Adhyaya 9
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 963 Verses

कामप्रभावः (कामा॑स्य प्रभाववर्णनम्) — The Power of Kāma and the (Ineffective) Attempt to Delude Śiva

Sa Adhyaya 9, isinasalaysay ni Brahmā sa isang dakilang muni ang pambihirang pangyayari nang si Manmatha (Kāma) ay tumungo sa tahanan ni Śiva kasama ang mga kasama. Si Kāma, na tinatawag na mohakāraka (tagapaglikha ng pagkalito), ay pinalawak ang likás na impluwensiya; kasabay nito, nagpakita si Vasanta (Tagsibol) ng kapangyarihang pang-panahon—sabay-sabay namulaklak ang mga puno—hudyat ng pag-igting ng pagnanasa at kagandahan sa antas ng sansinukob. Kasama si Rati, gumamit si Kāma ng sari-saring pakana upang mapasailalim ang mga nilalang; ipinakikita ang lawak ng tagumpay niya sa karaniwang jīva, ngunit malinaw na hindi niya masaklaw si Śiva (kasama si Gaṇeśa). Pagkaraan, nauwi sa kabiguan: ang pagsisikap ni Kāma ay niṣphala (walang bunga) laban kay Śiva; siya’y umurong, nagbalik kay Brahmā, at mapagpakumbabang umamin. Sa kanyang pananalita, itinatag ang aral: si Śiva, na yogaparāyaṇa (nakatuon sa yoga), ay hindi madadaya ng pang-akit; walang kapangyarihan—maging si Kāma—ang makalilinlang sa Kanya. Itinuturo ng kabanata ang di-matitinag na kamalayang yogic ni Śiva at ang hangganan ng kāma/moha bilang puwersang kosmiko.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तस्मिन् गते सानुचरे शिवस्थानं च मन्मथे । चरित्रमभवच्चित्रं तच्छृणुष्व मुनीश्वर

Wika ni Brahmā: Nang siya (Kāma/Manmatha) ay nakarating, kasama ang kanyang mga kasama, sa tahanan ni Śiva, isang kahanga-hangang salaysay ng mga pangyayari ang naganap doon. Makinig ka, O panginoon ng mga pantas.

Verse 2

गत्वा तत्र महावीरो मन्मथो मोहकारकः । स्वप्रभावं ततानाशु मोहयामास प्राणिनः

Pagdating doon, ang makapangyarihang bayani na si Manmatha (Kāma), ang tagapaglikha ng pagkalito, ay agad na pinalaganap ang sariling bisa at pinahumaling at pinaguluhan ang lahat ng may buhay.

Verse 3

वसंतोपि प्रभावं स्वं चकार हरमोहनम् । सर्वे वृक्षा एकदैव प्रफुल्ला अभवन्मुने

Maging ang Tagsibol ay ipinamalas ang sariling kapangyarihan sa paraang nakaaakit kay Hara (Śiva). O pantas, ang lahat ng puno ay sabay-sabay na namulaklak nang ganap.

Verse 4

विविधान्कृतवान्यत्नान् रत्या सह मनोभवः । जीवास्सर्वे वशं यातास्सगणेशश्शिवो न हि

Si Manobhava (Kāma), kasama si Rati, ay gumamit ng sari-saring pagsisikap; ang lahat ng nilalang ay napasailalim sa kanyang kapangyarihan—ngunit si Śiva, kahit kasama pa si Gaṇeśa, ay hindi kailanman napasunod sa kanya.

Verse 5

समधोर्मदनस्यासन्प्रयासा निप्फला मुने । जगाम स मम स्थानं निवृत्त्य विमदस्तदा

O pantas, ang mga pagsisikap ni Madana (Kāma) na nakikipagtunggali sa akin ay nauwi sa wala. Pagkaraan, siya’y umurong at nagtungo sa sarili niyang tahanan, na napasuko ang kanyang pagmamataas.

Verse 6

कृत्वा प्रणामं विधये मह्यं गद्गदया गिरा । उवाच मदनो मां चोदासीनो विमदो मुने

O pantas, noon si Madana (Kāma) ay nag-alay ng pagyukod kay Vidhātā (Brahmā) at gayundin sa akin, at nagsalita nang may nabubulol na tinig; nakatayo siya sa isang tabi, wala nang pagmamataas.

Verse 7

काम उवाच । ब्रह्मन् शंभुर्मोहनीयो न वै योगपरायणः । न शक्तिर्मम नान्यस्य तस्य शंभोर्हि मोहने

Wika ni Kāma: “O Brahmā, si Śambhu ay hindi madadaya, sapagkat lubos Siyang nakatuon sa Yoga. Ni ako ni sinuman ay walang kapangyarihang iligaw ang Śambhu na iyon.”

Verse 8

समित्रेण मया ब्रह्मन्नुपाया विविधाः कृताः । रत्या सहाखिलास्ते च निष्फला अभवञ्च्छिवे

O Brahman, kasama ang aking kaibigan ay sinubukan ko ang sari-saring paraan. Ngunit ang lahat—kahit may tulong ni Rati—ay nauwi sa wala pagdating kay Śiva.

Verse 9

शृणु ब्रह्मन्यथाऽस्माभिः कृतां हि हरमोहने । प्रयासा विविधास्तात गदतस्तान्मुने मम

O Brahmana, pakinggan mo ang ginawa namin upang lituhin (subukin) si Hara (Panginoong Śiva). Mahal na kaibigan, O muni—dinggin mo ako habang isinasalaysay ko ang sari-saring pagsisikap na aming ginawa.

Verse 10

यदा समाधिमाश्रित्य स्थितश्शंभुर्नियंत्रितः । तदा सुगंधिवातेन शीतलेनातिवेगिना

Nang si Śambhu, na ganap na nagpipigil sa sarili, ay nanatiling matatag sa samādhi, noon ay humihip ang malamig at mabangong hangin na may matinding lakas.

Verse 11

उद्वीजयामि रुद्रं स्म नित्यं मोहनकारिणा । प्रयत्नतो महादेवं समाधिस्थं त्रिलोचनम्

“Patuloy kong sinisikap gisingin si Rudra—si Mahādeva, ang Panginoong may tatlong mata—na nananahan sa samādhi, sa taimtim na pagsisikap at sa mga gawang nakaaakit at nakapanggagaway ng isipan.”

Verse 12

स्वसायकांस्तथा पंच समादाय शरासनम् । तस्याभितो भ्रमंतस्तु मोहयंस्तद्ग णानहम्

Kinuha ko ang sarili kong limang palaso at ang busog, at nagsimula akong umikot sa paligid niya, nililito ang kanyang mga gaṇa na tagasunod sa lahat ng panig.

Verse 13

मम प्रवेशमात्रेण सुवश्यास्सर्वजंतवः । अभवद्विकृतो नैव शंकरस्सगणः प्रभुः

“Sa pagpasok ko pa lamang, ang lahat ng nilalang ay lubos na napasunod; ngunit si Śaṅkara, ang Kataas‑taasang Panginoon, kasama ang kanyang mga gaṇa, ay hindi man lamang nayanig o nabago kahit kaunti.”

Verse 14

यदा हिमवतः प्रस्थं स गतः प्रमथाधिपः । तत्रागतस्तदैवाहं सरतिस्समधुर्विधे

Nang ang panginoon ng mga Pramatha ay nagtungo sa dalisdis ng bundok ni Himavān, sa mismong sandaling iyon, O marahan ang loob, dumating din ako roon kasama ng aking mga kasama.

Verse 15

यदा मेरुं गतो रुद्रो यदा वा नागकेशरम् । कैलासं वा यदा यातस्तत्राहं गतवांस्तदा

Tuwing si Rudra ay nagtungo sa Bundok Meru, o sa Nāgakeśara, o tuwing Siya’y naglakbay patungong Kailāsa—sa mismong sandaling iyon, naroon din ako, sumusunod sa Kanya.

Verse 16

यदा त्यक्तसमाधिस्तु हरस्तस्थौ कदाचन । तदा तस्य पुरश्चक्रयुगं रचितवानहम्

Nang minsang si Hara (Śiva) ay bumangon mula sa samādhi at tumigil na nakatayo, noon ay nilikha ko sa harap Niya ang isang pares ng sandatang cakra.

Verse 17

तच्च भ्रूयुगलं ब्रह्मन् हावभावयुतं मुहुः । नानाभावानकार्षीच्च दांपत्यक्रममुत्तमम्

O Brahman, ang pares ng kilay na iyon ay paulit-ulit na naghayag ng maririkit na anyo at kilos na isinilang sa pag-ibig; at nagpakita ng sari-saring damdamin, inilalantad ang pinakadakilang landas ng pagkakasundo ng mag-asawa.

Verse 18

नीलकंठं महादेवं सगणं तत्पुरःस्थिताः । अकार्षुमोहितं भावं मृगाश्च पक्षिणस्तथा

Nakatayo sa harap ni Nīlakaṇṭha Mahādeva—si Śiva na kasama ang Kanyang mga gaṇa—maging ang mga usa at mga ibon ay nahila rin sa isang kalagayang nabighani at nalito ang diwa.

Verse 19

मयूरमिथुनं तत्राकार्षीद्भावं रसोत्सुकम् । विविधां गतिमाश्रित्य पार्श्वे तस्य पुरस्तथा

Doon, ang magkaparis na paboreal ay napukaw ng pag-ibig, sabik sa tamis ng ligaya; sa iba’t ibang marikit na galaw, sila’y naglaro sa kaniyang tabi at maging sa kaniyang harapan.

Verse 20

नालभद्विवरं तस्मिन् कदाचिदपि मच्छरः । सत्यं ब्रवीमि लोकेश मम शक्तिर्न मोहने

Hindi kailanman nakakita ang aking kaaway ng kahit munting siwang sa akin sa anumang panahon. Katotohanan ang sinasabi ko, O Panginoon ng mga daigdig: ang aking Śakti ay hindi para sa panlilinlang.

Verse 21

मधुरप्यकरोत्कर्म युक्तं यत्तस्य मोहने । तच्छृणुष्व महाभाग सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

Bagaman ito’y waring banayad at kaaya-aya, gumawa siya ng isang gawang maingat na inihabi upang iligaw siya. Makinig ka, O marangal—katotohanan, katotohanan lamang ang sinasabi ko.

Verse 22

चंपकान्केशरान्वालान्कारणान्पाटलांस्तथा । नागकेशरपुन्नागान्किंशुकान्केतकान्करान्

“(Dapat ihandog) ang mga bulaklak na campaka, mga bulaklak na tila kesara (safron), bulaklak na vāla, kāraṇa, at pāṭalā; gayundin ang nāgakeśara, punnāga, kiṃśuka, ketaka, at mga kumpol ng sariwang bulaklak bilang banal na handog.”

Verse 23

मागंधिमल्लिकापर्णभरान्कुरवकांस्तथा । उत्फुल्लयति तत्र स्म यत्र तिष्ठति वै हरः

Saanman tumindig si Hara (Panginoong Śiva), doon ang mabibigat na dahon ng mabangong sampagita at ang mga bulaklak na kuravaka ay biglang namumukadkad, na wari’y ginising sa ganap na pamumulaklak ng Kanyang nagpapabanal na presensya.

Verse 24

सरांस्युत्फुल्लपद्मानि वीजयन् मलयानिलैः । यत्नात्सुगंधीन्यकरोदतीव गिरिशाश्रमे

Sa malamig na simoy ng Malaya na wari’y pumapaypay sa mga lawang hitik sa namumulaklak na lotus, maingat niyang pinalaganap ang matinding halimuyak—at sa gayon ay lalo pang pinabanal at pinatahimik ang āśrama ni Girīśa (Śiva).

Verse 25

लतास्सर्वास्सुमनसो दधुरंकुरसंचयान् । वृक्षांकं चिरभावेन वेष्टयंति स्म तत्र च

Doon, ang lahat ng baging, na wari’y masaya at mabuting-loob, ay nagsilang ng mga kumpol ng sariwang usbong; at sa mahabang pag-ibig, yumakap sila sa mga punò ng mga puno.

Verse 26

तान्वृक्षांश्च सुपुष्पौघान् तैः सुगंधिसमीरणैः । दृष्ट्वा कामवशं याता मुनयोपि परे किमु

Nang makita ang mga punong hitik sa napakaraming maririkit na bulaklak, at ang simoy na mabango sa kanilang halimuyak, maging ang mga rishi na dakila ay nadala sa kapangyarihan ng pagnanasa; lalo na kaya ang iba.

Verse 27

एवं सत्यपि शंभोर्न दृष्टं मोहस्य कारणम् । भावमात्रमकार्षीन्नो कोपो मय्यपि शंकरः

Kahit gayon ang nangyari, kay Śambhu ay walang nakitang sanhi ng pagkalito. Panlabas na anyo lamang ang ipinakita Niya; at si Śaṅkara ay wala ring galit sa akin.

Verse 28

इति सर्वमहं दृष्ट्वा ज्ञात्वा तस्य च भावनाम् । विमुखोहं शंभुमोहान्नियतं ते वदाम्यहम्

“Nang makita ko ang lahat ng ito at maunawaan pati ang Kanyang panloob na layon, ako’y tumalikod—tunay nga—dahil sa pagkalito tungkol kay Śambhu. Ito ang sinasabi ko sa inyo bilang katotohanan.”

Verse 29

तस्य त्यक्तसमाधेस्तु क्षणं नो दृष्टिगोचरे । शक्नुयामो वयं स्थातुं तं रुद्रं को विमोहयेत्

Kahit sa isang saglit, kapag iniwaksi niya ang kanyang samādhi, hindi siya sumasapit sa abot ng aming paningin. Paano kami makatatayo sa harap ng Rudra na iyon—sino ang makalilinlang sa Kanya?

Verse 30

ज्वलदग्निप्रकाशाक्षं जट्टाराशिकरालिनम् । शृंगिणं वीक्ष्य कस्स्थातुं ब्रह्मन् शक्नोति तत्पुरः

O Brahmā, matapos masilayan ang Panginoong may sungay—na ang mga mata’y nagliliyab sa ningning ng nag-aapoy na apoy at ang nakapanghihilakbot na bunton ng jaṭā na buhok—sino ang makatatayo sa Kanyang harapan?

Verse 31

ब्रह्मोवाच । मनो भववचश्चेत्थं श्रुत्वाहं चतुराननः । विवक्षुरपि नावोचं चिंताविष्टोऽभवं तदा

Wika ni Brahmā: “O Bhava (Śiva), nang marinig ko ang iyong mga salita nang gayon, ako—ang may apat na mukha—bagama’t nais magsalita, ay hindi nagsalita. Noon ay nalugmok ako sa pagkabalisa at malalim na pagninilay.”

Verse 32

मोहनेहं समर्थो न हरस्येति मनोभवः । वचः श्रुत्वा महादुःखान्निरश्वसमहं मुने

O pantas, nang marinig ko ang sinabi ni Manobhava, “Hindi ko kayang dayain dito si Hara (Śiva),” ako’y nalugmok sa matinding dalamhati at lubos na nawalan ng pag-asa.

Verse 33

निश्श्वासमारुता मे हि नाना रूपमहाबलः । जाता गता लोलजिह्वा लोलाश्चातिभयंकराः

“Tunay nga, ang mga hanging lumalabas sa Aking hininga—iba’t ibang anyo at napakalakas—ay bumangon at gumala. Taglay ang mga dila na kumikislap at galaw na di-mapakali, sila’y lubhang nakatatakot.”

Verse 34

अवादयंत ते सर्वे नानावाद्यानसंख्यकान् । पटहादिगणास्तांस्तान् विकरालान्महारवान्

Pagkaraan, silang lahat ay tumugtog ng di-mabilang na sari-saring instrumento—malalaking pangkat ng mga tambol na gaya ng paṭaha at iba pa—na bawat isa’y naglalabas ng nakapanghihilakbot na ugong na parang kulog.

Verse 35

अथ ते मम निश्श्वाससंभवाश्च महागणाः । मारयच्छेदयेत्यूचुर्ब्रह्मणो मे पुरः स्थिताः

Pagkatapos, ang makapangyarihang mga Gaṇa—na isinilang mula sa mismong hininga Ko—ay tumayo sa harap Ko sa harapan ni Brahmā at sumigaw: “Iutos Mo—papatayin ba namin, puputulin ba namin?”

Verse 36

तेषां तु वदतां तत्र मारयच्छेदयेति माम् । वचः श्रुत्वा विधिं कामः प्रवक्तुमुपचक्रमे

Doon, habang sila’y nagsasalita, ang kanilang mga salita ay: “Patayin! Putulin!” Nang marinig ang mga pananalitang iyon at maunawaan ang kanilang layon, si Kāma ay nagsimulang magsalita ng kanyang balak.

Verse 37

मुनेऽथ मां समाभाष्य तान् दृष्ट्वा मदनो गणान् । उवाच वारयन् ब्रह्मन्गणानामग्रतः स्मरः

O pantas, pagkatapos si Kāma (Smara), matapos akong kausapin at makita ang mga gaṇa, ay nagsalita—pinipigil sila—na nakatayo sa unahan ng mga gaṇa, O Brahmin.

Verse 38

काम उवाच । हे ब्रह्मन् हे प्रजानाथ सर्वसृष्टिप्रवर्तक । उत्पन्नाः क इमे वीरा विकराला भयंकराः

Sinabi ni Kāma: “O Brahman, O Panginoon ng mga nilalang, O tagapagpasimula ng buong paglikha—sino ang mga bayaning ito na sumilang, na napakapangil at nakatatakot ang anyo?”

Verse 39

किं कर्मैते करिष्यंति कुत्र स्थास्यंति वा विधे । किन्नामधेया एते तद्वद तत्र नियोजय

“O Tagapag-ayos (Brahmā), anong mga tungkulin ang gagampanan ng mga nilalang na ito, at saan nga ba sila maninirahan? Ano ang kanilang mga pangalan? Sabihin mo sa akin iyon, at italaga sila sa nararapat na kalagayan.”

Verse 40

नियोज्य तान्निजे कृत्ये स्थानं दत्त्वा च नाम च । मामाज्ञापय देवेश कृपां कृत्वा यथोचिताम्

“Matapos silang italaga sa kani-kanilang gawain, at pagkalooban ng nararapat na lugar at pangalan, O Panginoon ng mga diyos, utusan mo rin ako—sa angkop na habag at biyaya.”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इति तद्वाक्यमाकर्ण्य मुनेऽहं लोककारकः । तमवोचं ह मदनं तेषां कर्मादिकं दिशन्

Wika ni Brahmā: “O pantas, nang marinig ko ang mga salitang iyon, ako—ang lumikha at tagapag-ayos ng mga daigdig—ay nagsalita kay Madana (Kāma), at itinuro sa kanya ang kanilang mga tungkulin at ang dapat isagawa.”

Verse 42

ब्रह्मोवाच । एत उत्पन्नमात्रा हि मारयेत्यवदन् वचः । मुहुर्मुहुरतोमीषां नाम मारेति जायताम्

Wika ni Brahmā: “Pagkapanganak pa lamang nila, paulit-ulit nilang binigkas ang mga salitang, ‘Pumatay!’. Kaya’t ang kanilang pangalan ay naging ‘Māra’—ang mga mamamatay—na inuulit-ulit.”

Verse 43

सदैव विघ्नं जंतूनां करिष्यन्ति गणा इमे । विना निजार्चनं काम नाना कामरतात्मनाम्

Ang mga gaṇa na ito ay laging magdudulot ng mga hadlang sa mga nilalang na nalulubog sa sari-saring pagnanasa at kalayawan—kapag, dahil sa pagnanasa, hinahabol nila ang kanilang layon nang hindi muna isinasagawa ang nararapat na pagsamba.

Verse 44

तवानुगमने कर्म मुख्यमेषां मनोभव । सहायिनो भविष्यंति सदा तव न संशयः

O Manobhava (Kāma), ang pangunahing tungkulin nila ay sumunod sa iyong pamumuno; sila’y laging magiging mga katuwang mo—walang alinlangan dito.

Verse 45

यत्रयत्र भवान् याता स्वकर्मार्थं यदा यदा । गंता स तत्रतत्रैते सहायार्थं तदातदा

“Saan ka man magpunta, at kailan ka man magpunta alang-alang sa sarili mong tungkulin, ang mga tagasunod na ito’y pupunta rin doon at doon—sa mismong mga sandaling iyon—upang tumulong sa iyo.”

Verse 46

चित्तभ्रांतिं करिष्यंति त्वदस्त्रवशवर्तिनाम् । ज्ञानिनां ज्ञानमार्गं च विघ्नयिष्यंति सर्वथा

“Yaong mga napasailalim sa kapangyarihan ng iyong banal na sandata ay maliligaw at magugulo ang isip; at sa lahat ng paraan ay hahadlangan nila ang landas ng kaalaman ng mga tunay na nakaaalam.”

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि सरतिस्समहानुगः । किंचित्प्रसन्नवदनो बभूव मुनिसत्तम

Wika ni Brahmā: “Nang marinig niya ang aking mga salita, ang taong iyon—kasama ang kanyang tagapagmaneho ng karwahe at mga kasamahan—ay bahagyang luminaw at tumahimik ang anyo ng mukha, O pinakadakilang muni.”

Verse 48

श्रुत्वा तेपि गणास्सर्वे मदनं मां च सर्वतः । परिवार्य्य यथाकामं तस्थुस्तत्र निजाकृतिम्

Pagkarinig nito, ang lahat ng gaṇa ay—pinalibutan si Madana (Kāmadeva) at ako sa lahat ng panig—at tumayo roon ayon sa kanilang nais, bawat isa’y nanatili sa sariling anyo.

Verse 49

अथ ब्रह्मा स्मरं प्रीत्याऽगदन्मे कुरु शासनम् । एभिस्सहैव गच्छ त्वं पुनश्च हरमोहने

Pagkatapos, si Brahmā na nalugod ay nagsalita kay Kāma (Smara): “Isagawa mo ang aking utos. Sumama kang muli sa mga kasamang ito, at doon, sa gawain ng paglalang ng pagkalito kay Hara (Śiva), magpatuloy ka.”

Verse 50

मन आधाय यवाद्धि कुरु मारगणैस्सह । मोहो भवेद्यथा शंभोर्दारग्रहणहेतवे

“Ituon mo ang iyong isip, at kasama ang mga pangkat ni Māra, likhain ang pagkalito—upang si Śambhu (Śiva) ay malito, sa layuning tanggapin niya ang isang asawa.”

Verse 51

इत्याकर्ण्य वचः कामः प्रोवाच वचनं पुनः । देवर्षे गौरवं मत्वा प्रणम्य विनयेन माम्

Matapos marinig ang mga salitang iyon, muling nagsalita si Kama. Kinikilala ang kagalang-galang na katayuan ng banal na pantas, yumukod siya sa akin nang may pagpapakumbaba at magalang na nangusap.

Verse 52

काम उवाच । मया सम्यक् कृतं कर्म मोहने तस्य यत्नतः । तन्मोहो नाभवत्तात न भविष्यति नाधुना

Sinabi ni Kama: "Sa buong pagsisikap ay maayos kong isinagawa ang aking tungkulin na linlangin siya. Gayunpaman, mahal ko, ang panlilinlang na iyon ay hindi sumibol sa kanya—at hindi sisibol, hindi ngayon at hindi sa hinaharap."

Verse 53

तव वाग्गौरवं मत्वा दृष्ट्वा मारगणानपि । गमिष्यामि पुनस्तत्र सदारोहं त्वदाज्ञया

Kinikilala ang bigat at awtoridad ng iyong mga salita, at nakita na rin ang mga nakakatakot na hukbong iyon, babalik akong muli sa lugar na iyon—kasama ang aking mga kampon—sa iyong utos.

Verse 54

मनो निश्चितमेतद्धि तन्मोहो न भविष्यति । भस्म कुर्यान्न मे देहमिति शंकास्ति मे विधे

Matatag na ang pasya ng aking isip sa bagay na ito; kaya hindi na muling lilitaw ang pagkalitong iyon. Ngunit may isang pag-aalinlangan na bumabagabag sa akin, O Brahmā: “Gagawin ba niyang abo ang aking katawan?”

Verse 55

इत्युक्त्वा समधुः कामस्सरतिस्सभयस्तदा । ययौ मारगणैः सार्द्धं शिवस्थानं मुनीश्वर

Pagkasabi nito, si Kāma—kasama sina Madhu at Sarati—ay natakot noon. O panginoon ng mga pantas, siya’y nagtungo kasama ng mga pangkat ni Māra patungo sa tahanan ni Śiva.

Verse 56

पूर्ववत् स्वप्रभावं च चक्रे मनसिजस्तदा । बहूपायं स हि मधुर्विविधां बुद्धिमावहन्

Pagkaraan, muling ipinamalas ni Manasija (Kāma) ang likas niyang kapangyarihan gaya ng dati. Si Madhu naman ay may tamis na nagbalak ng maraming paraan, nagluwal ng sari-saring kaisipan ng panghihikayat.

Verse 57

उपायं स चकाराति तत्र मारगणोऽपि च । मोहोभवन्न वै शंभोरपि कश्चित्परात्मनः

Doon ay gumawa siya ng isang pakana, at nagtipon din roon ang mga pangkat ni Māra. Ngunit kay Śambhu—ang Kataas-taasang Sarili—walang anumang pagkalito ang sumibol, sapagkat walang makalilinlang sa Kanya.

Verse 58

निवृत्त्य पुनरायातो मम स्थानं स्मरस्तदा । आसीन्मारगणोऽगर्वोऽहर्षो मेपि पुरस्थितः

Pagkatapos umurong, si Smara (Kāma) ay muling nagbalik, na inaalala ang aking tahanan. Ngunit ang pangkat ni Māra ay nakatayo roon—walang pagmamataas at walang pagdiriwang—nananatili mismo sa aking tarangkahan.

Verse 59

कामः प्रोवाच मां तात प्रणम्य च निरुत्सवः । स्थित्वा मम पुरोऽगर्वो मारैश्च मधुना तदा

Pagkaraan, si Kāma, lugmok at walang anumang pagdiriwang, ay yumukod sa akin at nagsalita: nakatayo sa harap ko nang walang pagmamataas, kasama ang mga Marut at si Madhu noon.

Verse 60

कृतं पूर्वादधिकतः कर्म तन्मोहने विधे । नाभवत्तस्य मोहोपि कश्चिद्ध्यानरतात्मनः

O Lumikha (Brahmā), isang gawaing higit na malakas kaysa dati ang ginawa upang iligaw Siya; ngunit ni anino ng pagkalito ay hindi sumibol sa kaluluwang lubos na nakalubog sa pagninilay.

Verse 61

न दग्धा मे तनुश्चैव तत्र तेन दयालुना । कारणं पूर्वपुण्यं च निर्विकारी स वै प्रभुः

Doon, ang aking katawan ay hindi sinunog ng Maawain na Siya. Ang dahilan ay ang aking kabutihang naipon sa mga naunang buhay; sapagkat Siya nga ang Panginoon, di-nagbabago at di-nadadapuan ng anumang pagbabago.

Verse 62

चेद्वरस्ते हरो भार्यां गृह्णीयादिति पद्मज । परोपायं कुरु तदा विगर्व इति मे मतिः

O Padmaja (Brahmā), kung ipagkakaloob ang biyayang ito—na si Hara (Śiva) ay kukuha sa iyong asawa—sa sandaling iyon ay magbalak ka ng ibang paraan upang maiwasan ito. Ito ang aking pinag-isipang pasya.

Verse 63

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सपरीवारो ययौ कामस्स्वमाश्रमम् । प्रणम्य मां स्मरन् शंभुं गर्वदं दीनवत्सलम्

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi nito, si Kāma, ang diyos ng pagnanasa, kasama ang kanyang mga kasama, ay umalis patungo sa sarili niyang āśrama. Yumukod siya sa akin at inalaala si Śambhu—ang dumudurog sa pagmamataas at mahabagin sa mapagpakumbaba—at nagpatuloy sa kanyang paglalakbay.

Frequently Asked Questions

Kāma (Manmatha), aided by Rati and amplified by Vasanta’s springtime power, attempts multiple methods to enchant beings and to delude Śiva at Śiva’s abode, but fails; he then returns to Brahmā and admits Śiva cannot be mohanīya due to yogic steadfastness.

The episode encodes a hierarchy of forces: kāma/moha can dominate conditioned beings, but cannot penetrate yogic sovereignty. Śiva exemplifies consciousness established in yoga, where sensory-aesthetic stimuli do not compel action—an allegory for liberation through inner mastery.

Vasanta’s sudden universal blossoming and Kāma’s wide-ranging influence over prāṇins/jīvas illustrate desire’s expansive reach; the explicit exception—Śiva (and Gaṇeśa)—marks the boundary where yogic transcendence nullifies enchantment.