
Isinasalaysay ng Adhyaya 46 ang mapalad na pagdating ni Śiva (Maheśvara) sa tahanan ni Himācala sa isang masayang prusisyong nasaksihan ng madla, kasama ang kaniyang mga gaṇa, mga deva, at iba pang makalangit at banal na tagasunod. Si Menā, ang iginagalang na ginang ng bahay at minamahal ni Himācala, ay tumindig at pumasok upang ihanda ang wastong pagtanggap. Pagkaraan, lumapit si Satī/Pārvatī sa pintuan na may dalang sisidlang may ilawan para sa nīrājana (ritwal ng pag-ikot ng liwanag bilang pananggalang at pampasuwerteng pagpapala), kasama ang mga pangkat ng ṛṣi at mga kababaihan, na nagpapakita ng sama-samang pakikibahagi sa banal na pagsalubong. Namalas ni Menā si Maheśāna/Śaṅkara: iisang mukha, tatlong mata, banayad na ngiti, maningning na anyo, koronang hiyas at mga palamuti, mga kuwintas ng bulaklak, maringal na kasuotan, at mga pahid ng sandal/agaru/musk/kumkuma, at nagniningning na mga mata. Ang diin ng kabanata ay ang ritwal na pagtatagpo (darśana at satkāra) kung saan kinikilala ang presensiyang banal sa pamamagitan ng kagandahan, liwanag, at mga tanda ng auspiciousness, na inuugnay ang teolohiya sa liturhiya ng tahanan at pagdiriwang ng pamayanan.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथ शंभुः प्रसन्नात्मा सदूतं स्वगणैस्सुरैः । सर्वैरन्यैर्गिरेर्द्धाम जगाम सकुतूहलम्
Wika ni Brahmā: Pagkaraan nito, si Śambhu, na payapa at pinagpala ang kalooban, ay naglakbay—kasama ang sugo, kasama ang kaniyang mga gaṇa, kasama ang mga diyos at ang lahat ng iba pa—patungo sa tahanan ng bundok, taglay ang banal na pag-uusisa.
Verse 2
मेनापि स्त्रीगणैस्तैश्च हिमाचलवरप्रिया । तत उत्थाय स्वगृहा भ्यंतरं सा जगाम ह
Si Menā rin—na minamahal ng marangal na Himācala—ay kasama ng mga pangkat ng kababaihan. Pagkaraan, siya’y tumindig at pumasok sa kaloob-looban ng kaniyang tahanan.
Verse 3
नीराजनार्थं शम्भोश्च दीपपात्रकरा सती । सर्वर्षिस्त्रीगणैस्साकमगच्छद्द्वारमादरात्
Upang magsagawa ng nīrājana (ārati) para kay Śambhu, si Satī—may hawak na sisidlang lampara sa kamay—ay magalang na nagtungo sa pintuan, kasama ang mga pangkat ng kababaihan ng mga rishi.
Verse 4
तत्रागतं महेशानं शंकरं गिरिजावरम् । ददर्श प्रीतितो मेना सेवितं सकलैस्सुरैः
Doon, nakita ni Menā si Mahēśāna—si Śaṅkara, ang kataas-taasang mapapangasawa ni Girijā—na dumating sa pook na iyon; masaya niyang minasdan Siya, na pinaglilingkuran at pinararangalan ng lahat ng mga diyos.
Verse 5
चारुचंपकवर्णाभं ह्येकवक्त्रं त्रिलोचनम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं रत्नस्वर्णादिभूषितम्
Nagningning Siya nang kaakit-akit na tila bulaklak na campaka—iisang mukha at tatlong mata—ang anyo’y payapa na may banayad na ngiti, at pinalamutian ng mga hiyas, ginto, at iba pang palamuti.
Verse 6
मालतीमालया युक्तं सद्रत्नमुकुटोज्ज्वलम् । सत्कंठाभरणं चारुवलयांगदभूषितम्
Nakasuot Siya ng kuwintas na bulaklak na mālatī (sampaguita), nagniningning sa maringal na koronang may mahahalagang hiyas; may marangal na palamuting pang-leeg, at lalo pang gumanda sa mga pulseras at armlet na kaakit-akit.
Verse 7
वह्निशौचेनातुलेन त्वतिसूक्ष्मेण चारुणा । अमूल्यवस्त्रयुग्मेन विचित्रेणातिराजितम्
Ito’y pinalamutian ng di-mapapantayang kadalisayan na gaya ng apoy, lubhang pinong at marikit—nagniningning sa kislap ng isang kamangha-manghang pares ng kasuotang di-matatawaran ang halaga.
Verse 8
चन्दनागरुकस्तूरीचारुकुंकुम भूषितम् । रत्नदर्पणहस्तं च कज्जलोज्ज्वललोचनम्
Pinalamutian ng paste ng sandalwood, agaru, musk, at marikit na kumkum; may hawak na salaming may hiyas sa kamay, at ang mga mata’y nagniningning dahil sa kohl—ganyan inilarawan ang mapalad na anyong iyon.
Verse 9
सर्वस्वप्रभयाच्छन्नमतीवसुमनोहरम् । अतीव तरुणं रम्यं भूषितांगैश्च भूषितम्
Nabalot sa liwanag ng lahat ng karangalan, siya’y nagpakitang lubhang kaakit-akit—batang-bata, kaaya-aya sa lahat ng paraan, at ang mga sangkap ng katawan ay pinalamutian ng maririkit na alahas.
Verse 10
कामिनीकांतमव्यग्रं कोटिचन्द्राननांबुजम् । कोटिस्मराधिकतनुच्छविं सर्वांगसुंदरम्
Siya ang minamahal ng mga babae, laging payapa at di nababagabag; ang mukha niyang tulad-lotó ay nagniningning na wari’y sampung milyong buwan. Ang ningning ng kanyang katawan ay humihigit sa di-mabilang na Kāma, at bawat sangkap ay ganap na maganda—isang mapalad na saguṇa na pangitain na humihila sa isip tungo sa debosyon.
Verse 11
ईदृग्विधं सुदेवं तं स्थितं स्वपुरतः प्रभुम् । दृष्ट्वा जामातरं मेना जहौ शोकम्मुदाऽन्विता
Nang makita ni Menā ang lubhang mapalad na Panginoon—napakadakila sa anyo—na nakatayo sa harap niya, nasilayan niya ang kanyang manugang at, puspos ng tuwa, agad niyang binitiwan ang dalamhati.
Verse 12
प्रशशंस स्वभाग्यं सा गिरिजां भूधरं कुलम् । मेने कृतार्थमात्मानं जहर्ष च पुनः पुनः
Pinuri niya ang sariling mabuting kapalaran, at pinapurihan si Girijā at ang marangal na angkang isinilang sa bundok. Inakala niyang natupad na ang layon ng buhay, kaya siya’y nagalak nang paulit-ulit.
Verse 13
नीराजनं चकारासौ प्रफुल्लवदना सती । अवलोकपरा तत्र मेना जामातरं मुदा
May mukhang namumukadkad sa tuwa, isinagawa ng marangal na babae ang nīrājana (ārati). Doon, si Menā—lubos sa pagtanaw—ay tumingin sa kanyang manugang nang may galak.
Verse 14
गिरिजोक्तमनुस्मृत्य मेना विस्मयमागता । मनसैव ह्युवाचेदं हर्षफुल्लाननाम्बुजा
Sa pag-alaala sa sinabi ni Girijā (Pārvatī), napuno ng pagkamangha si Menā. Sa isip lamang niya binigkas ang mga salitang ito—at ang kanyang mukhang tulad ng lotus ay namukadkad sa galak.
Verse 15
यद्वै पुरोक्तं च तया पार्वत्या मम तत्र च । ततोधिकं प्रपश्यामि सौन्दर्य्यं परमेशितुः
Anuman ang sinabi noon ni Pārvatī sa akin tungkol sa Kanya—ngayon ay nasasaksihan ko mismo, at nakikita kong ang kagandahan ng Kataas-taasang Panginoon ay higit pa sa anumang paglalarawan.
Verse 16
महेशस्य सुलावण्यमनिर्वाच्यं च संप्रति । एवं विस्मयमापन्ना मेना स्वगृहमाययौ
Noong sandaling iyon, ang marikit na kagandahan ni Maheśa ay tunay na di-masambit. Kaya si Menā, na nababalot ng pagkamangha, ay nagbalik sa sarili niyang tahanan.
Verse 17
प्रशशंसुर्युवतयो धन्या धन्या गिरेः सुता । दुर्गा भगवतीत्येवमूचुः काश्चन कन्यकाः
May ilang dalagang kabataan ang pumuri sa kanya, paulit-ulit na sumigaw: “Mapalad, mapalad nga ang Anak na Babae ng Bundok! Siya si Durgā, siya ang Bhagavatī, ang Pinagpalang Diyosa,” at gayon ang kanilang sinabi.
Verse 18
न दृष्टो वर इत्येवमस्माभिर्द्दानगोचरः । धन्या हि गिरिजा देवीमूचुः काश्चन कन्यकाः
May ilang dalaga ang nagsabi sa Diyosa Girijā: “Tunay, wala pa kaming nakitang lalaking mapapangasawa na maaabot ang saklaw ng gayong dakilang handog na tulad mo. Tunay ngang mapalad ka.”
Verse 19
जगुर्गन्धर्व्वप्रवरा ननृतुश्चाप्सरोगणाः । दृष्ट्वा शंकररूपं च प्रहृष्टास्सर्वदेवताः
Umawit ang mga pinakadakilang Gandharva, at sumayaw ang mga pangkat ng Apsarā. Nang masilayan ang nahayag na anyo ni Śaṅkara, napuspos ng galak ang lahat ng mga diyos.
Verse 20
नानाप्रकारवाद्यानि वादका मधुराक्षरम् । नानाप्रकारशिल्पेन वादयामासुरादरात्
Sa puspos na paggalang, tinugtog ng mga musikero ang sari-saring instrumento, na nagluwal ng matatamis at malamyos na himig; at sa iba’t ibang anyo ng sining ay kanilang inihandog ang pagdiriwang—isang mapalad na pagdiriwang na iniaalay sa debosyon.
Verse 21
हिमाचलोऽपि मुदितो द्वाराचारमथाकरोत् । मेनापि सर्वनारीभिर्महोत्सवपुरस्सरम्
Si Himācala man ay napuspos din ng galak at saka inayos ang wastong mga seremonyang pangpasukan sa may pintuan; at si Menā naman, kasama ang lahat ng kababaihan, ay lumabas sa unahan upang manguna sa dakilang pagdiriwang.
Verse 22
परपुच्छां चकारासौ मुदिता स्वगृहं ययौ । शिवो निवेदितं स्थानं जगाम गणनिर्जरैः
Matapos magtanong pa, siya—punô ng galak—ay nagbalik sa sariling tahanan. At si Śiva, na kasama ang mga gaṇa at ang mga walang-kamatayang tagapaglingkod, ay nagtungo sa pook na itinuro sa Kanya.
Verse 23
एतस्मिन्नन्तरे दुर्गां शैलान्तःपुरचारिका । बहिर्जग्मुस्समादाय पूजितुं कुलदेवताम्
Samantala, ang mga babaeng tagapaglingkod sa palasyo sa bundok ay isinama si Durgā at lumabas, upang sambahin ang kanilang diyos na tagapangalaga ng angkan.
Verse 24
तत्र तां ददृशुर्देवा निमेषरहिता मुदा । सुनीलांजनवर्णाभां स्वांगैश्च प्रतिभूषिताम्
Doon, minasdan Siya ng mga diyos nang may galak, hindi kumukurap. Siya’y nagniningning sa kulay na bughaw-itim na gaya ng koliryo, at pinalamutian ng mga hiyas sa Kanyang mga sangkap.
Verse 25
त्रिनेत्रादृतनेत्रांतामन्यवारितलोचनाम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां सकटाक्षां मनोहराम्
Kaakit-akit Siya hanggang ang Panginoong Tatlong-Mata man ay nagkandili sa Kanya sa sulok ng tingin; ang sulyap Niya’y di mapipigil ninuman. May banayad na ngiti at payapang mukha na nagliliwanag, Siya’y nagbubuga ng pahilis na sulyap—lubhang kaibig-ibig.
Verse 26
सुचारुकबरीभारां चारुपत्रक शोभिताम् । कस्तूरीबिन्दुभिस्सार्द्धं सिन्दूरबिन्दुशोभिताम्
Ang marikit na bigat ng Kanyang tinirintas na buhok ay inayos nang napakaganda at pinalamutian ng kaaya-ayang mga palamuting bulaklak. Siya’y nagniningning sa maseselang tuldok ng kasturi, kasama ng maningning na pulang sindoor—nagpapatingkad sa Kanyang mapalad na kagandahang-diyos.
Verse 27
रत्नेन्द्रसारहारेण वक्षसा सुविराजिताम् । रत्नकेयूरवलयां रत्नकङ्कणमंडिताम्
Ang kanyang dibdib ay nagningning nang marilag sa kuwintas na yari sa pinakadalisay na diwa ng mga maharlikang hiyas; at ang kanyang mga bisig at pulsuhan ay pinalamutian ng mga armlet, pulseras, at mga pulseras na may batong-hiyas.
Verse 28
सद्रत्नकुण्डलाभ्यां च चारुगण्डस्थलोज्ज्वलाम् । मणिरत्नप्रभामुष्टिदन्तराजिविराजिताम्
Pinalamutian ng dalawang mainam na hikaw na may hiyas, ang kanyang magagandang pisngi ay nagningning; at ang kanyang ngiti—na pinatingkad ng hanay ng mga ngiping kumikislap na tila liwanag ng mga batong-hiyas—ay nagliwanag sa kanyang mukha.
Verse 29
मधुबिम्बाधरोष्ठां च रत्नयावकसंयुताम् । रत्नदर्प्पणहस्तां च क्रीडापद्मविभूषिताम्
Ang kanyang mga labi ay tulad ng matamis na bungang bimba, at pinalamutian ng yāvak na tila hiyas. Sa kanyang kamay ay may salaming may batong-mamahalin, at siya’y ginayakan ng lotus na gamit sa marikit na paglalaro.
Verse 30
चन्दनागुरुकस्तूरीकुंकुमेनाति च र्चिताम् । क्वणन्मंजीरपादां च रक्तांघ्रितलराजिताम्
Siya’y pinarangalan at pinaganda ng paste ng sandalwood, agaru, kasturi at kuṅkuma. Ang kanyang mga paa’y may manjīra na kumakalansing, at ang mapulang talampakan ay nagniningning sa ganda.
Verse 31
प्रणेमुश्शिरसा देवीं भक्तियुक्ताः समेनकाम् । सर्वे सुरादयो दृष्ट्वा जगदाद्यां जगत्प्रसूम्
Nang makita ang Diyosa—ang Sinaunang Pinagmulan, ang Ina na nagsisilang sa mga daigdig—ang lahat ng mga diyos at iba pang nilalang sa langit ay yumukod na may puspos na debosyon; at ang kanilang mga hangarin ay naging ganap na magkakatugma at natupad nang wasto.
Verse 32
त्रिनेत्रो नेत्रकोणेन तां ददर्श मुदान्वितः । शिवः सत्याकृतिं दृष्ट्वा विजहौ विरहज्वरम्
Ang Panginoong Tatlong-Mata ay tumingin sa kanya mula sa sulok ng Kanyang mata, puspos ng galak. Nang makita ang tunay na anyo ni Satyā (ang mismong sagisag ni Satī), itinakwil ni Śiva ang lagnat ng pangungulila.
Verse 33
शिवस्सर्वं विसस्मार शिवासंन्यस्तलोचनः । पुलकांचितसर्वाङ्गो हर्षाद्गौरीविलोचनः
Itinuon ni Śiva ang Kanyang tingin kay Śivā (Pārvatī) at nalimot ang lahat. Nangilabot ang buo Niyang katawan, at sa tindi ng galak ay minasdan Niya si Gaurī sa mga matang mapagmahal.
Verse 34
अथ कालीबहिः पुर्य्यां गत्वा पूज्य कुलाम्बिकाम् । विवेश भवनं रम्यं स्वपितुस्सद्विजाङ्गना
Pagkatapos, ang marangal na dalaga ay lumabas patungo sa lungsod na tinatawag na Kālībahi, sumamba kay Kulāmbikā, ang Ina-Diyosa ng angkan, at saka pumasok sa kaaya-ayang tahanan ng kanyang sariling ama.
Verse 35
शङ्करोपि सुरैस्सार्द्धं हरिणा ब्राह्मणा तथा । हिमाचलसमुद्दिष्टं स्वस्थानमगमन्मुदा
Si Śaṅkara rin, kasama ang mga diyos—gayundin si Hari at ang mga brāhmaṇa—ay masayang nagtungo sa Kanyang sariling tahanan, sa pook na itinuro ni Himācala.
Verse 36
तत्र सर्वे सुखं तस्थुस्सेवन्तश्शङ्करं यथा । सम्मानिता गिरीशेन नानाविधसुसम्पदा
Doon, silang lahat ay nanatiling payapa at maginhawa, na naglilingkod kay Śaṅkara ayon sa nararapat. Pinarangalan ni Girīśa, ang Panginoon ng Bundok, sila’y pinagkalooban ng sari-saring mapalad na kasaganaan.
Verse 46
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे वरागमादिवर्णनं नाम षट्चत्शरिंशोऽध्यायः
Sa gayon nagwakas ang ika-apatnapu’t anim na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawang nagsisimula sa Varāgama,” sa Pārvatī-khaṇḍa (ikatlong bahagi) ng Rudra-saṃhitā (ikalawang dibisyon) ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa.
Śiva (Maheśvara/Śaṅkara) arrives with his attendants at Himācala’s residence, where Menā and Satī/Pārvatī prepare and perform an auspicious welcome, including nīrājana at the doorway.
Nīrājana ritualizes recognition of divinity: the circling light marks protection, auspiciousness, and surrender, turning a social act of hospitality into a liturgical affirmation of Śiva’s grace-bearing presence.
Śiva is presented as Maheśāna with trilocana (three eyes), serene smile, youthful radiance, and lavish ornaments/garlands/fragrant unguents—iconic markers that encode sovereignty, purity, and auspicious presence for devotees.