युद्धप्रसङ्गः—देवगणयुद्धे शिवविष्णुसंयोगः / Battle Episode—Śiva–Viṣṇu Convergence in the Devas’ Conflict

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महेशानो भक्तानुग्रहकारकः । त्वद्वाचा युदकामोभूत्तेन बालेन नारद

Wika ni Brahmā: Nang marinig ito, si Maheśāna—na laging nagkakaloob ng biyaya sa mga deboto—dahil sa iyong mga salita, O Nārada, at dahil sa batang iyon, ay nagningas ang pagnanais na makipaglaban.

Verse 2

विष्णुमाहूय संमंत्र्य बलेन महता युतः । सामरस्सम्मुखस्तस्याप्यभूद्देवस्त्रिलोचनः

Tinawag si Viṣṇu at nakipagsangguni sa kanya; taglay ang dakilang lakas, si Sāmara ay tumindig na kaharap niya; at sa harap niya’y nagpakita rin ang Panginoong Tatlong‑Mata (Śiva).

Verse 3

देवाश्च युयुधुस्तेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । महाबला महोत्साहाश्शिवसद्दृष्टिलोकिताः

Sa pag-alaala sa mga paa-lotus ni Panginoong Śiva, nakipaglaban ang mga Deva sa kanya. Taglay ang dakilang lakas at dakilang sigasig, sila’y pinatatag at pinalakas ng mapalad na sulyap ni Śiva na tumingin sa kanila.

Verse 4

युयुधेऽथ हरिस्तेन महाबलपराक्रमः । महादेव्यायुधो वीरः प्रवणः शिवरूपकः

Pagkaraan, si Hari na makapangyarihan sa lakas at tapang ay nakipagdigma sa kanya. Ang bayaning iyon—may sandata ng Dakilang Diyosa (Mahādevī)—ay mapagpakumbaba sa debosyon at nagtataglay ng anyong wari’y kay Śiva.

Verse 5

यष्ट्या गणाधिपस्सोथ जघानामरपुङ्गवान् । हरिं च सहसा वीरश्शक्तिदत्तमहाबलः

Pagkaraan, ang makapangyarihang pinuno ng mga Gaṇa—na pinagkalooban ng napakalaking lakas ni Śakti—ay hinampas ng kanyang tungkod ang pinakadakila sa mga diyos; at sa biglaang paglusob, kanyang tinamaan din si Hari (Viṣṇu).

Verse 6

सर्वेऽमरगणास्तत्र विकुंठितबला मुने । अभूवन् विष्णुना तेन हता यष्ट्या पराङ्मुखाः

O pantas, doon ang lahat ng mga pangkat ng mga deva ay nanghina at nabasag ang lakas; nang hampasin sila ni Viṣṇu ng gayong tungkod, tumalikod sila at tumakas.

Verse 7

शिवोपि सह सैन्येन युद्धं कृत्वा चिरं मुने । विकरालं च तं दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः

O pantas, maging si Śiva—na matagal na nakipagdigma kasama ang Kanyang hukbo—nang masilayan ang nakapanghihilakbot na iyon, ay tinamaan ng sukdulang pagkamangha.

Verse 8

छलेनैव च हंतव्यो नान्यथा हन्यते पुनः । इति बुद्धिं समास्थाय सैन्यमध्ये व्यवस्थितः

“Sa pamamagitan lamang ng pakana siya dapat mapatay; sa ibang paraan ay hindi na siya muling mapapatay.” Nang mapagtibay ang pasyang ito, tumindig siya sa gitna ng hukbo.

Verse 9

शिवे दृष्टे तदा देवे निर्गुणे गुणरूपिणि । विष्णौ चैवाथ संग्रामे आयाते सर्वदेवताः

Nang makita ang Deva Śiva—na tunay na nirguṇa, ngunit tumatanggap din ng anyong may mga katangian—at nang magsimula ang labanan kay Viṣṇu, dumating doon ang lahat ng mga diyos.

Verse 10

गणाश्चैव महेशस्य महाहर्षं तदा ययुः । सर्वे परस्परं प्रीत्या मिलित्वा चक्रुरुत्सवम्

Noon, ang mga gaṇa ni Mahēśa ay napuspos ng dakilang galak; silang lahat ay nagtipon sa isa’t isa nang may pag-ibig at nagsagawa ng pagdiriwang na parang pista.

Verse 11

अथ शक्तिसुतो वीरो वीरगत्या स्वयष्टितः । प्रथम पूजयामास विष्णुं सर्वसुखावहम्

Pagkaraan, ang bayaning anak ni Śakti, matatag sa diwa ng isang mandirigma at nagsagawa ng ritwal sa sariling disiplina, ay unang sumamba kay Viṣṇu—ang tagapagkaloob ng lahat ng kagalingan at ligaya.

Verse 12

अहं च मोहयिष्यामि हन्यतां च त्वया विभो । छलं विना न वध्योऽयं तामसोयं दुरासदः

“Ako man ay magpapalaganap ng pagkalito sa kanya; saka, O makapangyarihan, patayin mo siya. Kung walang pakana, hindi siya mapapatay—siya’y may likas na tamasiko at mahirap daigin.”

Verse 13

इति कृत्वा मतिं तत्र सुसंमंत्र्य च शंभुना । आज्ञां प्राप्याऽभवच्छैवी विष्णुर्मोहपरायणः

Kaya nga, matapos magpasya sa kanyang isipan doon at masusing makipagpulong kay Śambhu, si Viṣṇu—pagkatanggap ng Kanyang utos—ay tumanggap ng gampaning Śaiva at nagtuon sa gawain ng mohā (paglilinlang/pagkahumaling) ayon sa banal na layon ni Śiva.

Verse 14

शक्तिद्वयं तथा लीनं हरिं दृष्ट्वा तथाविधम् । दत्त्वा शक्तिबलं तस्मै गणेशायाभवन्मुने

O pantas, nang makita si Hari (Viṣṇu) na gayon—ang dalawang Śakti ay nagkaisa—ipinagkaloob niya kay Gaṇeśa ang lakas ng kapangyarihang iyon; kaya si Gaṇeśa ay napuspos ng bisa.

Verse 15

शक्तिद्वयेऽथ संलीने यत्र विष्णुः स्थितस्स्वयम् । परिघं क्षिप्तवांस्तत्र गणेशो बलवत्तरः

Nang magkaisa na ang dalawang Śakti, sa mismong pook na kinatatayuan ni Viṣṇu, si Gaṇeśa—na higit na malakas—ay inihagis doon ang kanyang pamalong bakal (parigha).

Verse 16

इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे गणेशयुद्धगणेशशिरश्छेदन वर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

Kaya, sa Śrī Śiva Purāṇa—sa Ikalawang bahagi, ang Rudra Saṃhitā, at sa Ikaapat na dibisyon, ang Kumārakhaṇḍa—nagtatapos ang Ikalabing-anim na Kabanata na pinamagatang: “Ang salaysay ng pakikipagdigma kay Gaṇeśa at ang pagputol sa ulo ni Gaṇeśa.”

Verse 17

एकतस्तन्मुखं दृष्ट्वा शंकरोप्याजगाम ह । स्वत्रिशूलं समादाय सुक्रुद्धो युद्धकाम्यया

Nang makita ang mukhang iyon sa isang panig, sumulong din si Śaṅkara. Kinuha Niya ang sarili Niyang trisula; sa matinding poot, lumapit Siya na may pagnanais na makipagdigma.

Verse 18

स ददर्शागतं शंभुं शूलह्स्तं महेश्वरम् । हंतुकामं निजं वीरश्शिवापुत्रो महाबलः

Pagkaraan, ang makapangyarihang bayani—ang malakas na anak ni Śivā—ay nakita si Śambhu, si Maheśvara, na dumarating na may trisula sa kamay, na may hangaring patayin siya.

Verse 19

शक्त्या जघान तं हस्ते स्मृत्वा मातृपदांबुजम् । स गणशो महावीरश्शिवशक्तिप्रवर्द्धितः

Inalaala niya ang mga paang-loto ng kanyang Ina, at sa kamay ay humampas siya nang may kapangyarihan. Ang dakilang bayani sa hanay ng mga Gaṇa, pinalakas ng banal na lakas ni Śiva (Śiva-Śakti), ay nanaig.

Verse 20

त्रिशूलं पतितं हस्ताच्छिवस्य परमात्मनः । दृष्ट्वा सदूतिकस्तं वै पिनाकं धनुराददे

Nang makita niyang nahulog mula sa kamay ni Śiva—ang Kataas-taasang Sarili—ang trisula, kinuha ni Sadūtika ang busog na Pināka.

Verse 21

तमप्यपातयद्भूमौ परिघेण गणेश्वरः । हताः पंच तथा हस्ताः पञ्चभिश्शूलमाददे

Pagkatapos, ibinagsak siya ni Gaṇeśvara sa lupa sa pamamagitan ng pamalong bakal. Nang maputol ang lima niyang kamay, sinunggaban niya ang trisula gamit ang limang natitira at ipinagpatuloy ang labanan.

Verse 22

अहो दुःखतरं नूनं संजातमधुना मम । भवेत्पुनर्गणानां किं भवाचारी जगाविति

Ay, aba—ngayon ay sumapit sa akin ang higit pang mabigat na dalamhati. Ano na kaya ang mangyayari muli sa mga Gaṇa ni Śiva?—ganyan nagsalita si Bhavācārī.

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे वीरः परिघेण गणेश्वरः । जघान सगणान् देवान्शक्तिदत्तबलान्वितः

Sa gitna ng sagupaan, ang magiting na Panginoong Gaṇeśa, pinuno ng mga gaṇa, na pinalakas ng biyayang lakas ni Śakti, ay humampas gamit ang bakal na pamalo at ibinagsak ang mga deva kasama ang kanilang mga kasamahan.

Verse 24

गता दशदिशो देवास्सगणा परिघार्द्दिताः । न तस्थुस्समरे केपि तेनाद्भुतप्रहा रिणा

Dahil sa matitinding hampas ng kahanga-hangang mananalakay na iyon, ang mga deva kasama ang kanilang mga kasamahan ay nagsitakas sa sampung panig. Sa larangan ng digmaan, ni isa ay hindi nakapanindigan sa harap niya.

Verse 25

विष्णुस्तं च गणं दृष्ट्वा धन्योयमिति चाब्रवीत् । महाबलो महावीरो महाशूरो रणप्रियः

Nang makita ni Panginoong Viṣṇu ang gaṇa na iyon, sinabi niya, “Mapalad ang isang ito—napakalakas, tunay na magiting, dakilang mandirigma, at umiibig sa labanan.”

Verse 26

बहवो देवताश्चैव मया दृष्टास्तथा पुनः । दानवा बहवो दैत्या यक्षगंधर्वराक्षसाः

“Marami na akong nasaksihang mga deva, paulit-ulit; gayundin, marami ring Dānava at Daitya ang aking nakita, kasama ang mga Yakṣa, Gandharva, at Rākṣasa.”

Verse 27

नैतेन गणनाथेन समतां यांति केपि च । त्रैलोक्येऽप्यखिले तेजो रूपशौर्यगुणादिभिः

Walang sinuman ang makakapantay sa Panginoon ng mga Gana; sa buong tatlong daigdig, walang katulad ang kanyang ningning, kagandahan, at katapangan.

Verse 28

एवं संब्रुवतेऽमुष्मै परिघं भ्रामयन् स च । चिक्षेप विष्णवे तत्र शक्तिपुत्रो गणेश्वरः

Habang nagsasalita, si Ganesvara—ang anak ni Shakti—ay pinaikot ang kanyang pamalong bakal at ipinukol ito kay Vishnu.

Verse 29

चक्रं गृहीत्वा हरिणा स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । तेन चक्रेण परिघो द्रुतं खंडीकृतस्तदा

Pagkaraan, si Hari (Viṣṇu), tangan ang cakra at inalaala ang mga paang-lotus ni Panginoong Śiva, ay mabilis na dinurog at pinagpira-piraso ang pamalong bakal (parigha) sa pamamagitan ng cakrang iyon.

Verse 30

खंडं तु परिघस्यापि हरये प्राक्षिपद्गणः । गृहीत्वा गरुडेनापि पक्षिणा विफलीकृतः

Pagkatapos, inihagis ng gaṇa ang isang piraso ng pamalong bakal kay Hari (Viṣṇu). Ngunit si Garuḍa, ang dakilang ibon, ay sumunggab dito at ginawang walang saysay ang pag-atake.

Verse 31

एवं विचरितं कालं महावीरावुभावपि । विष्णुश्चापि गणश्चैव युयुधाते परस्परम्

Sa gayon, habang lumilipas ang panahon, nagpatuloy ang dalawang dakilang bayani; at si Viṣṇu at ang gaṇa ni Śiva ay naglaban sa isa’t isa sa tuwirang sagupaan.

Verse 32

पुनर्वीरवरश्शक्तिसुतस्स्मृतशिवो बली । गृहीत्वा यष्टिमतुलां तया विष्णुं जघान ह

Muli, ang pinakadakilang bayani—ang anak ni Śakti, ang makapangyarihang inaalala bilang Smṛtaśiva—ay sumunggab ng isang walang kapantay na tungkod, at sa pamamagitan nito ay hinampas niya si Viṣṇu.

Verse 33

अविषह्य प्रहारं तं स भूमौ निपपात ह । द्रुतमुत्थाय युयुधे शिवापुत्रेण तेन वै

Hindi niya nakayanan ang hampas na iyon kaya bumagsak siya sa lupa. Pagdaka’y tumindig siyang mabilis at muling nakipaglaban sa anak ni Śiva na iyon.

Verse 34

एतदंतरमासाद्य शूलपाणिस्तथोत्तरे । आगत्य च त्रिशूलेन तच्छिरो निरकृंतत

Pagkatapos, nang makita ang tamang pagkakataon, sumulong agad si Śūlapāṇi (Panginoong Shiva); paglapit, pinugutan niya ng ulo ang isa gamit ang kanyang trident.

Verse 35

छिन्ने शिरसि तस्यैव गणनाथस्य नारद । गणसैन्यं देवसैन्यमभवच्च सुनिश्चलम्

O Nārada, nang mapugot ang ulo ng Gaṇanātha na iyon, ang hukbo ng mga gaṇa ni Shiva ay naging ganap na hindi gumagalaw—tulad ng hukbo ng mga diyos—natigilan at nanatili sa lugar.

Verse 36

नारदेन त्वयाऽऽगत्य देव्यै सर्वं निवेदितम् । मानिनि श्रूयतां मानस्त्याज्यो नैव त्वयाधुना

Pagdating dito kasama si Nārada, naiparating mo na ang lahat sa Diyosa. O mapagmalaki, makinig ka: sa sandaling ito ay hindi mo dapat talikuran ang iyong paggalang sa sarili.

Verse 37

इत्युक्त्वाऽन्तर्हितस्तत्र नारद त्वं कलिप्रियः । अविकारी सदा शंभुर्मनोगतिकरो मुनिः

Pagkasabi nito, siya’y naglaho roon. “O Nārada, ikaw ay minamahal ng Panahon ng Kali.” Ipinahayag ng pantas: “Si Śambhu (Śiva) ay laging di-nagbabago; at nakagagawa Siya nang kasingbilis ng isip.”