Sarga 87

Verse 1

एवमुक्त्वातुसौमित्रिंजातहर्षोविभीषणः ।धनुष्पाणिंनमादायत्वरमाणोजगामसः ।।6.87.1।।

Pagkasabi nito kay Saumitrī, si Vibhīṣaṇa—napuspos ng masiglang paninindigan—ay nagmadaling umalis, isinama siya, habang si Lakṣmaṇa’y nakahanda, tangan ang pana.

Verse 2

अविदूरंततोगत्वाप्रविश्यतुमहद्वनम् ।दर्शमामासतत्कर्मलक्ष्मणातविभीषणः ।।6.87.2।।

Pagkaraang lumakad nang di-kalayuan at pumasok sa dakilang gubat, ipinakita ni Vibhīṣaṇa kay Lakṣmaṇa ang gawaing nararapat gawin.

Verse 3

नीलजीमूतसङ्काशंन्यग्रोधंभीमदर्शनम् ।तेजस्वीरावणभ्रातालक्ष्मणायन्यवेदयत् ।।6.87.3।।

Ang maningning na kapatid ni Rāvaṇa, si Vibhīṣaṇa, ay itinuro kay Lakṣmaṇa ang isang nakapanghihilakbot na punong balete, maitim na gaya ng kumpol ng ulap-ulan.

Verse 4

इहोपहारंभूतानांबलवान्रावणात्मजः ।उपहृत्यततःपश्चात्सङ्ग्राममभिवर्तते ।।6.87.4।।

Dito, ang makapangyarihang anak ni Rāvaṇa ay nag-aalay muna ng handog sa mga nilalang/espiritu; at pagkaraan, humaharap siya sa larangan ng digmaan.

Verse 5

अदृश्टस्सर्वभूतानांततोभवतिराक्षसः ।निहन्तिसमरेशत्रून् बध्नाति च शरोत्तमैः ।।6.87.5।।

Pagkaraan, ang rākṣasa ay nagiging di-nakikita ng lahat ng nilalang; sa labanan ay pinapatay niya ang mga kaaway at iginagapos din sila sa napakahuhusay na palaso.

Verse 6

तमप्रविष्टंन्यग्रोधंबलिनंरावणात्मजम् ।विध्वंसयशरैर्दीप्टै: सरथंसाश्वसारथिम् ।।6.87.6।।

Bago pa siya makapasok sa punong nyagródha, lipulin mo ang makapangyarihang anak ni Rāvaṇa sa nagliliyab na mga palaso—kasama ang kanyang karuwahe, mga kabayo, at ang tagapagmaneho.

Verse 7

तथेत्युक्त्वामहातेजास्सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ।बभूवावस्थितस्तत्रचित्रंविस्फारयन्? धनुः ।।6.87.7।।

“Gayon nga,” wika niya; at ang dakilang ningning na si Saumitrī, kagalakan ng mga kaalyado, ay tumindig na matatag doon, pinapaugong ang kanyang maringal na busog.

Verse 8

स रथेनाग्निवर्णेनबलवान्रावणात्मजः ।इन्द्रजित्कवचीखङ्गीसध्वजःप्रत्यदृश्यत ।।6.87.8।।

Ang anak ni Rāvaṇa na si Indrajit, makapangyarihan sa lakas, ay nasilayan—nakatindig sa karwaheng nagliliwanag na parang apoy, nakasuot ng baluti, may hawak na tabak, at may watawat na nakataas.

Verse 9

तमुवाचमहातेजाःपौलस्त्यमपराजितम् ।समह्वयेत्वांसमरेसम्यग्युद्धंप्रयच्छमे ।।6.87.9।।

Pagkaraan, si Lakṣmaṇa na nagliliwanag sa dakilang sigla ay nagsalita sa di-matatalong supling ng angkan ni Paulastya: “Hinahamon kita sa labanan; ipagkaloob mo sa akin ang isang makatarungan, harapang pakikipagdigma.”

Verse 10

एवमुक्तोमहातेजामनस्वीरावणात्मजः ।अब्रवीत्परुषंवाक्यंतत्रदृष्टवाविभीषणम् ।।6.87.10।।

Nang masabihan nang gayon, ang anak ni Rāvaṇa na puspos ng ningning at matatag ang loob, pagkakita kay Vibhīṣaṇa roon, ay nagsalita sa kanya ng mabagsik na mga salita.

Verse 11

इहत्वंजातसम्वृद्धःसाक्षाद्भ्रातापितुर्मम ।कथंद्रुह्यसिपुत्रस्यपितृव्योममराक्षस ।।6.87.11।।

Dito ka isinilang at lumaki; tunay kang kapatid ng aking ama. Paano ka, O rākṣasa, magkakagalit sa iyong pamangkin—sa akin, na anak niya?

Verse 12

न ज्ञातित्वं न सौहार्धं न जातिस्तवदुर्मते ।प्रमाणं न च सौदर्यं न धर्मोधर्मदूषण ।।6.87.12।।

Ikaw na masamang-isip, dumudungis sa dharma—wala sa iyo ang paggalang sa kamag-anakan, ni pag-ibig, ni katapatan sa angkan; wala kang kinikilalang wastong sukatan, ni bigkis ng pagkakapatiran, ni anumang katuwiran.

Verse 13

शोच्यस्त्वमसिदुर्बुद्धेनिन्दनीयश्चसाधुभिः ।यस्त्वंस्वजनमुत्सृज्यपरभृत्यत्वमागतः ।।6.87.13।।

Kaawa-awa ka, O hangal ang isip, at dapat kang tuligsain ng mga mabubuti; sapagkat tinalikuran mo ang sarili mong mga tao at naparoon upang maglingkod sa iba.

Verse 14

नैतछचिथिलयाबुद्ध्यात्वंवेसतिमहदन्तरम् ।क्व च स्वजनसम्वासःक्व च नीचपराश्रयः ।।6.87.14।।

Sa iyong malambot at nanghihinang paghatol, hindi mo nauunawaan ang malaking pagitan: saan ang pamumuhay kasama ng sariling mga tao, at saan ang mababang pag-asa sa mga tagalabas.

Verse 15

गुणवान्वापरजनःस्वजनोनिर्गुणोऽपिवा ।निर्गुणःस्वजनःश्रेयान् यःपरःपरएवसः ।।6.87.15।।

Kahit ang taga-iba ay may kabutihan at ang sariling kaanak ay salat sa galing, higit pa rin ang sariling kaanak kahit may kapintasan; sapagkat ang sinumang “iba” ay mananatiling iba.

Verse 16

यसस्स्वपक्षंपरित्यज्यपरपक्षंनिषेवते ।स स्वपक्षेक्ष्यंप्राप्तेपश्चास्त्तैरेवहन्यते ।।6.87.16।।

Ang sinumang tumalikod sa sariling panig at kumampi sa panig ng iba—kapag dumating ang kapahamakan sa dati niyang kakampi, sa huli’y siya rin ay pinupuksa ng mismong mga taong pinanigan niya.

Verse 17

निरनुक्रोशताचेयंयादृशीतेनिशाचर ।स्वजनेनत्वयाशक्यंपौरुषंरावणानुज ।।6.87.17।।

O gumagala sa gabi, kapatid ni Rāvaṇa! Ganyan ang iyong ipinakikitang kawalang-awa; ang gayong “kabayanihan” ay nagagawa lamang kapag ibinabaling sa sariling mga tao.

Verse 18

इत्युक्तोभ्रातृपुत्रेणप्रत्युवाचविभीषणः ।अजानन्निवमछचीलंकिंराक्षसविकत्थसे ।।6.87.18।।

Nang masabi ito ng anak ng kanyang kapatid, sumagot si Vibhīṣaṇa: “O Rākṣasa, bakit ka nagyayabang na para bang hindi mo kilala ang aking tunay na pagkatao?”

Verse 19

राक्षसेन्द्रसुतासाधोपारुष्यंत्यजगौरवात् ।कुलेयद्यप्यहंजातोरक्षसांक्रूरकर्मणाम् ।।6.87.19।।गुणोयःप्रथमोनृणंतन्मेशीलमराक्षसम् ।

O masamang anak ng hari ng mga Rākṣasa, iwan mo ang marahas na pananalita alang-alang sa dangal. Bagama’t isinilang ako sa angkan ng mga Rākṣasa na kilala sa malulupit na gawa, pinili ko bilang unang kabutihang pantao ang dharma; kaya’t ang aking asal ay hindi tulad ng sa Rākṣasa.

Verse 20

न रमेदारुणेनाहं न चाधर्मेणवैरमे ।।6.87.20।।भ्रात्राविषशीलोऽपिकथंभ्रातानिरस्यते ।

Hindi ako nalulugod sa kalupitan, ni sa adharmang landas. Kahit ang kapatid ay may pusong mapanlaban, paano maitatakwil ng isang kapatid ang kapatid?

Verse 21

धर्मात्प्रच्युतशीलंहिपुरुषंपापनिश्चयम् ।।6.87.21।।त्यक्त्वासुखमवाप्नोतिहस्तादाशीविषंयथा ।

Tunay, ang taong nalihis sa dharma at matibay ang pasiya sa kasalanan—kapag iniwan, nakakamit ang kaginhawahan, gaya ng pag-iling sa makamandag na ahas mula sa kamay.

Verse 22

परस्वहरणेयुक्तंपरदाराभिमर्शकम् ।।6.87.22।।त्याज्यमाहुर्दुरात्मानंवेश्मप्रज्वलितंयथा ।

Ang taong sanay sa pagnanakaw ng yaman ng iba at sa paglapastangan sa asawa ng iba—ang gayong masamang-loob, wika nila, ay dapat talikdan, gaya ng bahay na nilalamon ng apoy.

Verse 23

परस्वानां च हरणंपरदाराभिमर्शनम् ।।6.87.23।।सुहृदामतिशङ्का च त्रयोदोषाःक्षयावहाः ।

Ang pagnanakaw ng yaman ng iba, ang paglapastangan sa asawa ng iba, at ang labis na pagdududa sa mga kaibigan—ang tatlong kasalanang ito’y nagdadala ng kapahamakan.

Verse 24

महर्षीणांवधोघोरस्सर्वदेवैश्चविग्रहः ।।6.87.24।।अभिमानश्चदोषश्चवैरित्वंप्रतिकूलता ।एतेदोषाममभ्रातुर्जीवितैश्वर्यनाशनाः ।।6.87.25।।गुणान्प्रच्छादयामासुःपर्वतानिवतोयदाः ।

Ang kakila-kilabot na pagpatay sa mga dakilang rishi, ang pakikipag-alitan maging sa lahat ng mga diyos, ang pagmamataas at paghahanap ng mali, ang pagkapoot at pagsalungat—ang mga bisyong ito ang sumira sa buhay at paghahari ng aking kapatid. Tinakpan nila ang kanyang mabubuting katangian, gaya ng mga ulap-ulan na nagkukubli sa mga bundok.

Verse 25

महर्षीणांवधोघोरस्सर्वदेवैश्चविग्रहः ।।6.87.24।।अभिमानश्चदोषश्चवैरित्वंप्रतिकूलता ।एतेदोषाममभ्रातुर्जीवितैश्वर्यनाशनाः ।।6.87.25।।गुणान्प्रच्छादयामासुःपर्वतानिवतोयदाः ।

Pagmamataas, kasalanan, pakikipag-alit, at pagsalungat—ang mga kapintasang ito ang sumisira sa buhay at paghahari ng aking kapatid.

Verse 26

दोषैरेतैःपरित्यक्तोमयाभ्रातापितातव ।।6.87.26।।नेयमस्तिपुरीलङ्का न च त्वं न च तेपिता ।

Dahil sa mga kasalanang ito, itinakwil ko ang iyong ama—na aking kapatid. Hindi mananatili ang lungsod na Laṅkā, ni ikaw, ni ang iyong ama.

Verse 27

अतिमाननी च बालश्चदुर्विनीतश्चराक्षस ।बद्धस्त्वंकालपाशेनब्रूहिमांयद्यदिच्छसि ।।6.87.27।।

O rākṣasa—mapagmataas, musmos, at walang disiplina—nakagapos ka na sa lubid ng Kamatayan. Sabihin mo sa akin ang anumang nais mo.

Verse 28

अद्यतेव्यसनंप्राप्तंकिंमांत्वामिहवक्ष्यसि ।प्रवेष्टुं न त्वयाशक्यंन्यग्रोधंराक्षसाधम ।।6.87.28।।

Ngayon ay dumating na sa iyo ang kapahamakan—ano ang masasabi mo sa akin dito? Hindi mo magagawang makapasok sa punong nyagródha, O pinakamasamang rākṣasa.

Verse 29

धर्षयित्वा च काकुत्स्थं न शक्यंजीवितुंत्वया ।युध्यस्वनरदेवेनलक्ष्मणेनरणेसह ।।6.87.29।।हतस्त्वंदेवताकार्यंकरिष्यसियमक्षये ।

Dahil sinalakay mo ang supling ng Kakutstha, hindi ka na maaaring mabuhay. Makipaglaban ka kay Lakṣmaṇa, ang mala-diyos na prinsipe, sa gitna ng digmaan; kapag ikaw ay napatay, tutuparin mo ang gawain ng mga diyos sa tahanan ni Yama.

Verse 30

Ipakita mo ang natipon mong lakas at ubusin ang bawat sandata at palasong taglay mo; ngunit pagpasok mo sa abot ng mga palaso ni Lakṣmaṇa, hindi ka makaaalis na buhay ngayong araw—ni ikaw man o ang iyong hukbo.