Rig Veda 9.86.10: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 10

Sukta 9.86

Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

ज्योतिर्यज्ञस्य पवते मधु प्रियं पिता देवानां जनिता विभूवसुः । दधाति रत्नं स्वधयोरपीच्यं मदिन्तमो मत्सर इन्द्रियो रसः ॥

Transliteration

jyótir yajñásya pavate mádhu priyáṃ pitā́ devā́nāṃ janitā́ vibhū́vasuḥ | dádhāti rátnaṃ svadháyor apī́cyaṃ madíntamo matsará indríyo rásaḥ ||

Translation

The light of the sacrifice flows—honey-delight, beloved; father and begetter of the gods, rich in wide shining. He places the precious jewel hidden in the two self-laws: most intoxicating, the rapturous, Indra-strengthening essence of taste—delight that empowers the will to conquer darkness.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक) < √द्युत् (दीप्तौ)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदान)

• पवते: purifies/flows (as purified)
• पवते: —
• Type: Verb
• Root: √पू (पवने/शोधने)

• मधु: sweetness; honey
• मधु: Karma
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear, beloved
• प्रियम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• पिता: father
• पिता: Kartā
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) < √दिव् (दीप्तौ)

• जनिता: begetter, producer
• जनिता: Kartā
• Type: Noun
• Root: जनितृ (प्रातिपदिक) < √जन् (जनने)

• विभूवसुः: richly radiant/abounding in wealth (epithet)
• विभूवसुः: Kartā
• Type: Adjective (epithet)
• Root: विभूवसु (प्रातिपदिक) = वि- + भूवसु (बहुवसु/प्रभूतवसु), (सोमस्य विशेषणम्)

• दधाति: places, bestows
• दधाति: —
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• रत्नम्: treasure, precious gift
• रत्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• स्वधयोः: of/within the स्वधाः (own powers/ritual potencies)
• स्वधयोः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• अपिच्यम्: hidden, inward, precious/secret
• अपिच्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अपिच्य (प्रातिपदिक) < अपि + √चि (चयने) / ‘अपिच्य’ = ‘गूढ/अन्तर्निहित/अन्तःस्थ’ (वेदिक विशेषण)

• मदितमः: most exhilarating, most intoxicating
• मदितमः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मदितम (प्रातिपदिक) < √मद् (हर्षे/मदे) + तमप्

• मत्सरः: rapture; exhilaration (stirring impulse)
• मत्सरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मत्सर (प्रातिपदिक) < √मद्/√मत्स् (उन्मादे/स्पर्धायाम्; वेदिक)

• इन्द्रियः: Indra-like; belonging to Indra; powerful
• इन्द्रियः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक) < इन्द्र

• रसः: sap, juice; essence
• रसः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)