्याल्लोचनोद्भवात्

Pagkaraan, napansin ni Hari—ang tagapuksa ng masasama—ang dalawang iyon, at minasdan sila nang may bahagyang paghamak. Sa isang kisapmata, nakilala niya sila, sapagkat ang kanilang pagkabalisa ay sumibol mula sa paggalaw ng kanyang mga mata.

Verse 22

कटाक्षिताथ देवेन दुर्गा दुर्गतिघातिनी । दैत्याविमामिति गणौ नेति सर्वस्वरूपिणा

Pagkaraan, si Durgā, ang Tagapagwasak ng lahat ng masamang kapalaran, ay tinitigan ng Panginoon sa isang sulyap. Sumigaw ang mga Gaṇa, “Napabagsak na ang mga Daitya!” Ngunit ang Panginoong may lahat ng anyo, ang diwa ng lahat, ay tumugon, “Hindi pa.”

Verse 23

अथ सा नेत्रसंज्ञां स्वस्वामिनस्तां बुबोध ह । महाकौतुकिनस्तात शंकरस्य परेशितुः

Pagkaraan, naunawaan niya ang hudyat na ibinigay sa pamamagitan ng mga mata ng sarili niyang Panginoon—si Śaṅkara, ang Kataas-taasang Tagapamahala; o minamahal, puspos Siya ng dakilang pananabik na kumilos.

Verse 24

ततो विज्ञाय संज्ञां तां सर्वज्ञार्द्धशरीरिणी । तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निर्जघान तौ

Pagkatapos, ang Diyosa na Ganap na Nakaaalam—na siyang mismong kalahating katawan ng Panginoon—ay nakaunawa sa hudyat na iyon; at sa mismong sandatang tila bola, o Panginoon, pinabagsak niya ang dalawa nang sabay.

Verse 25

महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ । परिभ्रम्य परिभ्रम्य तौ दुष्टौ विनिपेततुः

Tinamaan ng Mahādevī sa sandatang tila bola, ang dalawang makapangyarihang masasama ay umikot nang umikot, at sa huli’y bumagsak sa lupa.

Verse 26

वृन्तादिव फले पक्वे तालेनानिललोलिते । दंभोलिना परिहते शृंगे इव महागिरेः

Gaya ng hinog na bungang nalaglag mula sa tangkay kapag ang punong palma’y inuuga ng hangin, at gaya ng tuktok ng malaking bundok na tinamaan ng kidlat, siya’y marahas na inihagis pababa—bigla, di-mapipigil, at tiyak ang pagbagsak.

Verse 27

तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ । ततः परिणतिं यातो लिंगरूपेण कंदुकः

Matapos pabagsakin ang dalawang makapangyarihang demonyo na nagtatangkang gumawa ng adharma, si Kaṃduka ay nagbagong-anyo at nag-anyong Śiva-liṅga.

Verse 28

कंदुकेश्वरसंज्ञां च तल्लिंगमभवत्तदा । ज्येष्ठेश्वरसमीपे तु सर्वदुष्टनिवारणम्

Noong sandaling iyon, ang Liṅga ay nakilala sa pangalang Kaṇḍukeśvara. Nasa tabi ng Jyeṣṭheśvara, ito’y naging tagapag-alis at tagapigil ng lahat ng kasamaan, nagbibigay ng pag-iingat sa pamamagitan ng hayag na (saguṇa) presensya ni Śiva.

Verse 29

एतस्मिन्नेव समये हरिब्रह्मादयस्सुराः । शिवाविर्भावमाज्ञाय ऋषयश्च समाययुः

Sa mismong sandaling iyon, ang mga diyos—si Viṣṇu, si Brahmā, at ang iba pa—kasama ang mga ṛṣi, nang mabalitaan ang pagpapakita ng Panginoong Śiva, ay nagtipon at dumating.

Verse 30

अथ सर्वे सुराश्शम्भोर्वरान्प्राप्य तदाज्ञया । स्वधामानि ययुः प्रीतास्तथा काशीनिवासिनः

Pagkaraan, ang lahat ng mga diyos, matapos tumanggap ng mga biyaya mula kay Śambhu at sumunod sa Kanyang utos, ay umalis na may galak patungo sa kani-kanilang tahanan; gayundin, ang mga naninirahan sa Kāśī ay nagbalik na masaya.

Verse 31

सांबिकं शंकरं दृष्ट्वा कृतांजलिपुटाश्च ते । प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या वाग्भिरिष्टाभिरादरात्

Nang makita nila si Śaṅkara na kasama si Ambikā (Pārvatī), nagtiklop sila ng mga kamay sa paggalang; yumukod at nagpatirapa, saka Siya pinuri nang may debosyon, sa mga salitang angkop at kalugud-lugod, nang may paggalang.

Verse 32

सांबिकोऽपि शिवो व्यास क्रीडित्वा सुविहारवित् । जगाम स्वालयं प्रीतस्सगणो भक्तवत्सलः

O Vyāsa, si Śiva—kasama si Ambikā—matapos maglaro at maglakbay nang masaya, ay nagbalik na may galak sa Kanyang sariling tahanan, kasama ang Kanyang mga gaṇa, sapagkat Siya’y laging mapagmahal sa mga deboto.

Verse 33

कंदुकेश्वरलिंगं च काश्यां दुष्टनिबर्हणम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं सर्वकामदं सर्वदा सताम्

Sa Kāśī ay naroon ang Liṅga na Kāṃdukeśvara, ang tagapagpuksa sa masasama. Ipinagkakaloob nito ang bhukti at mukti—kapwa ginhawang makamundo at kalayaan—at lagi nitong ibinibigay ang lahat ng ninanais ng mga banal na deboto.

Verse 34

इदमाख्यानमतुलं शृणुयाद्यो मुदान्वितः । श्रावयेद्वा पठेद्यश्च तस्य दुःखभयं कुतः

Sinumang may galak na nakikinig sa walang kapantay na salaysay na ito—o nagpaparinig nito sa iba, o bumibigkas at nagbabasa—paano pa mananatili sa kanya ang takot at dalamhati?

Verse 35

इह सर्वसुखं भुक्त्वा नानाविधमनुत्तमम् । परत्र लभते दिव्यां गतिं वै देवदुर्लभाम्

Matapos tamasahin dito sa daigdig ang sari-saring kaligayahang walang kapantay, sa kabilang buhay ay nakakamtan ang isang banal na kalagayan—isang dakilang hantungan na maging ang mga diyos ay bihirang makuha.

Verse 36

इति तं वर्णितं तात चरितं परमाद्भुतम् । शिवयोर्भक्तवात्सल्यसूचकं शिवदं सताम्

Kaya nga, mahal na anak, ang lubhang kamangha-manghang pangyayaring iyon ay naisalaysay na—isang salaysay na nagpapakita ng mapagkalingang pag-ibig ni Śiva sa Kanyang mga deboto, at nagkakaloob ng biyaya at pagpapala ni Śiva sa mga banal na tao.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वामंत्र्य तं व्यासं तन्नुतो मद्वरात्मजः । ययौ विहायसा काशीं चरितं शशिमौलिनः

Wika ni Brahmā: “Pagkasabi nito, matapos makipagpayo at magpaalam nang may paggalang kay Vyāsa, ang aking marangal na anak—na pinuri niya—ay lumisan sa himpapawid patungong Kāśī, ang banal na lungsod na pinabanal ng mga banal na gawa ng Panginoong may koronang buwan (Śiva).”

Verse 38

युद्धखंडमिदं प्रोक्तं मया ते मुनिसत्तम । रौद्रीयसंहितामध्ये सर्वकामफलप्रदम्

O pinakamainam sa mga pantas, ganito ko naipaliwanag sa iyo ang Yuddha-khaṇḍa na ito. Sa loob ng Rudra Saṃhitā, ipinahahayag na ito’y nagbibigay ng bunga ng bawat marapat na hangarin.

Verse 39

इयं हि संहिता रौद्री सम्पूर्णा वर्णिता मया । सदाशिवप्रियतरा भुक्तिमुक्तिफलप्रदा

Kaya nga, ganap kong naipaliwanag ang Raudrī Saṃhitā na ito. Ito’y lubhang minamahal ni Sadāśiva at nagkakaloob ng bunga ng kapakinabangang makamundo at ng pangwakas na kalayaan (moksha).

Verse 40

इमां यश्च पठेन्नित्यं शत्रुबाधानिवारिकाम् । सर्वान्कामानवाप्नोति ततो मुक्तिं लभेत ना

Sinumang laging bumibigkas nito—ang talatang nag-aalis ng pagdurusang dulot ng kaaway—makakamit ang lahat ng ninanais; ngunit sa pamamagitan nito lamang, hindi pa nakakamtan ang moksha.

Verse 41

सूत उवाच । इति ब्रह्मसुतश्श्रुत्वा पित्रा शिवयशः परम् । शतनामाप्य शंभोश्च कृतार्थोऽभूच्छिवानुगः

Sinabi ni Sūta: Kaya, nang marinig ng anak ni Brahmā mula sa kanyang ama ang kataas-taasang kaluwalhatian ni Śiva, at matanggap din ang sandaang pangalan ni Śambhu, siya’y naging ganap at natupad, sapagkat siya’y naging tapat na tagasunod ni Śiva.

Verse 42

ब्रह्मनारदसम्वादः सम्पूर्णः कथितो मया । शिवस्सर्वप्रधानो हि किं भूयश्श्रोतुमिच्छसि

Isinalaysay ko na nang ganap ang pag-uusap nina Brahmā at Nārada. Tunay na si Śiva ang Kataas-taasang Panginoon at ang pinakapanguna sa lahat; ano pa ang nais mong marinig?

Verse 59

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे विदलोत्पलदैत्यवधवर्णनं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः

Kaya nito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikalawang bahagi na tinatawag na Rudra Saṃhitā, sa ikalimang dibisyon na Yuddha Khaṇḍa, nagtatapos ang ikalimampu’t siyam na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Pagpuksa sa demonyong Vidalotpala.”