बाणस्य शोकः शिवस्मरणं च — Bāṇa’s Grief and the Turn to Śiva-Remembrance

Verse 1

नारद उवाच । कृष्णे गते द्वारकायाम निरुद्धेन भार्यया । अकार्षीत्किं ततो बाणस्तत्त्वं वद महामुने

Sinabi ni Nārada: “Nang si Kṛṣṇa ay umalis patungong Dvārakā, ano ang ginawa ni Bāṇa pagkaraan hinggil kay Aniruddha at sa kanyang asawa? O dakilang pantas, isalaysay mo ang tunay na pangyayari.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । कृष्णे गते द्वारकायामनिरुद्धेन भार्यया । दुःखितोऽभूत्ततो बाणस्स्वाज्ञानं संस्मरन्हृदा

Wika ni Sanatkumāra: Nang si Kṛṣṇa ay umalis patungong Dvārakā, kasama si Aniruddha at ang kanyang asawa, si Bāṇa ay napuno ng dalamhati, sapagkat sa puso niya’y naalaala niya ang sarili niyang kamangmangan at pagkakamali.

Verse 3

ततो नन्दीशिवगणो बाणं प्रोवाच दुःखितम् । दैत्यं शोणितदिग्धांगमनुता पसमन्वितम्

Pagkaraan, si Nandī—ang pinakapanguna sa mga gaṇa ni Śiva—ay nagsalita kay Bāṇa na nababalot ng dalamhati; ang asura’y may katawang nabahiran ng dugo at sinasakmal ng naglalagablab na kirot.

Verse 4

नन्दीश्वर उवाच । बाण शंकरसद्भक्त मानुतापं कुरुष्व भोः । भक्तानुकंपी शंभुर्वै भक्तवत्सलनामधृक्

Sinabi ni Nandīśvara: «O Bāṇa, tapat na bhakta ni Śaṅkara—huwag kang magdalamhati na gaya ng karaniwang tao. Si Śambhu ay mahabagin sa mga deboto, at taglay Niya ang pangalang ‘Bhaktavatsala’, ang mapagkalingang tagapangalaga ng mga sumasamba sa Kanya».

Verse 5

तदिच्छया च यज्जातं तज्जातमिति चेतसा । मन्यस्व भक्तशार्दूल शिवं स्मर पुनःपुनः

Anumang naganap ay naganap ayon sa Kanyang kalooban—hawakan mo itong pananalig nang matatag sa isip. O tigre sa mga deboto, tanggapin mo ito, at alalahanin si Panginoong Śiva nang paulit-ulit.

Verse 6

मन आद्ये समाधाय कुरु नित्यं महो त्सवम् । भक्तानुकंपनश्चाऽस्य शंकरस्य पुनःपुनः

Una, patatagin ang isip sa samādhi; saka isagawa araw-araw ang dakilang banal na pagdiriwang. Sapagkat si Śaṅkara, na laging mahabagin sa mga deboto, ay muling-muli ring nagkakaloob ng biyaya.

Verse 7

नन्दिवाक्यात्ततो बाणो द्विषा शीर्षकमात्रकः । शिवस्थानं जगामाशु धृत्वा धैर्यं महामनाः

Pagkaraan, iningatan ni Bāṇa ang mga salita ni Nandin. Bagama’t dahil sa kaaway ay ulo na lamang ang natira sa kanya, matatag niyang tinipon ang loob; bilang dakilang kaluluwa, dali-dali siyang nagtungo sa tahanan ni Panginoong Śiva.

Verse 8

गत्वा तत्र प्रभुं नत्वा रुरोदातीव विह्वलः । गतगर्वव्रजो बाणः प्रेमाकुलितमानसः

Pagdating doon, yumukod si Bāṇa at sumamba sa Panginoon (Śiva). Sa tindi ng pagkalunod sa damdamin, umiyak siya na tila walang magawa; lubusang naiwaksi ang pagmamataas, at ang isip ay napalambot at nayanig ng pag-ibig at debosyon.

Verse 9

संस्तुवन्विविधैः स्तोत्रै स्संनमन्नुतितस्तथा । यथोचितं पादघातं कुर्वन्विक्षेपयन्करान्

Pinuri niya ang Panginoon sa sari-saring himno, at patuloy na yumuyuk at nag-aalay ng mapitagang pagpupugay. Ayon sa nararapat, gumawa siya ng mga hakbang na may ritmo, tinatapak at tinatamaan ang lupa, habang ikinikilos at ikinukumpas ang mga kamay sa mga tanda.

Verse 10

ननर्त तांडवं मुख्यं प्रत्यालीढादिशोभितम् । स्थानकैर्विविधाकारैरालीढप्रमुखैरपि

Isinayaw niya ang pinakadakilang Tāṇḍava, na nagningning sa pratyālīḍha at iba pang matatapang na tindig; at sa maraming anyo ng mga posisyon—ālīḍha at iba pa—na lumilitaw sa sari-saring hugis.

Verse 11

सुखवादसहस्राणि भ्रूक्षेपसहितान्यपि । शिरःकम्पसहस्राणि प्राप्तानीकः सहस्रशः

Dumating na parang di-mabilang na mga alon: libu-libo ang matatamis na pagbubunyi, kalakip ang mga kilos ng pagtaas ng kilay; gayundin, libu-libo ang panginginig ng ulo—dumarating nang sagana.

Verse 12

वारीश्च विविधाकारा दर्शयित्वा शनैश्शनः । तथा शोणितधाराभिस्सिञ्चयित्वा महीतलम्

Unti-unti niyang ipinamalas ang mga tubig na nag-aanyong sari-sari; at pagkaraan, sa mga agos ng dugo, binasa niya ang ibabaw ng daigdig.

Verse 13

रुद्रं प्रसादयामास शूलिनं चन्द्र शेखरम् । बाणासुरो महाभक्तो विस्मृतात्मगतिर्नतः

Si Bāṇāsura—bagaman dakilang deboto—ay yumukod at nagpatirapa, nilimot ang sariling kapalaran, at hinangad ang biyaya ni Rudra, ang May-hawak ng Trisula, ang Panginoong may koronang buwan.

Verse 14

ततो नृत्यं महत्कृत्वा भगवान्भक्तवत्सलः । उवाच बाणं संहृष्टो नृत्य गीतप्रियो हरः

Pagkaraan, ang Pinagpalang Panginoon—mapagmahal sa mga deboto—ay nagsagawa ng isang dakilang sayaw. Si Hara, na umiibig sa sayaw at banal na awit, ay nagalak at nagsalita kay Bāṇa.

Verse 15

रुद्र उवाच । बाण तात बलेः पुत्र संतुष्टो नर्तनेन ते । वरं गृहाण दैत्येन्द्र यत्ते मनसि वर्तते

Wika ni Rudra: “O Bāṇa, mahal kong anak, anak ni Bali! Nalulugod Ako sa iyong pagsayaw. O panginoon ng mga Daitya, tanggapin mo ang isang biyaya—anumang nananahan sa iyong isipan (anumang iyong ninanais).”

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंम्भोर्दैत्येन्द्रेण तदा मुने । बाणेन संवृणीतोऽभूद्वरस्तु व्रणरोपणे

Sinabi ni Sanatkumāra: “O pantas, nang marinig niya ang mga salita ni Śambhu, noon ay napanaig sa hari ng mga Daitya ang damdamin ni Bāṇa; gayunman, nanatiling mabisa ang biyaya sa pagpapagaling ng kanyang mga sugat.”

Verse 17

बाहुयुद्धस्य चोद्ध त्तिर्गाणपत्यमथाक्षयम् । उषापुत्रस्य राज्यं तु तस्मिञ्शोणितकाह्वये

Mula sa labang bisig-sa-bisig ay sumibol ang di-nagmamaliw na paghahari ni Gaṇapati; at ang kaharian ng anak ni Uṣā ay naitatag doon, sa lungsod na tanyag bilang Śoṇitaka.

Verse 18

निर्वैरता च विबुधैर्विष्णुना च विशेषतः । न पुनर्दैत्यता दुष्टा रजसा तमसा युता

Maging ang mga diyos—lalo na si Viṣṇu—ay nananatili sa kalagayang walang poot; ngunit ang masamang likas ng asura ay hindi, sapagkat nakagapos ito sa rajas at tamas.

Verse 19

शंभुभक्तिर्विशेषेण निर्विकारा सदा मुने । शिवभक्तेषु च स्नेहो दया सर्वेषु जंतुषु

O pantas, ang debosyon kay Śambhu ay higit sa lahat, laging di-nagbabago at walang pagbaluktot. Nahahayag ito bilang mapagmahal na pagtingin sa mga deboto ni Śiva, at bilang habag sa lahat ng nilalang na may buhay.

Verse 20

कृत्वा वराञ्शंभोर्बलिपुत्रो महाऽसुरः । प्रेम्णाऽश्रुनयनो रुद्रं तुष्टाव सुकृतांजलिः

Nang matamo ang mga biyaya mula kay Śambhu, ang dakilang asura—ang anak ni Bali—na may mga matang luhaan sa pag-ibig, ay nagpuri kay Rudra, na ang mga kamay ay magalang na pinagdugtong sa ganap na añjali.

Verse 21

बाण उवाच । देवदेव महादेव शरणा गतवत्सल । त्वां नमामि महेशान दीनबन्धो दयानिधे

Wika ni Bāṇa: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva—Ikaw na mahabagin sa mga kumakalinga sa Iyo—O Maheśāna, sumasamba ako sa Iyo, kaibigan ng mga dukha, karagatan ng awa.”

Verse 22

कृता मयि कृपातीव कृपासागर शंकर । गर्वोपहारितस्सर्वः प्रसन्नेन मम प्रभो

O Śaṅkara, karagatan ng habag! Ipinamalas Mo sa akin ang saganang biyaya. Sa Iyong mapagpalang kalinga, O aking Panginoon, ang lahat ng aking pagmamataas ay naalis.

Verse 23

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि सर्वव्याप्यखिलेश्वरः । ब्रह्मांडतनुरुग्रेशो विराट् सर्वान्वितः परः

Ikaw nga ang Brahman—ang Kataas-taasang Sarili—na lumalaganap sa lahat at Panginoon ng sansinukob. O mabagsik na Soberano na ang katawan ay ang mismong kosmos, Ikaw ang Virāṭ (kosmik na anyo), ang naglalaman ng lahat, at ang Kataas-taasan na lampas sa lahat.

Verse 24

नाभिर्नभोऽग्निर्वदनमंबु रेतो दिशः श्रुतिः । द्यौश्शीर्षमंघ्रिरुर्वी ते मनश्चन्द्रस्तव प्रभो

O Panginoon, ang Iyong pusod ay ang kalawakan; ang Iyong bibig ay apoy; ang tubig ang Iyong binhi. Ang mga dako ay Iyong mga tainga. Ang langit ang Iyong ulo; ang lupa ang Iyong mga paa; at ang buwan ang Iyong isipan.

Verse 25

दृगर्को जठरं वार्द्धिर्भुजेंद्रो धिषणा विधिः । प्रजापतिर्विसर्गश्च धर्मो हि हृदयं तव

Ang Iyong mata ay ang Araw; ang Iyong tiyan ay ang karagatan; ang Iyong bisig ay ang panginoon ng mga ahas. Ang Iyong talino ay ang kautusang kosmiko. Ikaw si Brahmā, ang Prajāpati at ang paglalang mismo—at tunay, ang Dharma ang Iyong puso.

Verse 26

रोमाण्यौषधयो नाथ केशा जलमुचस्तव । गुणास्त्रयस्त्रिनेत्राणि सर्वात्मा पुरुषो भवान्

O Panginoon, ang mga balahibo sa iyong katawan ay mga halamang-gamot na nagpapagaling; ang iyong mga jaṭā na buhok ay mga ulap na nagdadala ng ulan. Ang tatlong guṇa ay ang iyong tatlong mata. Ikaw ang nananahan na Sarili sa lahat, ang Kataas-taasang Purusha.

Verse 27

ब्राह्मणं ते मुखं प्राहुर्बाहुं क्षत्रियमेव च । ऊरुजं वैश्यमाहुस्ते पादजं शूद्रमेव च

Ipinahahayag nila na ang Iyong bibig ay ang Brāhmaṇa; ang Iyong mga bisig ay tunay na ang Kṣatriya. Sinasabi nilang ang Iyong mga hita ay ang Vaiśya, at ang Iyong mga paa ay ang Śūdra—sa gayon inilalarawan ang apat na kaayusang panlipunan na nagmumula sa Iyong kosmikong persona, bilang magkakaibang tungkulin sa iisang banal na kabuuan.

Verse 28

त्वमेव सर्वदोपास्यस्सर्वैर्जीवैर्महेश्वर । त्वां भजन्परमां मुक्तिं लभते पुरुषो ध्रुवम्

O Maheśvara, Ikaw lamang ang laging karapat-dapat sambahin ng lahat ng nilalang na may katawan. Ang taong sumasamba sa Iyo ay tiyak na makakamit ang pinakamataas na kalayaan (moksha).

Verse 29

यस्त्वां विसृजते मर्त्य आत्मानं प्रियमीश्वरम् । विपर्ययेन्द्रियार्थार्थं विषमत्त्यमृतं त्यजन्

Ang mortal na tumatalikod sa Iyo—sa sariling pinakamamahal na Panginoon at panloob na Sarili—at dahil sa baluktot na pag-unawa ay humahabol sa mga bagay ng pandama, ay itinatakwil ang nektar ng kawalang-kamatayan at pinipili ang mapait na lason ng pagkagapos.

Verse 30

विष्णुर्ब्रह्माऽथ विबुधा मुनयश्चामलाशयाः । सर्वात्मना प्रपन्नास्त्वां शंकरं प्रियमीश्वरम्

Si Viṣṇu, si Brahmā, ang mga deva, at ang mga pantas na may dalisay na layon ay buong pagkataong sumilong sa Iyo—kay Śaṅkara, ang minamahal na Panginoon at Kataas-taasang Tagapamahala.

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा बलिपुत्रस्तु विरराम शरासुरः । प्रेमप्रफुल्लितांगश्च प्रणम्य स महेश्वरम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi nito, si Śarāsura—anak ni Bali—ay tumigil; at ang kanyang katawan, na namukadkad sa pag-ibig at debosyon, ay yumukod at nagpatirapa sa paggalang kay Maheśvara (Panginoong Śiva).

Verse 32

इति श्रुत्वा स्वभक्तस्य बाणस्य भगवान्भवः । सर्वं लभिष्यसीत्युक्त्वा तत्रैवांतरधीयत

Nang marinig ang gayong pananalita ng sarili niyang deboto na si Bāṇa, sinabi ng Mapalad na Panginoong Bhava (Śiva), “Makakamtan mo ang lahat,” at doon din ay naglaho siya sa paningin.

Verse 33

ततश्शंभोः प्रसादेन महाकालत्वमागतः । रुद्रस्यानुचरो बाणो महाप्रमुदितोऽभवत्

Pagkaraan, sa biyaya ni Śambhu, natamo ni Bāṇa ang kalagayang Mahākāla. Ang tagasunod ni Rudra na si Bāṇa ay labis na nagalak.

Verse 34

इति किल शरनाम्नः शंकरस्यापि वृत्तं सकलगुरु जनानां सद्गुरोश्शूलपाणेः । कथितमिह वरिष्ठं श्रोत्ररम्यैर्वचोभिस्सकलभुवनमध्ये क्रीडमानस्य नित्यम्

Kaya nga, tunay ngang ang banal na salaysay tungkol kay Śaṅkara—na dito’y tinatawag na Śara—tungkol sa Panginoong may hawak ng Triśūla, ang Satguru ng lahat ng mga guro, ay isinalaysay dito sa pinakamainam at kaaya-ayang pakinggang mga salita: tungkol sa Kanya na laging naglalaro ng banal na līlā sa gitna ng lahat ng mga daigdig.

Verse 56

इति श्रीशिवमहापुराणे द्विती यायां रुद्रसंहितायां पं० युद्धखंडे बाणासुरगणपत्वप्राप्तिवर्णनं नाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikalawang bahagi—sa loob ng Rudra Saṃhitā, sa Yuddha Khaṇḍa—nagtatapos ang ika-limampu’t anim na kabanata na pinamagatang: “Ang Paglalahad ng Pagkamit ni Bāṇāsura ng Kalagayang Gaṇa ni Śiva.”