तारकवाक्य-शक्रविष्णुवीरभद्रयुद्धवर्णनम् — Account of Tāraka’s declarations and the battle involving Śakra (Indra), Viṣṇu, and Vīrabhadra

Verse 1

ब्रह्मोवाच । देवदेव गुह स्वामिञ्शांकरे पार्वतीसुत । न शोभते रणो विष्णु तारकासुरयोर्वृथा

Wika ni Brahmā: “O Guha, Diyos ng mga diyos—O Panginoon, isinilang kay Śaṅkara at anak ni Pārvatī—hindi nararapat ang labang ito nina Viṣṇu at Tārakāsura; ito’y walang saysay.”

Verse 2

विष्णुना न हि वध्योऽसौ तारको बलवानति । मया दत्तवरस्तस्मात्सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

Ang makapangyarihang Tāraka ay hindi mapapatay ni Viṣṇu, sapagkat siya’y labis na malakas. Yamang pinagkalooban ko siya ng biyaya, ipinahahayag ko—tunay, tunay—na gayon nga ito.

Verse 3

नान्यो हंतास्य पापस्य त्वां विना पार्वतीसुत । तस्मात्त्वया हि कर्तव्यं वचनं मे महाप्रभो

O anak ni Pārvatī, bukod sa iyo ay wala nang iba na makapupuksa sa kasalanang ito. Kaya, O dakilang Panginoon, dapat mong tuparin ang aking utos.

Verse 4

सन्नद्धो भव दैत्यस्य वधायाशु परंतप । तद्वधार्थं समुत्पन्नः शंकरात्त्वं शिवासुत

O tagasunog ng mga kaaway, mag-armas ka agad upang patayin ang dambuhalang asura na iyon. Para sa paglipol sa kanya ka mismo nagpakita—isinilang mula kay Śaṅkara, O anak ni Śiva.

Verse 5

रक्ष रक्ष महावीर त्रिदशान्व्यथितान्रणे । न बालस्त्वं युवा नैव किं तु सर्वेश्वरः प्रभुः

“Iligtas, iligtas kami, O dakilang bayani—ingatan ang mga deva na nababagabag sa digmaan. Hindi ka lamang bata, ni hindi ka lamang binata; sa halip, ikaw ang Panginoon, ang Kataas-taasang Tagapamahala ng lahat.”

Verse 6

शक्रं पश्य तथा विष्णुं व्याकुलं च सुरान् गणान् । एवं जहि महादैत्यं त्रैलोक्यं सुखिनं कुरु

“Tingnan mo si Śakra (Indra), gayundin si Viṣṇu, at ang mga pangkat ng mga deva na nababalisa. Kaya patayin mo ang dakilang asura na ito, at gawing masaya ang tatlong daigdig.”

Verse 7

अनेन विजितश्चेन्द्रो लोकपालैः पुरा सह । विष्णुश्चापि महावीरो तर्जितस्तपसो बलात्

Sa kapangyarihan ng mismong tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) na ito, noon ay napasuko si Indra kasama ng mga tagapangalaga ng mga daigdig; at maging si Viṣṇu, ang dakilang bayani, ay nayanig at napigil ng lakas ng tapas.

Verse 8

त्रैलोक्यं निर्जितं सर्वमसुरेण दुरात्मना । इदानीं तव सान्निध्यात्पुनर्युद्धं कृतं च तैः

“Ang buong tatlong daigdig ay nasakop na ng asurang may masamang loob. Ngunit ngayon, dahil sa kapangyarihan ng iyong presensya, muli nilang itinaas ang pakikidigma.”

Verse 9

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे तारकवाक्यशक्रविष्णुवी रभद्रयुद्धवर्णनं नाम नवमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ikasiyam na kabanata, na pinamagatang "Ang ulat ng mga salita ni Tāraka, ang mga papel nina Śakra at Viṣṇu, at ang paglalarawan ng labanan kay Vīrabhadra," sa ikaapat na bahagi, ang Kumāra-khaṇḍa, ng ikalawang dibisyon (Rudra-saṃhitā) ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 10

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा मम वचः कुमारः शंकरात्मजः । विजहास प्रसन्नात्मा तथास्त्विति वचोऽब्रवीत्

Sinabi ni Brahmā: Matapos marinig ang aking mga salita, si Kumāra—ang anak ni Śaṅkara—ay tumawa nang marahan, ang kanyang puso ay payapa, at sumagot, "Mangyari nawa."

Verse 11

विनिश्चित्यासुरवधं शांकरिस्स महा प्रभुः । विमानादवतीर्याथ पदातिरभवत्तदा

Matapos ang matatag na pagpapasya sa paglipol sa demonyo, ang dakilang panginoon na iyon—ang kumander ni Śaṅkara—ay bumaba mula sa sasakyang panghimpapawid; at sa sandaling iyon ay naglakad siya.

Verse 12

पद्भ्यां तदासौ परिधावमानो रेजेऽतिवीरः शिवजः कुमारः । करे समादाय महाप्रभां तां शक्तिं महोल्कामिव दीप्तिदीप्ताम्

Pagkatapos ang napakagiting na si Kumāra, ang anak ni Śiva, ay mabilis na tumakbo nang lakad at nagniningning sa karilagan, hawak sa kanyang kamay ang makapangyarihan at maningning na sibat—na nagniningas na parang isang malaking bulalakaw, napakaliwanag sa kaningningan.

Verse 13

दृष्ट्वा तमायातमतिप्रचंडमव्याकुलं षण्मुखमप्रमेयम् । दैत्यो बभाषे सुरसत्तमान्स कुमार एष द्विषतां प्रहंता

Nang makita ang di-masusukat na Kumāra na may anim na mukha, papalapit na napakabangis ngunit hindi nababahala, nagsalita ang Daitya sa mga pinakadakila sa mga diyos: “Ang Kumāra na ito ang tagapagwasak ng mga kaaway.”

Verse 14

अनेन साकं ह्यहमेकवीरो योत्स्ये च सर्वानहमेव वीरान् । गणांश्च सर्वानपि घातयामि सलोकपालान्हरिनायकांश्च

Kasama niya, ako—nag-iisang kampeon—ay makikipaglaban sa lahat ng mga bayani. Aking pababagsakin din ang lahat ng gaṇa, pati ang mga tagapangalaga ng mga daigdig at ang mga pinuno ng hukbo ni Hari.

Verse 15

इत्येवमुक्त्वा स तदा महाबलः कुमारमुद्दिश्य ययौ च योद्धुम् । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको देववरान्बभाषे

Pagkasabi nito, ang makapangyarihang Tāraka, na itinuon ang layon kay Kumāra (Skanda), ay sumulong upang makipagdigma. Hinawakan niya ang lubhang kahanga-hangang sibat na śakti, at saka nagsalita sa mga pinakadakilang diyos.

Verse 16

तत्र विष्णुश्छली दोषी ह्यविवेकी विशे षतः । बलिर्येन पुरा बद्धश्छलमाश्रित्य पापतः

Sa bagay na iyon, si Viṣṇu nga ang mapanlinlang—karapat-dapat sisihin at lalo pang salat sa pag-unawa—sapagkat sa pamamagitan ng daya, at sa paraang makasalanan, ay minsan niyang iginapos si Haring Bali.

Verse 17

पुरैताभ्यां कृतं कर्म विरुद्धं वेदमार्गतः । तच्छृणुध्वं मया प्रोक्तं वर्णयामि विशेषतः

Noong una, ang gawaing ginawa ng dalawang iyon ay salungat sa landas ng mga Veda. Makinig kayo sa aking pagsasalaysay—ngayon ay ilalarawan ko ito nang natatangi at masinsin.

Verse 19

तेनैव यत्नतः पूर्वमसुरौ मधुकैटभौ । शिरौहीनौ कृतौ धौर्त्याद्वेदमार्गो विवर्जितः

Sa pamamagitan din niya, noong una—sa masusing pagsisikap—ang dalawang asura na sina Madhu at Kaiṭabha ay ginawang walang ulo. Ngunit dahil sa mapanlinlang na kasamaan, ang landas ng Veda ay tinalikuran at nilabag.

Verse 20

मोहिनीरूपतोऽनेन पंक्तिभेदः कृतो हि वै । देवासुरसुधापाने वेदमार्गो विगर्हितः

Sa pag-anyong Mohinī, siya nga ay lumikha ng paghahati ng hanay (pagkakahiwalay ng mga panig). At sa pag-inom ng amṛta ng mga deva at asura, ang landas ng Veda sa wastong asal ay pinuna at isinantabi.

Verse 21

रामो भूत्वा हता नारी वाली विध्वंसितो हि सः । पुनर्वैश्रवणो विप्रौ हतो नीतिर्हता श्रुतेः

Sa pag-anyo bilang Rāma, isang babae ang napatay; at si Vālī ay tunay na napahamak. Muli, bilang Vaiśravaṇa (Kubera), O mga brāhmaṇa, ang kaayusan ng matuwid na asal ay winasak, at ang kapangyarihan ng banal na śruti ay wari’y nasugatan.

Verse 22

पापं विना स्वकीया स्त्री त्यक्ता पापरतेन यत् । तत्रापि श्रुतिमार्गश्च ध्वंसितस्स्वार्थहेतवे

Kapag ang lalaking nahuhumaling sa kasalanan ay iniiwan ang sariling asawa kahit siya’y walang sala, kung gayon—dahil sa pansariling layon—winawasak din niya ang landas ng Veda ng matuwid na asal.

Verse 23

स्वजनन्याश्शिरश्छिन्नमवतारे रसाख्यके । गुरुपुत्रापमानश्च कृतोऽनेन दुरात्मना

Sa inkarnasyong kilala bilang Rasa, ang masamang kaluluwang ito ay pinugutan ang ulo ng sarili niyang ina; at gumawa rin siya ng kahihiyan sa anak ng Guru.

Verse 24

कृष्णो भूत्वान्यनार्यश्च दूषिताः कुलधर्मतः । श्रुतिमार्गं परित्यज्य स्वविवाहाः कृतास्तथा

Matapos maging 'Kṛṣṇa' at kumilos sa mga paraang hindi nararapat sa marangal, sila ay nadungisan pagdating sa mga tungkulin ng kanilang angkan. Sa pag-abandona sa landas ng Vedic na śruti, sila rin ay nagpakasal sa sarili nilang kagustuhan.

Verse 25

पुनश्च वेदमार्गो हि निंदितो नवमे भवे । स्थापितं नास्तिकमतं वेदमार्गविरोधकृत्

Muli, sa ikasiyam na inkarnasyon, ang landas ng Vedic ay tunay na pinulaan, at isang doktrinang hindi naniniwala sa diyos ang itinatag—isang kumikilos nang salungat sa landas ng mga Vedas.

Verse 26

एवं येन कृतं पापं वेदमार्गं विसृज्य वै । स कथं विजयेद्युद्धे भवेद्धर्मवतांवरः

Kaya naman, ang sinumang nakagawa ng kasalanan sa pamamagitan ng pag-abandona sa landas ng Vedic—paano siya magtatagumpay sa labanan, o magiging pinakapangunahin sa mga matuwid?

Verse 27

भ्राता ज्येष्ठश्च यस्तस्य शक्रः पापी महान्मतः । तेन पापान्यनेकानि कृतानि निजहेतुतः

Ang kanyang nakatatandang kapatid—si Śakra (Indra)—ay itinuturing na lubhang makasalanan; sapagkat, udyok ng sarili niyang kapakanan, siya ay nakagawa ng maraming maling gawain.

Verse 28

निकृत्तो हि दितेर्गर्भस्स्वार्थ हेतोर्विशेषतः । धर्षिता गौतमस्त्री वै हतो वृत्रश्च विप्रजः

Tunay nga, ang embryo ni Diti ay pinutol—ginawa lalo na para sa sariling kapakinabangan. Ang asawa ni Gautama ay nilapastangan, at si Vṛtra rin, na isinilang sa isang brāhmaṇa, ay pinatay.

Verse 29

विश्वरूपद्विजातेर्वै भागिनेयस्य यद्गुरोः । निकृत्तानि च शीर्षाणि तदध्वाध्वंसितश्श्रुतेः

Sa katunayan, ang mga ulong pinugot ay pag-aari ng guro ni Visvarupa, ang ipinanganak-muli na pinsan din sa panig ng ina. Ganito ang narinig na salaysay sa sagradong tradisyon tungkol sa kung paano nawasak ang kanyang landas.

Verse 30

कृत्वा बहूनि पापानि हरिश्शक्रः पुनःपुनः । तेजोभिर्विहतावेव नष्टवीर्यौ विशेषतः

Matapos ang paulit-ulit na paggawa ng maraming makasalanang gawa, sina Hari at Sakra ay nagapi ng nag-uumapaw na banal na kaningningan; sa partikular, sila ay nawalan ng kanilang lakas at kagitingan.

Verse 31

तयोर्बलेन नो यूयं संग्रामे जयमाप्स्यथ । किमर्थं मूढतां प्राप्य प्राणांस्त्यक्तुमिहागताः

Sa pamamagitan ng lakas ng dalawang iyon, hindi kayo magtatamo ng tagumpay sa labanan. Bakit, matapos mahulog sa maling akala, naparito kayo na nagnanais na itapon ang inyong mga buhay?

Verse 32

जानन्तौ धर्ममेतौ न स्वार्थलंपटमानसौ । धर्मं विनाऽमराः कृत्यं निष्फलं सकलं भवेत्

Sa pagkaalam ng dharma nang mabuti, ang dalawang ito ay hindi udyok ng mga isipang sakim para sa sariling pakinabang. Sapagkat, O mga imortal, kung walang dharma, ang bawat gawain—anuman ito—ay magiging ganap na walang bunga.

Verse 33

महाधृष्टाविमौ मेद्य कृतवंतौ पुरश्शिशुम् । अहं बालं वधिष्यामि तयोस्सोऽपि भविष्यति

«Ang dalawang ito ay lubhang mapangahas; dinungisan nila ang bata rito sa harap. Papatayin ko ang batang lalaki, at para sa dalawang iyon, ang parehong kapalaran ay mangyayari rin».

Verse 34

किं बाल इतो यायाद्दूरं प्राणपरीप्सया । इत्युक्तोद्दिश्य च हरी वीरभद्रमुवाच सः

«Bakit, bata, lalayo ka rito, na naghahangad na iligtas ang iyong buhay?» Matapos magsalita nang gayon, kinausap ni Hari si Vīrabhadra.

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा तु विधूय पुण्यं निजं स तन्निंदनकर्मणा वै । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको युद्धवतां वरिष्ठः

Sinabi ni Brahmā: Matapos magsalita nang gayon, si Tāraka—ang nangunguna sa mga mandirigma—sa pamamagitan ng gawaing iyon ng kalapastanganan ay iwinaksi ang kanyang sariling naipon na merito; at pagkatapos ay kinuha niya ang isang napakakamangha-manghang sandatang sibat para sa labanan.

Verse 37

तं बालान्तिकमायातं तारकासुरमोजसा । आजघान च वज्रेण शक्रो गुहपुरस्सरः

Pagkatapos si Śakra (Indra), na sumusulong sa harap ni Guha (Kumāra), ay humampas gamit ang kanyang kulog sa Tārakāsura na iyon na—puno ng kapangyarihan—ay lumapit sa bata.

Verse 38

तेन वज्रप्रहारेण तारको जर्जरीकृतः । भूमौ पपात सहसा निंदाहतबलः क्षणम्

Sa hampas na tulad ng vajra, si Tāraka ay nabasag at nagkadurug-durog. Sa isang kisapmata, winasak ng bigat ng paninisi at kahihiyan ang kanyang lakas, at bigla siyang bumagsak sa lupa.

Verse 39

पतितोऽपि समुत्थाय शक्त्या तं प्राहरद्रुषा । पुरंदरं गजस्थं हि पातयामास भूतले

Bagama’t siya’y nabuwal, muli siyang tumindig sa lakas at sa poot ay sinaksak siya ng sibat; tunay ngang pinabagsak niya si Purandara (Indra), na nakasakay sa elepante, sa ibabaw ng lupa.

Verse 40

हाहाकारो महानासीत्पतिते च पुरंदरे । सेनायां निर्जराणां हि तद्दृष्ट्वा क्लेश आविशत्

Nang bumagsak si Purandara (Indra), sumiklab ang isang malaking sigaw ng panaghoy. Pagkakita nito, pumasok ang dalamhati at pagdurusa sa hukbo ng mga walang-kamatayang diyos.

Verse 41

तारकेणाऽपि तत्रैव यत्कृतं कर्म दुःखदम् । स्वनाशकारणं धर्मविरुदं तन्निबोध मे

Unawain mo mula sa akin: ang gawaing ginawa ni Tāraka roon mismo—na nagdudulot ng sakit, salungat sa dharma, at nagiging sanhi ng sarili niyang kapahamakan—ay tunay ngang gayon.

Verse 42

पतितं च पदाक्रम्य हस्ताद्वज्रं प्रगृह्य वै । पुनरुद्वज्रघातेन शक्रमाताडयद्भृशम्

Tinapakan niya ang nabuwal at inagaw ang vajra mula sa kamay (ni Indra); saka, gamit ang mismong vajra na iyon, marahas niyang binugbog si Śakra (Indra).

Verse 43

एवं तिरस्कृतं दृष्ट्वा शक्रविष्णुप्रतापवान् । चक्रमुद्यस्य भगवांस्तारकं स जघान ह

Nang makita siyang nilapastangan nang gayon, ang Mapalad na Panginoon—makapangyarihan sa ningning nina Indra at Viṣṇu—ay itinaas ang kanyang cakra at pinabagsak si Tāraka.

Verse 44

चक्रप्रहाराभितो निपपात क्षितौ हि सः । पुनरुत्थाय दैत्येन्द्रशक्त्या विष्णुं जघान तम्

Tinamaan sa paligid ng mga hampas ng cakra, siya’y bumagsak sa lupa. Muling tumindig, ang panginoon ng mga Daitya ay saka tumama kay Viṣṇu gamit ang sandatang sibat na śakti.

Verse 45

तेन शक्तिप्रहारेण पतितो भुवि चाच्युतः । करो महानासीच्चुक्रुशुश्चाऽतिनिर्जराः

Sa tama ng sibat-śakti na iyon, si Acyuta (Viṣṇu) ay bumagsak sa lupa. Isang malaking kaguluhan ang sumiklab, at ang mga dakilang imortal ay napasigaw sa dalamhati.

Verse 46

निमेषेण पुनर्विष्णुर्यावदुत्तिष्ठते स्वयम् । तावत्स वीरभद्रो हि तत्क्षणादागतोऽसुरम्

Bago pa man lumipas ang isang kisapmata at bago pa makabangon si Viṣṇu sa sariling lakas, dumating agad si Vīrabhadra sa mismong sandaling iyon at sumugod sa asura.

Verse 47

त्रिशूलं च समुद्यम्य वीरभद्रः प्रतापवान् । तारकं दितिजाधीशं जघान प्रसभं बली

Pagkaraan, ang makapangyarihan at maningning na Vīrabhadra, itinaas ang trishula at buong lakas na ibinagsak kay Tāraka—panginoon ng mga Dānava—na hindi mapipigil ang kanyang kapangyarihan.

Verse 48

तत्त्रिशूलप्रहारेण स पपात क्षितौ तदा । पतितोऽपि महातेजास्तारकः पुनरुत्थितः

Tinamaan ng saksak ng trident na iyon, bumagsak siya sa lupa noon. Ngunit kahit nakabagsak, si Tāraka—na may dakilang ningas ng kapangyarihan—ay muling tumindig.

Verse 49

कृत्वा क्रोधं महावीरस्सकलासुरनायकः । जघान परया शक्त्या वीरभद्रं तदोरसि

Pagkatapos, sa nag-aalab na poot, ang makapangyarihang bayani—pinunò ng lahat ng Asura—ay tumama kay Vīrabhadra sa dibdib sa pamamagitan ng kanyang sukdulang kapangyarihan.

Verse 50

वीरभद्रोऽपि पतितो भूतले मूर्छितः क्षणम् । तच्छक्त्या परया क्रोधान्निहतो वक्षसि धुवम्

Si Vīrabhadra man ay bumagsak sa lupa at sandaling nawalan ng malay. Tinamaan sa dibdib ng yaong sukdulang kapangyarihan sa gitna ng poot, kaya tiyak na siya’y napabagsak.

Verse 51

सगणश्चैव देवास्ते गंधर्वोरगराक्षसाः । हाहाकारेण महता चुक्रुशुश्च मुहुर्मुहुः

Pagkatapos, ang mga deva na yaon kasama ang kanilang mga pangkat, pati ang mga gandharva, nāga, at rākṣasa, ay paulit-ulit na sumigaw nang malakas sa malaking panaghoy na “hā hā,” sa tindi ng nagaganap.

Verse 52

निमेषमात्रात्सहसा महौजास्स वीरभद्रो द्विषतां निहंता । त्रिशूलमुद्यम्य तडित्प्रकाशं जाज्वल्यमानं प्रभया विरेजे

Sa isang kisap-mata, ang makapangyarihan at maningning na Vīrabhadra—tagapagpuksa ng mga kaaway—ay biglang bumangon; at itinaas ang kaniyang trisula na nagliliyab sa kislap na parang kidlat, siya’y nagningning sa nag-aalab na kaningningan.

Verse 53

स्वरोचिषा भासितदिग्वितानं सूर्येन्दुबिम्बाग्निसमानमंडलम् । महाप्रभं वीरभयावहं परं कालाख्यमत्यंतकरं महोज्ज्वलम्

Sa sariling ningning nito, nililiwanagan nito ang buong lawak ng mga dako; ang bilog nitong sinag ay tulad ng araw, buwan, at apoy. Lubhang maningning at higit sa karaniwan, nagdudulot ng pangamba kahit sa matatapang; tinawag itong Kāla (Panahon/Kamatayan), ganap na mapanira at sukdulang nagliliwanag.

Verse 54

यावत्त्रिशूलेन तदा हंतुकामो महाबलः । वीरभद्रोऽसुरं यावत्कुमारेण निवारितः

Nang ang makapangyarihang Vīrabhadra, na nagnanais pumatay sa asura gamit ang trishula, ay malapit nang tumama, si Kumāra ay sumingit at pinigil siya.