मेनावरलाभवर्णनम् — Description of Menā’s Attainment of Boons (and the worship leading to Umā’s advent)

Verse 1

नारद उवाच । अन्तर्हितायान्देव्यां तु दुर्गायां स्वगृहेषु च । गतेष्वमरवृन्देषु किमभूत्तदनन्तरम्

Wika ni Nārada: “Nang maglaho ang Diyosa Durgā at bumalik sa sariling tahanan, at nang magsiuwi ang mga pangkat ng mga deva sa kani-kanilang dako, ano ang naganap kaagad pagkatapos?”

Verse 2

कथं मेनागिरीशौ च तेपाते परमन्तपः । कथं सुताऽभवत्तस्य मेनायान्तात तद्वद

“O makapangyarihan, sabihin mo sa akin kung paano nagsagawa ng pinakadakilang tapasya sina Menā at ang Panginoon ng mga bundok (Himālaya); at ipaliwanag kung paanong nagkaroon siya ng isang anak na babae—na isinilang mula kay Menā.”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विप्रवर्य सुतश्रेष्ठ शृणु तच्चरितं महत् । प्रणम्य शंकरं भक्त्या वच्मि भक्तिविवर्द्धनम्

Sinabi ni Brahmā: “O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, O pinakamahusay sa mga anak, pakinggan mo ang dakilang salaysay na iyon. Pagkaraang yumukod kay Śaṅkara nang may debosyon, isasalaysay ko ang nagpapalago ng bhakti.”

Verse 4

उपदिश्य गते तात सुरवृन्दे गिरीश्वरः । हर्यादौ मेनका चापि तेपाते परमन्तपः

O minamahal, matapos silang turuan at nang makaalis na ang mga pangkat ng mga deva, si Girīśvara (Śiva), kasama si Hari at ang iba pa, at pati si Menakā, ay nagsagawa ng matinding tapas—sinusunog ang lahat ng hadlang sa pamamagitan ng sukdulang pag-aayuno at pagninilay.

Verse 5

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रु० सं० तृतीये पार्वतीखंडे मेनावरलाभवर्णनो नाम पंचमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang Ikalimang Kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagkamit kay Menā bilang biyaya,” sa Pārvatī-khaṇḍa ng ikatlong bahagi ng Rudra-saṃhitā, sa ikalawang aklat ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 6

गिरिप्रियातीव मुदानर्च देवीं शिवेन सा । दानन्ददौ द्विजेभ्यश्च सदा तत्तोषहेतवे

Upang lubos na pasayahin si Giripriyā (Pārvatī), ang Diyosa ay sumamba kay Śiva nang may galak; at upang kalugdan Niya, palagi siyang nagkakaloob ng mga handog sa mga dalawang-ulit-na-isinilang (mga brāhmaṇa).

Verse 7

चैत्रमासं समारभ्य सप्तविंशतिवत्सरान् । शिवां सम्पूजयामासापत्त्यार्थिन्यन्वहं रता

Mula sa buwan ng Caitra, siya—na naghahangad ng pag-alis sa kanyang dalamhati—ay araw-araw na sumamba kay Śivā, ang Banal na Konsorte ni Śiva, nang may ganap na debosyon, at ipinagpatuloy ito sa loob ng dalawampu’t pitong taon.

Verse 8

अष्टम्यामुपवासन्तु कृत्वादान्नवमीतिथौ । मोदकैर्बलिपिष्टैश्च पायसैर्गन्धपुष्पकैः

Mag-ayuno sila sa ikawalong araw ng buwan; at sa ikasiyam na tithi, matapos maghandog, magsagawa ng pagsamba gamit ang matatamis na modaka, mga handog na bahagi mula sa harina, pāyasa na lugaw sa gatas, at mababangong bulaklak.

Verse 9

गङ्गायामौषधिप्रस्थे कृत्वा मूर्तिं महीमयीम् । उमायाः पूजयामास नानावस्तुसमर्पणैः

Sa pampang ng Ilog Gaṅgā, sa isang pook na sagana sa mga banal na halamang-gamot, gumawa siya ng imaheng putik at sinamba si Umā sa pamamagitan ng pag-aalay ng sari-saring handog na pang-ritwal.

Verse 10

कदाचित्सा निराहारा कदाचित्सा धृतव्रता । कदाचित्पवनाहारा कदाचिज्जलभुघ्यभूत्

May mga panahong siya’y hindi kumakain; may mga panahong matatag niyang tinutupad ang kanyang panatang disiplina. May mga panahong hangin lamang ang kanyang ikinabubuhay, at may mga panahong tubig lamang—ganyan niya isinagawa ang kanyang matinding tapa.

Verse 11

शिवाविन्यस्तचेतस्का सप्तविंशतिवत्सरान् । निनाय मेनका प्रीत्या परं सा मृष्टवर्चसा

Na ang isip niya’y matatag na nakalapat kay Panginoong Śiva, si Menakā ay buong pagmamahal na nagpalaki (sa anak) sa loob ng dalawampu’t pitong taon; at si Pārvatī ay naging lubhang maningning, ang kanyang ningning ay pinadalisay ng gayong matibay na debosyon.

Verse 12

सप्तविंशतिवर्षान्ते जगन्माता जगन्मयी । सुप्रीताभवदत्यर्थमुमा शंकरकामिनी

Sa pagtatapos ng dalawampu’t pitong taon, si Umā—Ina ng sansinukob at siyang lumalaganap sa sansinukob—ay labis na nalugod, sapagkat nananabik siya kay Śaṅkara (Śiva).

Verse 13

अनुग्रहाय मेनायाः पुरतः परमेश्वरी । आविर्बभूव सा देवी सन्तुष्टा तत्सुभक्तितः

Upang igawad ang biyaya kay Menā, ang Kataas-taasang Diyosa (Parameśvarī) ay nagpakita nang tuwiran sa harap niya. Ang Devī ay lumitaw na lugod at nasiyahan dahil sa marangal niyang debosyon.

Verse 14

दिव्यावयवसंयुक्ता तेजोमण्डलमध्यगा । उवाच विहसन्ती सा मेनां प्रत्यक्षतां गता

Taglay ang makalangit na mga sangkap at nananahan sa gitna ng maningning na bilog ng liwanag, siya—na nakangiti—ay nagsalita kay Menā, matapos magpakita nang hayagan sa harap niya.

Verse 15

देव्युवाच वरं ब्रूहि महासाध्वि यत्ते मनसि वर्तते । सुप्रसन्ना च तपसा तवाहं गिरिकामिनि

Wika ng Diyosa: “O dakilang babaeng banal, sabihin mo ang biyayang nasa iyong isipan. O minamahal na isinilang sa bundok, labis Akong nalulugod sa iyong matinding tapas (pagpapakasakit).”

Verse 16

यत्प्रार्थितं त्वया मेने तपोव्रतसमाधिना । दास्ये तेऽहं च तत्सर्वं वाञ्छितं यद्यदा भवेत्

“Anumang ipinanalangin mo sa pamamagitan ng disiplina ng tapas, panata (vrata), at samādhi, tinatanggap Ko iyon. Ipagkakaloob Ko sa iyo ang lahat—bawat biyayang ninanais—kapag dumating ang panahong ito’y matupad.”

Verse 17

ततस्सा मेनका देवीं प्रत्यक्षां कालिकान्तदा । दृष्ट्वा च प्रणनामाथ वचनं चेदमब्रवीत्

Pagkaraan, si Menakā, nang makita ang Diyosa na hayag sa harap niya—nagniningning sa madilim na kislap na tulad ni Kālikā—ay yumukod sa pagpupugay at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 18

मेनोवाच । देवि प्रत्यक्षतो रूपन्दृष्टन्तव मयाऽधुना । त्वामहं स्तोतुमिच्छामि प्रसन्ना भव कालिके

Sinabi ni Mena: “O Diyosa, ngayon ay nasilayan ko nang tuwiran ang Iyong anyo sa aking sariling mga mata. Nais kitang purihin; maging mapagpala at mahabagin, O Kālikā.”

Verse 19

ब्रह्मोवाच । अथ सा मेनयेत्युक्ता कालिका सर्वमोहिनी । बाहुभ्यां सुप्रसन्नात्मा मेनकां परिषस्वजे

Wika ni Brahmā: Pagkaraan, si Kālikā—na umaakit at nagpapalito sa lahat—nang tawagin na “O Menā,” ay lubos na naging magiliw ang kalooban at niyakap si Menakā gamit ang dalawang bisig.

Verse 20

ततः प्राप्तमहाज्ञाना मेनका कालिकां शिवम् । तुष्टाव वाग्भि रिष्टाभिर्भक्त्या प्रत्यक्षतां गताम्

Pagkaraan nito, si Menakā, na nagkamit ng dakilang pagkaunawang espirituwal, ay nagpuri kay Kālikā—ang banal na Śakti ni Śiva—na nahayag sa harap niya, sa pamamagitan ng mga salitang mahal at taimtim na debosyon.

Verse 21

मेनोवाच । महामायां जगद्धात्रीं चण्डिकां लोकधारिणीम् । प्रणमामि महादेवीं सर्वकामार्थदायिनीम्

Wika ni Mena: Ako’y yumuyuko sa Mahādevī—ang Dakilang Māyā, ang Ina na nagdadala ng sansinukob, ang mabagsik na Caṇḍikā na nagtataguyod sa mga daigdig—na nagbibigay ng lahat ng minimithing layon at kaganapan.

Verse 22

नित्यानन्दकरीं मायां योगनिद्रां जगत्प्रसूम् । प्रणमामि सदासिद्धां शुभसारसमालिनीम्

Ako’y yumuyuko sa banal na Māyā—na nagbibigay ng walang hanggang ānanda, na siyang Yoga-nidrā, ang Ina na nagsisilang ng mga daigdig—laging ganap at pinalalamutian ng kuwintas na mula sa diwa ng lahat ng pagpapala.

Verse 23

मातामहीं सदानन्दां भक्तशोकविनाशिनीम् । आकल्पं वनितानां च प्राणिनां बुद्धिरूपिणीम्

Siya ang Dakilang Ina ng daigdig, laging puspos ng kaligayahang banal, tagapagpawi ng dalamhati ng mga deboto; nananatili sa lahat ng kapanahunan, at nananahan bilang anyo ng talino sa mga babae at sa lahat ng nilalang na may buhay.

Verse 24

सा त्वं बंधच्छेदहेतुर्यतीनां कस्ते गेयो मादृशीभिः प्रभावः । हिंसाया वाथर्ववेदस्य सा त्वं नित्यं कामं त्वं ममेष्टं विधेहि

Ikaw ang sanhi kung bakit napuputol ng mga ascetic ang mga gapos ng pagkakabihag; sino sa mga babaeng tulad ko ang makaaawit nang sapat sa Iyong kapangyarihan? Ikaw rin ang lakas na kaugnay ng Atharvaveda at ng pagpipigil sa karahasan. Kaya, O laging naririyan, tuparin Mo ang aking walang patid na pananabik; ipagkaloob Mo ang aking ninanais.

Verse 25

नित्यानित्यैर्भावहीनैः परास्तैस्तत्तन्मात्रैर्योज्यते भूतवर्गः । तेषां शक्तिस्त्वं सदा नित्यरूपा काले योषा योगयुक्ता समर्था

Sa pamamagitan ng maseselang diwa (tanmātra)—may itinuturing na walang hanggan at may di-walang hanggan—na walang sariling pag-iral at nasa ilalim ng kapangyarihan, ang karamihan ng mga elemento ay naiuugnay sa maayos na pagsasanib. Ikaw ang Śakti ng lahat ng iyon—laging nasa anyong walang hanggan; bilang Maharlikang Ginang ng Panahon, kaisa ng Yoga, ganap Kang may kakayahang magpahayag at mamahala sa sansinukob.

Verse 26

योनिर्धरित्री जगतां त्वमेव त्वमेव नित्या प्रकृतिः परस्तात् । यथा वशं क्रियते ब्रह्मरूपं सा त्वं नित्या मे प्रसीदाद्य मातः

Ikaw lamang ang sinapupunan at ang lupang sumasalo sa lahat ng daigdig; Ikaw lamang ang walang hanggang Prakṛti, na lampas sa lahat. Sa pamamagitan Mo, maging ang simulain na tinatawag na Brahman ay napapasailalim at nahahayag sa anyo. O Walang hanggang Ina, mahabag Ka sa akin ngayon.

Verse 27

त्वं जातवेदोगतशक्तिरुग्रा त्वं दाहिका सूर्यकरस्य शक्तिः । आह्लादिका त्वं बहुचन्द्रिका या तान्त्वामहं स्तौमि नमामि चण्डीम्

Ikaw ang mabagsik na kapangyarihang nananahan kay Jātavedas (Agni); Ikaw ang nagliliyab na lakas sa mga sinag ng araw. Ikaw rin ang malamig at nakalulugod na liwanag ng buwan na kumikislap sa maraming anyo. Kaya pinupuri Kita at yumuyukod sa Iyo, O Caṇḍī.

Verse 28

योषाणां सत्प्रिया च त्वं नित्या त्वं चोर्ध्वरेतसाम् । वांछा त्वं सर्वजगतां धाया च त्वं यथा हरेः

Ikaw ang tunay na minamahal ng mga babae; at ikaw ang walang hanggan para sa mga ascetic na brahmacarya na pinipigil ang binhi at itinataas ito. Ikaw ang mismong pananabik ng lahat ng daigdig; at ikaw ang sumusuportang sandigan, gaya ni Lakṣmī para kay Hari (Vishnu).

Verse 29

या चेष्टरूपाणि विधाय देवी सृष्टिस्थितानाशमयी च कर्त्री । ब्रह्माच्युतस्थाणुशरीरहेतुस्सा त्वं प्रसीदाद्य पुनर्नमस्ते

O Diyosa! Ikaw ang humuhubog sa lahat ng anyo ng pagkilos; Ikaw ang Tagagawa na ang likas ay paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw; Ikaw ang sanhi ng pagkakatawang-tao nina Brahmā, Acyuta (Viṣṇu), at Sthāṇu (Śiva)—maging mapagpala Ka ngayon. Muli at muli, pagpupugay at pagyukod sa Iyo.

Verse 30

ब्रह्मोवाच । तत इत्थं स्तुता दुर्गा कालिका पुनरेव हि । उवाच मेनकां देवीं वांछितं वरयेत्युत

Wika ni Brahmā: Nang mapuri nang gayon, si Durgā—si Kālikā nga—ay muling nagsalita sa diyosang si Menakā: “Piliin mo ang biyayang ninanais mo.”

Verse 31

उमोवाच । प्राणप्रिया मम त्वं हि हिमाचलविलासिनी । यदिच्छसि ध्रुवन्दास्ये नादेयं विद्यते मम

Wika ni Umā: “O minamahal ng aking hininga, O ginang na nagagalak sa tahanan ng Himālaya—kung nais mong manatiling matatag sa paglilingkod, wala akong bagay na hindi ko maibibigay sa iyo.”

Verse 32

इति श्रुत्वा महेशान्याः पीयूषसदृशं वचः । उवाच परितुष्टा सा मेनका गिरिकामिनी

Nang marinig ang mga salitang tila amṛta mula kay Maheśānī (Pārvatī), si Menakā—ang minamahal ng hari ng bundok—ay lubos na nasiyahan at saka nagsalita.

Verse 33

मेनोवाच । शिवे जयजय प्राज्ञे महेश्वरि भवाम्बिके । वरयोग्यास्महं चेत्ते वृणे भूयो वरं वरम्

Sinabi ni Mena: “Tagumpay, tagumpay sa Iyo, O Śivā—O marunong, O Maheśvarī, O Inang Bhavāmbikā. Kung ako’y karapat-dapat tumanggap ng biyaya mula sa Iyo, muli akong humihiling ng isa pang dakilang biyaya.”

Verse 34

प्रथमं शतपुत्रा मे भवन्तु जगदम्बिके । बह्वायुषो वीर्यवन्त ऋद्धिसिद्धिसमन्विताः

“Una sa lahat, O Ina ng mga daigdig, pagpalain nawa ako ng sandaang anak na lalaki—mahahaba ang buhay, puspos ng lakas, at pinagkalooban ng kasaganaan at mga espirituwal na siddhi.”

Verse 35

पश्चात्तथैका तनया स्वरूपगुणशालिनी । कुलद्वयानंदकरी भुवनत्रयपूजिता

Pagkaraan, isinilang ang iisang anak na babae—marikit ang anyo at dakila ang mga katangian. Siya ang ligaya ng dalawang angkan at pinararangalan sa tatlong daigdig.

Verse 36

सुता भव मम शिवे देवकार्यार्थमेव हि । रुद्रपत्नी भव तथा लीलां कुरु भवाम्बिके

“O Śivā, maging anak na babae Kita—tunay na para lamang matupad ang layunin ng mga deva. At pagkatapos, maging kabiyak ni Rudra. O Bhavāmbikā, ihayag mo ang banal na līlā na ito.”

Verse 37

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा मेनकोक्तं हि प्राह देवी प्रसन्नधीः । स्मितपूर्वं वचस्तस्याः पूरयन्ती मनोरथम्

Wika ni Brahmā: Nang marinig ang sinabi ni Menakā, ang Diyosa—payapa at nalulugod ang diwa—ay sumagot na may banayad na ngiti, upang ipagkaloob at tuparin ang minimithing hangarin ng kanyang ina.

Verse 38

देव्युवाच । शतपुत्रास्सं भवन्तु भवत्या वीर्यसंयुताः । तत्रैको बलवान्मुख्यः प्रधमं संभविष्यति

Wika ng Diyosa: “Nawa’y isilang sa iyo ang sandaang anak na lalaki, puspos ng lakas at kabayanihan. Sa kanila, may isang makapangyarihan at pangunahing anak na unang isisilang.”

Verse 39

सुताहं संभविष्यामि सन्तुष्टा तव भक्तितः । देव कार्यं करिष्यामि सेविता निखिलैस्सुरैः

Nalugod Ako sa iyong debosyon, tunay na isisilang Ako bilang iyong anak na babae. Tutuparin Ko ang gawain ng mga deva, at igagalang at paglilingkuran Ako ng lahat ng mga deva.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा जगद्धात्री कालिका परमेश्वरी । पश्यन्त्या मेनकायास्तु तत्रैवान्तर्दधे शिवा

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi nito, ang Kataas-taasang Diyosa Kālikā—ang Tagapagtangan ng mga daigdig—ay naglaho roon din, habang nakatingin si Menakā.

Verse 41

मेनकापि वरं लब्ध्वा महेशान्या अभी प्सितम् । मुदं प्रापामितां तात तपःक्लेशोप्यनश्यत

Nang matamo ni Menakā ang biyayang matagal na ninanais ni Maheśānī (Pārvatī), napuspos siya ng galak; at, mahal ko, napawi rin ang hirap na bunga ng pag-aayuno at pagninilay.

Verse 42

दिशि तस्यां नमस्कृत्य सुप्रहृष्टमनास्सती । जयशब्दं प्रोच्चरंती स्वस्थानम्प्रविवेश ह

Yumukod si Satī sa gawi ring iyon at nagbigay-galang, puspos ang puso ng matinding tuwa. Sumigaw siya ng “Tagumpay!” at saka pumasok sa sarili niyang tahanan.

Verse 43

अथ तस्मै स्वपतये शशंस सुवरं च तम् । स्वचिह्नबुद्धमिव वै सुवाचा पुनरुक्तया

Pagkaraan, sa sarili niyang Panginoon at Asawa, ipinahayag niya ang dakilang biyayang iyon—muling pinagtitibay sa matatamis na salita, na wari’y nauunawaan na ito ng Panginoon sa sarili niyang tanda.

Verse 44

श्रुत्वा शैलपतिर्हृष्टोऽभवन्मेनावचो हि तत् । प्रशशंस प्रियां प्रीत्या शिवाभक्तिरतां च ताम्

Nang marinig ang mga salita ni Menā, nagalak ang panginoon ng bundok. Sa masuyong tuwa, pinuri niya ang minamahal na asawa, sapagkat nakita niyang matatag sa bhakti kay Panginoong Śiva.

Verse 45

कालक्रमेणाऽथ तयोः प्रवृत्ते सुरते मुने । गर्भो बभूव मेनाया ववृधे प्रत्यहं च सः

Sa paglipas ng panahon, O muni, nang maganap ang kanilang pagsasama, nagdalang-tao si Menā. Ang sanggol sa sinapupunan ay lumaki araw-araw.

Verse 46

असूत सा नागवधूपभोग्यं सुतमुत्तमम् । समुद्रबद्धसत्सख्यं मैनाकाभिधमद्भुतम्

Isinilang niya ang isang dakila at kamangha-manghang anak na lalaki, na ang pangalan ay Maināka—karapat-dapat maging asawa ng isang dalagang Nāga—na nakabigkis sa karagatan at may tapat na pakikipagkaibigan sa Diyos ng Dagat.

Verse 47

वृत्रशत्रावपि क्रुद्धे वेदनाशं सपक्षकम् । पविक्षतानां देवर्षे पक्षच्छिदि वराङ्गकम्

O banal na rishi, kahit magalit si Indra—ang pumatay kay Vṛtra—ang kapangyarihang ito’y nagwawasak sa pagdurusa kasama ang “mga pakpak” nito, ang mga sanhi at sandigan. Para sa mga tinamaan ng vajra, ito’y marangal na paraan ng pagputol ng pakpak, upang di na muling makapaminsala.

Verse 48

प्रवरं शतपुत्राणां महाबलपराक्रमम् । स्वोद्भवानां महीध्राणां पर्वतेन्द्रैकधिष्ठितम्

Siya ang pinakadakila sa sandaang anak—taglay ang napakalaking lakas at kagitingan—isinilang mula sa mismong lahi ng kabundukan, at natatanging itinatag bilang iisang kataas-taasang pinuno sa mga panginoon ng mga bundok.

Verse 49

आसीन्महोत्सवस्तत्र हिमाचलपुरेऽद्भुतः । दम्पत्योः प्रमुदाधिक्यं बभूव क्लेशसंक्षयः

Sa lungsod ni Himācala, naganap ang isang kahanga-hangang dakilang pagdiriwang. Para sa banal na mag-asawa, lalo pang sumidhi ang galak, at nabawasan ang kanilang mga dalamhati.

Verse 50

दानन्ददौ द्विजातिभ्योऽन्येभ्यश्च प्रददौ धनम् । शिवाशिवपदद्वन्द्वे स्नेहोऽभूदधिकस्तयोः

Masaya niyang ipinagkaloob ang mga handog sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang) at nagbigay rin ng yaman sa iba. Sa pagitan ng dalawa—sa mapalad man o di-mapalad na kalagayan—lalo pang lumago ang kanilang pag-iibigan at pagdamay.