तारकासुर-पूर्ववृत्त-प्रश्नः (Questions on Tārakāsura and Śivā’s tapas) / “Inquiry into Tārakāsura’s origin and Śivā–Śiva narrative”

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाशैव सम्यगुक्तं त्वया विधे । चरितं परमं ह्येतच्छिवायाश्च शिवस्य च

Sinabi ni Nārada: O alagad ni Viṣṇu, O dakilang deboto ni Śiva, O Vidhi (Brahmā), tunay na wasto ang iyong sinabi. Ito ang pinakadakilang banal na salaysay—tungkol kay Śivā (Pārvatī) at kay Śiva.

Verse 2

कस्तारकासुरो ब्रह्मन्येन देवाः प्रपीडिताः । कस्य पुत्रस्य वै ब्रूहि तत्कथां च शिवाश्रयाम्

O Brahman, sino ang asurang si Tārakāsura na labis na nagpahirap sa mga deva? Ipagbigay-alam kung kaninong anak siya, at isalaysay rin ang kuwentong yaon na nakasandig kay Śiva.

Verse 3

भस्मी चकार स कथं शंकरश्च स्मरं वशी । तदपि ब्रूहि सुप्रीत्याद्भुतं तच्चरितं विभोः

Paano winasak ni Śaṅkara—ang Panginoong may ganap na pagpipigil-sa-sarili—si Smara (Kāmadeva) at ginawa siyang abo? Isalaysay mo rin, nang may dakilang pag-ibig at paggalang, ang kahanga-hangang gawa at banal na pangyayari ng Panginoong sumasaklaw sa lahat.

Verse 4

कथं शिवा तपोऽत्युग्रं चकार सुखहेतवे । कथं प्राप पतिं शंभुमादिशक्तिर्जगत्परा

Paano isinagawa ni Śivā (Pārvatī) ang napakatinding pag-aayuno at pagninilay (tapas) alang-alang sa tunay na pagpapala? At paano natamo ng Kataas-taasang Ādi-Śakti, na lampas sa daigdig, si Śambhu bilang kanyang Panginoon at asawa?

Verse 5

एतत्सर्वमशेषेण विशेषेण महाबुध । ब्रूहि मे श्रद्दधानाय स्वपुत्राय शिवात्मने

O dakilang pantas, isalaysay mo sa akin ang lahat ng ito nang buo at walang kulang, lalo na nang may ganap na pagdetalye—sa akin na puspos ng pananampalataya, na para bang sa sarili mong anak na ang diwa ay nakatuon kay Śiva.

Verse 6

ब्रह्मोवाच पुत्रवर्य महाप्राज्ञ सुरर्षे शंसितव्रतः । वच्म्यहं शंकरं स्मृत्वा सर्वं तच्चरितं शृणु

Sinabi ni Brahmā: “O pinakamainam na anak, o dakilang marunong, o banal na rishi na may pinupuring panata—sa pag-alaala kay Śaṅkara, isasalaysay ko ang lahat ng kanyang banal na gawi at kasaysayan. Makinig ka.”

Verse 7

प्रथमं तारकस्यैव भवं संशृणु नारद । यद्वधार्थं महा यत्नः कृतो दैवैश्शिवाश्रयैः

Una, O Nārada, pakinggan mo ang pinagmulan at pag-angat ni Tāraka; sapagkat upang siya’y mapuksa, ang mga diyos na kumupkop sa kanlungan ni Śiva ay nagsagawa ng dakilang pagsisikap.

Verse 8

मम पुत्रो मरीचिर्यः कश्यपस्तस्य चात्मजः । त्रयोदशमितास्तस्य स्त्रियो दक्षसुताश्च याः

“Ang aking anak ay si Marīci, at si Kaśyapa ang anak niya. Sinasabing ang mga asawa ni Kaśyapa ay labintatlo—ang mga anak na babae ni Dakṣa.”

Verse 9

दितिर्ज्येष्ठा च तत्स्त्री हि सुषुवे सा सुतद्वयम् । हिरण्यकशिपुर्ज्येष्ठो हिरण्याक्षोऽनुजस्ततः

“Si Diti, ang nakatatandang asawa ni Kaśyapa, ay tunay na nagsilang ng dalawang anak na lalaki. Sa kanila, si Hiraṇyakaśipu ang panganay, at kasunod ay si Hiraṇyākṣa bilang bunso.”

Verse 10

तौ हतौ विष्णुना दैत्यौ नृसिंहक्रोडरूपतः । सुदुःखदौ ततो देवाः सुखमापुश्च निर्भयाः

“Ang dalawang daitya na iyon ay pinaslang ni Viṣṇu, na nag-anyong Narasiṁha at Varāha. Nang mapuksa ang dalawang dakilang sanhi ng pagdurusa, ang mga deva ay nagkamit ng ligaya at naging malaya sa takot.”

Verse 11

दितिश्च दुःखितासीत्सा कश्यपं शरणं गता । पुनस्संसेव्य तं भक्त्या गर्भमाधत्त सुव्रता

“Si Diti, nababalot ng dalamhati, ay lumapit upang sumilong kay Kaśyapa. Muling naglingkod sa kanya nang may debosyon, ang marangal na babae ay naglihi.”

Verse 12

तद्विज्ञाय महेंद्रोऽपि लब्धच्छिद्रो महोद्यमी । तद्गर्भं व्यच्छिनत्तत्र प्रविश्य पविना मुहुः

Sa pagkaalam nito, si Mahendra (Indra) rin—matapos makahanap ng pagkakataon at may matinding determinasyon—ay paulit-ulit na pumasok doon at, gamit ang kanyang kidlat, ay pinagputol-putol ang sanggol sa loob.

Verse 13

तद्व्रतस्य प्रभावेण न तद्गर्भो ममार ह । स्वपंत्या दैवयोगेन सप्त सप्ताभवन्सुताः

Sa bisa ng banal na panatang iyon, hindi napahamak ang kanyang pagdadalang-tao. At sa kalooban ng Diyos, habang siya’y natutulog, pitong anak na lalaki ang isinilang—pitong ganap ang bilang.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे तारकोत्पत्तौ वज्रांगोत्पत्तितपोवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

Kaya nito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Aklat, ang Rudra Saṃhitā, at sa Ikatlong bahagi, ang Pārvatī-khaṇḍa—nagtatapos ang Ikalabing-apat na Kabanata na pinamagatang: “Ang salaysay ng kapanganakan ni Tāraka at ang paglalarawan ng mga pag-aayuno at pagninilay (tapas) ni Vajrāṅga.”

Verse 15

पुनर्दितिः पतिं भेजेऽनुतप्ता निजकर्मतः । चकार सुप्रसन्नं तं मुनिं परमसेवया ऽ

Pagkaraan nito, si Diti, na nagsisisi dahil sa sarili niyang nagawang karma, ay muling lumapit sa kanyang asawa. Sa pamamagitan ng dakila at tapat na paglilingkod, labis niyang ikinatuwa ang banal na muni.

Verse 16

कश्यप उवाच । तपः कुरु शुचिर्भूत्वा ब्रह्मणश्चायुतं समाः । चेद्भविष्यति तत्पूर्वं भविता ते सुतस्तदा

Wika ni Kaśyapa: “Magsagawa ka ng tapa (pagpapakasakit), maging dalisay, sa loob ng sampung libong taon ayon sa sukat ni Brahmā. Kapag iyon ay unang natupad, saka tunay na isisilang sa iyo ang isang anak na lalaki.”

Verse 17

तथा दित्या कृतं पूर्णं तत्तपश्श्रद्धया मुने । ततः पत्युः प्राप्य गर्भं सुषुवे तादृशं सुतम्

O pantas, tinapos ni Diti ang gayong pag-aayuno at pagninilay (tapas) nang ganap, na may matatag na pananampalataya. Pagkaraan, nang maglihi sa pamamagitan ng kanyang asawa, isinilang niya ang isang anak na ayon sa lakas at layon ng kanyang tapas.

Verse 18

वजांगनामा सोऽभूद्वै दितिपुत्रोऽमरोपमः । नामतुल्यतनुर्वीरस्सुप्रताप्युद्भवाद्बली

Tunay ngang sumilang ang anak ni Diti na nagngangalang Vajāṅga, maningning na tila isang diyos. Isang bayaning mandirigma na ang katawan ay kaayon ng kanyang pangalan, siya’y lubhang makapangyarihan mula pa sa pagsilang.

Verse 19

जननीशासनात्सद्यस्स सुतो निर्जराधिपम् । बलाद्धृत्वा ददौ दंडं विविधं निर्जरानपि

Sa utos ng kanyang ina, ang anak na iyon ay agad na sinunggaban sa lakas ang panginoon ng mga diyos, at nagbigay ng sari-saring parusa—maging sa iba pang mga diyos din.

Verse 20

दितिस्सुखमतीवाप दृष्ट्वा शक्रादिदुर्दशाम् । अमरा अपि शक्राद्या जग्मुर्दुःखं स्वकर्मतः

Nang makita ni Diti ang malubhang kalagayan ni Indra at ng iba pang mga diyos, siya’y labis na natuwa. Gayunman, maging ang mga walang-kamatayan—si Indra at ang iba pa—ay napasailalim sa pagdurusa bilang bunga ng sarili nilang karma.

Verse 21

तदाहं कश्यपेनाशु तत्रागत्य सुसामगीः । देवानत्याजयंस्तस्मात्सदा देवहिते रतः

Pagkaraan, ako’y dumating doon nang mabilis kasama si Kaśyapa, taglay ang lahat ng wastong handog na maayos na inihanda, at aking ipinagwagi ang mga Deva. Kaya’t ako’y laging nakatuon sa kapakanan ng mga diyos.

Verse 22

देवान्मुक्त्वा स वज्रांगस्ततः प्रोवाच सादरम् । शिवभक्तोऽतिशुद्धात्मा निर्विकारः प्रसन्नधीः

Nang palayain ng mga diyos, si Vajrāṅga ay nagsalita nang may paggalang—siya’y deboto ni Śiva, may kaluluwang lubhang dalisay, walang pagyanig sa loob, at may payapang pag-unawa.

Verse 23

वज्रांग उवाच । इंद्रो दुष्टः प्रजाघाती मातुर्मे स्वार्थसाधकः । स फलं प्राप्तवानद्य स्वराज्यं हि करोतु सः

Wika ni Vajrāṅga: “Masama si Indra, mamamatay-tao ng mga nilalang, at inuuna ang sariling pakinabang kahit kapalit ang aking ina. Ngayon natamo na niya ang bunga ng kanyang gawa; hayaang siya ang maghari sa sarili niyang kaharian.”

Verse 24

मातुराज्ञावशाद्ब्रह्मन्कृतमेतन्मयाखिलम् । न मे भोगाभिलाषो वै कस्यचि द्भुवनस्य हि

O Brahmana, ang lahat ng ito’y ginawa ko lamang sa utos ng aking ina. Tunay, wala akong pagnanais sa mga layaw ng sanlibutan sa alinmang daigdig.

Verse 25

तत्त्वसारं विधे सूत मह्यं वेदविदाम्वर । येन स्यां सुसुखी नित्यं निर्विकारः प्रसन्नधीः

O Sūta—pinakamahigit sa mga nakakabatid ng Veda—ipagturo mo sa akin ang ubod ng katotohanan, upang ako’y laging mapanatag, walang pagbabago sa loob, at may malinaw at payapang pag-unawa.

Verse 26

तच्छ्रुत्वाहं मुनेऽवोचं सात्त्विको भाव उच्यत । तत्त्वसार इति प्रीत्या सृजाम्येकां वरां स्त्रियम्

Nang marinig iyon, O pantas, sinabi ko: “Ito ang tinatawag na sāttvika na disposisyon. Sa pag-ibig, lilikhain ko ang iisang dakilang babae, na tatawaging Tattvasārā—ang pinakadiwa ng katotohanan.”

Verse 27

वरांगीं नाम तां दत्त्वा तस्मै दितिसुताय वै । अयां स्वधाम सुप्रीतः कश्यपस्तत्पितापि च

Matapos ibigay sa anak ni Diti ang babaeng nagngangalang Varāṅgī, si Kaśyapa—na siya ring ama niya—ay lubhang nalugod at nagbalik sa sarili niyang tahanang banal.

Verse 28

ततो दैत्यस्य वज्रांगस्सात्विकं भावमाश्रितः । आसुरं भावमुत्सृज्य निर्वैरस्सुखमाप्तवान्

Pagkaraan, si Vajrāṅga na isang daitya ay kumapit sa sāttvika na pag-uugali. Tinalikuran niya ang asal-asura, napawi ang poot, at natamo ang kapayapaan at ligaya.

Verse 29

न बभूव वरांग्या हि हृदि भावोथ सात्विकः । सकामा स्वपतिं भेजे श्रद्धया विविधं सती

Sa puso ng marangal na babae, hindi sumibol ang tunay na sāttvika na pasiya. Gayunman, dahil sa pagnanasa, ang banal na ginang ay lumapit sa sariling asawa na may iba’t ibang anyo ng śraddhā at debosyon.

Verse 30

अथ तत्सेवनादाशु संतुष्टोऽभून्महाप्रभुः । स वज्रांगः पतिस्तस्या उवाच वचनं तदा

Pagkatapos, dahil sa tapat na paglilingkod na iyon, ang Dakilang Panginoon ay agad na nalugod. Noon, si Vajrāṅga na asawa niya ay nagsalita sa kanya ng mga salitang ito.

Verse 31

वज्रांग उवाच । किमिच्छसि प्रिये ब्रूहि किं ते मनसि वर्तते । तच्छुत्वानम्य तं प्राह सा पतिं स्वमनोरथम्

Wika ni Vajrāṅga: “Minamahal, sabihin mo—ano ang ninanais mo? Ano ang nasa iyong isipan?” Pagkarinig nito, yumukod siya nang may paggalang at saka inihayag sa kanyang asawa ang taimtim na hangarin ng kanyang puso.

Verse 32

वरांग्युवाच । चेत् प्रसन्नोऽभवस्त्वं वै सुतं मे देहि सत्पते । महाबलं त्रिलोकस्य जेतारं हरिदुःखदम्

Sinabi ng marangal na babae (Pārvatī): “Kung tunay Kang naging mahabagin, O banal na Panginoon, ipagkaloob Mo sa akin ang isang anak na lalaki—may dakilang lakas, mananakop ng tatlong daigdig, at mag-aalis ng dalamhati ni Hari (Viṣṇu).”

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा प्रियावाक्यं विस्मितोऽभूत्स आकुलः । उवाच हृदि स ज्ञानी सात्विको वैरवर्जितः

Wika ni Brahmā: Nang marinig niya ang mga salitang kaaya-aya, siya’y namangha at nabagabag sa loob. Ang marunong na iyon—may likas na sattva at walang poot—ay nagsalita mula sa kanyang puso.

Verse 34

प्रियेच्छति विरोधं वै सुरैर्मे न हि रोचते । किं कुर्यां हि क्व गच्छेयं कथं नश्ये न मे पणः

“Nais ng aking minamahal ang pakikipagtalo sa mga diyos, ngunit ang gayong pagkapoot ay hindi ko kinalulugdan. Ano ang dapat kong gawin? Saan ako tutungo? At paano ako mapapahamak—kung ang aking paninindigan (ang aking taya) ay hindi dapat mawala?”

Verse 35

प्रियामनोरथश्चैव पूर्णस्स्यात्त्रिजगद्भवेत् । क्लेशयुङ्नितरा भूयो देवाश्च मुनयस्तथा

Kung gayon, ang minimithing hangarin ng minamahal ay matutupad, at ang kagalingan ay sisibol para sa tatlong daigdig. Kung hindi, ang mga diyos at ang mga muni ay muling papasan ng higit pang mabigat na pagdurusa.

Verse 36

न पूर्णस्स्यात्प्रियाकामस्तदा मे नरको भवेत् । द्विधापि धर्महानिर्वै भवतीत्यनुशुश्रुवान्

“Kung hindi matutupad ang nais ng aking minamahal, para sa akin iyon ay impiyerno. At kung kumilos ako sa alinman sa dalawang paraan, tunay na magkakaroon ng pagkapinsala sa dharma”—gayong narinig at naunawaan, siya’y nagmuni-muni.

Verse 37

वज्रांग इत्थं बभ्राम स मुने धर्मसंकटे । बलाबलं द्वयोस्तत्र विचिचिंत च बुद्धितः

Kaya nga, O pantas, si Vajrāṅga ay nagpagala-gala sa gitna ng krisis ng dharma; at doon, sa kanyang pag-unawa, pinagmuni-munihan niya ang lakas at kahinaan ng magkabilang panig.

Verse 38

शिवेच्छया स हि मुने वाक्यं मेने स्त्रियो बुधः । तथास्त्विति वचः प्राह प्रियां प्रति स दैत्यराट्

O pantas, sa kalooban ni Śiva, tinanggap ng marunong na hari ng mga Daitya ang salita ng babae bilang totoo; at nagsabi, “Mangyari nawa,” saka nagsalita sa kanyang minamahal.

Verse 39

तदर्थमकरोत्तीव्रं तपोन्यद्दुष्करं स तु । मां समुद्दिश्य सुप्रीत्या बहुवर्षं जितेंद्रियः

Dahil sa layuning iyon, tunay ngang nagsagawa siya ng matinding at halos di-makayang pag-aayuno at pagninilay; inialay niya iyon sa Akin nang may mapagmahal na bhakti, at sa maraming taon ay nanatiling mapagpigil, napagtagumpayan ang mga pandama.

Verse 40

वरं दातुमगां तस्मै दृष्ट्वाहं तत्तपो महत् । वरं ब्रूहि ह्यवोचं तं सुप्रसन्नेन चेतसा

Nang makita Ko ang kadakilaan ng kanyang pag-austeridad, lumapit Ako upang magbigay ng biyaya. Taglay ang pusong lubos na nalulugod, sinabi Ko sa kanya: “Magsalita—pumili ka ng isang biyaya.”

Verse 41

वज्रांगस्तु तदा प्रीतं मां दृष्ट्वा स्थितं विभुम् । सुप्रणम्य बहुस्तुत्वा वरं वव्रे प्रियाहितम्

Noon, si Vajrāṅga ay nagalak nang makita Ako—ang Panginoong sumasaklaw sa lahat—na nakatayo roon; siya’y yumukod nang malalim at nagpuri sa Akin nang matagal. Pagkaraan, hinangad ang tunay na kapakinabangan at mahalaga, pumili siya ng isang biyaya.

Verse 42

वज्रांग उवाच । सुतं देहि स्वमातुर्मे महाहितकरं प्रभो । महाबलं सुप्रतापं सुसमर्थं तपोनिधिम्

Wika ni Vajrāṅga: “O Panginoon, ipagkaloob Mo sa aking ina ang isang anak na lalaki—na magdudulot sa kanya ng dakilang kapakinabangan: makapangyarihan sa lakas, maningning sa kabayanihan, ganap na may kakayahan, at isang kayamanan ng pag-aayuno at tapas.”

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य च तद्वाक्यं तथास्त्वित्यब्रवं मुने । अया स्वधाम तद्दत्त्वा विमनास्सस्मरच्छिवम्

Sinabi ni Brahmā: “O pantas, nang marinig ko ang mga salitang iyon, sumagot ako, ‘Mangyari nawa.’ Pagkaraan, pinabalik ko siya sa sariling tahanan at ipinagkaloob ang hinihingi; nanlumo ang aking loob at inalaala ko si Panginoong Śiva.”