Sarga 86

Verse 1

अथतस्यामवस्थायांलक्ष्मणंरावणानुजः ।परेषामहितंवाक्यमर्थसाधकमब्रवीत् ।।।।

Pagkatapos, sa gayong kalagayan, ang nakababatang kapatid ni Rāvaṇa ay nagsalita kay Lakṣmaṇa ng mga salitang tutupad sa layunin—mga salitang makapipinsala sa kaaway.

Verse 2

यदेतद्राक्षसानीकंमेघश्यामंविलोक्यते ।एतदायोध्यतांशीघ्रंकपिभिपादपायुधैः ।।।।

Pagkakita sa hukbong rākṣasa na maitim na gaya ng ulap, lusubin ito agad—ng mga unggoy, na mga punò ang sandata.

Verse 3

अस्यानीकस्यमहतोभेदनेयतलक्ष्मण ।राक्षसेन्द्रसुतोऽप्यत्रभिन्नेदृश्योभविष्यति ।।।।

“Lakṣmaṇa, kapag nabasag ang napakalaking hanay na ito, maging ang anak ng hari ng mga rākṣasa rito ay malinaw na mahahayag kapag nagkawatak-watak ang pagkakaayos.”

Verse 4

सत्वमिन्द्राशनिप्रख्यैःशरैरवकिरन्परान् ।अभिद्रवाशुयावद्वैनैतत्कर्मसमाप्यते ।।।।

Magmadali ka at salakayin siya agad, buhusan ang kaaway ng mga palasong tulad ng kulog ni Indra, bago niya matapos ang pakana niyang ito.

Verse 5

ज हिवीरदुरात्मानंमायापरमधार्मिकम् ।रावणिंक्रूरकर्माणंसर्वलोकभयावहम् ।।।।

O bayani, patayin mo si Rāvaṇi—masamang-loob, lubos sa daya, walang-dharma, malupit sa gawa, at sindak ng lahat ng daigdig.

Verse 6

विभीषणवच्श्रुत्वालक्ष्मणश्शुभलक्षणः ।ववर्षशरवर्षाणिराक्षसेन्द्रसुतंप्रति ।।।।

Nang marinig ang mga salita ni Vibhīṣaṇa, si Lakṣmaṇa—may mapalad na mga tanda—ay nagpaulan ng mga palaso laban sa anak ng panginoon ng mga rākṣasa.

Verse 7

ऋक्षाःशाखामृगाश्चैवद्रुमद्रिनखयोधिनः ।अभ्यधावन्तसहितास्तदनीकमवस्थितम् ।।।।

Ang mga oso at mga unggoy, magkakasama, ay sumugod sa nakahanay na hukbo, nakikipaglaban gamit ang mga puno, mga bato, at ang kanilang mga kuko bilang sandata.

Verse 8

राक्षसाश्चशितैर्भाणैरसिभिश्शक्तितोमरैः ।उद्यदैससम् वर्तन्तसमरेकपिसैन्यजिघांसवः ।।।।

Ang mga rākṣasa, uhaw sa paglipol sa hukbo ng mga kapi, ay sumugod sa digmaan—nagpapakawala ng matutulis na palaso at humahampas ng mga tabak, sibat, at mga lansang pandigma.

Verse 9

स सम्प्रहारस्तुमुलःसञ्जज्ञेकपिरक्षसाम् ।शब्देनमहतालङ्कांनादयन्वैसमन्ततः ।।।।

At sumiklab ang mabangis at magulong sagupaan ng mga kapi at rākṣasa; sa malakas nitong ugong, umalingawngaw ang Laṅkā sa lahat ng dako.

Verse 10

शस्त्रश्चविविधाकारैश्शितैर्बाणैश्चपादपैः ।उद्यतैर्गिरिशृङ्गैश्चघोरैराकाशमावृतम् ।।।।

Nabalot ang langit ng kakilakilabot na mga sandata—iba’t ibang anyo ng mga armas, matutulis na palaso, mga punong nabunot, at maging mga tuktok ng bundok na iniaangat at inihahagis sa himpapawid.

Verse 11

तेराक्षसावानरेषुविकृताननबाहवः ।निवेशयन्तःशस्त्राणिचक्रुस्तेसुमहद्भयम् ।।।।

Ang mga rākṣasa, pangit ang mukha at mga bisig, ay ibinaon ang kanilang mga sandata sa mga vānara; at sa paglusob na iyon ay naghasik sila ng napakalaking pangamba.

Verse 12

तथैवसकलैर्वृक्षैर्गिरिशृङ्गैश्चवानराः ।अभिजघ्नुजघ्नुश्चसमरेराक्षसर्षभान् ।।।।

Gayon din, ang mga mandirigmang vānara, dala ang buong mga punò at maging mga tuktok ng bundok, ay humampas at nagbagsak sa labanan sa mga rākṣasa na parang mga toro sa tapang.

Verse 13

ऋक्षवानरमुख्यैश्चमहाकायैर्महाबलैः ।रक्षसांयुध्यमानानांमहद्भयमजायत ।।।।

Habang nakikipaglaban ang mga pangunahing pinuno ng mga oso at vānara—malalaking katawan at napakalakas—sumibol ang malaking takot sa mga rākṣasa na nakikipagsagupaan.

Verse 14

स्वमनीकंविषण्णंतुश्रुत्वाशत्रुभिरर्दितम् ।उदतिष्ठतदुर्दर्षः स कर्मण्यननुष्ठिते ।।।।

Nang marinig niyang ang sarili niyang hukbo’y lugmok sa dalamhati, pinahihirapan ng mga kaaway, tumindig ang di-madadaig—bagaman ang sinimulan niyang banal na gawain ay hindi pa natatapos.

Verse 15

वृक्षान्धकारान्निर्गम्यजातक्रोधः स रावणिः ।आरुरोहरथंसज्जंपूर्वयुक्तंसुसंयतम् ।।।।

Lumabas si Rāvaṇi, bagong nag-aalab ang poot, mula sa dilim na parang gubat ng mga puno; at sumakay siya sa handang karwahe—nakayuko na ang mga kabayo at mahigpit ang pagkakatali.

Verse 16

स भीमकार्मुकधरःकालमेघसमप्रभ: ।रक्तास्यनयनोकृद्धोमभौमृत्युरिवान्तकः ।।।।

May tangan siyang kakila-kilabot na busog, kumikislap na maitim na gaya ng ulap-bagyo; mapula ang mukha at mga mata sa galit, at nagningning siyang wari’y si Kamatayan mismo—ang Tagapagwakas.

Verse 17

दृष्टवैवतुरथस्थंतंपर्यवर्तततद्बलम् ।रक्षसांभीमवेगानांलक्ष्मणेनयुयुत्सताम् ।।।।

Pagkakita sa kanya na nakatindig sa karwahe, ang hukbo ng mga rākṣasa—kakila-kilabot ang bilis—ay lumiko at nagsiksik sa paligid ni Lakṣmaṇa, na sabik makipaglaban.

Verse 18

तस्मिन् कालेतुहनूमानुद्यम्यसुदुरासदम् ।धरणीधरसङ्काशोमहावृक्षमरिन्दमः ।।।।स राक्षसानांतत्सैन्यंकालाग्निरिवनिर्दहन् ।चकारबहुभिर्वक्षैर्निःसंज्ञंयुधिवानरः ।।।।

Noon, si Hanūmān—parang bundok ang tindig, manlulupig ng kaaway—ay itinaas ang isang napakalaking punò, mahirap salagin. Sa labanan, sinunog niya ang hukbo ng mga rākṣasa na parang apoy ng pagwawakas ng panahon, at sa maraming punò’y pinabagsak niyang walang malay ang marami.

Verse 19

तस्मिन् कालेतुहनूमानुद्यम्यसुदुरासदम् ।धरणीधरसङ्काशोमहावृक्षमरिन्दमः ।।6.86.18।।स राक्षसानांतत्सैन्यंकालाग्निरिवनिर्दहन् ।चकारबहुभिर्वक्षैर्निःसंज्ञंयुधिवानरः ।।6.86.19।।

Noon, si Hanūmān—parang bundok ang tindig, manlulupig ng kaaway—ay itinaas ang isang napakalaking punò, mahirap salagin. Sa labanan, sinunog niya ang hukbo ng mga rākṣasa na parang apoy ng pagwawakas ng panahon, at sa maraming punò’y pinabagsak niyang walang malay ang marami.

Verse 20

विध्वंसन्तंतरसादृष्टवैवपवनात्मजम् ।राक्षसानांसहस्राणिहनूमन्तमवाकिरन् ।।।।

Nang makita nila ang Anak ng Diyos ng Hangin na mabilis na nagwawasak, libu-libong rākṣasa ang dumagsa at pumalibot kay Hanūmān.

Verse 21

शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।।।

May mga matatalim na trident, may mga tabak sa kamay, at may mga sibat at javelin bilang sandata, ang mga rākṣasa ay sumugod upang makipaglaban.

Verse 22

शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।6.86.21।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।6.86.22।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।6.86.23।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।6.86.24।।

Nakipaglaban din sila gamit ang mga bakal na pamalo at mga gada, mga magagandang sibat, at daan-daang śataghnī, mga sandatang bakal, at mabibigat na maso.

Verse 23

शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।6.86.21।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।6.86.22।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।6.86.23।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।6.86.24।।

Ang mga rākṣasa ay humampas ng nakatatakot na mga palakol at bhindipāla, at pati ng mga kamaong tila vajra at mga sampal na parang kidlat.

Verse 24

शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।6.86.21।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।6.86.22।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।6.86.23।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।6.86.24।।

Lumapit sila mula sa lahat ng panig at hinampas ang bayaning tila bundok; ngunit siya man, sa galit na nag-alab, ay nagdulot ng dakilang paglipol sa kanila.

Verse 25

स ददर्शकपिश्रेष्ठमचलोपममिन्द्रजित् ।सूदमानमसन्त्रस्तममित्रान् पवनात्मजम् ।।।।

Nakita ni Indrajit ang pinakadakila sa mga kapi—si Hanumān, na tila di-matitinag na bundok—na pumupuksa sa mga kaaway nang walang takot.

Verse 26

स सारथिमुवाचेदंयाहियत्रैषवानरः ।क्षयमेवहिनःकुर्याद्राक्षसामुपेक्षितः ।।।।

Sinabi niya sa kanyang sarathi: “Itaboy mo ang karwahe sa kinaroroonan ng vanara. Kapag pinabayaan, tiyak na ihahatid niya sa kapahamakan ang aming mga rākṣasa.”

Verse 27

इत्युक्तस्सारथिस्तेनययौयत्र न मारुतिः ।वहन् परमदुर्धर्षंस्थितमिन्द्रजितंरथे ।।।।

Sa gayong utos, ang sarathi ay nagpatungo sa kinaroroonan ni Maruti, karga sa karwahe si Indrajit—pinakamahirap labanan—na nakatindig sa ibabaw nito.

Verse 28

सोऽभ्युपेत्यशरान्खङ्गान्पट्टसासिपरश्वधान् ।अभ्यवर्षतदुर्धर्षःकपिमूर्थनिराक्षसः ।।।।

Lumapit siya at ang rākṣasa—di madaling salagin—ay nagpaulan ng mga palaso, tabak, sibat, at mga palakol sa ulo ng mandirigmang kapi.

Verse 29

तानिशस्त्राणिघोराणिप्रतिगृह्य स मारुतिः ।रोषेणमहताविष्टोवाक्यंचेदमुवाच ह ।।।।

Dinala ni Hanumān ang mga kakila-kilabot na sandatang yaon; at nang siya’y masaklot ng dakilang poot, ay winika niya ang mga salitang ito.

Verse 30

युध्यस्वयदिशूरोऽसिरावणात्मजदुर्मते ।वायुपुत्रंसमासाद्य न जीवन् प्रतियास्यसि ।।।।

Makipaglaban ka, kung tunay kang bayani, O masamang-isip na anak ni Rāvaṇa; kapag hinarap mo ang anak ng Diyos ng Hangin, hindi ka na makababalik na buhay.

Verse 31

बाहुभ्यांसम्प्रतियुध्यस्वयदिमेद्वन्द्वमाहवे ।वेगंसहस्वदुर्बुद्धेततस्त्वंरक्षसांवरः ।।।।

Kung nais mo ng tunggalian sa digmaan, makipagsagupaan ka sa akin nang kamay sa kamay. Tiisin mo ang aking paglusob, O masamang-isip—saka mo lamang matawag ang iyong sarili na pinakadakila sa mga Rākṣasa.

Verse 32

हनूमन्तंजिघांसन्तंसमुद्यतशरासनम् ।रावणात्मजमाचष्टे लक्ष्मणाय विभीषण: ।।।।

Ipinabatid ni Vibhīṣaṇa kay Lakṣmaṇa na ang anak ni Rāvaṇa, nakataas ang busog at handa ang mga palaso, ay naglalayong patayin si Hanumān.

Verse 33

यस्सवासवनिर्जेतारावणस्यात्मसम्भवः ।स एषरथमास्थायहनूमन्तंजिघांसति ।।।।

Yaong nagwagi kay Vāsava (Indra), na isinilang mula kay Rāvaṇa mismo—siya ngayon ay sumasakay sa kanyang karwahe, hinahangad na patayin si Hanumān.

Verse 34

तमप्रतिमसंस्थानैश्शरैश्शत्रुनिवारणैः ।जीवितान्तकरैर्घोरैःसौमित्रेरावणिंजहि ।।।।

O Saumitri, patumbahin mo si Rāvaṇi sa pamamagitan ng kakila-kilabot na mga palasong walang kapantay ang anyo—mga palasong pumipigil sa kaaway at nagwawakas ng buhay.

Verse 35

इत्येवमुक्तस्तुतदामहात्माविभीषणेनारिविभीषणेन ।ददर्शतंपर्वतसन्निकाशंरथस्थितंभीमबलंदुरासदम् ।।।।

Nang gayon siyang kausapin ni Vibhīṣaṇa—na sindak sa mga kaaway—namasdan ng dakilang-loob na Lakṣmaṇa si Indrajit: tila bundok, nakatindig sa karwahe, kakila-kilabot ang lakas at mahirap lapitan.