Gaṅgā-Avataraṇa and the Naming of Gaṅgādvāra (गङ्गावतरणम्—गङ्गाद्वारप्रसिद्धिः)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । गंगा च जलरूपेण कुतो जाता वद प्रभो । तन्माहात्म्यं विशेषेण कुतो जात वद प्रभो

Wika ng mga rishi: “O Panginoon, sabihin mo sa amin—saan nagmula si Gaṅgā sa anyong tubig? At ipaliwanag mo nang lalo: saan nag-ugat ang kanyang natatanging kadakilaan (māhātmya)?”

Verse 2

यैर्विप्रैर्गौतमायेव दुःखं दत्तं दुरात्मभिः । तेषां किंच ततो जातमुच्यतां व्यास सद्गुरो

O Vyāsa, tunay na Guru, ipahayag mo sana kung anong karagdagang bunga ang sumapit sa masasamang-isip na mga brāhmaṇa na nagdulot ng pagdurusa kay Gautama.

Verse 3

सूत उवाच । एवं संप्रार्थिता गंगा गौतमेन तदा स्वयम् । ब्रह्मणश्च गिरेर्विप्रा द्रुतं तस्मादवातरत्

Sinabi ni Sūta: Sa gayon, nang panahong iyon, nang taimtim na pakiusapan ni Gautama, ang ilog na Gaṅgā—O mga kagalang-galang na brāhmaṇa—ay mabilis na bumaba mula sa bundok ni Brahmā (tahanan sa langit).

Verse 4

औदुंबरस्य शाखायास्तत्प्रवाहो विनिस्सृतः । तत्र स्नानं मुदा चक्रे गौतमो विश्रुतो मुनिः

Mula sa isang sanga ng punong udumbara, lumitaw ang isang banal na agos. Doon, ang tanyag na muni na si Gautama ay masayang nagsagawa ng ritwal na pagligo.

Verse 5

गौतमस्य च ये शिष्या अन्ये चैव महर्षयः । समागताश्च ते तत्र स्नानं चक्रुर्मुदान्विताः

Dumating din doon ang mga alagad ni Gautama at iba pang dakilang rishi; at sa kagalakan ay nagsagawa sila ng banal na pagligo sa sagradong pook na iyon.

Verse 6

गंगाद्वारं च तन्नाम प्रसिद्धमभवत्तदा । सर्वपापहरं रम्यं दर्शनान्मुनिसत्तमः

Mula noon, nakilala ang lugar na iyon sa pangalang “Gaṅgādvāra.” O pinakamainam sa mga pantas, ito’y isang kaaya-ayang banal na pook na nag-aalis ng lahat ng kasalanan—sa pagtanaw (darśana) pa lamang.

Verse 7

गौतमस्पर्द्धिनस्ते च ऋषयस्तत्र चागताः । स्नानार्थं तांश्च सा दृष्ट्वा ह्यंतर्धानं गता द्रुतम्

Dumating din doon ang mga rishi na karibal ni Gautama. Nang makita niyang sila’y parating upang maligo, agad siyang naglaho sa paningin, sa pamamagitan ng pagtatago.

Verse 8

मामेति गौतमस्तत्र व्याजहार वचो द्रुतम् । मुहुर्मुहुः स्तुवन् गंगां सांजलिर्नतमस्तकः

Doon, mabilis na nagsalita si Gautama: “Lumapit ka sa akin.” Paulit-ulit niyang pinuri ang Diyosa Gaṅgā, nakatayo nang magkadikit ang mga palad at nakayuko ang ulo sa paggalang.

Verse 9

गौतम उवाच । इमे च श्रीमदांधाश्च साधवो वाप्यसाधवः । एतत्पुण्यप्रभावेण दर्शनं दीयतां त्वया

Sinabi ni Gautama: "Ang mga taong ito—bagaman masagana, ngunit bulag—maging matuwid o di-matuwid: sa pamamagitan ng kapangyarihan ng sagradong meritong ito, pagkalooban Mo sila ng Iyong banal na pangitain."

Verse 10

सूत उवाच । ततो वाणी समुत्पन्ना गंगाया व्योममंडलात् । तच्छृणुध्वमृषिश्रेष्ठा गंगावचनमुत्तमम्

Sinabi ni Sūta: Pagkatapos, mula sa Gaṅgā sa bilog ng langit, isang tinig ang bumangon. O pinakamahusay sa mga pantas, pakinggan ang mahusay na pananalitang iyon na binigkas ni Gaṅgā.

Verse 11

एते दुष्टतमाश्चैव कृतघ्नाः स्वामिद्रोहिणः । जाल्माः पाखंडिनश्चैव द्रष्टुं वर्ज्याश्च सर्वदा

Ang mga ganyang tao ay tunay na pinakamasama—walang utang-na-loob, taksil sa sariling panginoon, hamak at mapanlinlang, at mga mapagkunwaring erehe; dapat silang iwasan sa lahat ng oras, maging ang pakikihalubilo o pagtanaw man lamang ay dapat talikdan.

Verse 12

गौतम उवाच । मातश्च श्रूयतामेतन्महता गिर एव च । तस्मात्त्वया च कर्त्तव्यं सत्यं च भगवद्वचः

Sinabi ni Gautama: “O Ina, pakinggan mo rin ito—binibigkas ko nang may dakilang kaseryosohan. Kaya dapat kang kumilos ayon dito, at ituring na tunay ang salita ng Panginoon.”

Verse 13

अपकारिषु यो लोक उपकारं करोति वै । तेन पूतो भवाम्यत्र भगवद्वचनं त्विदम्

Sinumang, kahit kabilang sa mga napinsala ng iba, ay tunay na gumagawa ng kabutihan at tumutulong bilang ganti—sa mismong kagandahang-loob na iyon siya’y nalilinis dito rin. Ito nga ang salita ng Panginoon.

Verse 14

सूत उवाच । इति श्रुत्वा मुनेर्वाक्यं गौतमस्य महात्मनः । पुनर्वाणी समुत्पन्ना गंगाया व्योममंडलात्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ng dakilang kaluluwang muni na si Gautama, muling may tinig na sumibol mula sa makalangit na kalawakan ng Diyosaṅ Gaṅgā.

Verse 15

कथ्यते हि त्वया सत्यं गौतमर्षे शिवं वचः । तथापि संग्रहार्थ च प्रायश्चितं चरंतु वै

O pantas na Gautama, ang iyong sinabi ay tunay na totoo at kaayon ng banal na salita ni Śiva. Gayunman, alang-alang sa kaayusan at bilang gabay na halimbawa, nawa’y tiyak nilang isagawa ang itinakdang prāyaścitta, ang pag-alis-sala.

Verse 16

शतमेकोत्तरं चात्र कार्य्यं प्रक्रमणं गिरेः । भवच्छासनतस्त्वेतैस्त्वदधीनैर्विशेषतः

"Dito, ang pag-ikot sa bundok ay dapat isagawa nang isang daan at isang beses. At ito, lalo na, ay dapat isagawa ng mga nasa ilalim ng iyong awtoridad, alinsunod sa iyong utos."

Verse 17

ततश्चैवाधिकारश्च जायते दुष्टकारिणाम् । मद्दर्शने विशेषेण सत्यमुक्तं मया मुने

"Pagkatapos niyon, maging ang mga gumagawa ng masasamang gawa ay magkakaroon ng karapatan (sa paglilinis at tamang pag-uugali). Lalo na sa pamamagitan ng pangitain sa Akin, ito ang tunay na ipinahayag Ko, O pantas."

Verse 18

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्याश्चक्रुर्वै ते तथाऽखिलाः । संप्रार्थ्य गौतमं दीनाः क्षंतव्यो नोऽपराधकः

Sinabi ni Sūta: Sa pagkarinig sa kanyang mga salita, ginawa nilang lahat ang eksaktong itinuro. Pagkatapos, sa pagpapakumbaba, marubdob silang nakiusap kay Gautama, na sinasabi, "Patawarin niyo po kami—kami ay nakagawa ng isang pagkakasala."

Verse 19

एवं कृते तदा तेन गौतमेन तदाज्ञया । कुशावर्तं नाम चक्रे गङ्गाद्वारादधोगतम्

Nang magawa na ito, si Gautama—na kumikilos alinsunod sa utos na iyon—ay bumuo ng isang sagradong agos ng whirlpool na tinatawag na Kuśāvarta, na dumadaloy pababa mula sa Gaṅgādvāra (Haridvāra).

Verse 20

ततः प्रादुरभूत्तत्र सा तस्य प्रीतये पुनः । कुशावर्तं च विख्यातं तीर्थमासीत्तदुत्तमम्

Pagkaraan, muli siyang nagpakita roon upang bigyang-lugod Siya. Ang dakilang banal na tawiran na iyon ay sumikat sa pangalang Kuśāvarta Tīrtha.

Verse 21

तत्र स्नातो नरो यस्तु मोक्षाय परिकल्पते । त्यक्त्वा सर्वानघान्सद्यो विज्ञानं प्राप्य दुर्लभम्

Ngunit sinumang maligo roon at ialay ang sarili para sa mokṣa, agad na itinatakwil ang lahat ng kasalanan at nakakamit ang bihirang vijñāna—ang espirituwal na pagkaunawa na humahantong sa paglaya.

Verse 22

गौतमो ऋषयश्चान्ये मिलिताश्च परस्परम् । लज्जितास्ते तदा ये च कृतघ्ना ह्यभवन्पुरा

Pagkaraan, nagtipon si Gautama at ang iba pang mga ṛṣi sa isa’t isa. Yaong mga dating walang utang-na-loob ay napahiya noon.

Verse 23

ऋषय ऊचुः । अस्माभिरन्यथा सूत श्रुतं तद्वर्णयामहे । गौतमस्तान्द्विजान् क्रुद्धश्शशापेति प्रबुध्यताम्

Sinabi ng mga ṛṣi: “O Sūta, iba ang aming narinig na salaysay; kaya isasalaysay namin ito ayon doon. Unawain nang malinaw: si Gautama, sa galit, ay nagbitiw ng sumpa sa mga dvija, yaong mga ‘dalawang ulit isinilang’.”

Verse 24

सूत उवाच । द्विजास्तदपि सत्यं वै कल्पभेदसमाश्रयात् । वर्णयामि विशेषेण तां कथामपि सुव्रता

Sinabi ni Sūta: “O mga dvija, totoo rin iyon, sapagkat nakasalalay sa pagkakaiba-iba ng mga kalpa. Kaya, O kayong may marangal na panata, ilalarawan ko rin ang salaysay na iyon nang malinaw at may paghimay.”

Verse 25

गौतमोपि ऋषीन्दृष्ट्वा तदा दुर्भिक्षपीडितान् । तपश्चकार सुमहद्वरुणस्य महात्मनः

Nang makita ni Gautama ang mga rishi na pinahihirapan ng taggutom, siya man ay nagsagawa ng napakadakilang tapasya, inialay kay Varuṇa na dakila ang loob, upang humingi ng ginhawa at maibalik ang dharma.

Verse 26

अक्षय्यं कल्पयामास जलं वरुणदां यया । ततो व्रीहीन्यवांश्चैव वापयामास भूरिशः

Sa bisa ng gayong debosyon, ginawa niyang di nauubos ang tubig na ipinagkaloob ni Varuṇa. Pagkaraan, ang mapagbigay na Panginoon ay nagpagawa ring maghasik ng palay at sebada.

Verse 27

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां त्र्यंबकेश्वरज्योतिर्लिंग माहात्म्यवर्णनं नाम सप्तविंशोध्यायः

Kaya nito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikaapat na bahagi, ang Koṭirudra-saṃhitā, nagtatapos ang ikadalawampu’t pitong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Tryambakeśvara Jyotirliṅga.”

Verse 28

कदाचित्तत्स्त्रियो दुष्टा जलार्थमपमानिताः । ऊचु पतिभ्यस्ताः क्रुद्धा गौतमेर्ष्याकरं वचः

Minsan, ang masasamang babaeng iyon—nainsulto habang humihingi ng tubig—ay nagalit at nagsabi sa kanilang mga asawa ng mga salitang nagpasiklab ng inggit laban kay Gautama.

Verse 29

ततस्ते भिन्नमतयो गां कृत्वा कृत्रिमां द्विजाः । तद्धान्यभक्षणासक्तां चक्रुस्तां कुटिलाशयाः

Pagkatapos, ang mga dwija—magkakaiba ang isip at baluktot ang loob—ay lumikha ng isang huwad na baka at ginawa nila itong sabik na kainin ang butil na iyon.

Verse 30

स्वधान्यभक्षणासक्तां गां दृष्ट्वा गौतमस्तदा । तृणेन ताडयामास शनैस्तां संनिवारयन्

Noon, nang makita ni Gautama ang baka na sabik kainin ang sarili niyang butil, marahan niya itong tinapik ng isang talim ng damo, dahan-dahang sinusubukang pigilan.

Verse 31

तृणसंस्पर्शमात्रेण सा भूमौ पतिता च गौः । मृता ह्यभूत्क्षणं विप्रा भाविकर्मवशात्तदा

Sa simpleng dampi lamang ng talim ng damo, bumagsak sa lupa ang bakang iyon at sa isang kisapmata’y namatay—O mga brāhmaṇa—noon, dahil sa puwersa ng karmang nakatakdang magbunga.

Verse 32

गौर्हता गौतमेनेति तदा ते कुटिलाशयाः । एकत्रीभूय तत्रत्यैः सकला ऋषयोऽवदन्

Pagkaraan, ang mga may baluktot na loob ay sumigaw: “Pinatay ni Gautama ang baka!” Nagtipon sila; at ang lahat ng mga ṛṣi na naroon ay nagsalita (sa paratang).

Verse 33

ततस्स गौतमो भीतो गौर्हतेति बभूव ह । चकार विस्मयं नार्यहल्याशिष्यैश्शिवानुगः

Pagkaraan nito, natakot si Gautama, iniisip, “Isang baka ang napatay!” At ang deboto ni Śiva—na naturuan ng ginang na si Ahalyā—ay napuno ng pagkamangha.

Verse 34

ततस्स गौतमो ज्ञात्वा तां गां क्रोधसमाकुलः । शशाप तानृषीन् सर्वान् गौतमो मुनिसत्तमः

Pagkaraan nito, nang maunawaan ni Gautama ang tungkol sa bakang iyon, siya’y napuno ng galit; si Gautama, ang pinakadakila sa mga rishi, ay nagbitiw ng sumpa sa lahat ng mga rishi na iyon.

Verse 35

गौतम उवाच । यूयं सर्वे दुरात्मानो दुःखदा मे विशेषतः । शिवभक्तस्य सततं स्युर्वेदविमुखास्सदा

Sinabi ni Gautama: “Kayong lahat ay may masamang kalooban at nagdudulot sa akin ng pagdurusa—lalo na. Sa isang deboto ni Śiva, kayo’y laging tumatalikod sa Veda, sa lahat ng panahon.”

Verse 36

अद्यप्रभृति वेदोक्ते सत्कर्मणि विशेषतः । मा भूयाद्भवतां श्रद्धा शैवमार्गे विमुक्तिदे

Mula sa araw na ito, nawa’y huwag manatiling nakapako—lalo na—ang inyong pananampalataya sa mga matuwid na gawaing iniutos ng Veda lamang. Nawa’y sumibol ang inyong debosyon sa landas na Śaiva, ang nagbibigay ng kalayaan (moksha).

Verse 37

अद्यप्रभृति दुर्मार्गे तत्र श्रद्धा भवेत्तु वः । मोक्षमार्गविहीने हि सदा श्रुतिबहिर्मुखे

Mula sa araw na ito, huwag ninyong ipahinga ang inyong pananampalataya sa masamang landas na iyon—landas na walang daan tungo sa moksha at laging tumatalikod sa pahayag ng Veda.

Verse 38

अद्यप्रभृति भालानि मृल्लिप्तानि भवन्तु वः । स्रसध्वं नरके यूयं भालमृल्लेपनाद्द्विजाः

Mula sa araw na ito, pahiran ng luwad ang inyong mga noo. O mga dwija, dahil sa pagpapahid ng luwad sa noo, nawa’y mahulog kayo sa impiyerno.

Verse 39

भवंतो मा भविष्यंतु शिवैक परदैवताः । अन्यदेवसमत्वेन जानंतु शिवमद्वयम्

Huwag nawa kayong manatili na para bang si Śiva lamang ang inyong kinikilalang Kataas-taasang Diyos; sa halip, sa pagkakilala kay Śiva bilang di-dalawang Katotohanan, unawain Siya bilang iisang diwa na pantay na naroroon sa lahat ng mga diyos.

Verse 40

मा भूयाद्भवतां प्रीतिश्शिवपूजादिकर्मणि । शिवनिष्ठेषु भक्तेषु शिवपर्वसु सर्वदा

Nawa’y laging lumago ang inyong debosyon sa mga gawaing tulad ng pagsamba kay Panginoong Śiva—sa lahat ng panahon, kasama ng mga debotong matatag kay Śiva, at sa bawat banal na kapistahan ni Śiva.

Verse 41

अद्य दत्ता मया शापा यावंतो दुःखदायकाः । तावंतस्संतु भवतां संततावपि सर्वदा

“Gaya ng dami ng sumpang ibinigay ko ngayon—bawat isa’y tagapagdala ng dalamhati—gayon din karami nawa ang manatili sa inyo, at sa inyong mga supling din, magpakailanman.”

Verse 42

अशैवास्संतु भवतां पुत्रपौत्रादयो द्विजाः । पुत्रैस्सहैव तिष्ठंतु भवंतो नरके ध्रुवम्

O mga brahmana, nawa'y ang inyong mga anak at apo ay maging hindi sumasamba kay Shiva; at nawa'y kayo mismo, kasama ang inyong mga anak, ay manatili sa impiyerno.

Verse 43

ततो भवंतु चण्डाला दुःखदारिद्र्यपीडिताः । शठा निन्दाकरास्सर्वे तप्तमुद्रांकितास्सदा

Kaya naman, hayaan silang maging mga outcaste (chandala), na pinahihirapan ng pighati at kahirapan—mapanlinlang, mahilig sa paninirang-puri—at laging may mga marka ng pagtatatak.

Verse 44

सूत उवाच । इति शप्त्वा मुनीन् सर्वान् गौतमस्स्वाश्रमं ययौ । शिवभक्तिं चकाराति स बभूव सुपावनः

Sinabi ni Suta: Matapos sumpain ang lahat ng mga pantas, bumalik si Gautama sa kanyang sariling ermita. Doon ay matindi siyang nag-alay ng debosyon (bhakti) sa Panginoong Shiva, at sa debosyong iyon ay naging lubos siyang dalisay at banal.

Verse 45

ततस्तैः खिन्नहृदया ऋषयस्तेखिला द्विजाः । कांच्यां चक्रुर्निवासं हि शैवधर्मबहिष्कृताः

Pagkaraan, ang mga rishi—tunay na ang lahat ng mga dvija—ay nabigatan ang loob; pinalayas mula sa disiplina ng Śaiva Dharma, sila’y nanirahan sa Kāñcī.

Verse 46

तत्पुत्राश्चाभवन्सर्वे शैवधर्मबहिष्कृताः । अग्रे तद्वद्भविष्यंति कलौ बहुजनाः खलाः

At ang lahat ng kanyang mga anak na lalaki ay naging mga nasa labas ng Śaiva Dharma. Sa darating na panahon, sa Kali Yuga rin, marami ang magiging masama sa gayon ding paraan, tumatalikod sa disiplina ng debosyon at wastong asal na itinuro para sa pagsamba kay Panginoong Śiva.

Verse 47

इति प्रोक्तमशेषेण तद्वृत्तं मुनिसत्तमाः । पूर्ववृत्तमपि प्राज्ञाः श्रुतं सर्वैस्तु चादरात्

Kaya nga, O pinakadakilang mga rishi, ang buong salaysay na iyon ay naipahayag nang ganap. At ang naunang salaysay din, O mga marurunong, ay napakinggan ng lahat nang may debosyon at paggalang.

Verse 48

इति वश्च समाख्यातो गौतम्याश्च समुद्भवः । माहात्म्यमुत्तमं चैव सर्वपापहरं परम्

Sa ganito, ipinaliwanag ko sa inyo ang pinagmulan ng Gautamī, kasama ang kanyang kataas-taasang kaluwalhatian—pinakamainam nga, at ang pinakadakilang tagapag-alis ng lahat ng kasalanan.

Verse 49

त्र्यंबकस्य च माहात्म्यं ज्योतिर्लिंगस्य कीर्तितम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

Sa ganito ipinahayag ang banal na kadakilaan ni Tryambaka—ang Jyotirliṅga. Sinumang makarinig nito ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 50

अतः परं प्रवक्ष्यामि वैद्यनाथेश्वरस्य हि । ज्योतिर्लिंगस्य माहात्म्यं श्रूयतां पापहारकम्

Kaya mula ngayon, ipaliliwanag ko ang kaluwalhatian ni Vaidyanātheśvara—ang Jyotirliṅga. Makinig kayo, sapagkat ito’y tagapag-alis ng kasalanan.