Gautama–Ahalyā-Upākhyāna: Durbhikṣa, Tapas, and Varuṇa’s Boon (गौतमाहल्योपाख्यानम्)

Verse 1

सूत उवाच । श्रूयतामृषयः श्रेष्ठाः कथां पापप्रणाशिनीम् । कथयामि यथा व्यासात्सद्गुरोश्च श्रुता मया

Sinabi ni Sūta: “Makinig kayo, O pinakadakilang mga rishi, sa salaysay na pumupuksa sa kasalanan. Isasalaysay ko ito nang wasto ayon sa aking narinig mula kay Vyāsa at mula sa aking tunay na Guru.”

Verse 2

पुरा ऋषिवरश्चासीद्गौतमो नाम विश्रुतः । अहल्या नाम तस्यासीत्पत्नी परमधार्मिकी

Noong unang panahon ay may isang dakilang rishi na bantog sa pangalang Gautama. Ang kanyang asawa ay si Ahalyā—lubhang matuwid at ganap na tapat sa dharma.

Verse 3

दक्षिणस्यां दिशि हि यो गिरिर्ब्रह्मेति संज्ञकः । तत्र तेन तपस्तप्तं वर्षाणाम युतं तथा

Tunay nga, sa dakong timog ay may bundok na tinatawag na “Brahma.” Doon, isinagawa niya ang mahigpit na tapas (pagpapakasakit-ascetiko) sa loob ng sampung libong taon, ayon sa salaysay.

Verse 4

कदाचिच्च ह्यनावृष्टिरभवत्तत्र सुव्रताः । वर्षाणां च शतं रौद्री लोका दुःखमुपागताः

Noong minsan, O kayong may mararangal na panata, sumiklab doon ang isang kakila-kilabot na tagtuyot; at sa loob ng ganap na isang daang taon, ang mga daigdig ay nalugmok sa pagdurusa.

Verse 5

आर्द्रं च पल्लवं न स्म दृश्यते पृथिवीतले । कुतो जलं विदृश्येत जीवानां प्राणधारकम्

Sa ibabaw ng lupa, ni isang mamasa-masang murang usbong ay hindi man lamang makita. Kung gayon, paano pa masusumpungan ang tubig—ang tagapagtaguyod ng hininga ng buhay ng mga nilalang?

Verse 6

गौतमोऽपि स्वयं तत्र वरुणार्थे तपश्शुभम् । चकार चैव षण्मासं प्राणायामपरायणः

Doon, si Gautama mismo ay nagsagawa ng mapalad na pag-aayuno at pagtitika alang-alang kay Varuṇa; at sa loob ng anim na buwan, siya’y lubos na nakatuon sa pagsasanay ng prāṇāyāma, ang banal na disiplina ng hininga.

Verse 7

तां दृष्ट्वा चर्षयो विप्राः प्राणायामपरायणाः । ध्यानेन च तदा केचित्कालं निन्युस्सुदारुणम्

Nang makita ang nakapanghihilakbot na pagpapakita, ang mga rishi-brahmana na nakatuon sa disiplina ng prāṇāyāma, at ang ilan na nakalubog sa malalim na dhyāna, ay pinalampas ang lubhang mabagsik na panahon sa matatag na pagkalubog sa yoga—inihihimpil ang isip kay Śiva.

Verse 9

ततश्च वरुणस्तस्मै वरं दातुं समागताः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि ददामि च वचोऽब्रवीत्

Pagkatapos, dumating si Varuṇa sa kanya upang magbigay ng biyaya at nagsabi: “Ako’y nalugod. Sabihin mo ang biyayang ninanais mo; ipagkakaloob ko,” wika niya.

Verse 10

ततश्च गौतमस्तं वै वृष्टिं च प्रार्थयत्तदा । ततस्स वरुणस्तं वै प्रत्युवाच मुनिं द्विजाः

Pagkaraan, nanalangin si Gautama sa Kanya upang magpaulan. Noon din, sumagot si Varuṇa sa pantas na iyon—O mga dalawang-ulit na isinilang—bilang tugon sa kanyang pakiusap.

Verse 11

वरुण उवाच । देवाज्ञां च समुल्लंघ्य कथं कुर्यामहं च ताम् । अन्यत्प्रार्थय सुज्ञोऽसि यदहं करवाणि ते

Wika ni Varuṇa: “Paano ko magagawa iyon kung lalampas ako sa utos ng mga deva? Humiling ka ng iba. Marunong ka—sabihin mo kung ano ang dapat kong gawin para sa iyo.”

Verse 12

सूत उवाच । इत्येतद्वचनं तस्य वरुणस्य महात्मनः । परोपकारी तच्छुत्वा गोतमो वाक्यमब्रवीत

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salitang iyon ng dakilang-loob na si Varuṇa, si Gautama, ang mapagkawanggawang pantas na laging para sa kapakanan ng iba, ay nagsalita bilang tugon.

Verse 13

गौतम उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । यदहं प्रार्थयाम्यद्य कर्तव्यं हि त्वया तथा

Wika ni Gautama: “O Panginoon ng mga diyos, kung Ikaw ay nalulugod—at kung ipagkakaloob Mo sa akin ang isang biyaya—kung gayon, ang anumang idinadalangin ko ngayon, iyon nga ang gawin Mo ayon dito.”

Verse 14

यतस्त्वं जलराशीशस्तस्माद्देयं जलं मम । अक्षयं सर्वदेवेश दिव्यं नित्यफलप्रदम्

Sapagkat Ikaw ang Panginoon ng karagatan at ng mga kalipunan ng tubig, kaya inihahandog ko sa Iyo ang tubig na ito. O Panginoon ng lahat ng mga diyos, nawa’y ang banal na handog na ito ay maging di-mauubos at magbigay ng bungang walang kupas at walang hanggan.

Verse 15

सूत उवाच । इति संप्रार्थितस्तेन वरुणो गौतमेन वै । उवाच वचनं तस्मै गर्तश्च क्रियतां त्वया

Wika ni Sūta: Nang taimtim na nakiusap si Gautama, nagsalita si Varuṇa sa kanya: “Kaya nga, magpagawa ka ng isang hukay (garta).”

Verse 16

इत्युक्ते च कृतस्तेन गर्त्तो हस्तप्रमाणतः । जलेन पूरितस्तेन दिव्येन वरुणेन सः

Nang masabi iyon, naghukay siya ng isang hukay na kasinlaki ng isang dangkal ng kamay. Pagkaraan, pinuno niya iyon ng banal na tubig na pinagpala ni Varuṇa.

Verse 17

अथोवाच मुनिं देवो वरुणो हि जलाधिपः । गौतमं मुनिशार्दूलं परोपकृतिशालिनम्

Pagkaraan, si Varuṇa, ang banal na Panginoon ng mga tubig, ay nagsalita sa pantas na si Gautama—pinakamataas sa mga rishi, tigre sa mga muni—na sagana sa kabutihang naglilingkod sa kapakanan ng iba.

Verse 18

वरुण उवाच । अक्षय्यं च जलं तेऽस्तु तीर्थभूतं महामुने । तव नाम्ना च विख्यातं क्षितावेतद्भविष्यति

Wika ni Varuṇa: “O dakilang muni, nawa’y ang tubig na ito ay maging di-mauubos at maging isang tīrtha, banal na tawiran. Sa daigdig, ang pook na ito’y sasikat ayon sa iyong sariling pangalan.”

Verse 19

अत्र दत्तं हुतं तप्तं सुराणां यजनं कृतम् । पितॄणां च कृतं श्राद्धं सर्वमेवाक्षयं भवेत्

Dito, anumang ibinigay na kawanggawa, anumang inihandog sa banal na apoy, o anumang pag-aayuno at pagninilay (tapas) na isinagawa; anumang yajña para sa mga deva; at anumang śrāddha para sa mga ninuno—lahat ng iyon ay nagiging akṣaya, di-naluluma ang kabanalan at gantimpala.

Verse 20

सूत उवाच । इत्युक्तांतर्द्दधे देवस्स्तुतस्तेन महर्षिणा । गौतमोऽपि सुखं प्राप कृत्वान्योपकृतिं मुनिः

Wika ni Sūta: Pagkasabi nito, ang Deva—na pinuri ng dakilang rishi—ay naglaho sa paningin. At si muni Gautama ay nakamtan ang ligaya, sapagkat nakagawa siya ng kabutihang nakatulong sa kapwa.

Verse 21

मद्दत्तो ह्याश्रयः पुंसां महत्त्वायोपजायते । महांतस्तत्स्वरूपं च पश्यंति नेतरेऽशुभाः

Tunay nga, ang kanlungang ipinagkakaloob Ko sa mga tao ay nagbubunga ng tunay na kadakilaan. Nakikita ng mga dakilang-loob ang mismong likas na diwa nito, ngunit hindi ito nakikita ng mga may maruming pagkatao.

Verse 22

यादृङ्नरं च सेवेत तादृशं फलमश्नुते । महतस्सेवयोच्च त्वं क्षुद्रस्य क्षुद्रतां तथा

Kung sino ang pinaglilingkuran ng tao, gayon din ang bungang kanyang tatamuhin. Sa paglilingkod sa dakila, umaangat sa kadakilaan; sa paglilingkod sa hamak, nagiging hamak din.

Verse 23

सिंहस्य मंदिरे सेवा मुक्ताफलकरी मता । शृगालमंदिरे सेवा त्वस्थिलाभकरी स्मृता

Ang paglilingkod sa tahanan ng leon ay itinuturing na nagbubunga ng perlas; ngunit ang paglilingkod sa tahanan ng asong-gubat (jackal) ay naaalalang nagdudulot lamang ng pakinabang na mga buto.

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसं हितायां त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्ये गौतमप्रभाववर्णनं नाम चतुर्विशोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikaapat na Saṃhitā (Koṭirudra), sa bahaging pumupuri sa Kaluwalhatian ni Tryambakeśvara—nagtatapos ang ika-24 na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng espirituwal na kapangyarihan at kadakilaan ni Gautama.”

Verse 25

वृक्षाश्च हाटकं चैव चंदनं चेक्षुकस्तथा । एते भुवि परार्थे च दक्षा एवं न केचन

“Mga punò, ginto, sandalwood, at tubo—ang mga ito sa daigdig ay tunay na nakapaglilingkod sa kapakanan ng iba; ngunit ang mga taong may kakayahang mamuhay sa diwa ng walang-sariling layon ay bihirang-bihira.”

Verse 26

दयालुरमदस्पर्श उपकारी जितेन्द्रियः । एतैश्च पुण्यस्तम्भैस्तु चतुर्भिर्धार्य्यते मही

Maawain, di nadadapuan ng pagkalango at pagmamataas, mapagkalinga sa kapwa, at may pagpipigil-sa-sarili—sa apat na haliging ito ng kabutihan tunay na naitataguyod ang daigdig.

Verse 27

ततश्च गौतमस्तत्र जलं प्राप्य सुदुर्लभम् । नित्यनैमित्तिकं कर्म चकार विधिवत्तदा

Pagkaraan, si Gautama, nang makamtan doon ang tubig na napakahirap matagpuan, ay nagsagawa noon nang wasto ng mga ritwal na pang-araw-araw at yaong isinasagawa sa takdang pagkakataon, ayon sa itinakdang paraan.

Verse 28

ततो व्रीहीन्यवांश्चैव नीवारानप्यनेकधा । वापयामास तत्रैव हवनार्थं मुनीश्वरः

Pagkaraan, ipinahasim ng dakilang muni na maghasik doon mismo ng bigas, sebada, at sari-saring ligaw na butil (nīvāra), upang magamit sa banal na homa, ang handog sa apoy.

Verse 29

धान्यानि विविधानीह वृक्षाश्च विविधास्तथा । पुष्पाणि च फलान्येव ह्यासंस्तत्रायनेकशः

Sa banal na pook na yaon ay may sari-saring butil at iba’t ibang punongkahoy; gayundin, sagana ang mga bulaklak at mga bunga, sa lahat ng dako, di mabilang ang anyo.

Verse 30

तच्छुत्वा ऋषयश्चान्ये तत्राया तास्सहस्रशः । पशवः पक्षिणश्चान्ये जीवाश्च बहवोऽगमन्

Nang marinig iyon, maraming iba pang rishi ang dumating doon nang libu-libo. Dumating din ang mga hayop, mga ibon, at marami pang ibang nilalang na may buhay.

Verse 31

तद्वनं सुन्दरं ह्यासीत्पृथिव्यां मंडले परम् । तदक्षयकरायोगादनावृष्टिर्न दुःखदा

Ang gubat na iyon ay tunay na napakaganda, pinakadakila sa ibabaw ng daigdig. At dahil taglay nito ang di-nauubos na kapangyarihang nagbibigay-kasaganaan, kahit ang kawalan ng ulan ay hindi naging sanhi ng pagdurusa roon.

Verse 32

ऋषयोऽपि वने तत्र शुभकर्मपरायणाः । वासं चक्रुरनेके च शिष्यभार्य्यासुतान्विताः

Doon sa gubat na iyon, ang mga rishi rin—nakatuon sa mapalad na mga ritwal at disiplina—ay nagtatag ng tahanan; at marami sa kanila ang namuhay roon kasama ang mga alagad, mga asawa, at mga anak na lalaki.

Verse 33

धान्या नि वापयामासुः कालक्रमणहेतवे । आनंदस्तद्वने ह्यासीत्प्रभावाद्गौतमस्य च

Naghahasik sila roon ng mga butil upang maging tanda ng pag-ikot ng panahon. Sa gubat na iyon, tunay na may kagalakan—dahil din sa kapangyarihang espirituwal ni rishi Gautama.