Rig Veda 9.86.3: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 3

Sukta 9.86

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अत्यो न हियानो अभि वाजमर्ष स्वर्वित्कोशं दिवो अद्रिमातरम् । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्यये सोमः पुनान इन्द्रियाय धायसे ॥

Transliteration

átyo na hiyānó abhí vā́jam arṣa svàr-vit kóśaṃ divó ádri-mātaram | vṛ́ṣā pavítre ádhi sā́no avyáye sómaḥ punāná indríyāya dhā́yase ||

Translation

Like a steed driven forward, rush toward the plenitude of force; O finder of the Sun-world, enter the heavenly vessel born of the pressing-stone. A Bull, on the summit of the imperishable filter, Soma is purified for the holding of Indra-power in us.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अत्यः: the racer/steed (Soma as a swift one)
• अत्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक) < √अत्/अत्य् (गत्यर्थ; ‘अत्य’ ‘steed, racer’)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• हि॒यानः: speeding, impelled, rushing
• हि॒यानः: कर्तृ (अत्यः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: √हि (गत्यर्थ) → हियान (कृदन्त, शानच्)

• अ॒भि: towards, against, upon
• अ॒भि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• वाजम्: prize; strength; (victory-)booty
• वाजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• अर्ष: rush/stream!
• अर्ष: —
• Type: Verb
• Root: √ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थ ‘to rush, flow’)

• स्व॒र्वित्: winning heaven; heaven-finding
• स्व॒र्वित्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर् + √विद् (ज्ञाने) → स्वर्विद् (प्रातिपदिक)

• कोशम्: the vessel, cask, container
• कोशम्: कर्म (अर्ष इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (कोशम्/मातरम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक ‘द्यौ/दिव्’)

• अद्रिमातरम्: having the stone as mother; stone-born (pressed by the stone)
• अद्रिमातरम्: कर्म (कोशम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
• Type: Noun
• Root: अद्रि + मातृ (समासः: अद्रि-मातर्)

• वृषा: the bull (vigorous one)
• वृषा: कर्तृ (सोमः)
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• पवित्रे: in/onto the filter (sieve)
• पवित्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• सानो: on the ridge/surface (of the filter)
• सानो: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सानु (प्रातिपदिक)

• अव्यये: unfailing, imperishable
• अव्यये: अधिकरण (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• पुनानः: purifying himself, being purified
• पुनानः: कर्तृ (सोमः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: √पू (पवने/शोधने ‘to purify’) → पुनान (कृदन्त, शानच्)

• इन्द्रियाय: for Indra’s power/for vigor
• इन्द्रियाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)

• धायसे: for sustenance/strength
• धायसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: धायस् (प्रातिपदिक; ‘support, nourishment, vigor’)