युद्धकाण्डे द्विनवतितमः सर्गः
Indrajit’s Fall, Rama’s Embrace, and Sushena’s Battlefield Healing
कृतंपरमकळ्याणंकर्मदुष्करकर्मणा ।अद्यमन्येहतेपुत्रेरावणंनिहतंयुधि ।।।।
kṛtaṃ paramakalyāṇaṃ karma duṣkarakarmaṇā |
adya manye hate putre rāvaṇaṃ nihataṃ yudhi ||
“Ikaw, tagagawa ng mga gawang mahirap para sa iba, ay nakaganap ng isang sukdulang mapalad na gawa. Ngayon, sa pagkapaslang sa kanyang anak, wari ko’y si Rāvaṇa man ay para na ring napatay sa digmaan.”
Lakshmana, a bull among men, body tormented by arrows, immersed in pain, breathing heavily. Rama stroking him, restoring his confidence, quickly spoke as follows.
Dharma includes truthful recognition of righteous effort: Rāma openly credits Lakṣmaṇa’s difficult, beneficial action and frames it as decisive against adharma.
Rāma speaks to the wounded Lakṣmaṇa after Indrajit’s death, praising him and asserting that Rāvaṇa’s downfall is now inevitable.
Lakṣmaṇa’s extraordinary capability in duty (duṣkara-karma), and Rāma’s fairness and gratitude in acknowledging it.