Rig Veda 9.64.3 — Mandala 9, Sukta 64, Mantra 3

Sukta 9.64

Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition.

Devata: Soma/Indu Pavamāna.

Chandas: Likely Triṣṭubh (needs verification).

Samhita Patha (Devanagari)

अश्वो न चक्रदो वृषा सं गा इन्दो समर्वतः । वि नो राये दुरो वृधि ॥

Transliteration

aśvó na cakrado vṛ́ṣā sáṃ gā́ indo sáṃ árvataḥ | ví no rāyé dúro vṛdhi ||

Translation

Like a steed that neighs in power, O Bull Indu, gather together the rays (cows of light) and the energies that bear us onward. Open wide for us the doors of plenitude of being.

Word by Word

• अश्वः: horse (as a simile for Soma)
• अश्वः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• चक्रदः: neighing, crying out
• चक्रदः: कर्तृ (अश्वः का विशेषण)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: चक्रद (प्रातिपदिक; √चक्रद्/चक्रन्द् ‘to neigh/cry out’ से व्युत्पन्न, वैदिक)

• वृषा: bull; vigorous one
• वृषा: कर्तृ (अश्वः/इन्दुः का विशेषण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• गाः: cows (i.e., rays/streams; also wealth)
• गाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• इन्दो: O Indu (Soma)
• इन्दो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• अर्वतः: of the steed / of the racer
• अर्वतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अर्वत् (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth, widely
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• नः: for us; our
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us/our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• राये: for wealth
• राये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक)

• दुरः: doors, gates
• दुरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुर्/द्वार (प्रातिपदिक; वैदिक रूप दुरः ‘doors’)

• वृधि: open/widen; make (them) grow (for us)
• वृधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने)